Η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τον χειρισμό από την Επιτροπή αιτήματος για γραπτά μηνύματα μεταξύ του προέδρου της και του διευθύνοντος συμβούλου φαρμακευτικής εταιρείας αποτελεί έκκληση αφύπνισης για όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ σχετικά με τη διασφάλιση της λογοδοσίας σε μια εποχή άμεσων μηνυμάτων.

Ένα έτος μετά το αρχικό αίτημα δημοσιογράφου, η Επιτροπή δεν έχει ακόμη διευκρινίσει αν υπάρχουν μηνύματα που αναφέρονται ότι αφορούν σημαντικές συμφωνίες προμήθειας εμβολίων και αν το κοινό δικαιούται να τα δει.

Η Διαμεσολαβήτρια είχε ζητήσει από την Επιτροπή, σε διαπίστωση κακοδιοίκησης τον Ιανουάριο, να προβεί σε διεξοδικότερη αναζήτηση των γραπτών μηνυμάτων.

Η πρόσφατη απάντηση της Επιτροπής δεν ανέφερε αν είχε εξετάσει άμεσα και σωστά τα γραπτά μηνύματα και, αν όχι, γιατί όχι.

Μολονότι η απάντηση αναγνώρισε ότι τα γραπτά μηνύματα που σχετίζονται με την εργασία μπορούν να είναι έγγραφα της ΕΕ, επανέλαβε ότι η εσωτερική πολιτική της Επιτροπής είναι, στην πραγματικότητα, να μην καταχωρίζει γραπτά μηνύματα.

Η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνα και επιβεβαίωσε τη διαπίστωση κακοδιοίκησης.

«Η απάντηση της Επιτροπής στα πορίσματά μου δεν απάντησε ούτε στο βασικό ερώτημα αν υπάρχουν τα εν λόγω γραπτά μηνύματα ούτε παρείχε σαφήνεια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή θα ανταποκρινόταν σε συγκεκριμένο αίτημα για άλλα γραπτά μηνύματα», δήλωσε η Emily O’Reilly.

«Ο χειρισμός της εν λόγω αίτησης πρόσβασης σε έγγραφα αφήνει τη λυπηρή εντύπωση ενός θεσμικού οργάνου της ΕΕ που δεν επιδίδεται σε θέματα σημαντικού δημόσιου συμφέροντος.»

«Η δημόσια πρόσβαση σε γραπτά μηνύματα που σχετίζονται με την εργασία είναι ένας νέος τομέας για τη διοίκηση της ΕΕ, ο οποίος πρέπει να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά και καλόπιστα. Η παρούσα έρευνα αποτελεί έκκληση αφύπνισης προς όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.»

«Οι πρόσφατες αποκαλύψεις σχετικά με τις τακτικές άσκησης πίεσης ή επιρροής από μια αμερικανική πολυεθνική στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των γραπτών μηνυμάτων που διέρρευσαν, καταδεικνύουν τον επείγοντα χαρακτήρα αυτού του ζητήματος για τις δημόσιες διοικήσεις», δήλωσε ο Διαμεσολαβητής.

Συστάσεις για την καταγραφή μηνυμάτων κειμένου που σχετίζονται με την εργασία

Ξεχωριστά, μετά τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τους κανόνες και τις πρακτικές για την καταγραφή γραπτών και άμεσων μηνυμάτων σε ολόκληρη τη διοίκηση της ΕΕ, η Διαμεσολαβήτρια δημοσιεύει σήμερα πρακτικές συστάσεις για την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού.

Οι συστάσεις (βλ. πλήρη κατάλογο εδώ) αναφέρουν τα εξής:

• Τα κείμενα και τα άμεσα μηνύματα που σχετίζονται με την εργασία θα πρέπει να αναγνωρίζονται ως έγγραφα της ΕΕ.
• Θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή τεχνολογικές λύσεις που θα επιτρέπουν την εύκολη καταγραφή των εν λόγω μηνυμάτων.
• Το προσωπικό θα πρέπει να έχει σαφή καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο καταγραφής των εν λόγω μηνυμάτων.
• Τα αιτήματα για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα που θα μπορούσαν να καλύπτουν γραπτά μηνύματα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπόψη όλες οι τοποθεσίες όπου ενδέχεται να αποθηκεύονται τα εν λόγω μηνύματα.

Ιστορικό

Τον Απρίλιο του 2021 οι New York Times δημοσίευσαν άρθρο στο οποίο ανέφεραν ότι ο πρόεδρος της Επιτροπής και ο διευθύνων σύμβουλος φαρμακευτικής εταιρείας είχαν ανταλλάξει κείμενα σχετικά με την προμήθεια εμβολίων κατά της νόσου COVID-19. Αυτό ώθησε έναν δημοσιογράφο να ζητήσει πρόσβαση του κοινού σε γραπτά μηνύματα και άλλα έγγραφα που σχετίζονται με την ανταλλαγή.  Ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή αφού η Επιτροπή δεν είχε εντοπίσει κανένα γραπτό μήνυμα που να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του αιτήματός του.

Η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας αποκάλυψε ότι η Επιτροπή δεν ζήτησε ρητά από το ιδιαίτερο γραφείο του Προέδρου να αναζητήσει γραπτά μηνύματα. Αντ’ αυτού, ζήτησε από το ιδιαίτερο γραφείο της να αναζητήσει έγγραφα που πληρούν τα εσωτερικά κριτήρια της Επιτροπής για την καταγραφή —τα γραπτά μηνύματα δεν θεωρείται ότι πληρούν τα εν λόγω κριτήρια. Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι αυτό ισοδυναμούσε με κακοδιοίκηση και της ζήτησε να διεξαγάγει εκτενέστερη έρευνα για τα γραπτά μηνύματα.

Ο κανονισμός 1049/2001, ο οποίος θεσπίζει το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα της ΕΕ, ορίζει ένα έγγραφο ως «οποιοδήποτε περιεχόμενο ανεξαρτήτως μέσου (γραμμένο σε χαρτί ή αποθηκευμένο σε ηλεκτρονική μορφή ή ως ηχητική, οπτική ή οπτικοακουστική εγγραφή) που αφορά θέμα σχετικό με τις πολιτικές, τις δραστηριότητες και τις αποφάσεις που εμπίπτουν στη σφαίρα ευθύνης του θεσμικού οργάνου».