Na een gedetailleerd onderzoek heeft de Europese Ombudsman, Emily O'Reilly, vastgesteld dat de Raad van de EU - door middel van praktijken die het toezicht op ontwerpwetgeving van de EU belemmeren - het recht van burgers ondermijnt om hun gekozen vertegenwoordigers ter verantwoording te roepen. Dit is wanbeheer.

De Ombudsman bekritiseert met name het feit dat de Raad niet systematisch de identiteit vastlegt van de lidstaten die standpunten innemen tijdens besprekingen over ontwerpwetgeving, en de wijdverbreide praktijk om documenten onevenredig te markeren als niet voor verspreiding bestemd, of “LIMITE”.

De aanpak blijft achter bij wat van de Raad wordt verwacht op het gebied van wetgevingstransparantie.

De Ombudsman verzoekt de Raad nu systematisch de standpunten van de lidstaten in de werkgroepen van de Raad en in de vergaderingen van de ambassadeurs van het Coreper vast te leggen en deze documenten in beginsel proactief en tijdig ter beschikking van het publiek te stellen. Mevrouw O’Reilly dringt ook aan op duidelijke criteria voor het gebruik van de “LIMITE”-status en op een herziening van de status voordat een wet wordt aangenomen.  

“Het is bijna onmogelijk voor burgers om de wetgevingsbesprekingen in de Raad tussen nationale regeringsvertegenwoordigers te volgen. Deze “achter gesloten deuren”-aanpak dreigt burgers te vervreemden en negatieve gevoelens te voeden”, aldus mevrouw O’Reilly.

“De nationale regeringsvertegenwoordigers die bij wetgevingswerkzaamheden betrokken zijn, zijn EU-wetgevers en moeten als zodanig verantwoording afleggen. Als burgers niet weten welke beslissingen hun regeringen nemen en hebben genomen bij het vormgeven van EU-wetgeving, zal de cultuur van “Brussel de schuld geven” blijven bestaan. EU-burgers hebben het recht om deel te nemen aan het opstellen van wetten die hen aangaan, maar daarvoor hebben ze meer openheid nodig van hun regeringen in Brussel.

"Het EU-wetgevingsproces meer verantwoording afleggen aan het publiek, door opener te zijn, zou een belangrijk signaal afgeven in de aanloop naar de Europese verkiezingen in 2019", aldus de Ombudsman.

De aanbeveling van de Ombudsman en de lijst van voorgestelde verbeteringen zijn hier te vinden. De Ombudsman verwacht dat de Raad uiterlijk op 9 mei 2018 antwoordt.  

Achtergrond

De Raad is samen met het Europees Parlement medewetgever. Voordat de nationale ministers in de Raad een formeel standpunt over een wetsontwerp bereiken, vinden voorbereidende besprekingen plaats in de Raadsvergaderingen van nationale ambassadeurs en in de meer dan 150 werkgroepen van de Raad die worden bijgewoond door nationale ambtenaren.

Tijdens haar onderzoek stelde de Ombudsman 14 specifieke vragen aan de Raad en haar bureau inspecteerde de documenten van drie Raadsdossiers om inzicht te krijgen in de wijze waarop documenten worden geproduceerd, verspreid en gepubliceerd.

Het bureau organiseerde ook een openbare raadpleging, die 21 inzendingen ontving, onder meer van leden van het publiek, nationale parlementen, het maatschappelijk middenveld en academici.

Uit het onderzoek van de Ombudsman bleek bijvoorbeeld ook dat om een volledig beeld te krijgen van alle documentatie met betrekking tot één wetgevingstekst, vier verschillende zoekopdrachten in het documentenregister van de Raad nodig zijn voor onderhandelingen in voorbereidende instanties en twee zoekopdrachten in andere delen van de website voor besprekingen op het niveau van de Raad.