Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea li jagħti aċċess sħiħ għal opinjonijiet legali dwar il-proposti leġiżlattivi għal Regolamenti dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) u dwar l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fil-Ġustizzja Kriminali (EUROJUST).

Matul l-inkjesta tal-Ombudsman, il-Kunsill qabel li jiżvela tnejn mill-erba’ dokumenti, iżda żamm ir-rifjut tiegħu li jiżvela bis-sħiħ iż-żewġ dokumenti li kien fadal, għalkemm ingħata aċċess parzjali.

L-Ombudsman jaċċetta li r-rifjut li jiġu żvelati l-opinjonijiet legali b'mod sħiħ kien iġġustifikat fuq il-bażi li dan idgħajjef il-protezzjoni tal-parir legali u l-proċedimenti tal-qorti. Għalhekk hija tagħlaq il-każ b'sejba ta' ebda amministrazzjoni ħażina, iżda tistieden lill-Kunsill jirrevedi r-rifjut tiegħu fid-dawl tal-mogħdija ulterjuri taż-żmien.

Il-każ tressaq minn assoċjazzjoni ta’ esperti legali mill-Unjoni Ewropea kollha li wettqet proġett kofinanzjat mill-Kummissjoni Ewropea. Hija kienet tikkonċerna l-allegat irkupru inġust, wara verifika, ta’ somom meqjusa ineliġibbli b’mod żbaljat skont il-Ftehim ta’ Għotja.

L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjoni u kkonkludiet li, wara l-intervent tagħha, instabet soluzzjoni. Għalhekk hija għalqet il-każ.

Il-każ kien jikkonċerna n-nuqqas tal-Kummissjoni li twieġeb għall-messaġġi tal-ilmentatur dwar id-diffikultajiet tiegħu bil-preżentazzjoni ta’ proposta ta’ għotja. Minħabba problemi tekniċi, l-ilmentatur ma setax japplika permezz tas-sistema tal-Kummissjoni PRIAMOS. Minflok, hija ppreżentat il-proposta tagħha permezz tal-posta elettronika, li baqgħet ma tweġibx.

L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjoni u talbet lill-Kummissjoni twieġeb. Fir-risposta tagħha, il-Kummissjoni skużat ruħha talli ma weġbitx qabel. Hija qalet li ma setgħetx taċċetta l-applikazzjoni tal-email tal-ilmentatur minħabba li s-sistema kienet ħadmet kif suppost u l-Kummissjoni ma setgħet tidentifika l-ebda tentattiv mill-ilmentatur biex jibgħat il-proposta permezz ta’ PRIAMOS qabel l-iskadenza.

Dan il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti aċċess pubbliku sħiħ għar-rapporti ta’ evalwazzjoni tal-proposti għal proġett iffinanzjat mill-UE dwar ir-Rom fl-Albanija.

L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjoni u sabet li l-Kummissjoni kienet irrifjutat b’mod korrett l-aċċess sħiħ abbażi tal-eċċezzjoni għall-aċċess pubbliku li tipproteġi l-interessi kummerċjali. Għalhekk hija kkonkludiet li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni.

Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għal dokumenti li jikkonċernaw is-sorveljanza tal-internet mis-servizzi tal-intelligence tar-Renju Unit. L-Ombudsman irrakkomandat li l-Kummissjoni għandha tagħti aċċess għal dokument speċifiku wieħed (ittra mis-Segretarju tal-Affarijiet Barranin tar-Renju Unit lill-Viċi President tal-Kummissjoni ta' dak iż-żmien) u, fil-każ tad-dokumenti l-oħra mitluba, li l-Kummissjoni għandha jew tiżvelahom jew tiġġustifika kif xieraq għaliex, fil-fehma tagħha, l-iżvelar kellu jiġi rrifjutat.

Il-Kummissjoni ddeċidiet li tiżvela l-ittra tas-Segretarju għall-Affarijiet Barranin tar-Renju Unit, u b'hekk aċċettat l-ewwel parti tar-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman. Madankollu, hija żammet il-pożizzjoni tagħha li ma tiżvelax id-dokumenti l-oħra. Hija ġġustifikat din il-pożizzjoni fuq il-bażi li kienet għadha qed tinvestiga l-kwistjoni ta' jekk il-programmi ta' sorveljanza tal-massa tar-Renju Unit jiksrux il-liġi tal-UE, b'mod partikolari fir-rigward tad-dritt tal-individwu għall-protezzjoni tad-data. Il-Kummissjoni argumentat li sakemm l-investigazzjoni tagħha tingħalaq b’mod definittiv, l-iżvelar bikri tal-bqija tad-dokumenti kkonċernati jaffettwa b’mod negattiv id-djalogu bejn l-awtoritajiet tar-Renju Unit u l-Kummissjoni. B’mod aktar ġenerali, hija argumentat li l-kapaċità tagħha li twettaq l-investigazzjoni tagħha b’mod effettiv, u li tiddeċiedi dwar ir-rispons xieraq, jenħtieġ li tiġi protetta mir-riskju ta’ pressjoni esterna. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ma qisitx li kien hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar.

L-Ombudsman mhuwiex konvint li l-Kummissjoni ġġustifikat b'mod adegwat id-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta l-aċċess pubbliku għad-dokumenti mhux żvelati li fadal. Peress li la żvelat dawn id-dokumenti u lanqas ma pprovdiet raġunijiet adegwati għar-rifjut tal-aċċess pubbliku għalihom, huwa ċar li l-Kummissjoni rrifjutat ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman fir-rigward ta' dawn id-dokumenti. Barra minn hekk, l-Ombudsman jinnota li l-Kummissjoni tidher li ma ħadet l-ebda azzjoni fir-rigward tal-investigazzjoni tagħha mill-2013. L-Ombudsman iqis, għalhekk, li l-azzjonijiet tal-Kummissjoni f'dan il-każ jammontaw għal amministrazzjoni ħażina u, fil-fatt, għal amministrazzjoni ħażina serja minħabba l-importanza tal-kwistjoni partikolari għaċ-ċittadini tal-UE.

L-ilmentatur f’dan il-każ, ċittadin Lussemburgiż, ġie eskluż milli jikkompeti għal kariga fi Franza għar-raġuni li ma hijiex ċittadina Franċiża. Il-pożizzjoni inkwistjoni kienet dik ta’ mħallef mhux presidenza li kellu jirrappreżenta lill-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati fil-Qorti tal-Ażil Franċiża. L-ilmentatur qal lill-Kummissjoni Ewropea li l-limitazzjoni tal-kariga għaċ-ċittadini Franċiżi dehret li kienet ksur tad-dispożizzjonijiet tal-liġi tal-UE dwar il-moviment liberu tal-ħaddiema. Meta l-Kummissjoni kienet tal-fehma li ma kien hemm l-ebda ksur tal-liġi tal-UE, l-ilmentatur ikkuntattja lill-Ombudsman.

Il-Kummissjoni kienet tal-fehma li kienet tapplika eċċezzjoni għad-dritt tal-moviment liberu tal-ħaddiema. Din l-eċċezzjoni tapplika fil-każ ta’ impjieg fis-servizz pubbliku u hija prevista fl-Artikolu 45(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li deċiżjoni f’din il-kwistjoni kienet teħtieġ valutazzjoni konkreta tan-natura tal-kompiti u r-responsabbiltajiet tal-imħallef mhux president u argumentat li kienet għamlet tali valutazzjoni. L-Ombudsman innota li, bħala parti minn din il-valutazzjoni, il-Kummissjoni ma kinitx ikkuntattjat lill-awtoritajiet Franċiżi sabiex tikseb aktar informazzjoni dwar il-kariga inkwistjoni. Il-proposta inizjali tal-Ombudsman, għalhekk, kienet li l-Kummissjoni għandha tirrevedi l-valutazzjoni tagħha tal-ilment ta' ksur u hija ssuġġeriet li l-Kummissjoni għandha tikkonsulta lill-awtoritajiet Franċiżi. Bi tweġiba għal din il-proposta, il-Kummissjoni sostniet li kellha biżżejjed informazzjoni għad-dispożizzjoni tagħha meta ddeċidiet dwar il-kwistjoni u li għalhekk ma kienx meħtieġ li tikkuntattja lill-awtoritajiet Franċiżi. Wara li kkunsidra t-tweġiba dettaljata tiegħu għall-proposta, l-Ombudsman aċċetta li f'dan il-każ il-Kummissjoni kellha biżżejjed informazzjoni li fuqha tibbaża d-deċiżjoni tagħha. Għalhekk hija għalqet l-inkjesta b'sejba li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina min-naħa tal-Kummissjoni.

Il-politika tal-UE dwar il-migrazzjoni tinkludi r-ritorn volontarju jew furzat ta’ migranti irregolari minn pajjiżi terzi (applikanti għall-ażil miċħuda u persuni mingħajr permess ta’ residenza validu) lejn il-pajjiżi ta’ oriġini tagħhom. Min-natura tagħhom stess, l-operazzjonijiet ta’ ritorn furzat għandhom il-potenzjal li jinvolvu ksur serju tad-drittijiet fundamentali. Din l-inkjesta fuq inizjattiva proprja fittxet li tiċċara kif il-Frontex, bħala koordinatur tal-Operazzjonijiet Konġunti ta’ Ritorn (JROs), tiżgura r-rispett għad-drittijiet fundamentali u d-dinjità tal-bniedem tal-individwi li jkunu qed jiġu rritornati.

L-Ombudsman kisbet il-fehmiet tal-Frontex u tal-Uffiċjal għad-Drittijiet Fundamentali tagħha, spezzjonat il-fajls tal-Frontex u rċeviet kontribuzzjonijiet minn membri tan-Network Ewropew tal-Ombudsmen, l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali, l-Aġenzija tan-NU għar-Refuġjati u għadd ta’ NGOs. Hija sabet li, għalkemm sar ħafna, il-Frontex jeħtieġ li ttejjeb it-trasparenza tal-ħidma tagħha tal-JRO, temenda l-Kodiċi ta’ Kondotta tagħha f’oqsma bħall-eżamijiet mediċi u l-użu tal-forza, u tinvolvi ruħha aktar mal-Istati Membri. Il-Frontex għandha tagħmel dak kollu li tista’ biex tippromwovi monitoraġġ indipendenti u effettiv tal-JROs.

L-Ombudsman tagħlaq l-inkjesta tagħha b'sensiela ta' proposti lill-Frontex dwar kif tista' tkompli ttejjeb l-operazzjonijiet tagħha f'dan il-qasam.

Din il-kawża kienet tikkonċerna talba għal aċċess għal dokumenti li ma rnexxietx. Il-Kummissjoni rrifjutat li tiżvela l-korrispondenza tagħha mal-awtoritajiet Pollakki rigward l-inkjesti preliminari tagħha dwar l-ispejjeż għoljin ħafna tal-preżentazzjoni ta’ talbiet legali relatati ma’ proċedimenti ta’ akkwist pubbliku fil-Polonja. Il-Kummissjoni kienet qed tfittex li tistabbilixxi jekk il-leġiżlazzjoni Pollakka rilevanti kinitx konsistenti mad-dritt tal-UE. Filwaqt li sostniet il-ħtieġa li tiġi protetta investigazzjoni li tkun għaddejja, hija invokat eċċezzjoni għad-dritt ta’ aċċess pubbliku previst fil-leġiżlazzjoni rilevanti (ir-Regolament 1049/2001). Il-Kummissjoni ma aċċettatx l-argument tal-ilmentatur li kien hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar li ma applikax l-eċċezzjoni invokata u lanqas li kien rilevanti li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni mbagħad kienet qed tiġi kkontestata quddiem it-Tribunal Kostituzzjonali Pollakk ("il-PCT").

L-Ombudsman staqsa dwar il-kwistjoni u kien tal-fehma li l-Kummissjoni ma kinitx iġġustifikat kif xieraq id-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta l-aċċess għad-dokumenti inkwistjoni. L-Ombudsman kien ukoll tal-fehma li l-annullament tal-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti mill-PCT irrendiet l-inkjesti tal-Kummissjoni superfluwi. B'kont meħud ta' dan l-iżvilupp legali u għal raġunijiet ta' ekonomija proċedurali u ġustizzja, l-Ombudsman issuġġeriet li l-ilmentatur jingħata aċċess għad-dokumenti mitluba mingħajr ma jkollu għalfejn jissottometti talba ġdida. Il-Kummissjoni rrifjutat kategorikament. Barra minn hekk, hija ma tatx spjegazzjoni iktar kompleta għar-rifjut tagħha minn dik li hija kienet ipprovdiet fir-risposta tagħha għall-applikazzjoni konfermatorja. L-ilmentatur informa lill-Ombudsman li, sadanittant, issa kellu aċċess għad-dokumenti wara talba ġdida għal aċċess skont ir-Regolament 1049/2001 li saret bl-għarfien li l-Kummissjoni kienet għalqet l-investigazzjoni tagħha. F'dawn iċ-ċirkostanzi, l-Ombudsman iddeċieda li jagħlaq il-każ b'rimarka kritika.

Fl-2008, tabib ikkwalifikat fil-Ġermanja ta lil raġel Ingliż anzjan doża eċċessiva fatali ta' mediċina qawwija kontra l-uġigħ. L-ilment lill-Ombudsman kien jikkonċerna rifjut li jingħata aċċess pubbliku għall-minuti ta’ laqgħa li saret fil-Eurojust bejn uffiċjali Ġermaniżi u tar-Renju Unit biex jiġi diskuss Mandat ta’ Arrest Ewropew maħruġ mill-awtoritajiet tar-Renju Unit għat-tabib.

Ir-regoli tal-Eurojust dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti jagħtu lir-rappreżentanti tal-Istati Membri li jaħdmu mal-Eurojust id-dritt li jiddeċiedu, minflok il-Eurojust, jekk tapplikax eċċezzjoni għall-aċċess pubbliku għal dokumenti relatati mal-każijiet miżmuma mill-Eurojust. L-Ombudsman sabet li d-dokument mitlub kien relatat b'mod ċar mal-każ u li r-rappreżentanti Ġermaniżi u tar-Renju Unit kienu talbu lill-Eurojust biex ma tirrilaxxahx. Għalhekk hija sabet li l-Eurojust kienet legalment obbligata tirrifjuta l-aċċess għad-dokument.

Hija sabet, madankollu, li l-Eurojust naqset milli tinforma lill-ilmentatur (li huwa iben ir-raġel li miet) bir-raġunijiet għaliex ir-rappreżentanti Ġermaniżi u tar-Renju Unit qiesu li l-aċċess għandu jiġi rrifjutat. Madankollu, il-Eurojust ipprovdiet dak ir-raġunament matul l-inkjesta tal-Ombudsman. L-Ombudsman, f’dan il-kuntest, ħeġġet lill-Eurojust biex dejjem tipprovdi lill-applikanti bir-raġunijiet imressqa mill-Membri Nazzjonali għar-rifjut tal-aċċess pubbliku għal dokumenti relatati mal-każijiet.

L-Ombudsman jenfasizza d-dimensjoni soċjali partikolarment traġika u importanti ta' dan il-każ, li għandha x'taqsam mal-isforzi ta' iben biex isir jaf kif il-mewt ta' missieru ġiet ittrattata mill-awtoritajiet pubbliċi. F'dan ir-rigward, filwaqt li l-Ombudsman m'għandu l-ebda kompetenza biex jevalwa jekk ir-rappreżentanti tar-Renju Unit u tal-Ġermanja kellhomx id-dritt li jirrifjutaw l-aċċess għad-dokument, hija avżat lill-ilmentatur li huwa seta', jekk xtaq, iressaq il-kwistjoni quddiem il-qrati tal-UE darba, minn Diċembru 2014, huma jsiru kompetenti dwar tali kwistjonijiet.