Straatsburg, 18/06/2021

Betreft: Strategisch initiatief SI/3/2021/VS inzake artificiële intelligentie en het EU-bestuur

Geachte heer Wiewiórowski,

Kunstmatige intelligentie (AI) heeft elk aspect van ons leven doordrongen, van het triviale tot het zeer consequente, zoals besluitvorming met betrekking tot medische diagnoses of socialezekerheidsuitkeringen.

Mijn bureau heeft dit onderwerp op de voet gevolgd en heeft onlangs een webinar georganiseerd over AI en e-overheid in het openbaar bestuur voor het Europees netwerk van ombudsmannen (ENO). Veel van de vragen die AI oproept, hebben betrekking op kerngebieden van het werk van een Ombudsman, zoals transparantie, verantwoordingsplicht van besluitvorming, ethiek en grondrechten. Sommige van mijn collega’s op nationaal niveau hebben al klachten behandeld en richtsnoeren gegeven met betrekking tot het gebruik van AI ^[1]. Daarom wil ik de ENO-leden graag volledig op de hoogte houden van de ontwikkelingen op EU-niveau.

Het recente voorstel van de Commissie om AI te reguleren is van onmiddellijk belang voor mijn bureau en de ENO-leden. Het voorstel voorziet erin dat op nationaal niveau bevoegde autoriteiten worden aangewezen of opgericht om de uitvoering van de verordening te waarborgen. Wanneer instellingen, agentschappen en organen van de Unie binnen het toepassingsgebied van de verordening vallen, is het de bedoeling dat de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming optreedt als de bevoegde toezichthoudende autoriteit. Ik merk op dat het voorstel ernaar streeft vertrouwen centraal te stellen in de regelgevingsaanpak door te zorgen voor een hoog niveau van bescherming van de grondrechten, met inbegrip van het recht op behoorlijk bestuur, en de naleving van de beginselen van behoorlijk bestuur ^[2]. 

In dit verband schrijf ik u met een verzoek om een ontmoeting tussen vertegenwoordigers van de EDPS en mijn bureau. Het zou met name nuttig zijn voor mijn bureau om meer te weten te komen over de lopende werkzaamheden van de EDPS op het gebied van AI en over de nieuwe rol van de EDPS waarin de voorgestelde AI-verordening voorziet, en om van gedachten te wisselen over de werking van de voorgestelde regels, met name met betrekking tot het EU-bestuur en overheidsdiensten in het algemeen ^[3]. Dit moet mijn bureau in staat stellen de ENO-leden volledig op de hoogte te houden en zich voor te bereiden op elke actie die van onze kant mag worden verwacht, met name wat betreft de behandeling van eventuele klachten over wanbeheer op dit gebied. Ik heb ook gevraagd om een ontmoeting met vertegenwoordigers van de Europese Commissie.

Ik zou het op prijs stellen als de ter zake bevoegde vertegenwoordigers van de EDPS contact zouden kunnen opnemen met mevrouw Valentina Stoeva om overeenstemming te bereiken over de regelingen voor de vergadering. Voorafgaand aan de vergadering sturen we een lijst met vragen en stellen we een verslag op van de vergadering dat we vervolgens met u delen en op onze website publiceren.

Namens het Europees netwerk van ombudsmannen dank ik u voor uw betrokkenheid bij deze belangrijke kwestie.

Met vriendelijke groet,

Emily O'Reilly
Europese Ombudsman

[1] Een voorbeeld van richtsnoeren op nationaal niveau is te vinden in het verslag van de Nederlandse Ombudsman, “The citizen is not a dataset”, 21 maart 2021: https://www.nationaleombudsman.nl/nieuws/onderzoeken/the-citizen-is-not-a-dataset

[2] https://digital-strategy.ec.europa.eu/nl/policies/european-approach-artificial-intelligence

[3] Een van de kwesties die moeten worden onderzocht, is wat de verplichtingen van gebruikers zullen zijn en wat het toepassingsgebied zal zijn van controles vooraf en achteraf van de eerbiediging van de grondrechten.