1. Εισαγωγή

Με μεγάλη μου χαρά, σας παρουσιάζω την ετήσια έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για το 2022.

Φέτος, το γραφείο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή έδωσε εκ νέου έμφαση στο δικαίωμα του κοινού να συμμετέχει στον δημοκρατικό βίο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δικαίωμα για το οποίο η διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων και η έγκαιρη πρόσβαση στα έγγραφα της ΕΕ είναι καίριας σημασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει μέτρα προκειμένου οι πολίτες να μπορούν να κατανοούν εύκολα τον τρόπο με τον οποίο δαπανώνται τα κονδύλια που προορίζονται για την ανάκαμψη της ΕΕ από την πανδημία.

Διεξήγαγα επίσης δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη διαφάνεια της διαδικασίας για τη λήψη αποφάσεων περιβαλλοντικού χαρακτήρα. Οι πολίτες έχουν ισχυρά δικαιώματα συμμετοχής και πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με περιβαλλοντικές αποφάσεις, και είναι σημαντικό να αξιολογείται κατά πόσον η διοίκηση της ΕΕ σέβεται πλήρως τα δικαιώματα αυτά.

Οι αναφορές που υποβλήθηκαν στο γραφείο μου δείχνουν ότι οι πολίτες είναι συχνά δυσαρεστημένοι με τον χρόνο που χρειάζονται τα θεσμικά όργανα της ΕΕ για να χειριστούν τα αιτήματα πρόσβασής τους σε έγγραφα, παρά το γεγονός ότι έχουν καθοριστεί αυστηρές προθεσμίες. Προκειμένου να διαπιστώσω τους λόγους για αυτές τις καθυστερήσεις/λόγους στους οποίους οφείλονται οι καθυστερήσεις αυτές, κίνησα δύο έρευνες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα εν λόγω αιτήματα.

Δημοσίευσα επίσης κατευθυντήριες γραμμές για μια σχετικά νέα πτυχή του ζητήματος αυτού που αφορά τη διοίκηση της ΕΕ, συγκεκριμένα για το πώς και πότε πρέπει να αρχειοθετούνται τα γραπτά μηνύματα που σχετίζονται με την εργασία. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές θα συμβάλουν στην εναρμόνιση των διοικητικών πρακτικών της ΕΕ με τις σύγχρονες μεθόδους επικοινωνίας.

Συνέχισα να επικεντρώνομαι στο θέμα της μετάβασης από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022. Ζήτησα, μεταξύ άλλων, από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να είναι ιδιαίτερα προσεκτική στο θέμα της μετάβασης του προσωπικού σε θέσεις εργασίας στον χρηματοπιστωτικό τομέα και πρότεινα στην ΕΚΤ να ενισχύσει την εφαρμογή των κανόνων της σε αυτόν τον τομέα. Με ευχαρίστησή μου διαπιστώνω ότι η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη βελτίωση του τρόπου με τον οποίο χειρίζεται τη μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, μετά την εκτενή έρευνά μου επί του θέματος.

Τα τελευταία χρόνια, έχω μεταρρυθμίσει εσωτερικά το Γραφείο, ώστε να μπορεί να εργάζεται αποτελεσματικότερα για τον χειρισμό αναφορών και την αντιμετώπιση συστημικών προβλημάτων που υπάρχουν στη διοίκηση της ΕΕ. Η μεταρρύθμιση οδήγησε σε ταχύτερους χρόνους εξέτασης των αναφορών και πέτυχε σημαντικά θετικά αποτελέσματα για τη διοίκηση της ΕΕ σε διάφορους τομείς. Με στόχο τη συγκέντρωση ιδεών για το πώς θα παραμείνει το Γραφείο πολύτιμο εποπτικό όργανο, διοργάνωσα ένα ακαδημαϊκό σεμινάριο από κοινού με το Τμήμα Δικαίου και τη Σχολή Διακρατικής Διακυβέρνησης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου στη Φλωρεντία, σχετικά με τον εξελισσόμενο ρόλο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή. Σκοπεύω να αναλύσω περαιτέρω αρκετές από τις ιδέες που προέκυψαν από τις συζητήσεις.

Τέλος, στο πλαίσιο της ετήσιας διάσκεψης του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών (ENO) εξετάστηκαν ορισμένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι διαμεσολαβητές, όπως η προάσπιση των δικαιωμάτων όσων εγκαταλείπουν την Ουκρανία συνεπεία του πολέμου. Με χαρά καλωσόρισα επισήμως στο Δίκτυο τα Γραφεία των Διαμεσολαβητών της Ουκρανίας και της Μολδαβίας, αφού έλαβαν οι δύο χώρες καθεστώς υποψήφιας χώρας προς ένταξη στην ΕΕ τον Ιούνιο.

Το έτος τελείωσε με ιδιαίτερα δυσοίωνο τρόπο, μετά τις καταγγελίες περί διαφθοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η προσοχή επικεντρώθηκε στους χαλαρούς κανόνες δεοντολογίας του Κοινοβουλίου, καθώς και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ σε ευρύτερο επίπεδο. Δεδομένου ότι η ΕΕ είναι παγκόσμια ρυθμιστική, εμπορική και πολιτική δύναμη αποτελεί λογικό στόχο για τις ομάδες συμφερόντων, τη βιομηχανία και τα ξένα κράτη που προσπαθούν να επηρεάσουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι ενωσιακοί κανόνες σχετικά με τη δεοντολογία και την καταπολέμηση της διαφθοράς θα αντεπεξέλθουν στις πιέσεις.

Για να ενισχύσουμε τον ρόλο της διοίκησης της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα, θα πρέπει να επισημαίνουμε όταν τα πρότυπα υποβαθμίζονται και να προσδιορίζουμε τους τομείς που μπορούν να βελτιωθούν. Ως ανεξάρτητος φορέας, το Γραφείο έχει καθήκον να παρακολουθεί τα πρότυπα δεοντολογίας, και θα συνεχίσουμε να το πράττουμε το 2023.

Emily O’Reilly

2. Το 2022 με μια ματιά

3. Βασικά θέματα

Ο Διαμεσολαβητής συνδράμει τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς στις σχέσεις τους με τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ. Τα προβλήματα ποικίλλουν και μπορούν να περιλαμβάνουν από την έλλειψη διαφάνειας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων ή την άρνηση πρόσβασης σε έγγραφα έως τις παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ζητήματα που αφορούν τη σύναψη συμβάσεων. Στις ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζεται επισκόπηση των βασικών υποθέσεων που σχετίζονται με έναν συγκεκριμένο τομέα.

3.1. Θέματα δεοντολογίας

Η διατήρηση υψηλών δεοντολογικών προτύπων στη διοίκηση της ΕΕ βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου του Διαμεσολαβητή, το οποίο καλύπτει την εφαρμογή των κανόνων σχετικά με τη μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, τις συγκρούσεις συμφερόντων και τις συνεδριάσεις με εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων. Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής προλαμβάνει επίσης πιθανά προβλήματα και ζητά ενεργά από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τηρούν τα πρότυπα δεοντολογίας, ιδίως σε τομείς υψηλού δημόσιου συμφέροντος.

Στο πλαίσιο της συνολικής εστίασης στον τρόπο με τον οποίο η διοίκηση της ΕΕ αλληλεπιδρά με εκπροσώπους των ομάδων συμφερόντων και τα ενδιαφερόμενα μέρη, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο διασφαλίζει τη διαφάνεια και την ισορροπημένη εκπροσώπηση των συμφερόντων σε σχέση με την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ). Η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε διάφορες παρατηρήσεις, τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης, ως επικεφαλής υπηρεσία για το θέμα αυτό, θα πρέπει, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, να συζητά την ΚΓΠ με τους πολίτες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, καθώς και με εκπροσώπους του γεωργικού τομέα. Ενθάρρυνε επίσης την Επιτροπή να δημοσιεύει με δική της πρωτοβουλίας περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την έγκριση των «στρατηγικών σχεδίων» των κρατών μελών, στις οποίες περιγράφεται λεπτομερώς ο τρόπος με τον οποίο θα επιτευχθούν οι στόχοι της ΚΓΠ.

Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα προκειμένου να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διασφαλίζει τη διαφάνεια των αλληλεπιδράσεών της με τους εκπροσώπους συμφερόντων στον τομέα του καπνού. Η έρευνα αποτελεί συνέχεια προηγούμενων ερευνών στον συγκεκριμένο τομέα, συμπεριλαμβανομένης μίας έρευνας η οποία το 2016 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είχε εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της βάσει της σύμβασης-πλαισίου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον έλεγχο του καπνού.

Ο ρόλος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή είναι επίσης να προβλέπει ζητήματα δημόσιου συμφέροντος και να ζητά εκ των προτέρων πληροφορίες από τη διοίκηση της ΕΕ. Υπό το πρίσμα αυτό, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο διασφαλίζει ότι οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες που συμμετέχουν στην αξιολόγηση προτάσεων έργων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (ΕΤΑ) δεν έχουν συγκρουόμενα συμφέροντα. Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι ο κατάλογος των εμπειρογνωμόνων δεν δημοσιοποιείται, γεγονός που καθιστά σημαντικότερη την αυστηρή τήρηση των υποχρεώσεων δεοντολογίας.

Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής να τροποποιηθεί ο δημοσιονομικός κανονισμός, προκειμένου να παρέχεται η δυνατότητα απόρριψης των προσφερόντων που αντιμετωπίζουν επαγγελματική σύγκρουση συμφερόντων. Η τροποποίηση ανταποκρινόταν στα πορίσματα της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής να αναθέσει σύμβαση μελέτης στην BlackRock Investment Management σε τομέα κανονιστικού και οικονομικού ενδιαφέροντος για την εταιρεία.

3.2. Μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα

Κατόπιν ευρείας έρευνας –η οποία κάλυψε 100 αρχεία– σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίζεται τις μετακινήσεις προσωπικού σε θέσεις στον ιδιωτικό τομέα, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να απαγορεύσει προσωρινά τις θέσεις εργασίας εάν ενέχουν κινδύνους που δεν μπορούν να αντισταθμιστούν από περιορισμούς ή εάν οι περιορισμοί δεν μπορούν να ελεγχθούν και να επιβληθούν αξιόπιστα. Ζητήθηκε επίσης από την Επιτροπή να δημοσιεύει ταχύτερα τις αποφάσεις για τις νέες θέσεις εργασίας των μελών του προσωπικού ώστε να είναι δυνατός ο έγκαιρος δημόσιος έλεγχος.

Στην απάντησή της, η Επιτροπή δήλωσε ότι, σε περιπτώσεις όπου υπάρχει κίνδυνος δυσφήμισής της, θα ζητήσει από τα πρώην μέλη του προσωπικού να της υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο συμμορφώνονται με τυχόν περιορισμούς, σε σχέση, παραδείγματος χάριν, με τα καθήκοντα άσκησης πίεσης σε πρώην συναδέλφους. Θα δημοσιεύει επίσης ταχύτερα από ό,τι στο παρελθόν την ετήσια επισκόπηση των ανώτερων στελεχών που ζητούν άδεια για τη μετάβασή τους σε νέα θέση εργασίας, καθώς και την αξιολόγηση των αιτημάτων αυτών. Επιπλέον, απαγορεύεται πλέον στους υπαλλήλους που βρίσκονται σε άδεια άνευ αποδοχών να απασχολούνται σε τομείς στους οποίους υπάρχει κίνδυνος σύγκρουσης συμφερόντων. Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τις βελτιώσεις και δήλωσε ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί τον χειρισμό του ζητήματος από την Επιτροπή.

Μετά τη διεξαγωγή αυτεπάγγελτης έρευνας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) διαχειρίζεται τη μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την ΕΚΤ να εφαρμόσει αυστηρότερους κανόνες για τη μετάβαση του προσωπικού στον ιδιωτικό τομέα, και ιδίως στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε να υπόκεινται περισσότεροι υπάλληλοι σε αυστηρότερους όρους όσον αφορά την περίοδο αναμονής και να αυξηθεί σε ένα έτος η περίοδος απαγόρευσης στα ανώτερα στελέχη της ΕΚΤ να εκπροσωπούν συμφέροντα και να ασκούν πίεση σε πρώην συναδέλφους τους.

Η Διαμεσολαβήτρια απηύθυνε πολλές προτάσεις στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για την ενίσχυση του τρόπου με τον οποίο αξιολογεί τις μετακινήσεις των μελών της Διευθύνουσας Επιτροπής της προς τον ιδιωτικό τομέα. Οι προτάσεις αυτές διατυπώθηκαν μετά την απόφαση της ΕΤΕπ να εγκρίνει τη μετάβαση πρώην αντιπροέδρου σε εταιρεία κοινής ωφέλειας που είχε λάβει δάνεια από την ΕΤΕπ.

3.3. Λογοδοσία στη λήψη αποφάσεων

Οι Συνθήκες της ΕΕ απαιτούν όλες οι αποφάσεις της ΕΕ να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες. Η διαφάνεια και η συμμετοχή συμβάλλουν στην ενίσχυση της νομιμότητας της λήψης αποφάσεων στην ΕΕ. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν πρόκειται για αποφάσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον.

Τον Σεπτέμβριο, η Διαμεσολαβήτρια δρομολόγησε δημόσια διαβούλευση προκειμένου να αξιολογήσει κατά πόσον οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε επικαιροποιημένες πληροφορίες στον συγκεκριμένο τομέα. Στόχος των ερωτήσεων ήταν να διαπιστωθεί πόσο εύκολα μπορεί το κοινό να αποκτήσει έγγραφα ή πληροφορίες σχετικά με το περιβάλλον, καθώς και πώς οι πολίτες θα μπορούσαν να συμμετέχουν περισσότερο στη χάραξη και την εφαρμογή των πράσινων πολιτικών. Η διαβούλευση έλαβε 18 απαντήσεις και ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής θα λάβει μέτρα παρακολούθησης το 2023. Για να συμβάλει στην προετοιμασία αυτού του έργου, το Γραφείο του Διαμεσολαβητή απευθύνθηκε στη γραμματεία της επιτροπής συμμόρφωσης της σύμβασης του Aarhus προκειμένου να ενημερωθεί περαιτέρω για τον ρόλο του στον χειρισμό αναφορών για περιβαλλοντικά θέματα.

Τρεις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών υπέβαλαν αναφορά στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή ισχυριζόμενες ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) δημοσιεύει πολύ λίγες πληροφορίες, και μάλιστα με καθυστέρηση, σχετικά με τα έργα που χρηματοδοτεί. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την ΕΤΕπ να εφαρμόσει μια σειρά μέτρων ώστε το κοινό να έχει επαρκή χρόνο στη διάθεσή του για να διατυπώσει περιβαλλοντικές ανησυχίες σχετικά με τα έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΤΕπ. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τη δημοσίευση καταλόγων των εγγράφων τεκμηρίωσης του έργου που περιέχουν περιβαλλοντικές πληροφορίες και τη διαδικτυακή δημοσίευση περιλήψεων έργου στη γλώσσα της εκάστοτε χώρας. Η παρακολούθηση εκ μέρους της ΕΤΕπ υπήρξε ανεπαρκής μέχρι σήμερα και ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής προτίθεται να εντείνει τον εκ μέρους του έλεγχο των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΜΑ) αποτελεί μέρος μιας άνευ προηγουμένου, χρηματοδοτούμενης από την ΕΕ, δέσμης κινήτρων που θα βοηθήσει τις οικονομίες των κρατών μελών να ανακάμψουν από την πανδημία COVID-19. Η Διαμεσολαβήτρια ρώτησε την Επιτροπή πώς θα διασφαλίσει τη λογοδοσία όσον αφορά τις δαπάνες του ταμείου ανάκαμψης, ούτως ώστε το κοινό να μπορεί εύκολα να πληροφορείται τα χρηματοδοτούμενα έργα και να διαπιστώνει εάν έχουν επιτευχθεί τα συμφωνηθέντα ορόσημα. Η Διαμεσολαβήτρια έλαβε επίσης αναφορές σχετικά με άρνηση πρόσβασης σε έγγραφα που αφορούσαν τα σχέδια ανάκαμψης της Γερμανίας, της Γαλλίας, των Κάτω Χωρών, της Σουηδίας και της Δανίας. Στις αναλύσεις της, η Διαμεσολαβήτρια τόνισε ότι η σημασία του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πρέπει να συνοδεύεται από υψηλά πρότυπα διαφάνειας.

Μια ομάδα οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και συλλόγων απευθύνθηκε στη Διαμεσολαβήτρια, αφού η Επιτροπή είχε υπολογίσει τις σχεδόν 123 000 ατομικές απαντήσεις –που υποβλήθηκαν σε ένα έγγραφο– στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με την πρωτοβουλία για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση, ως μία ενιαία απάντηση με πολλούς υπογράφοντες. Επίσης, δεν συνόψισε εγκαίρως και με τον κατάλληλο τρόπο τις βασικές ανησυχίες που εκφράστηκαν μέσω της εκστρατείας διαβούλευσης. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί την προσέγγιση αυτή λυπηρή και ζήτησε στο μέλλον από την Επιτροπή να παρέχει καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τις απαντήσεις που λαμβάνει από τους πολίτες μέσω πλατφόρμας εκστρατείας.

Η Επιτροπή διευκρίνισε τον τρόπο με τον οποίο συλλέγει πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του γενικού κανονισμού της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων στην Ιρλανδία, μετά τις επιφυλάξεις που εκφράστηκαν για το κατά πόσο είχε συγκεντρώσει επαρκείς πληροφορίες ώστε να είναι σε θέση να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η νομοθεσία. Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια έκρινε ικανοποιητικές τις εξηγήσεις, αλλά ενθάρρυνε την Επιτροπή να ακολουθήσει μια πιο ρυθμιστική προσέγγιση όσον αφορά τις ανάγκες της για πληροφορίες, ώστε να μπορεί να παρακολουθεί επαρκώς αυτόν τον σημαντικό τομέα.

Όσον αφορά την εξυπηρέτηση ισχυρού και θεμιτού δημόσιου συμφέροντος, η Διαμεσολαβήτρια ρώτησε το Συμβούλιο αν θα μπορούσε πρωτοβούλως να δημοσιοποιήσει περισσότερα έγγραφα σχετικά με την έγκριση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Το Συμβούλιο παρουσίασε με αναλυτικά και πειστικά στοιχεία τους λόγους για τους οποίους ακόμη και μια οριακή πρόσθετη διαφάνεια είναι δύσκολο να επιτευχθεί στον συγκεκριμένο τομέα επί του παρόντος.

3.4. Πρόσβαση σε έγγραφα

Οι πολίτες της ΕΕ έχουν εκτενή δικαιώματα πρόσβασης σε έγγραφα που τηρούνται από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Μπορούν να απευθύνονται στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, εάν δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στα εν λόγω έγγραφα.

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής δημοσίευσε ένα σύνολο πρακτικών συστάσεων για τη διοίκηση της ΕΕ σχετικά με την αρχειοθέτηση μηνυμάτων κειμένου και στιγμιαίων μηνυμάτων που σχετίζονται με την εργασία. Σύμφωνα με τις συστάσεις, τα γραπτά μηνύματα και τα στιγμιαία μηνύματα που σχετίζονται με την εργασία θα πρέπει να αναγνωρίζονται ως έγγραφα της ΕΕ. Θα πρέπει να εφαρμόζονται τεχνολογικές λύσεις που θα διευκολύνουν την πρόσβαση στα μηνύματα αυτά και το προσωπικό θα πρέπει να έχει σαφείς οδηγίες για τον τρόπο αρχειοθέτησης αυτών των μηνυμάτων. Το ζήτημα αυτό αποτελεί σχετικά νέο ζήτημα για τη διοίκηση της ΕΕ και προέκυψε όταν δημοσιογράφος ζήτησε πρόσβαση σε γραπτά μηνύματα που ανταλλάχθηκαν μεταξύ της προέδρου της Επιτροπής και του διευθύνοντος συμβούλου φαρμακευτικής εταιρείας. Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε κακοδιοίκηση στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίστηκε το ζήτημα, καθώς δεν διερεύνησε εάν υπήρχαν τα γραπτά μηνύματα και επισήμανε ότι δεν έχει ως πρακτική να τηρεί αρχείο γραπτών μηνυμάτων. Στην απάντησή της, η Επιτροπή δήλωσε ότι θα εκδώσει περαιτέρω οδηγίες σχετικά με τα σύγχρονα εργαλεία επικοινωνίας, όπως είναι τα γραπτά μηνύματα.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA) συμφώνησε να δημοσιεύει στον ιστότοπό του εκτεταμένες πληροφορίες σχετικά με τους εντοπισμούς ενδεχόμενων πετρελαιοκηλίδων από το 2015 και μετά. Η Διαμεσολαβήτρια επαίνεσε την ενέργεια του EMSA, η οποία αναλήφθηκε κατόπιν αναφοράς που υποβλήθηκε από πλατφόρμα ερευνητών δημοσιογράφων.

Για τους ενδιαφερομένους, η έγκαιρη λήψη των ζητούμενων πληροφοριών είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η χρησιμότητα των πληροφοριών μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.

Κατόπιν έρευνας, το Συμβούλιο έδωσε πρόσβαση στις αρχικές παρατηρήσεις και ερωτήσεις των κρατών μελών σχετικά με το σχέδιο πράξης για τις ψηφιακές αγορές –που αποτελεί βασική νομοθετική πράξη της ΕΕ– αλλά μόνο μετά την ολοκλήρωση των νομοθετικών συζητήσεων. Ομοίως, η Επιτροπή επέτρεψε την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα σχετικά με την αγορά 1,5 εκατομμυρίων ιατρικών μασκών σχεδόν δύο έτη μετά το αρχικό αίτημα.

Δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού καθυστερήσεων στη διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης σε έγγραφα, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε δύο έρευνες για την εξέταση του ζητήματος. Το ένα αφορούσε το χρονικό διάστημα που χρειάζεται η Επιτροπή για τον χειρισμό των αιτημάτων πρόσβασης του κοινού· το δεύτερο σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) χειρίζεται τα εν λόγω αιτήματα.

3.5. Θεμελιώδη δικαιώματα

Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από τον Frontex να βελτιώσει το επίπεδο λογοδοσίας του, μετά τη διεξαγωγή στρατηγικής έρευνας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο συμμορφώνεται ο Frontex με τις υποχρεώσεις του στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της διευρυμένης εντολής του. Η έρευνα εξέτασε τη διαφάνεια των κοινών επιχειρήσεων του Frontex με τις εθνικές αρχές στα σύνορα της ΕΕ, τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζει ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων και τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθεί την επιστροφή των ατόμων που ζητούν άσυλο.

Η Διαμεσολαβήτρια εντόπισε διάφορους τομείς στους οποίους ο Frontex θα μπορούσε να βελτιώσει τις πρακτικές του, μεταξύ άλλων δημοσιεύοντας περιλήψεις των επιχειρησιακών σχεδίων του και παρέχοντας περαιτέρω κατάρτιση στους παρατηρητές θεμελιωδών δικαιωμάτων. Σε χωριστή έρευνα, η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε προτάσεις σχετικά με τρόπους βελτίωσης της προσβασιμότητας των ατόμων που θεωρούν ότι παραβιάζονται τα θεμελιώδη δικαιώματά τους στον μηχανισμό αναφορών του Frontex.

Κατόπιν έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια επέκρινε την καθυστέρηση της Επιτροπής να θεσπίσει μηχανισμό παρακολούθησης της διαχείρισης των συνόρων από τις κροατικές αρχές. Ζήτησε από την Επιτροπή να παράσχει επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του μηχανισμού παρακολούθησης και το κατά πόσον είναι ανεξάρτητος και αποτελεσματικός. Τέλος, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση στις αρχές του 2023 σχετικά με τα μέτρα που έχει λάβει για να ενισχυθεί η συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα κατά τις κροατικές επιχειρήσεις στα σύνορα, για τις οποίες παρέχονται κονδύλια της ΕΕ.

Απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο διασφαλίζει τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο των διεθνών εμπορικών συμφωνιών, η Επιτροπή επισήμανε ότι από το 2020 ο επικεφαλής για την επιβολή των εμπορικών συμφωνιών επιβλέπει την εφαρμογή των εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ και διαχειρίζεται τις αναφορές που υποβάλλουν διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς μέσω διαδικτυακής πύλης. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να δημιουργήσει μια νέα, χωριστή πύλη για τη διεκπεραίωση αναφορών σχετικά με εικαζόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και να εξετάσει τους τρόπους με τους οποίους η πύλη μπορεί να καταστεί προσβάσιμη για την υποβολή αναφορών σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη σε χώρες με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει εμπορικές συμφωνίες.

Κατόπιν αναφοράς που υποβλήθηκε από ομάδα οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν είχε αξιολογήσει επαρκώς τον αντίκτυπο που έχουν στα ανθρώπινα δικαιώματα τα έργα με δυνατότητα παρακολούθησης που χρηματοδοτούνται από το Καταπιστευματικό Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης για την Αφρική. Ζήτησε, στο μέλλον, κάθε έργο να αξιολογείται με γνώμονα τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το 2020 η Διαμεσολαβήτρια δημοσίευσε ένα σύνολο πρακτικών συστάσεων σχετικά με τη χρήση των επίσημων γλωσσών της ΕΕ κατά την επικοινωνία με το κοινό. Οι συστάσεις αυτές περιλάμβαναν τη θέσπιση σαφούς πολιτικής σχετικά με τη χρήση των επίσημων γλωσσών, τη δημοσίευση της πολιτικής και τη συνεπή εφαρμογή της. Το φθινόπωρο του 2022, το δίκτυο των οργανισμών της ΕΕ ανακοίνωσε ότι, βάσει των συστάσεων της Διαμεσολαβήτριας, εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές και ένα υπόδειγμα πολιτικής για την πολυγλωσσία.

3.6. Επιχορηγήσεις, συμβάσεις και δημόσιοι διαγωνισμοί

Ένας διεθνής οργανισμός προστασίας του περιβάλλοντος, ο οποίος υλοποίησε έργο χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιοποικιλότητα στο Κέρας της Αφρικής, απευθύνθηκε στη Διαμεσολαβήτρια, κατόπιν της αξίωσης της Επιτροπής να ανακτήσει τις δαπάνες μετά τα πορίσματα έκθεσης ελέγχου. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Επιτροπή παραιτήθηκε από την ανάκτηση των κονδυλίων που είχαν χορηγηθεί για μία από τις δαπάνες και εξήγησε ικανοποιητικά στο σκεπτικό της την ανάκτηση του άλλου μέρους των δαπανών.

Μετά την παρέμβαση της Διαμεσολαβήτριας, η Επιτροπή αναθεώρησε τη στάση της σχετικά με τις δαπάνες που κατέβαλε δικαιούχος επιχορήγησης της ΕΕ για έργο υποδομής ύδρευσης στον Λίβανο. Συμφώνησε να αποδεχθεί ως επιλέξιμες τις δαπάνες προσωπικού που υπέβαλε ο ενδιαφερόμενος.

Μετά από έρευνα του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, το Μεταφραστικό Κέντρο των Οργάνων της ΕΕ (CdT) τροποποίησε τη διατύπωση των εγγράφων που χρησιμοποιούνται στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων για να εξασφαλίσει μεγαλύτερη σαφήνεια για τους προσφέροντες. Η ενδιαφερομένη είχε προσφύγει στο Γραφείο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή όταν το CdT απέρριψε την προσφορά της για την παροχή υπηρεσιών επιμέλειας με την αιτιολογία ότι δεν είχε προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία για την επαγγελματική της πείρα.

Κατόπιν έρευνας της Διαμεσολαβήτριας, το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) αναγνώρισε ότι υπέπεσε σε τεχνικό σφάλμα καθόσον αρνήθηκε να καταβάλει στον ενδιαφερόμενο τις αποζημιώσεις που είχε ζητήσει. Το Γραφείο κατέβαλε στη συνέχεια την πληρωμή.

4. Αναφορές και έρευνες: πώς βοηθάμε το κοινό

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής βοηθά άτομα, επιχειρήσεις και οργανώσεις που αντιμετωπίζουν προβλήματα με τη διοίκηση της ΕΕ εξετάζοντας τις αναφορές που υποβάλλουν, και επιδιώκοντας την προώθηση ορθών διοικητικών πρακτικών μέσω της προδραστικής εξέτασης ευρύτερων συστημικών ζητημάτων που σχετίζονται με τη λειτουργία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής επιδιώκει τη συνεχή βελτίωση των εσωτερικών διαδικασιών με σκοπό να διασφαλίσει ότι το Γραφείο διαχειρίζεται τις έρευνες με τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο και να εξασφαλίσει ότι οι ενδιαφερόμενοι εξυπηρετούνται με τον βέλτιστο τρόπο. Για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της συνοχής των ερευνών, οι «θεματικές ομάδες» της Διεύθυνσης Ερευνών συνέχισαν να βελτιώνουν τη συνεργατική τους προσέγγιση στην εξέταση υποθέσεων από ομοτίμους. Η περαιτέρω ανάπτυξη και επέκταση των εργαλείων διαχείρισης γνώσεων και των εξειδικευμένων πόρων βοήθησε τους υπαλλήλους που είναι αρμόδιοι για τις έρευνες να χειρίζονται υποθέσεις που καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων.

Η Διαμεσολαβήτρια προέβη επίσης σε περαιτέρω βελτιώσεις στον τρόπο με τον οποίο δημοσιεύονται στο διαδίκτυο οι έρευνες, ώστε να διευκολυνθεί η παρακολούθησή τους από το κοινό. Οι έρευνες παρουσιάζονται πλέον ανά θέμα ή ζήτημα, γεγονός που σημαίνει ότι οι επισκέπτες του δικτυακού τόπου μπορούν εύκολα να βρουν όλες τις έρευνες που σχετίζονται με συγκεκριμένο τομέα εργασίας. Στις ιστοσελίδες διευκρινίζονται επίσης ο ρόλος και οι αρμοδιότητες του Διαμεσολαβητή σε κάθε τομέα, ώστε οι δυνητικοί ενδιαφερόμενοι να έχουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο χειρισμού των αναφορών.

Η Διαμεσολαβήτρια συνέχισε να προωθεί το έργο του Γραφείου ως μηχανισμού προσφυγής για όσους ζητούν πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα. Αξιοποιώντας την εμπειρογνωμοσύνη του Γραφείου στον συγκεκριμένο τομέα, η Διαμεσολαβήτρια δημοσίευσε αναλυτικό οδηγό σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα της ΕΕ. Το διαδικτυακό αυτό εργαλείο περιλαμβάνει ερωτήσεις και απαντήσεις για το ευρύ κοινό, καθώς και έναν εμπεριστατωμένο οδηγό για ειδικευμένους ενδιαφερόμενους φορείς και φορείς που απαιτούν τη διαφάνεια. Ο οδηγός παρέχει ολοκληρωμένες πληροφορίες σχετικά με τις πρακτικές και νομικές πτυχές του δικαιώματος πρόσβασης του κοινού.

Η πολυμορφία που χαρακτηρίζει την ομάδα των αρμόδιων υπαλλήλων για την εξέταση υποθέσεων και ο πολύγλωσσος δικτυακός τόπος του Γραφείου αντικατοπτρίζουν τη δέσμευση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή να βοηθά όσους ζητούν τη συνδρομή του και στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ.

Ενώ ο Διαμεσολαβητής δεν είναι πάντα σε θέση να ερευνά όλες τις αναφορές που λαμβάνει, το Γραφείο προσπαθεί παρά ταύτα να βοηθά όλους εκείνους που χρειάζονται βοήθεια, π.χ. παρέχοντας συμβουλές σχετικά με άλλες δυνατότητες προσφυγής.

4.1. Είδος και προέλευση των αναφορών

4.1.1. Επισκόπηση αναφορών και στρατηγικών ερευνών

Η Διαμεσολαβήτρια μπορεί να κινήσει έρευνα μόνο για αναφορές που εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων της και πληρούν τα απαιτούμενα «κριτήρια παραδεκτού», όπως η προηγούμενη προσπάθεια του ενδιαφερομένου να επιλύσει απευθείας το ζήτημα με το οικείο θεσμικό όργανο.

Τα θέματα που αποτελούν το αντικείμενο των εργασιών του Γραφείου προκύπτουν από το πεδίο αρμοδιοτήτων του Διαμεσολαβητή και από τις παραληφθείσες αναφορές, οι οποίες αποτελούν τη βάση για την πλειονότητα των υποθέσεων. Πέραν του βασικού έργου που σχετίζεται με τις αναφορές, ο Διαμεσολαβητής αναλαμβάνει επίσης ευρύτερες στρατηγικές έρευνες και πρωτοβουλίες σχετικά με συστημικά ζητήματα που αφορούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

4.1.2. Αναφορές που δεν εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή

Το 2022 η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια διεκπεραίωσε περίπου 1 500 αναφορές που δεν ενέπιπταν στο πεδίο αρμοδιοτήτων της, κυρίως διότι δεν σχετίζονταν με ενέργειες της διοίκησης της ΕΕ. Πάνω από το 40 % των εν λόγω αναφορών προήλθαν από την Ισπανία, την Πολωνία και τη Γερμανία, με την Ισπανία να αντιπροσωπεύει μόνη της το ήμισυ αυτού του ποσοστού.

Ως επί το πλείστον, οι πολίτες απευθύνθηκαν στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή για ζητήματα σχετικά με δικαστικές υποθέσεις, ίση μεταχείριση ή διακρίσεις, πολιτική και μέριμνα για την υγεία, διοικητική διαφάνεια και προστασία των καταναλωτών. Οι αναφορές εκτός πεδίου αρμοδιοτήτων αφορούσαν, κατά κύριο λόγο, προβλήματα που αντιμετώπιζαν πολίτες με εθνικούς, περιφερειακούς ή τοπικούς δημόσιους φορείς, κυβερνήσεις και δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και με εθνικά ή διεθνή δικαστήρια (όπως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου). Οι πολίτες υπέβαλαν επίσης μεγάλο αριθμό αναφορών κατά ιδιωτικών φορέων, μεταξύ άλλων τραπεζών, διαδικτυακών επιχειρήσεων και πλατφορμών, καθώς και αεροπορικών εταιρειών.

Η Διαμεσολαβήτρια έλαβε επίσης πολλές αναφορές εκτός του πεδίου αρμοδιοτήτων της σχετικά με την ανθρωπιστική κρίση στην Ουκρανία μετά την εισβολή της Ρωσίας.

Η Διαμεσολαβήτρια εξακολούθησε να λαμβάνει μεγάλο αριθμό αναφορών εκτός του πεδίου αρμοδιοτήτων της σχετικά με την πανδημία COVID-19. Οι αναφορές αυτές αφορούσαν κυρίως τα μέτρα που έλαβαν οι εθνικές αρχές για την αντιμετώπιση της πανδημίας και το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ΕΕ.

Άλλες αναφορές εκτός του πεδίου αρμοδιοτήτων της αφορούσαν μεν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αλλά συνδέονταν με πολιτικό ή νομοθετικό έργο.

Η Διαμεσολαβήτρια απάντησε σε όλους τους πολίτες που ζήτησαν τη βοήθειά της στη γλώσσα στην οποία υπέβαλαν την αναφορά τους. Στις απαντήσεις αποσαφηνιζόταν το πεδίο αρμοδιοτήτων του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και, στον βαθμό που ήταν εφικτό, υποδείχθηκε στους ενδιαφερομένους να απευθυνθούν σε άλλους φορείς που θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Παρόλο που επρόκειτο κυρίως για εθνικούς και περιφερειακούς διαμεσολαβητές, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής παρέπεμψε επίσης τους ενδιαφερομένους στα θεσμικά όργανα της ΕΕ (κυρίως στην Επιτροπή και στο Κοινοβούλιο) και σε δίκτυα, όπως το SOLVIT και τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Καταναλωτών.

Στους ενδιαφερομένους που εξέφραζαν δυσαρέσκεια για συγκεκριμένη νομοθεσία της ΕΕ, η Διαμεσολαβήτρια, κατά κανόνα συνιστούσε να απευθύνονται στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι ενδιαφερόμενοι που έθιξαν ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ παραπέμφθηκαν σε εθνικούς ή περιφερειακούς διαμεσολαβητές ή σε δίκτυα της ΕΕ, όπως το Europe Direct.

Για να μπορεί να διεκπεραιώνει όσο το δυνατόν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα τις υποθέσεις αυτές, η Διαμεσολαβήτρια εξορθολόγισε τον χειρισμό τους με τη χρήση νέων υποδειγμάτων που καθορίστηκαν τον Μάιο. Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις σχετικά με τη χρήση τους ήταν μέχρι στιγμής θετικά.

4.2. Ποιους αφορούσαν οι αναφορές;

4.3. Tι αφορούσαν οι αναφορές;

4.4. Τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν

4.5. Αντίκτυπος και επιτεύγματα

Ένας από τους απώτερους στόχους του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή είναι να επιτυγχάνει ουσιαστικές βελτιώσεις για τους ενδιαφερομένους και τους πολίτες στο πλαίσιο της διοίκησης της ΕΕ. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής υποβάλλει προτάσεις με τη μορφή λύσεων, συστάσεων και εισηγήσεων. Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής μπορεί επίσης να προωθήσει βελτιώσεις μέσω στρατηγικών πρωτοβουλιών που δεν είναι επίσημες έρευνες. Μπορεί επίσης να ωθήσει ένα θεσμικό όργανο να διευθετήσει το ζήτημα, προτού ακόμη διατυπωθεί επίσημη πρόταση για λύση ή σύσταση.

4.5.1. Ποσοστό αποδοχής

Ως ποσοστό αποδοχής ορίζεται το ποσοστό των περιπτώσεων θετικών απαντήσεων προς τον συνολικό αριθμό των προτάσεων (λύσεις, συστάσεις και εισηγήσεις) του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή. Δεδομένου ότι ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής δίνει στα θεσμικά όργανα χρονικό περιθώριο έξι μηνών για να ανταποκριθούν στις εισηγήσεις του στο πλαίσιο των αποφάσεων που λαμβάνονται κατά την περάτωση των ερευνών, το ποσοστό αποδοχής για το 2022 καλύπτει υποθέσεις που περατώθηκαν το 2021.

Το 2021 τα θεσμικά όργανα της ΕΕ συνεργάστηκαν ικανοποιητικά με τη Διαμεσολαβήτρια στο 79 % των περιπτώσεων. Από τις 33 προτάσεις που υπέβαλε η Διαμεσολαβήτρια για τη διόρθωση ή τη βελτίωση των διοικητικών πρακτικών τους, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ανταποκρίθηκαν θετικά σε 26 από αυτές.

4.5.2. Ευρύτερος αντίκτυπος

Το ποσοστό αποδοχής αποτυπώνει, σε δεδομένη χρονική στιγμή, την ανταπόκριση των θεσμικών οργάνων σε προτάσεις χωρίς να αποτυπώνει πλήρως τον διαχρονικό αντίκτυπο του έργου του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.

Ο Διαμεσολαβητής ξεκινά περίπου 350 έρευνες ετησίως. Οι θετικές αλλαγές που επιφέρουν οι έρευνες αυτές συχνά προκύπτουν σταδιακά, καθώς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προσαρμόζονται στους νέους κανόνες χρηστής διοίκησης. Η ενεργός συνεργασία με τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ, καθώς και η πίεση που ασκείται στη διοίκηση της ΕΕ από ενδιαφερομένους, μέσα ενημέρωσης, την κοινωνία των πολιτών, βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα δικαστήρια της ΕΕ συμβάλλουν επίσης στην επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων.

Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα θετικών αλλαγών σε βασικούς τομείς των ερευνών του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή τα τελευταία χρόνια.

Η ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ	Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΡΑ
Λογοδοσία στη λήψη αποφάσεων
Είναι δύσκολο για το κοινό να ελέγχει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ευρωομάδας.	Οι συνεδριάσεις της Ευρωομάδας συνοψίζονται με περισσότερες λεπτομέρειες. Ηλεκτρονικό μητρώο εγγράφων της Ευρωομάδας που είναι διαθέσιμα στο κοινό.
Απαιτείται μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων λαμβάνει αποφάσεις.	Το ECDC επεξηγεί το σκεπτικό των αποφάσεων και δεσμεύεται για πιο προσβάσιμη επικοινωνία με το κοινό.
Έλλειψη διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων.	Η EIOPA δημοσιεύει τα πρακτικά ψηφοφορίας του συμβουλίου εποπτών της σχετικά με τα σχέδια ρυθμιστικών προτύπων.
Υπάρχουν περιθώρια για τη βελτίωση του τρόπου με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνεργάζεται με τους συμφεροντούχους.	Η ΕΚΤ έχει λάβει μέτρα για να αποφευχθεί οποιοσδήποτε κίνδυνος όταν ανταλλάσσονται δυνητικά ευαίσθητες πληροφορίες που μπορεί να επηρεάσουν τις αγορές με περιορισμένο κύκλο κοινού.
Διαφάνεια και δεοντολογία σχετικά με την εκπροσώπηση των ομάδων συμφερόντων (λόμπινγκ)
Κώδικας δεοντολογίας των Επιτρόπων: η περίοδος για τη γνωστοποίηση της άσκησης επαγγελματικών δραστηριοτήτων μετά τη λήξη της θητείας είναι πολύ σύντομη. Η αξιολόγηση των νέων θέσεων εργασίας των Επιτρόπων από την επιτροπή δεοντολογίας δεν δημοσιεύεται.	Ενίσχυση του κώδικα δεοντολογίας: Οι προθεσμίες γνωστοποίησης παρατείνονται, ισχύουν αυστηρότεροι κανόνες για τη δήλωση οικονομικών συμφερόντων. Προορατική δημοσίευση της αξιολόγησης της απασχόλησης των Επιτρόπων μετά τη λήξη της θητείας τους.
Ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την εκπροσώπηση των ομάδων συμφερόντων (λόμπινγκ): κατάρτιση ή κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις επαφές με ομάδες συμφερόντων. Δεν υπάρχουν αρχεία για τις συνεδριάσεις μεταξύ των Επιτρόπων και των εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων.	Κατάλογος «Τι να κάνετε και τι να αποφεύγετε» για υπαλλήλους της ΕΕ που έρχονται σε επαφή με εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων, ο οποίος χρησιμοποιείται από την Επιτροπή. Δημόσιο μητρώο των συνεδριάσεων μεταξύ επιτρόπων και ομάδων συμφερόντων.
Μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα: έλλειψη ευαισθητοποίησης σχετικά με πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων και αρνητικές επιπτώσεις στην εμπιστοσύνη του κοινού.	Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει τα ονόματα και τις νέες θέσεις των υψηλόβαθμων στελεχών που μεταβαίνουν σε φορείς που ενδέχεται να δραστηριοποιούνται στην εκπροσώπηση συμφερόντων και την άσκηση πίεσης σε ετήσια βάση.
Πρόσβαση σε έγγραφα
Ανεπαρκής ιεράρχηση των ερευνών σχετικά με την πρόσβαση σε έγγραφα.	Πολλά θεσμικά όργανα της ΕΕ συμφωνούν με την ταχεία προσέγγιση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, που του επιτρέπει να εκδίδει πορίσματα εντός 40 εργάσιμων ημερών.
Έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών για φάρμακα.	Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων παρέχει πρόσβαση στα έγγραφα των κλινικών δοκιμών.
Τα έξοδα ταξιδίου των Επιτρόπων και διάφορα έξοδα επαγγελματικών ταξιδίων δεν δημοσιεύονται.	Η Επιτροπή δημοσιεύει πρωτοβούλως τα έξοδα ταξιδίου των Επιτρόπων και τα διάφορα έξοδα για επαγγελματικά ταξίδια.
Νομοθετική διαφάνεια
Τριμερείς διάλογοι: δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τις ημερομηνίες, την ημερήσια διάταξη και τους διαπραγματευτές που παρέστησαν στις διοργανικές διαπραγματεύσεις επί νομοσχεδίων.	Τα χρονοδιαγράμματα και οι ημερήσιες διατάξεις του τριμερούς διαλόγου δημοσιεύονται συχνά εκ των προτέρων και δημοσιοποιούνται τα ονόματα των επικεφαλής των διαπραγματεύσεων. Οι εργασίες για τη δημιουργία κοινής νομοθετικής βάσης δεδομένων βρίσκονται σε εξέλιξη.
Νομοθετική διαφάνεια του Συμβουλίου: ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες μέσω του Συμβουλίου σχετικά με την εξέλιξη των νομοσχεδίων.	Το Συμβούλιο δημοσιεύει πρωτοβούλως έκθεση σχετικά με τις διαπραγματεύσεις επί νομοσχεδίων και την εντολή του για τις διαπραγματεύσεις με το Κοινοβούλιο.
Θεμελιώδη δικαιώματα
Έλλειψη μέσων προσφυγής για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες που θεωρούν ότι τα θεμελιώδη δικαιώματά τους έχουν παραβιαστεί.	Ο Frontex και ο Οργανισμός της ΕΕ για το Άσυλο έχουν θεσπίσει μηχανισμούς υποβολής καταγγελιών για εικαζόμενες παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία: υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στην εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.	Η Επιτροπή βελτιώνει την προσβασιμότητα του ιστοτόπου της και των διαδικτυακών της εργαλείων για τα άτομα με αναπηρία.

Για μια ευρύτερη επισκόπηση του αντικτύπου του έργου του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: https://europa.eu/!vQ6937

5. Ο εξελισσόμενος ρόλος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή

Στις 17 και 18 Νοεμβρίου, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια από κοινού με το Τμήμα Δικαίου και τη Σχολή Διακρατικής Διακυβέρνησης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου διοργάνωσαν συνέδριο στη Φλωρεντία της Ιταλίας προκειμένου να εξετάσουν την εξέλιξη του ρόλου του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στη διασφάλιση μιας ανεξάρτητης, διαφανούς και υπεύθυνης διοίκησης της ΕΕ. Η εκδήλωση συγκέντρωσε διάφορες προοπτικές από την ακαδημαϊκή κοινότητα, την κοινωνία των πολιτών, τη διοίκηση της ΕΕ και το ίδιο το γραφείο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.

Οι διάφορες επιτροπές συζήτησαν την εξέλιξη του ρόλου του Διαμεσολαβητή με την πάροδο των ετών, τον τρόπο με τον οποίο η «ήπια εξουσία» του μπορεί να ενθαρρύνει θετικές αλλαγές, καθώς και τον ρόλο της διαφάνειας ώστε να εξασφαλιστεί η λογοδοσία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Με βάση την πρόσκληση για την υποβολή ακαδημαϊκών εγγράφων, πραγματοποιήθηκε επίσης συζήτηση σχετικά με τις νέες προκλήσεις και ευκαιρίες που παρουσιάζονται για τον Διαμεσολαβητή κατά την παρακολούθηση συγκεκριμένων τομέων πολιτικής ή συγκεκριμένων οργάνων της ΕΕ.

Βασικό θέμα συζήτησης των πέντε ομάδων εργασίας της εκδήλωσης ήταν η μεταστροφή από την εκ των υστέρων αντίδραση στην πρωτόβουλη διαφάνεια εκ μέρους των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, κάτι που η Διαμεσολαβήτρια καταβάλλει προσπάθειες για να ενθαρρύνει εδώ και χρόνια. Οι συμμετέχοντες αναφέρθηκαν επίσης στον τακτικό διάλογο του Διαμεσολαβητή με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και την κοινωνία των πολιτών, στον τρόπο με τον οποίο ο Διαμεσολαβητής χρησιμοποιεί την ευρεία εντολή του για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης και των υψηλότερων δυνατών προτύπων δεοντολογίας, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο το νέο καταστατικό που διέπει το έργο του Διαμεσολαβητή ενίσχυσε τον θεσμό.

Ορισμένες από τις προκλήσεις που ανέφεραν οι συμμετέχοντες ήταν η ευρεία εντολή και το μικρό μέγεθος του Γραφείου του Διαμεσολαβητή, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να εκτιμηθεί ποσοτικά ο αντίκτυπος του έργου του Διαμεσολαβητή σε βάθος χρόνου.

Όσον αφορά το μέλλον του Διαμεσολαβητή ως θεσμικού οργάνου, οι συμμετέχοντες πρότειναν πιθανούς μελλοντικούς τομείς εργασίας όπως την περαιτέρω ανάπτυξη του ρόλου του Διαμεσολαβητή ως επόπτη δεοντολογίας, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών, καθώς και τις έρευνες για νέους οργανισμούς και οργανισμούς που δεν έχουν εξεταστεί επαρκώς.

6. Επικοινωνία και συνεργασία

6.1. Επικοινωνία

Το Γραφείο συνέχισε τις προσπάθειές του για την προώθηση του έργου του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στο ευρύτερο δυνατό κοινό. Ενημέρωσε τους πολίτες σχετικά με συγκεκριμένες έρευνες, καθώς και τον γενικό ρόλο του Διαμεσολαβητή στη διατήρηση υψηλών προτύπων λογοδοσίας και διαφάνειας στη διοίκηση της ΕΕ.

Για την καλύτερη κατανόηση του ρόλου του Διαμεσολαβητή, δημιουργήθηκε μια σειρά από βίντεο με σκοπό να παρουσιαστεί συνοπτικά το έργο του Γραφείου και να διευκρινιστούν οι τρεις βασικοί τομείς εργασίας – διαφάνεια της λήψης αποφάσεων στην ΕΕ, πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα της ΕΕ και τήρηση των προτύπων δεοντολογίας.

Τον Μάιο, η Διαμεσολαβήτρια εγκαινίασε τη χρήση νέου λογοτύπου και οπτικής ταυτότητας. Το λογότυπο μοιάζει με πουλί που πετά, ενώ η πανοραμική άποψη από ψηλά υποδηλώνει την προσέγγιση του Διαμεσολαβητή σχετικά με τη διοίκηση της ΕΕ. Η παρουσία της σημαίας της ΕΕ καθιστά σαφές ότι ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής αποτελεί μέρος της κοινότητας των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ.

Εκτός από τις αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα δελτία Τύπου και τα ειδησεογραφικά άρθρα, το 2022 ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής ανέλαβε τη δημοσίευση του ενημερωτικού δελτίου «EO express», το οποίο εκδίδεται τακτικά και παρέχει επισκόπηση των πρόσφατων βασικών ερευνών, δραστηριοτήτων, εκδηλώσεων και ομιλιών του Διαμεσολαβητή.

Η Διαμεσολαβήτρια παρουσίασε το έργο του Γραφείου κατά τη διάρκεια της ετήσιας συνέντευξης Τύπου που πραγματοποίησε τον Μάιο. Η συνέντευξη Τύπου επικεντρώθηκε στα πορίσματα της έρευνάς της σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίζεται τη μετάβαση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και στις κύριες πτυχές της ετήσιας έκθεσης του προηγούμενου έτους.

Ο συνολικός αριθμός άρθρων στον Τύπο αυξήθηκε κατά 60 % σε σύγκριση με το 2021, και το 72 % της κάλυψης στα μέσα μαζικής ενημέρωσης προερχόταν από χώρες της ΕΕ.

Το 2022, η αύξηση των ακολούθων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν σημαντικά υψηλότερη από ό,τι τα προηγούμενα έτη. Η αύξηση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε μια σειρά υποθέσεων μεγάλης δημοσιότητας και στην αλλαγή του λογοτύπου, που ενίσχυσαν την αναγνωρισιμότητα του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή ως οργάνου της ΕΕ. Ο λογαριασμός του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στο Instagram σημείωσε αύξηση κατά 92 % του συνολικού αριθμού ακολούθων (3 472 νέοι ακόλουθοι σε σύγκριση με τους 1 195 νέους ακολούθους το 2021). Στο LinkedIn, ο αριθμός των ακολούθων αυξήθηκε κατά 50 % (+ 2 990 σε σύγκριση με τους 1 148 νέους ακολούθους το 2021). Στο Twitter, όπου η Διαμεσολαβήτρια διατηρεί το μεγαλύτερο κοινό μεταξύ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ο αριθμός των ακολούθων ανήλθε σε 34 431 τον Δεκέμβριο του 2022, αριθμός που αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 10 % (+ 3 089). Σημειώθηκε επίσης σημαντική βελτίωση στο ποσοστό συμμετοχής, καθώς και σημαντικό «άλμα» στις αναφορές. Το 2022, είχαμε 63 218 αναφορές (16 300 το 2021) και 188 488 συμμετοχές (41 500 το 2021). Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση 118 % και 128 % αντίστοιχα σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Από τον Απρίλιο του 2022, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής συμμετέχει σε ένα δημόσιο πιλοτικό έργο —με επικεφαλής τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων και την Επιτροπή— σχετικά με την παρουσία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ σε δωρεάν, ανοικτής πηγής μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία βασίζονται στο λογισμικό Mastodon.

Τέλος, η Διαμεσολαβήτρια και τα μέλη του προσωπικού συνέχισαν τις δραστηριότητες προβολής του Γραφείου με συνεντεύξεις στον Τύπο, συμμετοχή σε σημαντικά ακαδημαϊκά και νομικά συνέδρια και παρουσιάσεις σε ομάδες επισκεπτών.

6.2. Σχέσεις με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ

6.2.1. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Η ανάπτυξη στενής σχέσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι υψίστης σημασίας για τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, ο οποίος εκλέγεται από τους βουλευτές κάθε πέντε έτη. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια συνέχισε να διατηρεί στενές σχέσεις συνεργασίας και εμπιστοσύνης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς κλήθηκε να παρουσιάσει τα πορίσματα βασικών ερευνών σε συνεδριάσεις των επιτροπών και να συμμετέχει σε κοινοβουλευτικές ακροάσεις και εργαστήρια σχετικά με θέματα που αφορούν τη διοίκηση της ΕΕ, τα θεμελιώδη δικαιώματα και την πρόσβαση σε έγγραφα. Φέτος, η Διαμεσολαβήτρια απευθύνθηκε επίσης στη σύνοδο ολομέλειας, πραγματοποίησε μια πρώτη συνάντηση με τη νεοεκλεγείσα Πρόεδρο του Κοινοβουλίου Roberta Metsola, και συνέχισε τις συναντήσεις της με διάφορους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από όλο το πολιτικό φάσμα.

6.2.2. Επιτροπή Αναφορών

Παρότι έχουν διαφορετική εστίαση και εντολή, τόσο ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής όσο και η Επιτροπή Αναφορών του Κοινοβουλίου (PETI) αποσκοπούν στην επίλυση των προβλημάτων που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε σχέση με την ΕΕ και τις πολιτικές της. Για τον λόγο αυτό, το γραφείο του Διαμεσολαβητή εκτιμά ιδιαίτερα τη σχέση του με την επιτροπή και τα μέλη της. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022, η Διαμεσολαβήτρια συμμετείχε σε διάφορες εκδηλώσεις και συνεδριάσεις που διοργάνωσε η επιτροπή αναφορών, όπως ένα εργαστήριο σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Συναντήθηκε επίσης με την πρόεδρο της Επιτροπής Αναφορών, Dolors Montserrat, προκειμένου να συζητήσουν την περαιτέρω συνεργασία τους για την αντιμετώπιση των ανησυχιών των πολιτών. Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, η επιτροπή PETI εξέφρασε τη διακομματική υποστήριξη στο έργο και τη στρατηγική του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή κατά την ετήσια ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις δραστηριότητες του Διαμεσολαβητή.

6.2.3. Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Δεδομένου ότι η Επιτροπή είναι το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, το διοικητικό της έργο τυγχάνει σημαντικής δημόσιας προσοχής. Ως εκ τούτου, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι, όπως και τα προηγούμενα έτη, το μεγαλύτερο ποσοστό των αναφορών που έλαβε η Διαμεσολαβήτρια αφορούσε το έργο της Επιτροπής. Η σχέση συνεργασίας με την Επιτροπή και ιδίως με τη Γενική Γραμματεία της παρέμεινε ιδιαίτερα εποικοδομητική. Τον Νοέμβριο, υπάλληλοι της Επιτροπής συμμετείχαν στη διάσκεψη σχετικά με τον εξελισσόμενο ρόλο της Διαμεσολαβήτριας. Επιπλέον, η Διεύθυνση Ερευνών του Διαμεσολαβητή συναντήθηκε με τη Μονάδα της Επιτροπής για τη Δεοντολογία, τη Χρηστή Διοίκηση και τις Σχέσεις με τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις διαδικασίες εργασίας.

6.2.4. Άλλα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμοί

Όπως προβλέπεται στη στρατηγική της «Με ορίζοντα το 2024», η Διαμεσολαβήτρια διατηρεί εποικοδομητικό διάλογο με διάφορους παράγοντες στη διοίκηση της ΕΕ προκειμένου να διασφαλίσει τη συνεχή βελτίωση των διοικητικών πρακτικών. Το 2022 συναντήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον εκτελεστικό διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), τον διευθυντή του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και τον πρόεδρο του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (SRB), καθώς και με το προσωπικό του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA).

6.2.5. Η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, μια δεσμευτική διεθνή πράξη για τα ανθρώπινα δικαιώματα με σκοπό «την προαγωγή, την προστασία και τη διασφάλιση της πλήρους και ισότιμης απόλαυσης όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών από όλα τα άτομα με αναπηρία και την προώθηση του σεβασμού της εγγενούς αξιοπρέπειας».

Η εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία στην ΕΕ τελεί υπό την παρακολούθηση του Πλαισίου της ΕΕ σχετικά με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, υπό την προεδρία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ των Ατόμων με Αναπηρία το 2022. Ως μέλος αυτού του πλαισίου, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή της σύμβασης των ΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία από τη διοίκηση της ΕΕ. Το Πλαίσιο συνεισέφερε, μεταξύ άλλων και με στοιχεία του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, στο έργο της επιτροπής για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία του ΟΗΕ, η οποία διενεργεί περιοδική αξιολόγηση των επιδόσεων της ΕΕ σε σχέση με τη Σύμβαση. Η επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών δημοσίευσε στη συνέχεια τον κατάλογο ζητημάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Η διαδικασία περιοδικής αξιολόγησης θα συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια του 2023.

Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια διεξήγαγε το 2022 σημαντικές έρευνες σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Τον Απρίλιο, περάτωσε την αυτεπάγγελτη έρευνά της σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί τα διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία της ΕΕ προκειμένου να διασφαλίσει ότι χρησιμοποιούνται για την προώθηση του δικαιώματος των ατόμων με αναπηρία στην ανεξάρτητη διαβίωση και στην ένταξη στην κοινότητα Με τη συμμετοχή διαφόρων γραφείων του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών και τη συμβολή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, η έρευνα κατέληξε στην υποβολής μιας σειράς προτάσεων βελτίωσης στην Επιτροπή, η οποία τις έλαβε υπόψη στα έργα πολιτικής της.

Τον Οκτώβριο του 2022, η Διαμεσολαβήτρια διοργάνωσε επίσης υβριδικό σεμινάριο για τα μέλη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών με σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών σχετικά με τα πρότυπα της οδηγίας της ΕΕ για την προσβασιμότητα στο διαδίκτυο και την εφαρμογή τους.

Τέλος, το γραφείο του Διαμεσολαβητή παρουσίασε το έργο του σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία σε διάφορες εκδηλώσεις κατά τη διάρκεια του έτους.

6.3. Συνεργασία με τον ΟΟΣΑ

To 2022, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) εκπόνησε έγγραφο πολιτικής σε συνεργασία με το Γραφείο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή. Το έγγραφο παρέχει καθοδήγηση στις κυβερνήσεις για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη χρήση των κονδυλίων για την ανάκαμψη από την πανδημία COVID-19.

Με ιδιαίτερη έμφαση στη χρηματοδότηση που παρέχεται μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το έγγραφο προσδιορίζει τρόπους με τους οποίους οι τοπικές, εθνικές και ενωσιακές διοικήσεις μπορούν να προωθήσουν την πρόσβαση σε πληροφορίες, να βελτιώσουν τη δημόσια επικοινωνία, να ενισχύσουν τη συμμετοχή των πολιτών και των ενδιαφερόμενων μερών καθώς και την εποπτεία στα στάδια υλοποίησης της χρηματοδότησης για την ανάκαμψη.

Τέλος, στο έγγραφο επισημαίνεται ο ρόλος των περιφερειακών, εθνικών και υπερεθνικών οργανισμών στην προώθηση των αρχών της ανοιχτής διακυβέρνησης σχετικά με τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου της δημόσιας λήψης αποφάσεων και των δαπανών, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων των αντίστοιχων εντολών τους.

6.4. Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών

Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών (ENO) είναι ένα άτυπο δίκτυο που συντονίζεται από τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Απαρτίζεται από περισσότερα από 95 γραφεία σε 36 ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και από την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η επακόλουθη προσφυγική κρίση είχαν σοβαρό αντίκτυπο στο έργο των διαμεσολαβητών σε ολόκληρη την Ευρώπη το 2022, οι οποίοι επιδίωξαν να διασφαλίσουν την ορθή μεταχείριση των προσφύγων και να παρακολουθήσουν τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις εφάρμοζαν την οδηγία της ΕΕ περί προσωρινής προστασίας. Κατά συνέπεια, η ετήσια διάσκεψη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών το 2022 στο Στρασβούργο επικεντρώθηκε στον «ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι διαμεσολαβητές σε περιόδους κρίσης». Κατά την πρώτη συνεδρίαση οι διαμεσολαβητές αντάλλαξαν εμπειρίες και βέλτιστες πρακτικές για την παροχή βοήθειας στους πρόσφυγες. Η ετήσια διάσκεψη περιλάμβανε επίσης μια συνεδρίαση με θέμα τις επιπτώσεις που έχει η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών στα δικαιώματα των πολιτών. Οι συζητήσεις αυτές επικεντρώθηκαν στον βαθμό στον οποίο οι διοικήσεις έχουν συνυπολογίσει τις ανάγκες των πολιτών κατά τη διαδικασία ψηφιοποίησης και στο τι μπορεί να γίνει για να διασφαλιστεί ότι τα άτομα που δεν διαθέτουν ψηφιακές δεξιότητες δεν θα μείνουν πίσω.

Τον Οκτώβριο του 2022, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια διοργάνωσε διαδικτυακό σεμινάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών για τη βελτίωση της προσβασιμότητας στο διαδίκτυο και για τη διαδικασία υποβολής ερωτημάτων. Η διαδικασία αυτή δίνει τη δυνατότητα στα μέλη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών να υποβάλλουν ερωτήματα σχετικά με το δίκαιο της ΕΕ, τα οποία προκύπτουν κατά τη διάρκεια των ερευνών τους. Στη συνέχεια, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια λαμβάνει απαντήσεις από εμπειρογνώμονες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Τα θέματα ερωτημάτων το 2022 περιλάμβαναν τους κανόνες της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση, την άδεια μητρότητας σε σχέση με έργα που χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ και την έκδοση ψηφιακών πιστοποιητικών COVID της ΕΕ σε άτομα που δεν εμβολιάστηκαν κατά της νόσου COVID-19 για ιατρικούς λόγους.

Το δεύτερο εξάμηνο του 2022 προστέθηκαν επίσης δύο νέα μέλη στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών: ο αρμόδιος για τα ανθρώπινα δικαιώματα Επίτροπος του Ουκρανικού Κοινοβουλίου και το Γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη της Δημοκρατίας της Μολδαβίας.

7. Πόροι

7.1. Προϋπολογισμός

O προϋπολογισμός του Διαμεσολαβητή αποτελεί ανεξάρτητο τμήμα του προϋπολογισμού της ΕE. Χωρίζεται σε τρεις τίτλους. Ο τίτλος 1 περιλαμβάνει τους μισθούς, τα επιδόματα και τις λοιπές δαπάνες προσωπικού. Ο τίτλος 2 καλύπτει κτίρια, έπιπλα, εξοπλισμό και διάφορες λειτουργικές δαπάνες. Ο τίτλος 3 καλύπτει τις δαπάνες που προκύπτουν από γενικές δραστηριότητες του οργανισμού. Οι εγγεγραμμένες στον προϋπολογισμό πιστώσεις για το 2022 ανέρχονταν σε 12 222 108 ευρώ.

Προκειμένου να διασφαλίσει την αποτελεσματική διαχείριση των πόρων, ο εσωτερικός ελεγκτής του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή ελέγχει τακτικά τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου και τις οικονομικές πράξεις στις οποίες προβαίνει το Γραφείο του Διαμεσολαβητή. Όπως και τα άλλα θεσμικά όργανα, ο Διαμεσολαβητής υπόκειται στον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο δεν εντόπισε συγκεκριμένα ζητήματα στο πλαίσιο του εξωτερικού ελέγχου του.

7.2. Χρήση των πόρων

Κάθε χρόνο ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής εγκρίνει ετήσιο σχέδιο διαχείρισης, στο οποίο προσδιορίζονται οι ειδικές δράσεις που αναμένεται να αναληφθούν από το Γραφείο προκειμένου να υλοποιηθούν οι στόχοι και οι προτεραιότητες της πενταετούς στρατηγικής του «Με ορίζοντα το 2024». Το ετήσιο σχέδιο διαχείρισης του 2022 είναι το δεύτερο που βασίζεται σε αυτήν τη στρατηγική.

H Διαμεσολαβήτρια υποστηρίζεται από άκρως καταρτισμένο και πολύγλωσσο προσωπικό. Αυτό σημαίνει ότι το Γραφείο είναι σε θέση να εξετάζει αναφορές στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ και να ενημερώνει το κοινό σχετικά με το έργο του Διαμεσολαβητή σε όλη την ΕΕ. Η υβριδική πολιτική εργασίας του Γραφείου, η οποία είναι προσανατολισμένη στα αποτελέσματα και οικοδομεί σχέσεις εμπιστοσύνης, υποστηρίζει τη φιλοδοξία του Διαμεσολαβητή να προωθήσει ένα σύγχρονο, ψηφιακό και ευέλικτο εργασιακό περιβάλλον.

Το 2022, στον πίνακα προσωπικού του Διαμεσολαβητή υπήρχαν 73 θέσεις. Επιπλέον, εργάζονται κατά μέσο όρο έξι συμβασιούχοι υπάλληλοι στο Γραφείο. Δεκαοκτώ ασκούμενοι απέκτησαν εργασιακή πείρα στο Γραφείο του Διαμεσολαβητή κατά τη διάρκεια του έτους.

Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τη διάρθρωση του Γραφείου του Διαμεσολαβητή και τα καθήκοντα των διαφόρων μονάδων διατίθενται στον δικτυακό τόπο του Διαμεσολαβητή.

8. Πώς να επικοινωνήσετε με τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή

Τηλεφωνικώς

+33 (0)3 88 17 23 13

Μέσω e-mail

eo@ombudsman.europa.eu

Ταχυδρομική διεύθυνση

Médiateur européen
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Strasbourg Cedex

Στο Διαδίκτυο

• Δικτυακός τόπος ombudsman.europa.eu
• Twitter twitter.com/EUombudsman
• Instagram instagram.com/euombudsman
• LinkedIn linkedin.com/company/272026
• YouTube youtube.com/user/eotubes

Τα γραφεία μας

Στρασβούργο

Διεύθυνση επίσκεψης

Bâtiment Václav Havel (HAV)
Allée Spach
F-67000 Strasbourg

Βρυξέλλες

Διεύθυνση επίσκεψης

Bâtiment Froissart (FRS)
Rue Froissart 87
B-1000 Bruxelles

---

© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2023

Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, όλες οι φωτογραφίες και εικόνες αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκτός από το εξώφυλλο (© golubovy / Stocklib και © f9photos / envatoelements).
Η αναπαραγωγή για εκπαιδευτικούς και μη εμπορικούς σκοπούς επιτρέπεται υπό την προϋπόθεση ότι αναφέρεται η πηγή.
Στοιχειοθεσία: FrutigerNext.

HTML	ISBN 978-92-9483-329-7	ISSN 1680-3965	doi: 10.2869/662	QK-AA-23-001-EL-Q