Inkjesta mill-Ombudswoman Anjinho sabet amministrazzjoni ħażina dwar kif il-Kummissjoni Ewropea ttrattat talba għal aċċess pubbliku għal messaġġ testwali mibgħut mill-President Franċiż lill-President tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-ftehim kummerċjali bejn l-UE u l-Mercosur.

Bi tweġiba għat-talba għal aċċess, li ġiet minn ġurnalist, il-Kummissjoni indikat li l-messaġġ kien tħassar awtomatikament minħabba li l-karatteristika tal-“messaġġi li ma jidhrux” ġiet attivata fuq it-telefown tal-President.

Meta eżaminat kif il-Kummissjoni ttrattat il-kwistjoni wara lment mill-ġurnalista, l-inkjesta tal-Ombudswoman ma setgħetx tistabbilixxi jekk il-messaġġ testwali tħassarx qabel jew wara li ġiet ippreżentata t-talba għal aċċess pubbliku.

Lanqas ma kien possibbli li jiġi stabbilit jekk il-Kummissjoni fittxitx it-test meta rċeviet it-talba jew jekk għamlitx dan biss sena wara meta wieġbet għat-talba. L-Ombudswoman innota li l-fatt li dawn l-iskedi ta’ żmien rilevanti ma setgħux jiġu stabbiliti kien kwistjoni fih innifsu.

Madankollu, l-informazzjoni miksuba matul l-inkjesta wriet li t-talba għal aċċess ma ġietx ittrattata mill-Kabinett tal-President tal-Kummissjoni (uffiċċju personali) għal perjodu ta’ 15-il xahar.

Biex tindirizza l-kwistjonijiet imqajma mit-trattament mill-Kummissjoni ta’ din it-talba, l-Ombudswoman irrakkomandat ir-rieżami tal-Kummissjoni u ttejjeb kif tittratta t-talbiet għal aċċess pubbliku meta jkun involut il-Kabinett tal-President jew ta’ kwalunkwe Kummissarju. Il-progress ta' tali talbiet jenħtieġ li jiġi mmonitorjat ukoll b'mod attiv u mill-qrib biex jiġi evitat dewmien.

L-Ombudswoman talbet ukoll lill-Kummissjoni biex iżżomm il-messaġġi testwali kollha bejn il-Kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern u l-Kummissarji, u bejn il-ministri u l-Kummissarji, għal perjodu raġonevoli biex tippermetti l-possibbiltà ta’ skrutinju pubbliku permezz ta’ talbiet għal aċċess.

Barra minn hekk, jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li ladarba tasal talba għal aċċess għad-dokumenti, id-dokument inkwistjoni jinżamm sakemm it-talba għal aċċess tkun tlestiet kompletament. Dan jippermetti li korp indipendenti bħall-Ombudsman Ewropew jew il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea jivverifika jekk kwalunkwe rifjut li jingħata aċċess huwiex ġustifikat.

Sfond

L-ilmentatur talab aċċess pubbliku għall-messaġġ testwali f’Jannar 2024. Il-Kummissjoni ma ħadet l-ebda azzjoni dwar it-talba sakemm l-ilmentatur ippreżenta talba oħra (applikazzjoni konfermatorja) f’Lulju 2025.  

Id-dokumenti spezzjonati wrew li s-Segretarjat Ġenerali ma ħareġ l-ebda tfakkira jew ma ħa l-ebda azzjoni ulterjuri biex jimmonitorja kif it-tim tal-Kabinett tal-President tal-Kummissjoni kien qed isegwi t-talba.

Filwaqt li kkwotat il-ġurisprudenza u l-liġi dwar l-aċċess għad-dokumenti tal-UE (ir-Regolament 1049/2001), l-Ombudswoman ma qablitx mar-raġunament tal-Kummissjoni li setgħet tħalli t-talba għal aċċess “inattiva” peress li l-ilmentatur ma kienx għamel immedjatament talba ta’ segwitu ladarba l-limitu ta’ żmien fuq it-talba inizjali kien skada.

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudswoman spezzjona l-fajl tal-Kummissjoni dwar it-talba għal aċċess pubbliku u kellu laqgħa mar-rappreżentanti tal-Kummissjoni bħala parti mill-inkjesta.