De Europese Ombudsman, Emily O'Reilly, heeft het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Europese Commissie opgeroepen de transparantie van de wetgeving in de EU verder te vergroten door belangrijke documenten in verband met hun informele onderhandelingen bekend te maken als “trialogen”.

Deze documenten omvatten trialoogdata en samenvattende agenda's; de standpunten van beide medewetgevers over het voorstel van de Commissie; en de namen van de besluitvormers die aanwezig zijn bij trialoogvergaderingen. Documenten die de belangrijkste fasen van het proces volgen, moeten zo spoedig mogelijk na afloop van de onderhandelingen worden gepubliceerd.

Mevrouw O’Reilly verklaarde: “De EU-instellingen spannen zich in om de transparantie van al hun werkzaamheden in het algemeen te vergroten. Trialogen zijn een belangrijk instrument om, naast de Commissie, overeenstemming te bereiken tussen de democratisch gekozen wetgevers van het Parlement en de Raad. Ze zijn efficiënt, waardoor 85% van de wetten in een vroeg stadium kunnen worden overeengekomen. Het is echter moeilijk om erachter te komen wanneer trialogen plaatsvinden, wat er wordt besproken en door wie zonder veel tijd en moeite. Mijn onderzoek betreft het juiste evenwicht tussen het openbaar belang bij transparantie en het openbaar belang bij een effectief en efficiënt wetgevingsproces.

“Het beschikbaar stellen van deze informatie moet burgers in staat stellen hun vertegenwoordigers ter verantwoording te roepen en doeltreffend deel te nemen aan het wetgevingsproces. Mijn voorstellen bieden wetgevers ook de nodige politieke ruimte om te onderhandelen, te beraadslagen en tot overeenstemming te komen.”

"De conclusie van mijn onderzoek komt in een periode van grote onzekerheid voor de EU. Deze onzekerheid vereist dat we allemaal nadenken over hoe we beter met de burgers in de hele Unie kunnen omgaan."

De Ombudsman heeft ook voorgesteld dat de instellingen lijsten ter beschikking stellen van documenten die tijdens trialoogonderhandelingen zijn ingediend om de toegang van het publiek te vergemakkelijken. De instellingen moeten ook één eenvoudig te gebruiken databank ontwikkelen waarop alle bovengenoemde informatie over trialogen zou worden gepubliceerd.

Achtergrond

Trialogen vormen een informeel onderdeel van het wetgevingsproces van de EU, waarbij vertegenwoordigers van beide wetgevers betrokken zijn die rechtstreeks met elkaar onderhandelen, met de hulp van de Commissie. Deze vertegenwoordigers proberen overeenstemming te bereiken over een gemeenschappelijke tekst, die vervolgens ter definitieve goedkeuring aan het Europees Parlement en de Raad van de EU wordt voorgelegd. De Ombudsman opende haar onderzoek naar de transparantie van de trialoog in mei 2015. Tijdens haar onderzoek ontving zij adviezen van de drie instellingen over deze kwestie en inspecteerde zij de trialoogdossiers van twee recente EU-wetten: de richtlijn hypothecair krediet en de verordening inzake klinische proeven.

De Ombudsman heeft ook een openbare raadpleging over deze kwestie gehouden en 51 bijdragen ontvangen, waaronder vijf antwoorden van nationale parlementen; twee leden van het Europees Parlement; 10 van NGO's en 7 van bedrijfsverenigingen. In de reacties op de raadpleging werd met een overweldigende meerderheid gepleit voor meer transparantie in het proces, terwijl sommigen ook opmerkten dat het publiek er belang bij heeft enige ruimte te laten voor particuliere beraadslagingen en onderhandelingen.

In de gewone wetgevingsprocedure van de EU - die in 2009 de belangrijkste wetgevingsprocedure werd - keuren het Parlement en de Raad gezamenlijk door de Commissie ingediende wetgevingsvoorstellen goed. Hoewel de wetgevingsprocedure tot drie lezingen kan omvatten, betekende het toegenomen gebruik van trialogen dat ongeveer 85 % van de EU-wetgeving tijdens de laatste zittingsperiode in eerste lezing werd goedgekeurd (tegenover 29 % twee termen eerder). In dezelfde periode vonden meer dan 1.500 trialoogvergaderingen plaats.

De Ombudsman heeft de instellingen verzocht haar uiterlijk op 15 december 2016 in kennis te stellen van de maatregelen die zij met betrekking tot haar voorstellen hebben genomen. Het besluit van de Europese Ombudsman is hier beschikbaar.