Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Emily O’Reilly κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα με στόχο να αποσαφηνιστεί ο ρόλος του Frontex στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στη Μεσόγειο μετά τον πνιγμό εκατοντάδων ανθρώπων στα ανοικτά των ακτών της Ελλάδας στις 14 Ιουνίου. 

Η κ. O’Reilly ζήτησε να επιθεωρηθεί ευρύ φάσμα εγγράφων σχετικά με τις ευθύνες του Frontex για τη διάσωση ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της επίσημης έκθεσης (έκθεση σοβαρών περιστατικών) σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκαν τα γεγονότα με το σκάφος Adriana, καθώς και αναφορών για άλλα πρόσφατα περιστατικά που συνεπάγονται σημαντικές απώλειες ανθρώπινων ζωών στη Μεσόγειο.

Ζήτησε επίσης λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του Frontex και των εθνικών αρχών σχετικά με τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης και κατά πόσον ο Frontex έχει λόγο σχετικά με τον τρόπο σχεδιασμού ή υλοποίησης των εν λόγω επιχειρήσεων.

Άλλα ερωτήματα αφορούν το κατά πόσον υπάρχουν ειδικοί κανόνες για τη χρήση καμερών τοποθετημένων σε σκάφη κατά τη διάρκεια κοινών επιχειρήσεων και κατά πόσον ο Frontex αναφέρει παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων όσον αφορά τις αλληλεπιδράσεις των αρχών των κρατών μελών με σκάφη ΜΚΟ που διασώζουν ανθρώπους στη θάλασσα.

Η Συνήγορος του Πολίτη συντονίζει την έρευνά της με τον Έλληνα Συνήγορο του Πολίτη Ανδρέα Ποττάκη, ο οποίος έχει την εξουσία να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές αρχές χειρίστηκαν το σκάφος Adriana.

«Ενώ ο ρόλος των ελληνικών αρχών διερευνάται σε εθνικό επίπεδο, ο ρόλος του Frontex στην επιχείρηση έρευνας και διάσωσης πρέπει επίσης να αποσαφηνιστεί. Αναφέρθηκε ότι, στην προκειμένη περίπτωση, ο Frontex ειδοποίησε τις ελληνικές αρχές για την παρουσία του πλοίου και προσέφερε βοήθεια, αλλά δεν είναι σαφές τι άλλο θα μπορούσε ή θα έπρεπε να είχε κάνει», δήλωσε η κ. O’Reilly.

«Μια τραγωδία αυτού του μεγέθους απαιτεί από όλους τους εμπλεκόμενους να προβληματιστούν σχετικά με τις ευθύνες τους και να είναι σαφείς στο κοινό ποιος είναι υπόλογος για τους θανάτους αυτούς. Το γραφείο μου θα επικεντρωθεί στον ρόλο του Frontex, καθώς προσπαθούμε να συνδυάσουμε τα γεγονότα που οδήγησαν στην ανατροπή του σκάφους και στον θάνατο τουλάχιστον 500 ατόμων.»

«Η μετανάστευση στην Ευρώπη θα συνεχιστεί και εναπόκειται στην ΕΕ να διασφαλίσει ότι ενεργεί κατά τρόπο που να διαφυλάσσει τα θεμελιώδη δικαιώματα και να μην παραβλέπει τον ανθρώπινο πόνο που αναγκάζει τους ανθρώπους να αναζητούν μια καλύτερη ζωή πέρα από τις χώρες καταγωγής τους», δήλωσε ο Διαμεσολαβητής.

Περαιτέρω προγραμματισμένες έρευνες

Το φθινόπωρο, η Διαμεσολαβήτρια θα εξετάσει περαιτέρω τον ρόλο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ στην προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις δραστηριότητες διαχείρισης των συνόρων.

Η κ. O’Reilly σχεδιάζει αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή παρακολουθεί τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο των επιχειρήσεων διαχείρισης των συνόρων που υποστηρίζονται από κονδύλια της ΕΕ. Ακολουθεί έρευνα, η οποία περατώθηκε το 2022, σχετικά με κονδύλια της ΕΕ για τη διαχείριση των συνόρων στην Κροατία, στο πλαίσιο της οποίας η κ. O’Reilly ζήτησε από την Επιτροπή να ζητήσει από τις εθνικές αρχές να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έλαβαν για τη διερεύνηση καταγγελιών για κακομεταχείριση μεταναστών και αιτούντων άσυλο. Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής θα ζητήσει τη συμβολή του Έλληνα Διαμεσολαβητή για τη νέα έρευνα.

Η Διαμεσολαβήτρια σκοπεύει επίσης να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πρόσφατη συμφωνία της ΕΕ με την Τυνησία για τη διαχείριση των συνόρων, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο θα αξιολογηθεί ο αντίκτυπος ορισμένων δραστηριοτήτων που καλύπτονται από τη συμφωνία στα ανθρώπινα δικαιώματα.