Magħmul skont l-Artikolu 4(1) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew ^[1]

Sfond

1. Il-Kummissjoni Ewropea hija “attur ewlieni fil-proċess leġiżlattiv”.^[2] Fil-prinċipju għandha d-dritt esklużiv li tibda l-proċess leġiżlattiv tal-UE billi tressaq proposti leġiżlattivi.^[3] Is-setgħa ta’ inizjattiva tal-Kummissjoni tinkludi s-setgħa li tiddetermina s-suġġett, l-objettiv u l-kontenut ta’ proposta.^[4]

2. Il-Kummissjoni għandha diskrezzjoni wiesgħa fl-eżerċizzju ta’ din is-setgħa, peress li l-azzjoni tagħha tinvolvi għażliet politiċi, ekonomiċi u soċjali, kif ukoll valutazzjonijiet u evalwazzjonijiet kumplessi.[5] Madankollu, għandha tkun tista’ turi li qieset il-fatturi, iċ-ċirkostanzi u l-evidenza rilevanti kollha.[6] Il-Kummissjoni hija marbuta wkoll bil-prinċipju tat-trasparenza [7] u bl-obbligu bbażat fuq it-Trattat li tieħu deċiżjonijiet “b’mod kemm jista’ jkun miftuħ u qrib iċ-ċittadin”[8]. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni hija meħtieġa twettaq konsultazzjonijiet wiesgħa mal-partijiet ikkonċernati sabiex tiżgura li l-azzjonijiet tal-Unjoni jkunu koerenti u trasparenti [9].

3. Huwa f’dan il-kuntest li l-Kummissjoni adottat ir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar, li jikkonsistu f’“Linji Gwida”[10] u “Sett ta’ Għodod” [11] assoċjat. Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar għandhom l-għan li jiżguraw li “d-deċiżjonijiet politiċi [jitħejjew] b’mod miftuħ u trasparenti, infurmati mill-aħjar evidenza disponibbli, inkluż permezz tal-involviment komprensiv tal-partijiet ikkonċernati”[12]. L-elementi ewlenin ta’ Regolamentazzjoni Aħjar huma l-konsultazzjoni wiesgħa tal-partijiet interessati kollha (“konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati”)[13] u l-valutazzjonijiet tal-impatti ambjentali, soċjali u ekonomiċi ta’ firxa ta’ għażliet ta’ politika (“valutazzjonijiet tal-impatt”)[14] qabel ma jiġu adottati proposti leġiżlattivi jew jiġu proposti inizjattivi. Il-Kummissjoni tqis li r-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar huma “wieħed mill-aktar approċċi regolatorji avvanzati fid-dinja”.[15]

4. Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar huma l-espressjoni konkreta tal-prinċipji kostituzzjonali fundamentali stabbiliti fit-Trattati u fil-ġurisprudenza tal-qrati tal-UE, prinċipji li jorbtu lill-Kummissjoni. Barra minn hekk, ir-rekwiżiti tal-valutazzjoni tal-impatt u tal-konsultazzjoni pubblika huma ankrati fil-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet [16], li jipprevedi li “l-Kummissjoni se twettaq valutazzjonijiet tal-impatt tal-inizjattivi leġiżlattivi tagħha […] li huma mistennija li jkollhom impatti ekonomiċi, ambjentali jew soċjali sinifikanti. L-inizjattivi inklużi fil-Programm ta’ Ħidma tal-Kummissjoni jew fid-dikjarazzjoni konġunta, bħala regola ġenerali, se jkunu akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt. Fil-proċess tal-valutazzjoni tal-impatt tagħha stess, il-Kummissjoni se tikkonsulta bl-aktar mod wiesa’ possibbli”.

5. L-Ombudsman irċeviet tliet ilmenti li jqajmu kwistjonijiet simili dwar kif il-Kummissjoni ħejjiet diversi proposti leġiżlattivi li hija qieset bħala “urġenti”.

• Il-Kawża 983/2025/MAS (“il-każ Omnibus”) hija dwar kif il-Kummissjoni ħejjiet proposta leġiżlattiva biex temenda d-Direttiva dwar ir-Rappurtar Korporattiv dwar is-Sostenibbiltà (CSRD) u d-Direttiva dwar id-Diliġenza Dovuta tas-Sostenibbiltà Korporattiva (CSDDD),[17] li hija waħda mill-proposti li tifforma parti mill-pakkett ta’ simplifikazzjoni “Omnibus I” tal-Kummissjoni.[18] L-għan iddikjarat tal-proposta huwa li tissalvagwardja l-kompetittività tal-ekonomija tal-UE fid-dawl tal-isfidi ġeopolitiċi. L-ilment jikkonċerna l-emenda tas-CSDDD biss.
• Il-Kummissjoni ppreżentat il-proposta leġiżlattiva, mingħajr valutazzjoni tal-impatt, fis-26 ta’ Frar 2025. Il-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-proposta jindika li l-Kummissjoni ma ħejjietx valutazzjoni tal-impatt minħabba li “l-kwistjoni tal-kompetittività [hija] ta’ urġenza kritika peress li tinfluwenza direttament il-kapaċità tal-Unjoni Ewropea li tikseb tkabbir ekonomiku sostenibbli u żżomm il-pożizzjoni tagħha fis-suq globali”.[19]
• Il-Kunsill adotta l-mandat tiegħu (l-“approċċ ġenerali”) għal negozjati mal-Parlament u mal-Kummissjoni fit-23 ta’ Ġunju 2025. Il-Parlament Ewropew adotta l-pożizzjoni ta' negozjar tiegħu fit-13 ta' Novembru 2025.
• Il-Kawża 2031/2024/VB (“il-każ tal-migrazzjoni”) hija dwar kif il-Kummissjoni ħejjiet żewġ proposti leġiżlattivi biex issaħħaħ il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti. Iż-żewġ proposti leġiżlattivi huma (i) proposta għal Regolament dwar it-tisħiħ tal-kooperazzjoni tal-pulizija fir-rigward tal-prevenzjoni, id-detezzjoni u l-investigazzjoni tal-faċilitazzjoni ta' dħul klandestin ta' migranti u t-traffikar ta' bnedmin, u dwar it-tisħiħ tal-appoġġ tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra tali reati u li jemenda r-Regolament (UE) 2016/794 [20] u (ii) Direttiva li tistabbilixxi regoli minimi għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta' dħul, tranżitu u soġġorn mhux awtorizzati fl-Unjoni, u li tissostitwixxi d-Direttiva tal-Kunsill 2002/90/KE u d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/946 ĠAI [21]. L-għan iddikjarat ta’ dawn il-proposti huwa li jiġu indirizzati l-isfidi kontinwi fil-fruntieri esterni tal-UE u li jiġi implimentat il-pjan ta’ azzjoni mġedded tal-UE kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti.
• Il-Kummissjoni ppreżentat iż-żewġ proposti leġiżlattivi, mingħajr valutazzjoni tal-impatt, fit-28 ta’ Novembru 2023. Il-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-proposta għal Regolament jindika li l-Kummissjoni ma ħejjietx valutazzjoni tal-impatt, peress li kellha ftit jew l-ebda għażla disponibbli minħabba l-ħtieġa operazzjonali urġenti li jittejjeb l-appoġġ tal-Europol lill-Istati Membri fil-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti. Il-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-proposta għal Direttiva ma jagħti l-ebda raġuni għan-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt.
• Iż-żewġ atti leġiżlattivi għadhom ma ġewx adottati mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill.
• Il-Kawża 1379/2024/MIK (“il-każ tal-PAK”) tikkonċerna kif il-Kummissjoni ħejjiet proposta biex temenda l-leġiżlazzjoni relatata mal-Politika Agrikola Komuni (PAK).[22] Il-proposta leġiżlattiva ġiet adottata b’reazzjoni għall-protesti mill-bdiewa f’diversi Stati Membri tal-UE kontra, fost affarijiet oħra, ċerti regoli tal-UE li l-bdiewa qiesu li jimponu piż eċċessiv fuqhom. Il-proposta leġiżlattiva kellha l-għan li tipprovdi lill-bdiewa bi flessibbiltà akbar fil-konformità ma’ ċerti regoli tal-UE għall-protezzjoni tal-ambjent.
• Il-Kummissjoni ppreżentat il-proposta leġiżlattiva tagħha, mingħajr valutazzjoni tal-impatt, fil-15 ta’ Marzu 2024. Il-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-proposta indika li l-Kummissjoni ma ħejjietx valutazzjoni tal-impatt minħabba l-urġenza politika li titressaq il-proposta.
• L-att leġiżlattiv ġie adottat fit-13 ta’ Mejju 2024.[23]

6. L-ilmentaturi [24] fit-tliet każijiet kollha kienu mħassba li l-Kummissjoni kisret ir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar billi ressqet il-proposti leġiżlattivi rilevanti mingħajr ma wettqet valutazzjonijiet tal-impatt, minkejja li kienet taf li dawn il-proposti jkollhom impatti sinifikanti. L-ilmentaturi enfasizzaw l-impatti sinifikanti ta’ dawn il-proposti, bħal fuq l-ambjent, is-sostenibbiltà u l-għanijiet klimatiċi tal-UE, kif ukoll fuq id-drittijiet tal-bniedem. L-ilmentaturi ma kinux konvinti mill-pożizzjoni tal-Kummissjoni li, fiċ-ċirkostanzi speċifiċi ta’ kull wieħed minn dawn il-każijiet, il-Kummissjoni kienet meħtieġa taġixxi b’urġenza u għalhekk setgħet tidderoga mir-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt.

7. L-ilmentaturi fil-każijiet Omnibus u tal-PAK kienu mħassba wkoll li l-Kummissjoni kisret il-Liġi Ewropea dwar il-Klima [25] billi naqset milli twettaq u tippubblika valutazzjoni tal-konsistenza klimatika tal-proposti leġiżlattivi [26].

8. L-ilmentatur fil-każ Omnibus kien imħasseb ukoll li l-Kummissjoni kisret ir-Regoli ta’ Proċedura tagħha billi wettqet konsultazzjoni rapida u mqassra bejn is-servizzi dwar il-proposta leġiżlattiva inkwistjoni.

9. L-ilmentaturi fit-tliet każijiet kollha kitbu lill-Kummissjoni dwar it-tħassib tagħhom u, mhux sodisfatti bit-tweġibiet tal-Kummissjoni, irrikorrew għand l-Ombudsman f’Lulju 2024 (il-każ tal-PAK), f’Novembru 2024 (il-każ tal-migrazzjoni) u f’April 2025 (il-każ Omnibus) rispettivament.

L-inkjesta

10. L-Ombudsman fetħet inkjesti dwar it-tliet ilmenti biex teżamina jekk il-Kummissjoni kinitx ikkonformat mar-regoli tagħha ta’ Regolamentazzjoni Aħjar u ma’ rekwiżiti proċedurali oħra fit-tħejjija tal-proposti leġiżlattivi inkwistjoni. B'mod partikolari, l-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjonijiet li ġejjin:

• kif il-Kummissjoni vvalutat jekk il-proposti leġiżlattivi kinux “urġenti” u għalhekk kinux jeħtieġu deroga minn ċerti rekwiżiti fir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar;
• jekk il-Kummissjoni segwietx il-proċeduri applikabbli biex tidderoga mir-rekwiżiti fir-regoli tagħha ta’ “Regolamentazzjoni Aħjar” u kif ġew irreġistrati d-deċiżjonijiet relatati;
• kif il-Kummissjoni żgurat li, minkejja d-deroga, it-tħejjija urġenti tal-proposti leġiżlattivi kienet konformi mal-prinċipji ta' proċess ta' tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv;
• jekk il-Kummissjoni wettqitx “valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika”, f’konformità mal-Liġi Ewropea dwar il-Klima, u kif ġew irreġistrati r-riżultati ta’ tali valutazzjonijiet (każijiet Omnibus u PAK); u,
• kif il-Kummissjoni wettqet il-konsultazzjoni bejn is-servizzi tagħha dwar il-proposta leġiżlattiva fil-każ Omnibus.
• Ħarsa ġenerali lejn il-kwistjonijiet imqajma fit-tliet ilmenti li l-Ombudsman staqsa dwarhom hija inkluża fl-Anness I.

11. Matul l-inkjesti, l-Ombudsman talbet li jiġu spezzjonati l-fajls tal-Kummissjoni, inklużi r-rekords tal-Kummissjoni ta’ derogi mir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, kif ukoll dokumentazzjoni dwar il-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika, id-dokumenti analitiċi u l-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati fir-rigward tal-proposti leġiżlattivi inkwistjoni.

12. L-Ombudsman irċeviet it-tweġibiet bil-miktub tal-Kummissjoni fit-tliet każijiet kollha [27] u t-timijiet ta’ inkjesta tagħha kellhom laqgħat ma’ rappreżentanti tal-Kummissjoni fil-każijiet Omnibus u PAK.[28] Sussegwentement, l-Ombudsman irċeviet il-kummenti tal-ilmentaturi dwar it-tweġibiet tal-Kummissjoni u r-rapporti tal-laqgħat.

1. Konformità mar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

Mill-ilmentaturi

13. Fit-tliet każijiet kollha, l-ilmentaturi argumentaw li l-Kummissjoni kisret ir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar billi ħalliet barra ċerti rekwiżiti proċedurali.

14. Fil-każijiet Omnibus u PAK, l-ilmentaturi argumentaw li l-pubbliku għandu “aspettattiva leġittima” li l-Kummissjoni se tkun konsistenti fil-mod kif tapplika r-regoli interni tagħha dwar Regolamentazzjoni Aħjar. Għalkemm ir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar mhumiex att vinkolanti bħala tali, dawn jikkostitwixxu “sett ta’ regoli u għodod konkreti biex jiġi implimentat id-dritt tal-pubbliku għall-parteċipazzjoni demokratika fil-proċessi leġiżlattivi”. F’dan ir-rigward, l-ilmentaturi qiesu li r-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar huma strument biex jiġu implimentati l-Artikoli 10 u 11 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), li skonthom “kull ċittadin għandu jkollu d-dritt li jipparteċipa fil-ħajja demokratika tal-Unjoni”[29] u “l-Kummissjoni Ewropea għandha twettaq konsultazzjonijiet wiesgħa mal-partijiet ikkonċernati sabiex tiżgura li l-azzjonijiet tal-Unjoni jkunu koerenti u trasparenti”.[30]

15. Fil-każijiet Omnibus u tal-migrazzjoni, l-ilmentaturi argumentaw li l-proposti leġiżlattivi inkwistjoni għandhom impatti sinifikanti fuq l-ambjent, is-sostenibbiltà u d-drittijiet tal-bniedem, u li l-Kummissjoni kellha diversi għażliet ta’ politika minn fejn tagħżel. Normalment, f’każijiet bħal dawn, trid titwettaq valutazzjoni tal-impatt qabel ma l-Kummissjoni tadotta l-proposta leġiżlattiva tagħha. Fil-każijiet inkwistjoni, lil hinn minn referenza għall-urġenza tas-sitwazzjoni, il-Kummissjoni ma spjegatx għaliex ma kienx possibbli għaliha li twettaq valutazzjoni tal-impatt. Fid-dawl ta’ dan, l-ilmentaturi qiesu li l-Kummissjoni kienet użat ħażin il-kamp ta’ applikazzjoni għall-flessibbiltà previst fir-regoli dwar Regolamentazzjoni Aħjar.

16. B’mod aktar ġenerali, l-ilmentaturi huma mħassba dwar ir-riskju ta’ applikazzjoni arbitrarja tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar mill-Kummissjoni, aggravata min-nuqqas ta’ trasparenza tad-deċiżjonijiet li jeżentaw inizjattivi leġiżlattivi meqjusa “urġenti” minn ċerti rekwiżiti stabbiliti f’dawn ir-regoli.

17. L-ilmentaturi argumentaw ukoll li, fin-nuqqas ta’ valutazzjonijiet tal-impatt, il-Kummissjoni ma spjegatx kif qieset l-aħjar evidenza disponibbli, inkluża data xjentifika, matul it-tħejjija tal-proposti leġiżlattivi. B’mod partikolari, l-ilmentaturi kkontestaw il-loġika tar-referenza tal-Kummissjoni għar-riżultati tal-valutazzjonijiet tal-impatt preċedenti dwar il-proposti leġiżlattivi rilevanti.

18. Fil-każ Omnibus, pereżempju, l-ilmentaturi argumentaw li, jekk iċ-ċirkostanzi kienu nbidlu b’mod tant drastiku li kien meħtieġ li tiġi emendata l-leġiżlazzjoni li lanqas biss kienet daħlet fis-seħħ, kien diffiċli li wieħed jara kif il-Kummissjoni setgħet tiddependi fuq valutazzjoni tal-impatt preċedenti li skontha kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ u obbligi solidi tqiesu xierqa. Kieku l-Kummissjoni identifikat bidla fiċ-ċirkostanzi, dan kellu jwassal lill-Kummissjoni biex tiġbor evidenza u tivvaluta jekk u kif dawn iċ-ċirkostanzi l-ġodda affettwaw il-valutazzjoni tal-impatt inizjali tagħha.

19. Barra minn hekk, l-ilmentaturi kienu mħassba li l-Kummissjoni, fin-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt, kienet ġabret evidenza insuffiċjenti rigward l-impatti ambjentali u fuq id-drittijiet tal-bniedem:

• Fir-rigward tal-proposta fil-każ Omnibus, l-ilmentaturi qiesu li fid-“dokument analitiku”, li, skont ir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, jissostitwixxi valutazzjoni tal-impatt sħiħa, il-Kummissjoni llimitat ruħha li tiddeskrivi d-diversi talbiet li l-assoċjazzjonijiet tan-negozju kienu ppreżentaw biex jemendaw is-CSDDD u tispjega kif ibbilanċjat dawn it-talbiet mal-objettivi tas-CSDDD.
• Fir-rigward tal-proposti fil-każ tal-migrazzjoni, l-ilmentaturi argumentaw li d-data li tirfed il-proposti tal-Kummissjoni kienet skaduta u selettiva.
• Fir-rigward tal-proposta fil-każ tal-PAK, l-ilmentaturi sostnew li ċerti studji msemmija fid-dokument analitiku kienu għadhom qed jitħejjew, filwaqt li d-dokument kien fih ukoll dikjarazzjonijiet mhux sostanzjati u ffoka fuq informazzjoni dwar il-piżijiet amministrattivi għall-bdiewa.

20. Fir-rigward tal-każijiet tal-PAK u tal-migrazzjoni, l-ilmentaturi indikaw il-fatt li l-Kummissjoni ma kinitx ippubblikat id-dokument analitiku fil-limitu ta’ żmien ta’ tliet xhur stabbilit fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar. Dan id-dokument huwa maħsub biex jissostitwixxi l-valutazzjoni tal-impatt u biex jiġbor fil-qosor il-bażi tal-evidenza tal-proposta. Fil-każ tal-PAK, il-Kummissjoni ppubblikat id-dokument analitiku aktar minn disa’ xhur wara li kienet adottat il-proposta u seba’ xhur wara l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni mill-koleġiżlaturi. Għalhekk, fil-fehma tal-ilmentatur, dan id-dokument ma setax jinforma d-dibattitu pubbliku u/jew jassisti lill-koleġiżlaturi fit-teħid ta’ deċiżjoni infurmata.

21. Fl-aħħar nett, l-ilmentaturi fil-każijiet Omnibus u tal-PAK argumentaw li l-Kummissjoni kisret ir-regoli tagħha ta’ Regolamentazzjoni Aħjar billi ma wettqitx konsultazzjonijiet pubbliċi dwar inizjattivi ta’ politika importanti bħal dawn.

• Fil-każ Omnibus, l-ilmentatur argumenta li s-sejħa għal evidenza tal-2023 u l-avvenimenti ibridi tal-2024, ikkwotati mill-Kummissjoni fil-memorandum ta’ spjegazzjoni tagħha, koprew biss is-CSDR u mhux is-CSDDD. Huwa argumenta wkoll li s-sottomissjonijiet spontanji tal-partijiet ikkonċernati ma jistgħux jissostitwixxu konsultazzjoni pubblika formali peress li jsiru mingħajr għarfien tal-proċess ta’ tħejjija tal-proposta jew tal-kontenut tagħha. L-ilmentatur sostna wkoll li l-“kontroll tar-realtà” ta’ Frar 2025 mhux biss twettaq mingħajr l-għarfien tal-partijiet ikkonċernati dwar il-kontenut tal-proposta, iżda li lanqas ma kien ċar kif intgħażlu l-parteċipanti u jekk il-partijiet ikkonċernati kollha setgħux jesprimu l-opinjoni tagħhom matul dawn il-laqgħat. Barra minn hekk, il-Kummissjoni stiednet ftit li xejn rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, meta mqabbla mar-rappreżentanti tan-negozju.
• Fil-każ tal-PAK, l-ilmentaturi argumentaw li l-konsultazzjonijiet ad hoc tal-Kummissjoni ma setgħux jitqiesu li jikkostitwixxu “konsultazzjonijiet immirati” minħabba li l-Kummissjoni la kienet immappjat il-partijiet ikkonċernati rilevanti, u lanqas ma fittxet “spettru sħiħ ta’ fehmiet biex tevita l-preġudizzju jew konklużjonijiet żbilanċjati”. Minflok, huwa kkonsulta lir-rappreżentanti tas-settur agrikolu biss.

22. Barra minn hekk, kemm fil-każijiet Omnibus kif ukoll f'dawk tal-PAK, l-ilmentaturi argumentaw li d-dritt ta' parteċipazzjoni fil-proċessi tat-teħid ta' deċiżjonijiet tal-UE dwar kwistjonijiet ambjentali huwa protett mid-dritt tal-UE (l-Artikoli 10 u 11 tat-TUE, u l-Artikoli 6 sa 8 tal-Konvenzjoni ta' Aarhus ^[31]).

Mill-Kummissjoni

23. Il-Kummissjoni argumentat li r-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar ma jistabbilixxux regoli legali vinkolanti li jillimitaw id-diskrezzjoni tal-Kummissjoni, u lanqas ma jikkostitwixxu impenji legali vinkolanti lejn il-pubbliku, kif iddikjarat b’mod espliċitu fihom [32] Minflok, Regolamentazzjoni Aħjar hija sett ta’ strumenti li d-dipartimenti tal-Kummissjoni għandhom japplikaw b’mod proporzjonat biex jiżguraw li l-Kummissjoni jkollha informazzjoni rilevanti u f’waqtha li fuqha tista’ tibbaża l-proposti tagħha.

24. Il-Kummissjoni indikat li r-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar jipprevedu b’mod espliċitu l-possibbiltà li jiġu applikati eżenzjonijiet minn rekwiżiti speċifiċi, pereżempju, f’każijiet urġenti.

25. Fil-kuntest tal-investigazzjonijiet tal-Ombudsman, il-Kummissjoni ppreżentat diversi raġunijiet għaliex hija kkunsidrat il-proposti leġiżlattivi speċifiċi inkwistjoni bħala “urġenti”. Xi wħud minn dawn ir-raġunijiet kienu diġà ssemmew fil-memoranda ta’ spjegazzjoni li jakkumpanjaw il-proposti leġiżlattivi.

• Fil-każ Omnibus, il-Kummissjoni rreferiet għall-klima ekonomika li qed tiddeterjora b’referenza għar-“rapport ta’ Draghi”.^[33] Fil-fehma tal-Kummissjoni, kien hemm ħtieġa urġenti li tissaħħaħ il-kompetittività tal-atturi ekonomiċi tal-UE u li jitnaqqas il-piż regolatorju. Il-Kummissjoni enfasizzat li l-obbligi ta’ rapportar impenjattivi imposti mis-CSRD u mis-CSDDD kellhom isiru applikabbli dalwaqt, filwaqt li l-Kummissjoni xtaqet tagħti lill-kumpaniji u lill-Istati Membri aktar żmien u gwida biex iħejju għalihom. Il-Kummissjoni kellha tressaq il-proposti b’mod urġenti kemm biex tipposponi l-applikazzjoni tar-rekwiżiti rilevanti kif ukoll biex tissimplifikahom fl-istess ħin. Inkella, il-proċess ta’ emenda kien ikun itwal u aktar ikkumplikat, u dan irriżulta f’aktar inċertezza għall-kumpaniji.
• Fil-każ tal-migrazzjoni, il-Kummissjoni qalet li ma twettqet l-ebda valutazzjoni tal-impatt peress li l-Kummissjoni kellha ftit jew l-ebda għażla ta’ politika, b’mod partikolari minħabba l-ħtiġijiet operazzjonali urġenti biex jittejjeb l-appoġġ tal-Europol lill-Istati Membri fil-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti. Il-Kummissjoni żiedet li l-impenji politiċi espliċiti wrew l-urġenza, li ġiet ikkonfermata ulterjorment mill-appoġġ politiku matul it-tħejjija tal-proposta. Huwa rrefera għall-fatt li l-President tiegħu ddikjara l-ħtieġa u l-intenzjoni li jaġixxi fil-qasam.^[34] Il-Kummissjoni rreferiet ukoll għal xejra ’l fuq fil-migrazzjoni fl-2023 u għal informazzjoni mill-aġenziji tal-UE dwar attivitajiet ta’ faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin li qed jiżviluppaw b’mod rapidu. Il-Kummissjoni indikat li l-Kunsill Ewropew u l-Kunsill kienu rrikonoxxew l-importanza tal-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti.
• Fil-każ tal-PAK, il-Kummissjoni qalet li l-att bażiku dwar il-PAK, li l-proposta kellha timmodifika, kien ġie adottat qabel il-pandemija tal-COVID-19 u l-invażjoni Russa tal-Ukrajna. Il-Kummissjoni rrealizzat li r-rekwiżiti imposti f’dak l-att bażiku kienu ta’ piż żejjed għall-bdiewa biex jissodisfaw fil-prattika. Quddiem il-protesti tal-bdiewa fl-2024, il-Kummissjoni qieset li kien estremament urġenti li jiġi emendat l-att bażiku, li jfisser li ma kien hemm l-ebda żmien għal valutazzjoni tal-impatt jew konsultazzjoni pubblika. Is-sitwazzjoni kienet eċċezzjonali minħabba l-firxa kbira ta’ protesti tal-bdiewa madwar l-Istati Membri, li kienu parzjalment vjolenti. Kien hemm ir-riskju li l-protesti ma jibqgħux għaddejjin. Il-Kummissjoni qalet li l-valutazzjoni tagħha ġiet ikkonfermata mill-fatt li l-koleġiżlaturi adottaw il-proposta tal-Kummissjoni fi żmien xahrejn u, barra minn hekk, mingħajr ebda bidla sostanzjali.

26. Fir-rigward tal-eżenzjonijiet possibbli mir-rekwiżiti fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, il-Kummissjoni spjegat li d-deċiżjoni li jingħataw derogi dejjem tittieħed mill-membru tal-Kummissjoni responsabbli għal Regolamentazzjoni Aħjar, li bħalissa huwa l-Kummissarju għall-Implimentazzjoni u s-Simplifikazzjoni.

27. Għalkemm ir-regoli ta' Regolamentazzjoni Aħjar isemmu formalment żewġ proċeduri - waħda applikabbli qabel u oħra wara l-validazzjoni politika tal-inizjattiva ^[35] - iż-żewġ proċeduri jipprevedu l-involviment tal-Kummissarju msemmi. Għalhekk, id-deċiżjoni rilevanti dejjem taqa’ f’idejn il-Kummissarju, bħala rappreżentant tal-livell politiku tal-Kummissjoni. F’każijiet eċċezzjonalment urġenti fejn ma jkun hemm l-ebda ppjanar minn qabel tal-inizjattiva, is-Segretarjat Ġenerali u/jew il-Kabinett tal-President huma involuti fil-validazzjoni tal-ewwel pass proċedurali li jwassal għall-adozzjoni tal-inizjattiva, bħat-tnedija tal-konsultazzjoni bejn is-servizzi.^[36] Dan jista’ jinvolvi wkoll id-deċiżjoni li l-inizjattiva tiġi eżentata minn ċerti rekwiżiti fir-regoli dwar Regolamentazzjoni Aħjar.

28. Il-Kummissjoni ċċarat ukoll li r-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar huma mfassla b’tali mod li d-dipartimenti amministrattivi (Direttorati Ġenerali) tal-Kummissjoni jitolbu validazzjonijiet politiċi tal-pjanijiet tagħhom, inklużi eżenzjonijiet possibbli mir-rekwiżiti ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, mill-membru responsabbli tal-Kummissjoni. L-objettiv ta’ din is-sistema huwa li jiġi żgurat li d-dipartimenti amministrattivi tal-Kummissjoni jinvestu r-riżorsi tagħhom fit-tħejjija ta’ dawk l-inizjattivi biss u f’forma li l-livell politiku tal-Kummissjoni jappoġġa.

29. Il-Kummissjoni żiedet li, meta jintalbu eżenzjonijiet fl-istadju tal-ippjanar tal-proposta, dawn jiġu rreġistrati fis-sistema interna tal-Kummissjoni “D ecide”, filwaqt li ma hemm l-ebda format standard biex jiġu rreġistrati l-eżenzjonijiet mogħtija meta ma jkun hemm l-ebda ppjanar tal-inizjattiva minħabba l-urġenza.

30. Fir-rigward tal-erba’ proposti leġiżlattivi speċifiċi inkwistjoni, il-Kummissjoni spjegat dan li ġej:

• Fir-rigward tal-inizjattiva inkwistjoni fil-każ Omnibus, id-Deputat Segretarju Ġenerali għall-Koordinazzjoni tal-Politiki, f’konsultazzjoni mal-Kabinett tal-Kummissarju għall-Implimentazzjoni u s-Simplifikazzjoni, kien informa lill-Kabinett tal-Kummissarju responsabbli għall-inizjattiva, permezz ta’ email, li għandu jitħejja “Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal”. Dan kien ifisser li ntalab dokument analitiku, aktar milli valutazzjoni tal-impatt sħiħa. Il-Kummissjoni qalet li ma tħejjiet l-ebda entrata “D ecide” minħabba l-urġenza politika.
• Fir-rigward tal-inizjattivi inkwistjoni fil-każ tal-migrazzjoni, il-Kummissjoni qalet li ma kien hemm “l-ebda ppjanar tal-inizjattivi” minħabba l-urġenza u, għalhekk, id-Direttorat Ġenerali responsabbli ma għamel l-ebda talba formali għal deroga.
• Fir-rigward tal-inizjattiva inkwistjoni fil-każ tal-PAK, “is-Segretarjat Ġenerali tal-Kummissjoni ġie kkonsultat fil-fażi ta’ tħejjija ta’ din l-inizjattiva u ta awtorizzazzjoni biex titnieda konsultazzjoni rapida bejn is-servizzi tal-proposta leġiżlattiva fil-5 ta’ Marzu 2024. Dan ikkonferma l-validazzjoni politika tal-inizjattiva.” Din l-awtorizzazzjoni kienet validazzjoni impliċita tal-fatt li l-inizjattiva kienet se titħejja mingħajr valutazzjoni tal-impatt u konsultazzjoni pubblika. Kien evidenti internament li t-tmexxija politika tal-Kummissjoni kienet ivvalidat l-inizjattiva inkwistjoni peress li kienet it-tmexxija nnifisha li talbet lid-Direttorat Ġenerali responsabbli biex l-ewwel nett iħejji l-inizjattiva u jippreżentaha b’mod urġenti mingħajr ma jħejji valutazzjoni tal-impatt u jwettaq konsultazzjoni pubblika. Il-Kummissjoni ċċarat ukoll li peress li ma kien hemm “l-ebda ppjanar tal-inizjattiva” hija ma kienet irreġistrat formalment l-ebda deroga mir-rekwiżiti fir-regoli dwar Regolamentazzjoni Aħjar.

31. Il-Kummissjoni enfasizzat li l-inizjattivi kollha kienu ġew ivvalidati politikament u mħejjija f’konformità mal-istruzzjonijiet tal-livell politiku tal-Kummissjoni.

32. Il-Kummissjoni qieset il-bażi ta’ evidenza tal-inizjattivi kollha soġġetti għat-tliet inkjesti bħala suffiċjenti, minkejja n-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt. Fil-kuntest tal-inkjesta fil-każ Omnibus, il-Kummissjoni pprovdiet xi informazzjoni addizzjonali dwar kif il-valutazzjonijiet tal-impatt inizjali li jirfdu s-CSRD u s-CSDDD infurmaw il-ħidma tal-Kummissjoni dwar il-proposta għall-emenda ta’ din il-leġiżlazzjoni. B’mod partikolari, il-Kummissjoni rreferiet għall-kalkoli tal-kostijiet u għall-valutazzjonijiet tal-impatt li kienu tħejjew biex jakkumpanjaw l-atti leġiżlattivi inizjali u għal ċerti ċifri aġġornati.

33. Fir-rigward tal-iskeda ta’ żmien prevista għall-pubblikazzjoni tad-dokumenti analitiċi, il-Kummissjoni spjegat li,

•  fil-kuntest tal-inkjesta fil-każ tal-PAK, fiż-żmien tal-adozzjoni tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, l-iskadenza tal-pubblikazzjoni ta’ tliet xhur dehret raġonevoli u fattibbli, u għadha sal-lum kważi fil-każijiet kollha. Madankollu, il-każ tal-PAK kien eċċezzjonali minħabba l-urġenza u minħabba l-fatt li d-dokument analitiku kopra wkoll inizjattivi oħra.
• rigward il-każ tal-migrazzjoni u l-fatt li ma ppubblikatx id-dokument analitiku fi żmien l-iskadenza ta' tliet xhur, il-Kummissjoni qalet li kellha tinkludi informazzjoni li tindirizza mistoqsijiet mill-Istati Membri, u tirrifletti r-riżultati tad-diskussjonijiet li saru bejn Jannar u Marzu 2024.^[37]

34. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni argumentat li, skont ir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, mhuwiex obbligatorju li titwettaq konsultazzjoni pubblika jekk ma jkun hemm l-ebda valutazzjoni tal-impatt.

• Fil-każ Omnibus, il-Kummissjoni qalet li l-konsultazzjoni pubblika ġiet sostitwita minn sensiela ta’ avvenimenti u forom oħra ta’ ġbir ta’ informazzjoni mill-partijiet ikkonċernati, li l-Kummissjoni elenkat.
• Fil-każ tal-PAK, il-Kummissjoni ddikjarat li l-objettiv tagħha kien li tikseb input mill-bdiewa dwar minn fejn joriġina l-piż, tgħinhom jindirizzawh u tidentifika oqsma għal titjib. Ġie kkunsidrat li l-organizzazzjonijiet ewlenin tal-biedja jistgħu jipprovdu l-aktar informazzjoni prattika, li tippermetti lill-Kummissjoni tiżviluppa s-soluzzjonijiet prattiċi mressqa fil-proposta leġiżlattiva. Ġie kkunsidrat li l-konsultazzjoni ma’ partijiet ikkonċernati oħra ma tkunx sinifikanti f’dan l-istadju bikri, minħabba li l-Kummissjoni riedet tiddiskuti mal-partijiet ikkonċernati “ikkonċernati direttament”. Għalhekk kienet deċiżjoni konxja li ma jiġux ikkonsultati partijiet ikkonċernati oħra fl-istess ħin bħall-erba’ organizzazzjonijiet ewlenin tal-biedja. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qalet li ġeneralment kienet konxja tal-pożizzjoni tal-organizzazzjonijiet ambjentali dwar il-kwistjoni. Inġabret ukoll biżżejjed informazzjoni mill-feedback li wasal mingħand l-Istati Membri, il-Kumitat għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali tal-Parlament Ewropew u fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-valutazzjoni tal-impatt minn qabel tal-2018 u konsultazzjoni pubblika minn qabel.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

Kummenti preliminari dwar in-natura tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar

35. Il-Kummissjoni impenjat ruħha għar-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar biex tiżgura proċess ta’ politika u ta’ tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv, kif meħtieġ mit-Trattati u mill-ġurisprudenza tal-qrati tal-UE. L-Ombudsman sostniet b'mod konsistenti li l-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE għandhom japplikaw ir-regoli li stabbilixxew għalihom infushom.[38] Dan jiżgura l-konsistenza, it-trasparenza u jevita kwalunkwe sens ta' arbitrarjetà fil-mod kif taħdem l-amministrazzjoni tal-UE.[39] Ir-regoli ta' Regolamentazzjoni Aħjar huma msemmija fil-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet.[40]

36. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li miżuri interni adottati minn awtorità amministrattiva tal-UE, għalkemm ma jistgħux jitqiesu bħala “regoli tad-dritt” li l-amministrazzjoni hija dejjem marbuta li tosserva, madankollu jiffurmaw regoli ta’ prattika li minnhom l-amministrazzjoni ma tistax titbiegħed f’każ partikolari mingħajr ma tagħti raġunijiet li huma kompatibbli mal-prinċipju ta’ trattament ugwali. B’mod iktar partikolari, il-qrati tal-Unjoni sostnew li, bl-adozzjoni ta’ tali regoli ta’ kondotta u bit-tħabbir, permezz tal-pubblikazzjoni tagħhom, li huma ser japplikaw dawn ir-regoli għall-każijiet li huma relatati magħhom, l-awtorità amministrattiva inkwistjoni timponi limitu fuq l-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha u għalhekk ma tistax titbiegħed minn dawn ir-regoli “taħt piena li tiġi kkonstatata, fejn xieraq, li tikser il-prinċipji ġenerali tad-dritt, bħat-trattament ugwali jew il-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi”.[41] Essenzjalment, tali miżuri interni jiddeterminaw, b’mod ġenerali u astratt, il-proċeduri u l-metodoloġija li l-Kummissjoni ntrabtet li tuża.

37. F’dak li għandu x’jaqsam mal-osservanza mill-Kummissjoni tar-regoli tagħha stess għal Regolamentazzjoni Aħjar, il-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq huma partikolarment importanti meta l-Kummissjoni tħejji proposti leġiżlattivi. Kif innotat hawn fuq, il-Kummissjoni hija “attur ewlieni fil-proċess leġiżlattiv”,[42] peress li għandha, fil-prinċipju, il-kompetenza esklużiva li tibda l-proċess leġiżlattiv tal-UE billi tressaq proposti leġiżlattivi.[43]

38. Sabiex jiskrutinizzaw u jippruvaw jinfluwenzaw il-passi preparatorji tal-proċess leġiżlattiv, il-partijiet ikkonċernati jiddependu fuq u jippjanaw l-attivitajiet tagħhom f’konformità mar-regoli tal-Kummissjoni għal Regolamentazzjoni Aħjar. Il-partijiet interessati, l-operaturi ekonomiċi, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, u l-partijiet ikkonċernati b’mod aktar ġenerali jistennew li jiksbu aċċess għall-informazzjoni dwar l-inizjattivi tal-Kummissjoni, li jippreżentaw il-fehmiet tagħhom dwar dawn l-inizjattivi matul konsultazzjonijiet immirati u pubbliċi u, sussegwentement, li jiksbu aċċess għall-valutazzjonijiet tal-impatt tal-Kummissjoni u jippreżentaw il-fehmiet tagħhom dwar dawn il-valutazzjonijiet kmieni kemm jista’ jkun, anke qabel ma titnieda formalment il-proċedura leġiżlattiva bil-preżentazzjoni tal-proposta leġiżlattiva lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill. Dan huwa evidenzjat minn kawżi mressqa quddiem il-qrati tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għall-abbozzi tal-valutazzjonijiet tal-impatt tal-Kummissjoni [44] u lmenti relatati lill-Ombudsman [45].

39.  Mill-ġurisprudenza kkwotata hawn fuq jirriżulta li l-adozzjoni ta’ regoli mill-Kummissjoni, bħar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, tiġġenera aspettattivi leġittimi mill-pubbliku li l-Kummissjoni se tikkonforma ma’ tali regoli. Hija wkoll prattika amministrattiva tajba.

40. Il-fatt li r-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar jiddikjaraw espressament li ma jistabbilixxux regoli legali vinkolanti ma jbiddilx il-fatt li, bl-adozzjoni ta’ dawn ir-regoli, il-Kummissjoni imponiet limitu fuq l-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tagħha.^[46] Jekk il-Kummissjoni titbiegħed mir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar mingħajr, pereżempju, ma tagħti raġunijiet suffiċjenti biex titbiegħed mir-rekwiżiti tagħha, allura tirriskja li tikser l-aspettattivi leġittimi tal-pubbliku u, bl-istess mod, il-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba.

41. Fi kwalunkwe każ, billi jitbiegħed mir-regoli u l-prinċipji sottostanti għal Regolamentazzjoni Aħjar, il-proċess li jwassal għall-adozzjoni ta' proposta leġiżlattiva jirriskja li ma jibqax trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv, li huwa wieħed mill-objettivi ddikjarati tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar [47].

42. Huwa f’dan l-isfond li l-Ombudsman ivvaluta l-konformità tal-Kummissjoni mar-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar fit-tliet ilmenti inkwistjoni.

Fuq il-kunċett ta’ “urġenza”

43. Ma hemm l-ebda dubju li matul dawn l-aħħar snin il-Kummissjoni ffaċċjat xi sitwazzjonijiet bla preċedent, bħall-pandemija tal-COVID-19, il-kriżi tal-migrazzjoni, il-kriżi tal-enerġija li segwiet l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja u l-isfidi umanitarji, finanzjarji u militari li rriżultaw fl-għoti ta’ assistenza urġenti lill-Ukrajna, kollha f’kuntest ġeopolitiku instabbli, li kienu jirrikjedu li din tirreaġixxi “b’mod urġenti”. Iridu jkunu fis-seħħ proċeduri li jippermettu lill-Kummissjoni tiddeċiedi malajr, inkluż dwar l-adozzjoni ta’ proposti leġiżlattivi.

44. B'dan il-ħsieb, il-mistoqsijiet li jqumu fit-tliet inkjesti tal-Ombudsman huma (a) liema ċirkostanzi ġġustifikaw ir-rikors għal proċedura ta' urġenza, (b) min iddeċieda dwar ir-rikors għal proċedura ta' urġenza u (c) kif il-Kummissjoni żgurat li t-tħejjija urġenti tal-proposti leġiżlattivi għadha konformi mal-prinċipji ta' proċess ta' tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv.

a. Liema ċirkustanzi ġġustifikaw l-użu ta’ proċedura ta’ urġenza

45. Ma huwiex ikkontestat li l-inizjattivi suġġetti għat-tliet inkjesti tal-Ombudsman normalment kienu jeħtieġu t-twettiq ta’ valutazzjoni tal-impatt.

46. “Valutazzjonijiet tal-impatt”, jiġifieri, eżerċizzji analitiċi bbażati fuq l-evidenza li “jħarsu lejn il-problemi li għandhom jiġu indirizzati, l-objettivi li għandhom jintlaħqu, il-kompromessi li għandhom jiġu kkunsidrati, l-għażliet għal azzjoni u l-impatti potenzjali tagħhom”,^[48] huma meħtieġa meta proposta leġiżlattiva x’aktarx ikollha impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali sinifikanti u minn fejn il-Kummissjoni jkollha għażliet ta’ politika differenti x’tagħżel.^[49] Inizjattivi li jeħtieġu valutazzjoni tal-impatt jeħtieġu wkoll konsultazzjoni pubblika.[50]

47. Minkejja dan, ir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar jipprevedu l-possibbiltà ta’ deroga mir-rekwiżiti tagħhom “għal raġunijiet tajbin”, bħal “urġenza politika, il-ħtieġa li jiġu rrispettati l-kunfidenzjalità u t-tħassib dwar is-sigurtà”.[51] Madankollu, il-kunċett ta’ “urġenza politika” mhuwiex definit fir-regoli msemmija.

48. Fit-tliet inkjesti kollha, il-Kummissjoni dderogat mir-rekwiżit li twettaq valutazzjoni tal-impatt għall-inizjattivi tagħha, billi rreferiet għall-“urġenza” tas-sitwazzjoni.

49. Fil-kuntest tal-inkjesti tal-Ombudsman, il-Kummissjoni ppreżentat interpretazzjoni wiesgħa ta’ “urġenza” u d-diskrezzjoni tagħha li tidderoga mir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, anke fid-dawl tal-fehim tagħha, kif deskritt hawn fuq, li dawn huma regoli interni li ma jorbtux lill-Kummissjoni. Għalhekk, il-Kummissjoni qieset l-inizjattivi soġġetti għall-inkjesti tal-Ombudsman bħala “urġenti” għal raġunijiet differenti ħafna, bħal fid-dawl tal-prijoritajiet politiċi li qed jevolvu tat-tmexxija tal-Kummissjoni b’rispons għall-isfidi attwali (każ Omnibus), ix-xejriet u l-isfidi ġeopolitiċi li qed jinbidlu (każ tal-migrazzjoni) u l-protesti soċjali dejjem jikbru u intensi kontra ċerti politiki tal-UE (każ tal-PAK).

50. Il-Kummissjoni għandha ċertament iżżomm marġni ta’ diskrezzjoni fid-definizzjoni taċ-ċirkustanzi li hija tqis bħala “urġenti”. Madankollu, l-interpretazzjoni wiesgħa ta’ “urġenza politika” użata mill-Kummissjoni f’dawn it-tliet każijiet tirriskja li tagħmel l-applikazzjoni tar-rekwiżiti tar-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar diffiċli għall-pubbliku biex jifhem u jbassar. Skont l-interpretazzjoni wiesgħa tal-Kummissjoni, kwalunkwe sitwazzjoni tista’ fil-prinċipju titqies bħala “urġenti” jekk jiġi deċiż hekk mit-tmexxija politika tal-Kummissjoni.

51. F’dan ir-rigward, l-Ombudsman jinnota wkoll li l-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-Kummissjoni fil-memoranda ta’ spjegazzjoni dwar għaliex is-sitwazzjoni f’kull wieħed minn dawn it-tliet każijiet kienet “urġenti” kienu qosra jew assenti. Fil-każ tal-migrazzjoni b’mod partikolari, il-Kummissjoni indikat, fir-rigward tal-proposta għal Regolament, li kellha ftit jew l-ebda għażla disponibbli minħabba l-ħtiġijiet operazzjonali urġenti biex ittejjeb l-appoġġ tal-Europol lill-Istati Membri fil-ġlieda kontra l-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin ta’ migranti. Madankollu, il-Kummissjoni ma spjegatx, fit-taqsima rilevanti tal-memorandum, kif l-urġenza ddikjarata kienet se tillimita l-għażliet ta’ politika disponibbli għaliha. Fir-rigward tal-proposta għal Direttiva, l-Ombudsman jinnota bi tħassib li, fit-taqsima rilevanti tal-memorandum ta' spjegazzjoni, il-Kummissjoni indikat biss li eċċezzjonalment ma kinitx se twettaq valutazzjoni tal-impatt mingħajr ma tipprovdi spjegazzjoni.

52. Barra minn hekk, għalkemm il-proposta leġiżlattiva fil-każ Omnibus tirreferi fil-premessi tagħha għall-kwistjoni tal-kompetittività li hija ta’ “urġenza kritika”, peress li tinfluwenza direttament il-kapaċità tal-Unjoni Ewropea li tikseb tkabbir ekonomiku sostenibbli u żżomm il-pożizzjoni tagħha fis-suq globali, il-paġna web tal-Kummissjoni ddedikata għall-proċess ta’ simplifikazzjoni u r-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar tippreżenta b’mod ċar l-objettiv ta’ simplifikazzjoni bħala “prijorità”(politika). Bl-istess mod, iż-żewġ dokumenti analitiċi li jakkumpanjaw il-pakkett Omnibus I jirreferu għall-Kummissjoni li tissimplifika d-Direttivi rilevanti eżistenti bħala “prijorità”. Għall-Ombudsman, il-kunċetti ta' urġenza, minn naħa waħda, u ta' prijorità, min-naħa l-oħra, mhumiex sinonimi.

53. Mhuwiex ċar jekk il-Kummissjoni, meta kienet qed tħejji l-proposta inkwistjoni fil-każ Omnibus, idderogatx minn xi wħud mir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar minħabba “urġenza” jew minħabba “prijorità” li tirfed il-programmi ta’ ħidma tal-Kummissjoni [52]. Il-paġna web kollha tal-Kummissjoni ddedikata għall-ħafna sforzi leġiżlattivi li saru u li għadhom għaddejjin (13-il pakkett leġiżlattiv b’kollox) għal “regolament aktar sempliċi” u piżijiet regolatorji mnaqqsa biex tinkiseb “Ewropa aktar kompetittiva u attraenti” tidher aktar bħala riflessjoni tal-prijoritajiet tal-Kummissjoni milli ta’ urġenza oġġettiva.

54. In-nuqqas ta’ definizzjoni ta’ “urġenza” fir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, li tippermetti lill-Kummissjoni tidderoga mir-rekwiżiti li imponiet fuq l-attivitajiet tat-tfassil tal-liġijiet tagħha stess, jimmina l-prevedibbiltà, il-konsistenza u ċ-ċertezza legali u għalhekk ma jistax ikun amministrazzjoni tajba. Barra minn hekk, il-memoranda ta’ spjegazzjoni fit-tliet każijiet ma pprovdewx ġustifikazzjonijiet suffiċjenti għall-“urġenza” tal-proposti leġiżlattivi inkwistjoni, li lanqas ma jistgħu jkunu amministrazzjoni tajba.

55. Għall-Ombudsman, il-Kummissjoni għandha tiżgura applikazzjoni aktar prevedibbli, konsistenti u mhux arbitrarja tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, billi

• id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “urġenza” fil-kuntest ta’ Regolamentazzjoni Aħjar; u
• tispjega b’mod ċar fil-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-proposti leġiżlattivi tagħha għaliex kienet meħtieġa deroga.

b. Min iddeċieda dwar ir-rikors għal proċedura ta’ urġenza u kif

56. Is-Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar jistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ derogi,[53] li tipprevedi li:

• “– Meta inizjattiva politikament sensittiva u importanti tiġi ppreżentata għall-ewwel darba għall-validazzjoni politika, il-ħtieġa għal flessibbiltà jew eċċezzjoni għandha diġà tiġi deskritta (u pprovduta ġustifikazzjoni) fl-oqsma rilevanti tal-pjattaforma tal-IT Decide. L-eċċezzjonijiet ewlenin jikkonċernaw: devjazzjoni mill-prinċipju “l-ewwel evalwa”, li ma jwettaqx valutazzjoni tal-impatt, li ma jwettaqx konsultazzjoni pubblika (meta jkun meħtieġ proċeduralment). Il-qbil tal-Viċi President responsabbli għal “regolamentazzjoni aħjar” imbagħad se jkopri b’mod espliċitu l-eċċezzjoni maħsuba.
• – Jekk tkun meħtieġa eċċezzjoni wara l-validazzjoni, id-DĠs iridu jfittxu approvazzjoni mid-Direttur responsabbli għal “regolamentazzjoni aħjar” fis-Segretarjat Ġenerali f’konsultazzjoni mal-Kabinett tal-Viċi President responsabbli għal “regolamentazzjoni aħjar”.
• Id-DĠs iridu jitolbu l-approvazzjoni billi jibagħtu messaġġ fil-kaxxa postali funzjonali li ġejja u għandhom jiddeskrivu (1) dak li qed jintalab; (2) għaliex huwa meħtieġ: [...]”

57. Fit-tliet inkjesti kollha, l-Ombudsman spezzjona d-dokumentazzjoni relatata mad-deċiżjonijiet interni biex jeżenta l-inizjattivi inkwistjoni mir-rekwiżiti tar-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar.

• Fil-każ Omnibus, il-Kummissjoni pprovdiet lill-Ombudsman b’email mid-Deputat Segretarju Ġenerali ta’ dak iż-żmien, li informa lid-Direttorati Ġenerali responsabbli li għandu jitħejja “Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal”, li l-amministrazzjoni tal-Kummissjoni interpretat li jfisser “dokument analitiku” li jissostitwixxi valutazzjoni tal-impatt. Ma ngħatat l-ebda raġuni għad-deċiżjoni.
• Fil-każijiet tal-PAK u tal-migrazzjoni, il-Kummissjoni ma pprovdiet l-ebda rekord bil-miktub ta’ deċiżjoni lill-Ombudsman. Minflok, il-Kummissjoni pprovdiet lill-Ombudsman b’dokumentazzjoni relatata mal-adozzjoni tal-proposti u mat-tnedija tal-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi rilevanti, bl-argument li l-fatt li tali passi rċevew validazzjoni politika juri li kien hemm appoġġ politiku għad-deċiżjoni li ssir deroga mir-rekwiżiti tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar.

58. Għalhekk, l-Ombudsman ma setax jistabbilixxi jekk il-proċedura, kif stabbilita fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, ġietx segwita.

59. L-Ombudsman huwa mħasseb dwar dan in-nuqqas ta' rekords xierqa relatati mal-proċedura u d-deċiżjonijiet sussegwenti biex l-inizjattivi inkwistjoni jiġu eżentati mir-rekwiżiti tar-regoli dwar Regolamentazzjoni Aħjar. Tali arranġamenti ta' ħidma informali relatati ma' passi importanti fit-tħejjija ta' proposta leġiżlattiva mill-Kummissjoni, bħall-validazzjoni ta' deroga minn valutazzjoni tal-impatt (u konsultazzjoni pubblika), jistgħu malajr isiru ta' detriment għat-trasparenza u r-responsabbiltà [54] u ma jistgħux jipprovdu assigurazzjonijiet suffiċjenti lill-pubbliku li l-Kummissjoni applikat ir-regoli ta' Regolamentazzjoni Aħjar b'mod konsistenti, mhux arbitrarju u prevedibbli. In-nuqqas ta’ rekords formali bħal dawn ma jistax ikun amministrazzjoni tajba.

60. Għalhekk, jenħtieġ li l-Kummissjoni tirreġistra kif xieraq kwalunkwe deċiżjoni interna biex teżenta proposta leġiżlattiva mir-rekwiżiti tar-regoli dwar Regolamentazzjoni Aħjar, inkluż min talab l-eżenzjoni, għal liema raġunijiet, u min taha.

c. Kif il-Kummissjoni żgurat li l-proċedura ta’ urġenza kienet konformi mal-prinċipji ta’ proċess tat-tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv

61. Skont ir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, fejn tkun meħtieġa valutazzjoni tal-impatt iżda tingħata eżenzjoni, għandu jitħejja “dokument analitiku” li jippreżenta l-evidenza wara l-proposta u l-istimi tal-kostijiet fi żmien tliet xhur mill-adozzjoni tal-inizjattiva mill-Kummissjoni.^[55] L-Ombudsman jifhem li d-dokumenti analitiċi huma maħsuba biex jiżguraw, fin-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt, li l-proposti leġiżlattivi jiġu ppreżentati b’livell minimu ta’ trasparenza, filwaqt li jinfurmaw lill-koleġiżlaturi u lill-pubbliku dwar l-evidenza li fuqha huma bbażati l-proposti.

62. Il-Kummissjoni ħejjiet tali dokumenti analitiċi fir-rigward tal-proposti leġiżlattivi kollha soġġetti għall-inkjesti tal-Ombudsman.

63. L-Ombudsman tifhem li l-ilmentaturi kienu mħassba li d-dokumenti analitiċi ppubblikati mill-Kummissjoni ma jipprovdux analiżi komprensiva tal-impatti fuq l-ambjent, is-sostenibbiltà u d-drittijiet tal-bniedem.

64. Mhuwiex f'idejn l-Ombudsman li jivvaluta l-evidenza li tirfed il-proposti leġiżlattivi, inkluża s-sustanza tad-dokumenti analitiċi mħejjija mill-Kummissjoni u li jakkumpanjaw dawn il-proposti. Huwa primarjament ir-rwol tal-koleġiżlaturi li jiddeċiedu jekk irċevewx biżżejjed evidenza mill-Kummissjoni biex jieħdu deċiżjoni infurmata dwar il-proposti leġiżlattivi quddiemhom. Madankollu, l-Ombudsman tosserva li, fl-Omnibus u fil-każijiet tal-PAK, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq informazzjoni minn valutazzjonijiet tal-impatt li tlestew fil-kuntest ta’ inizjattivi preċedenti u snin qabel ma ġew adottati l-proposti leġiżlattivi. Fil-każ tal-PAK, il-Kummissjoni rreferiet ukoll għal ċerti studji li kienu għadhom għaddejjin u, fi kwalunkwe każ, il-biċċa l-kbira tal-istudji li kienu jiddependu fuqhom kienu jikkonċernaw il-piż amministrattiv fuq il-bdiewa aktar milli, pereżempju, l-impatti fuq l-ambjent. Dan jista’ jqajjem dubji leġittimi dwar il-komprensività tal-evidenza li fuqha hija bbażata l-analiżi tal-Kummissjoni. F’każijiet bħal dawn, huwa partikolarment importanti li l-Kummissjoni tispjega lill-pubbliku jekk u kif ir-riżultati tal-valutazzjonijiet tal-impatt preċedenti għadhomx validi jew ġewx aġġornati, u kif żgurat li tqieset l-evidenza rilevanti kollha. L-Ombudsman tinnota, f'dan ir-rigward, li r-regoli ta' Regolamentazzjoni Aħjar ma jiddeskrivu bl-ebda mod partikolari liema informazzjoni għandu jkun fiha d-dokumenti analitiċi u f'liema forma.

65. L-ilmentaturi fil-PAK u l-każijiet ta’ migrazzjoni kienu mħassba wkoll dwar iż-żmien tal-pubblikazzjoni tad-dokumenti analitiċi.

• Fil-każ tal-PAK, id-dokument analitiku ġie ppubblikat aktar minn disa’ xhur wara l-adozzjoni tal-proposta mill-Kummissjoni, u seba’ xhur wara li l-koleġiżlaturi kienu diġà adottaw il-leġiżlazzjoni inkwistjoni.
• Fil-każ tal-migrazzjoni, id-dokumenti analitiċi ġew ippubblikati erba’ xhur u nofs u ħames xhur u nofs wara l-adozzjoni tal-proposti mill-Kummissjoni, iżda qabel l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni.

66. Jekk ir-raġunament għall-pubblikazzjoni ta’ dokumenti analitiċi huwa li jiġi żgurat li, fin-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt, il-proposti leġiżlattivi jiġu ppreżentati b’livell minimu ta’ trasparenza, u b’hekk il-koleġiżlaturi u l-pubbliku jiġu infurmati dwar l-evidenza li fuqha huma bbażati l-proposti, huwa kruċjali li l-Kummissjoni tippubblika tali dokumenti fil-ħin. Huwa diffiċli għall-Ombudsman li jara x'rwol jista' jkollhom id-dokumenti analitiċi jekk jiġu ppubblikati xhur wara l-proposta leġiżlattiva u anke l-leġiżlazzjoni tkun ġiet adottata.

67. Il-pubblikazzjoni ta’ dokumenti analitiċi lil hinn mill-iskadenza ta’ tliet xhur stabbilita fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, jew anke wara l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni, ma tistax tkun amministrazzjoni tajba. Biex jiġi evitat li sitwazzjonijiet bħal dawn iseħħu fil-futur, l-Ombudsman jagħmel suġġeriment għal titjib hawn taħt.

68. Fir-rigward tal-konsultazzjonijiet pubbliċi, ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar ^[56] jistabbilixxu li l-konsultazzjonijiet pubbliċi bbażati fuq l-internet b'minimu ta' tnax-il ġimgħa huma obbligatorji għal inizjattivi b'valutazzjonijiet tal-impatt. Is-Sett ta’ Għodod jispjega li “mhux dejjem tkun meħtieġa konsultazzjoni pubblika għal inizjattivi politiċi u/jew sensittivi mhux akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt. F’dawn il-każijiet, huwa fid-diskrezzjoni ta’ [Direttorat Ġenerali] jekk hijiex meħtieġa konsultazzjoni pubblika. Għal inizjattivi bħal dawn, is-“sejħa għal evidenza” tista’ tiġi kkomplementata b’konsultazzjonijiet immirati jew speċjalizzati ta’ gruppi speċifiċi ta’ partijiet ikkonċernati, esperti jew aġenziji deċentralizzati tal-UE u korpi oħra tal-UE, li jistgħu jkunu aktar rilevanti biex jinġabar kontribut tekniku speċifiku.”[57]

69. Matul l-inkjesti dwar il-każijiet Omnibus u tal-PAK, il-Kummissjoni kkonfermat li, minħabba li kienu ngħataw derogi mir-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt, il-Kummissjoni ma kinitx meħtieġa twettaq konsultazzjoni pubblika sħiħa. Għalhekk, ma kinitx meħtieġa deroga separata. Minflok, il-Kummissjoni spjegat li hija kkonsultat lill-partijiet ikkonċernati bil-mod li ġej:

• Fir-rigward tal-inizjattivi inkwistjoni fil-każ Omnibus, il-Kummissjoni qalet li bbażat ruħha fuq diversi attivitajiet u sorsi, bħal “sejħa għal evidenza” dwar ir-razzjonalizzazzjoni tar-rekwiżiti ta’ rapportar imwettqa bejn Ottubru u Diċembru 2023, avvenimenti ibridi mal-partijiet ikkonċernati f’Novembru 2024, sottomissjonijiet spontanji tal-partijiet ikkonċernati, u “verifika tar-realtà” ta’ jumejn u workshop fil-livell politiku ma’ partijiet ikkonċernati magħżula fi Frar 2025.
• Fir-rigward tal-inizjattiva inkwistjoni fil-każ tal-PAK, il-konsultazzjoni pubblika tal-Kummissjoni ġiet sostitwita minn konsultazzjoni ad hoc tal-erba’ organizzazzjonijiet agrikoli ewlenin.

70. Fil-fehma tal-Ombudsman, huwa dubjuż jekk il-Kummissjoni wettqitx it-teħid ta’ deċiżjonijiet “urġenti” tagħha f’dawn il-każijiet “b’mod kemm jista’ jkun miftuħ”, kif meħtieġ mit-Trattati [58].

71. Fir-rigward tal-każ Omnibus, il-Kummissjoni ma setgħetx tispjega kif għażlet il-partijiet ikkonċernati għall-avvenimenti ta’ Frar 2025 u żgurat rappreżentanza bbilanċjata. Barra minn hekk, billi għażlet b’mod attiv il-partijiet ikkonċernati biex jipparteċipaw f’dawn il-laqgħat, il-Kummissjoni setgħet eskludiet partijiet ikkonċernati potenzjalment interessati oħra milli jipparteċipaw, speċjalment meta jitqies li, skont id-dokumenti kondiviżi mal-Ombudsman, il-biċċa l-kbira tal-partijiet ikkonċernati mistiedna kienu rappreżentanti tal-industrija.  

72.  L-attivitajiet l-oħra tal-partijiet ikkonċernati msemmija mill-Kummissjoni fil-każ Omnibus kienu jinkludu sejħa għal evidenza minn Ottubru sa Diċembru 2023, avvenimenti ibridi f’Mejju u Novembru 2024, u d-diversi dokumenti ta’ pożizzjoni, ittri u laqgħat bilaterali tal-partijiet ikkonċernati. Madankollu, dawn l-attivitajiet ma kinux relatati speċifikament mal-proposti leġiżlattivi inkwistjoni iżda rreferew għall-obbligi ta’ simplifikazzjoni u rapportar f’termini aktar ġenerali. Għalkemm ħafna partijiet ikkonċernati rreferew għar-rekwiżiti ta’ rapportar dwar is-sostenibbiltà fil-kontribuzzjonijiet tagħhom, oħrajn setgħu ma kinux konxji tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-konsultazzjoni u setgħu ma kinux kapaċi jqajmu t-tħassib speċifiku tagħhom.

73. Fir-rigward tal-każ tal-PAK, l-Ombudsman tqis li l-Kummissjoni naqset milli tispjega għaliex ma setgħetx tikkonsulta aktar kategoriji ta' partijiet ikkonċernati, lil hinn mill-erba' organizzazzjonijiet ewlenin tal-biedja, fl-istess perjodu ta' żmien. Fl-istess ħin, l-Ombudsman mhijiex konvinta li l-Kummissjoni kienet iġġustifikata li tqis li membri oħra tal-pubbliku, pereżempju organizzazzjonijiet ambjentali, ma kinux “direttament ikkonċernati” minn proposta leġiżlattiva li tista’ taffettwa l-ambjent.

74. In-nuqqas tal-Kummissjoni li tfittex konsultazzjoni wiesgħa u aktar ibbilanċjata mal-partijiet ikkonċernati dwar il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni fil-każijiet Omnibus u PAK ma jistax ikun amministrazzjoni tajba.

75. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman iqis li t-tħejjija urġenti tal-proposti leġiżlattivi inkwistjoni fl-inkjesti tal-Ombudsman ma kinitx tikkonforma bis-sħiħ mal-prinċipji ta’ proċess ta’ tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv.

76. L-inkjesti żvelaw ukoll ċerti nuqqasijiet fir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar bħala tali. Skont dawn ir-regoli, jitwettqu valutazzjoni tal-impatt u konsultazzjoni pubblika jew inkella tingħata deroga.

77. Meta jingħataw derogi, jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi proċedura li tiżgura li t-tħejjija urġenti ta’ proposti leġiżlattivi ma ddgħajjifx l-essenza ta’ proċess tat-tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv. L-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni qed tippjana simplifikazzjoni tal-qafas tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar fl-ewwel nofs tal-2026.[59] Hija tistieden lill-Kummissjoni taċċetta s-sejbiet tagħha f'din l-inkjesta f'dak il-kuntest, inklużi dawn li ġejjin:

78. L-ewwel nett, jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li d-dokument analitiku,^[60] li jissostitwixxi l-valutazzjoni tal-impatt f’każ ta’ “urġenza”, jinforma lill-koleġiżlaturi u lill-pubbliku dwar l-evidenza li fuqha huma bbażati l-proposti leġiżlattivi fil-ħin u hekk kif tiġi adottata l-proposta leġiżlattiva, u b’hekk jirrifletti l-urġenza tal-kwistjoni. Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar għandhom jistabbilixxu wkoll rekwiżiti sostantivi minimi li d-dokumenti analitiċi għandhom jissodisfaw.

79. It-tieni, jenħtieġ li l-Kummissjoni tiċċara li l-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati, imwettqa meta tkun ingħatat deroga mir-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt, xorta jeħtieġ li jikkonformaw mal-prinċipji ġenerali u mal-istandards minimi applikabbli għall-konsultazzjonijiet pubbliċi kollha. [61] Għalhekk, jenħtieġ li r-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar jipprovdu gwida dwar kif għandhom jitwettqu l-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati taħt “urġenza”.

2. Konformità mal-Liġi Ewropea dwar il-Klima

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

80. L-ilmentaturi fil-każijiet Omnibus u tal-PAK argumentaw li l-Kummissjoni naqset milli twettaq “valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika” tal-proposti leġiżlattivi rilevanti, kif meħtieġ mill-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima. Għall-ilmentaturi, il-“valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika” huma obbligatorji għall-inizjattivi ta’ politika kollha mill-Kummissjoni, anke meta l-Kummissjoni tidderoga mir-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt. L-ilmentaturi kienu mħassba li, fil-prattika, il-Kummissjoni twettaq valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika biss għal inizjattivi li huma akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt.

81. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li l-valutazzjonijiet tal-impatt kollha jenħtieġ li jinkludu valutazzjoni tal-konsistenza klimatika. Fil-kuntest tal-inkjesta dwar il-każ Omnibus, il-Kummissjoni ċċarat li, filwaqt li ma hemm l-ebda format speċifiku biex tiġi rreġistrata l-valutazzjoni tal-konsistenza klimatika fin-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt, din għadha titwettaq. Speċifikament,

• fir-rigward tal-każ Omnibus, il-Kummissjoni qalet li kienet wettqet valutazzjoni tal-konsistenza klimatika u rreferiet f'dan ir-rigward għal diversi taqsimiet fil-memorandum ta' spjegazzjoni tal-proposta leġiżlattiva tagħha, kif ukoll għal email, li hija pprovdiet lit-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman għall-ispezzjoni. Il-Kummissjoni speċifikat li kienet ikkalkulat kemm kumpaniji kienu se jiġu affettwati mill-proposta leġiżlattiva f’livelli limitu ta’ rapportar differenti. Dan il-kalkolu ma kienx speċifikament ittikkettat bħala “valutazzjoni tal-konsistenza klimatika”.
• fir-rigward tal-każ tal-PAK, il-Kummissjoni qalet li twettqet valutazzjoni tal-konsistenza klimatika u d-dokument analitiku jindirizza l-impatti klimatiċi u ambjentali. Madankollu, il-Kummissjoni ma pprovdiet l-ebda rekord ta’ valutazzjoni tal-konsistenza klimatika li qed titwettaq qabel il-pubblikazzjoni tad-dokument analitiku, li seħħ aktar minn disa’ xhur wara l-adozzjoni tal-proposta leġiżlattiva. Il-Kummissjoni qalet li l-valutazzjoni tagħha kienet ikkonkludiet li l-proposta leġiżlattiva kellha konsegwenzi minimi għall-emissjonijiet fl-atmosfera, li aktar tard ġie spjegat fid-dokument analitiku [62], u li kien ifisser li l-proposta ma jkollha l-ebda impatt sinifikanti fuq l-għanijiet klimatiċi tal-UE.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

82. Il-Liġi Ewropea dwar il-Klima tistabbilixxi mira legalment vinkolanti ta’ emissjonijiet żero netti ta’ gassijiet serra sal-2050. L-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri huma marbuta li jieħdu l-miżuri meħtieġa fil-livell tal-UE u dak nazzjonali biex jilħqu l-mira, meta titqies l-importanza tal-promozzjoni tal-ġustizzja u s-solidarjetà fost l-Istati Membri.

83. L-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima jistipula li l-Kummissjoni trid twettaq “valutazzjoni tal-konsistenza klimatika” qabel l-adozzjoni ta’ “kwalunkwe abbozz ta’ miżura jew proposta leġiżlattiva”. Huwa ċar li dan l-obbligu legali huwa indipendenti minn jekk il-Kummissjoni hijiex qed twettaq valutazzjoni tal-impatt tal-proposta leġiżlattiva jew le.

84. Barra minn hekk, mill-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima jirriżulta li l-Kummissjoni trid tinkludi l-“valutazzjoni tal-konsistenza klimatika” fi kwalunkwe valutazzjoni tal-impatt li takkumpanja dawn il-miżuri jew proposti, “u tagħmel ir-riżultat ta’ dik il-valutazzjoni disponibbli għall-pubbliku fiż-żmien tal-adozzjoni”. Id-dispożizzjoni ma tispeċifikax fejn għandha tiġi inkluża l-valutazzjoni tal-konsistenza klimatika fin-nuqqas ta’ valutazzjoni tal-impatt. Madankollu, ir-riżultat ta’ din l-evalwazzjoni għandu, fi kwalunkwe każ, ikun disponibbli għall-pubbliku fil-mument tal-adozzjoni tal-proposta.

85. Fil-każ Omnibus, il-Kummissjoni ddikjarat fil-memorandum ta’ spjegazzjoni u fid-dokument analitiku li ma hemm l-ebda effett negattiv fuq il-klima mill-proposti leġiżlattivi, madankollu mingħajr spjegazzjoni ulterjuri. L-Ombudsman talbet lill-Kummissjoni tispezzjona kwalunkwe dokumentazzjoni interna dwar il-valutazzjoni tal-konsistenza klimatika, iżda ma rċeviet l-ebda rekord ċar. Sa fejn il-Kummissjoni rreferiet għall-kalkolu ġenerali tal-kumpaniji affettwati mill-obbligi ta’ rapportar mibdula f’xenarji differenti fil-memorandum ta’ spjegazzjoni u fid-dokument analitiku, ma hemm l-ebda indikazzjoni li dan il-kalkolu twettaq bħala parti minn valutazzjoni tal-konsistenza klimatika. Dan jagħmilha diffiċli għall-Ombudsman biex jaċċerta li d-dokumenti inkwistjoni jkun fihom biżżejjed evidenza ta’ valutazzjoni tal-konsistenza klimatika li tkun qed titwettaq b’mod effettiv.

86. Fil-każ tal-PAK, il-Kummissjoni rreferiet għal dikjarazzjonijiet qosra jew ġenerali fil-memorandum ta’ spjegazzjoni u fid-dokument analitiku tagħha biex turi li kienet wettqet valutazzjoni tal-konsistenza klimatika. Il-Kummissjoni ma pprovdiet lill-Ombudsman bl-ebda rekord intern ta’ valutazzjoni tal-konsistenza klimatika li twettqet b’mod effettiv qabel l-adozzjoni tal-proposta leġiżlattiva.

87. L-Ombudsman huwa mħasseb dwar in-nuqqas ta' rekords interni ċari ta' valutazzjoni tal-konsistenza klimatika li qed titwettaq b'mod effettiv qabel l-adozzjoni tal-proposti leġiżlattivi inkwistjoni fil-każijiet Omnibus u PAK. L-Ombudsman issib ukoll li l-Kummissjoni ma ppubblikatx, b’mod ċar, ir-riżultati ta’ kwalunkwe valutazzjoni tal-konsistenza klimatika meta adottat il-proposti leġiżlattivi rilevanti, kif previst fl-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima. Dan ma jistax ikun amministrazzjoni tajba.

88. Il-Kummissjoni għandha toħroġ gwida, pereżempju fir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar, dwar kif l-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima għandu jiġi implimentat għal proposti leġiżlattivi li mhumiex akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt. B'mod partikolari, il-Kummissjoni għandha tiċċara:

• li jenħtieġ li jitwettqu valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika għall-proposti leġiżlattivi kollha, inklużi dawk li mhumiex akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt, u li kwalunkwe valutazzjoni bħal din jenħtieġ li tiġi rreġistrata internament.
• li fih għandhom jiġu ppubblikati l-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika u r-riżultati tagħhom meta jiġu adottati proposti leġiżlattivi li ma jkunux akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt.

3. Konformità mar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni dwar il-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

89. L-ilmentaturi fil-każ Omnibus innotaw li l-konsultazzjoni bejn is-servizzi dwar l-abbozz tal-proposta leġiżlattiva ġiet konkluża fi żmien 24 siegħa, mill-Ġimgħa filgħaxija, bl-iskadenza tintemm is-Sibt filgħaxija. L-ilmentaturi kienu mħassba li tali konsultazzjoni qasira bejn is-servizzi setgħet imminat il-koerenza tal-leġiżlazzjoni proposta tal-UE.

90. Il-Kummissjoni ddikjarat li r-Regoli ta’ Proċedura tagħha jipprevedu l-possibbiltà ta’ konsultazzjoni rapida bejn is-servizzi.[63] F’dan il-każ, nhar is-Sibt filgħodu ġiet organizzata laqgħa teknika addizzjonali għad-dipartimenti tal-Kummissjoni li jipparteċipaw fil-konsultazzjoni bejn is-servizzi, li żgurat li din il-konsultazzjoni twettqet kif suppost. Il-Kummissjoni kkonfermat li d-dipartimenti kkonsultati kollha pprovdew kummenti qabel l-iskadenza.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

91. Ir-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni [64] jipprevedu mill-inqas għaxart ijiem ta’ xogħol għal konsultazzjoni bejn is-servizzi. F’każijiet urġenti, il-Kummissjoni tista’ tqassar il-perjodu ta’ konsultazzjoni għal mill-inqas 48 siegħa, ħlief meta jkun previst mod ieħor mis-Segretarjat Ġenerali. Normalment, il-konsultazzjoni bejn is-servizzi ssir permezz tal-għodda tal-IT “D ecide”.

92. Il-Kummissjoni tgawdi minn diskrezzjoni wiesgħa fl-istabbiliment tal-organizzazzjoni interna tagħha u fid-deċiżjoni dwar il-mezzi ta’ kooperazzjoni fost id-dipartimenti amministrattivi tagħha. Il-fatt li l-Kummissjoni stabbiliet regoli speċifiċi dwar il-konsultazzjonijiet bejn is-servizzi jiżgura li, fil-formulazzjoni tal-proposti ta’ politika tagħha, il-Kummissjoni tieħu perspettiva olistika u bbilanċjata tajjeb dwar il-kwistjoni billi tippermetti lid-dipartimenti rilevanti tagħha, li kull wieħed minnhom joffri l-għarfien espert speċifiku tiegħu stess u l-għarfien tal-pożizzjoni tal-partijiet ikkonċernati tiegħu dwar il-kwistjoni, jipprovdu kontribut sinifikanti dwar proposta.

93. F’dan il-kuntest, filwaqt li r-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni jipprevedu konsultazzjoni rapida bejn is-servizzi għal inizjattivi urġenti u anke l-possibbiltà li s-Segretarjat Ġenerali jiddeċiedi individwalment dwar it-tul ta’ konsultazzjoni urġenti bejn is-servizzi, il-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba jirrikjedu li tali deċiżjonijiet ikunu motivati u rreġistrati. Barra minn hekk, it-tul u ż-żmien ta’ konsultazzjoni bejn is-servizzi jenħtieġ li ma jirriflettux biss l-urġenza tas-sitwazzjoni, iżda jippermettu wkoll lid-dipartimenti differenti tal-Kummissjoni jikkontribwixxu b’mod sinifikanti.

94. L-Ombudsman jirrikonoxxi li jista’ jkun hemm ċirkostanzi li jiġġustifikaw konsultazzjoni bejn is-servizzi mqassra b’mod sinifikanti. Madankollu, l-Ombudsman mhuwiex konvint li ċ-ċirkostanzi kienu tali għall-proposta leġiżlattiva inkwistjoni fil-każ Omnibus. B’mod speċifiku, il-Kummissjoni ma pprovdietilha l-ebda rekord tar-raġunijiet għall-urġenza eċċezzjonali li fuqha hija bbażata d-deċiżjoni tagħha li tidderoga mill-għaxart ijiem ta’ xogħol tas-soltu skont il-proċedura standard u 48 siegħa skont il-proċedura rapida. Fl-istess ħin, il-materjal spezzjonat mit-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman ma jippermettix lill-Ombudsman jikkonkludi li d-Direttorati Ġenerali kkonsultati kollha jistgħu jipprovdu kontribut sinifikanti fi żmien inqas minn 24 siegħa.

95. Għalhekk, l-Ombudsman tqis li, billi tqassar il-konsultazzjoni bejn is-servizzi għal inqas minn 24 siegħa fi tmiem il-ġimgħa, il-Kummissjoni llimitat b’mod eċċessiv il-possibbiltà tad-dipartimenti tagħha li jipprovdu kontribut sinifikanti dwar il-proposta leġiżlattiva inkwistjoni.

96. Barra minn hekk, amministrazzjoni tajba tirrikjedi li l-Kummissjoni tiżgura li, meta tiddeċiedi li t-tul ta’ żmien ta’ konsultazzjoni bejn is-servizzi jeħtieġ li jitqassar minħabba l-urġenza, il-ġustifikazzjonijiet għal dik id-deċiżjoni jiġu rreġistrati kif xieraq.

97. Abbażi tat-tliet inkjesti, l-Ombudsman identifika diversi nuqqasijiet proċedurali fil-mod kif il-Kummissjoni ħejjiet il-proposti leġiżlattivi inkwistjoni, li, meħuda flimkien, jammontaw għal amministrazzjoni ħażina:

• Nuqqas ta’ definizzjoni u interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “urġenza politika” fir-regoli ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, li jirriskjaw li jagħmlu l-applikazzjoni tar-rekwiżiti li l-Kummissjoni imponiet fuq l-attivitajiet tagħha stess ta’ tfassil tal-liġijiet imprevedibbli, inkonsistenti u arbitrarji.
• In-nuqqas ta’ ġustifikazzjoni suffiċjenti tal-“urġenza” tal-proposti leġiżlattivi tagħha.
• In-nuqqas ta’ kwalunkwe rekord ċar tad-deċiżjonijiet interni tal-Kummissjoni, u r-raġunament sottostanti, biex issir deroga mir-rekwiżiti tar-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar.
• Dewmien fil-pubblikazzjoni tad-dokumenti analitiċi fil-PAK u l-każijiet ta’ migrazzjoni.
• In-nuqqas li tiġi żgurata konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha dwar il-proposti leġiżlattivi fil-każijiet Omnibus u tal-PAK.
• Nuqqas ta’ rekords interni ċari ta’ valutazzjoni tal-konsistenza klimatika li qed titwettaq qabel l-adozzjoni tal-proposti leġiżlattivi fil-każijiet Omnibus u tal-PAK, kif ukoll l-ebda pubblikazzjoni ċara tar-riżultat tal-valutazzjoni, kif previst fl-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima.
• In-nuqqas li jiġi żgurat li d-dipartimenti tagħha jkunu jistgħu jipprovdu kontribut sinifikanti dwar il-proposta leġiżlattiva fil-każ Omnibus, billi jqassru l-konsultazzjoni bejn is-servizzi għal inqas minn 24 siegħa fi tmiem il-ġimgħa, u n-nuqqas ta’ kwalunkwe rekord tar-raġunament li fuqu hija bbażata d-deċiżjoni tagħha li tniedi l-konsultazzjoni bejn is-servizzi mqassra b’mod sinifikanti.

98. Biex tirrimedja dawn in-nuqqasijiet, l-Ombudsman tagħmel żewġ rakkomandazzjonijiet u erba' suġġerimenti hawn taħt.

Rakkomandazzjonijiet

Abbażi tal-inkjesti dwar l-ilmenti 983/2025/MAS, 2031/2024/VB u 1379/2024/MIG, l-Ombudsman tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin lill-Kummissjoni Ewropea:

1. Il-Kummissjoni għandha tiżgura applikazzjoni prevedibbli, konsistenti u mhux arbitrarja tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, billi

• id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “urġenza” fil-kuntest ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, possibbilment fil-kuntest tar-reviżjoni li jmiss tar-regoli;
• ir-reġistrazzjoni ta’ kwalunkwe deċiżjoni interna biex il-proposti leġiżlattivi jiġu eżentati mir-rekwiżiti tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar, inkluż min talab l-eżenzjoni, għal liema raġunijiet, u min taha;
• tispjega b’mod ċar fil-memorandum ta’ spjegazzjoni li jakkumpanja l-proposti leġiżlattivi tagħha għaliex kienet meħtieġa deroga.

2. Meta jingħataw derogi, jenħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi proċedura biex tiżgura li t-tħejjija urġenti ta’ proposti leġiżlattivi xorta tikkonforma mal-prinċipji ta’ proċess tat-tfassil tal-liġijiet trasparenti, ibbażat fuq l-evidenza u inklużiv, kif meħtieġ mit-Trattati u mill-ġurisprudenza tal-qrati tal-UE. Il-Kummissjoni tista’ tagħmel dan fil-kuntest tar-reviżjoni li jmiss tar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar. Biex jassisti lill-Kummissjoni f'dan il-kompitu, l-Ombudsman jagħmel ukoll erba' suġġerimenti hawn taħt.

Il-Kummissjoni u l-ilmentaturi se jiġu infurmati b’din ir-rakkomandazzjoni. F’konformità mal-Artikolu 4(2) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew, il-Kummissjoni għandha tibgħat opinjoni dettaljata sal-25 ta’ Frar 2026.

Suġġerimenti għal titjib

1. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li d-dokument analitiku, li jissostitwixxi l-valutazzjoni tal-impatt f’każ ta’ “urġenza”, jinforma lill-koleġiżlaturi u lill-pubbliku dwar l-evidenza li fuqha huma bbażati l-proposti leġiżlattivi fil-ħin u hekk kif tiġi adottata l-proposta leġiżlattiva, u b’hekk jirrifletti l-urġenza tal-kwistjoni. Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar jenħtieġ li jistabbilixxu rekwiżiti sostantivi minimi li d-dokumenti analitiċi jenħtieġ li jissodisfaw f’dak ir-rigward.

2. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiċċara li l-konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati, imwettqa meta tkun ingħatat deroga mir-rekwiżit tal-valutazzjoni tal-impatt, xorta jeħtieġ li jikkonformaw mal-prinċipji ġenerali u mal-istandards minimi applikabbli għall-konsultazzjonijiet pubbliċi kollha. Ir-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar jenħtieġ li jipprovdu gwida dwar kif tali konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati għandhom jitwettqu taħt “urġenza”.

3. Il-Kummissjoni għandha toħroġ gwida, pereżempju fir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar, dwar kif l-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima għandu jiġi implimentat għal proposti leġiżlattivi li mhumiex akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt. B'mod partikolari, il-Kummissjoni għandha tiċċara:

• li għandhom jitwettqu valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika għall-proposti leġiżlattivi kollha, inklużi dawk li mhumiex akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt, u li kwalunkwe valutazzjoni bħal din għandha tiġi rreġistrata internament;
• li fih għandhom jiġu ppubblikati l-valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika u r-riżultati tagħhom meta jiġu adottati proposti leġiżlattivi li ma jkunux akkumpanjati minn valutazzjoni tal-impatt.

4. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li, meta tiddeċiedi li t-tul ta’ żmien ta’ konsultazzjoni bejn is-servizzi jeħtieġ li jitqassar, il-ġustifikazzjonijiet għal dik id-deċiżjoni jiġu rreġistrati kif xieraq. Huwa biss f'sitwazzjonijiet eċċezzjonali ta' urġenza li d-durata għandha tkun inqas mit-48 siegħa previsti fil-proċedura rapida tagħha u għandhom jingħataw raġunijiet adegwati.

 

Teresa Anjinho Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 25/11/2025

 

Anness I

Kwistjonijiet imqajma mill-ilmentaturi	Kawża 983/2025/MAS	Kawża 1379/2024/MIK	Kawża 2031/2024/VB
Konformità mar-regoli għal Regolamentazzjoni Aħjar	Il-Kummissjoni ma rrispettatx ir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar billi naqset milli twettaq valutazzjonijiet tal-impatt.
Dokumenti analitiċi	Id-“dokumenti analitiċi”, li ssostitwixxew il-valutazzjonijiet tal-impatt, ma kienx fihom biżżejjed evidenza biex jiġġustifikaw il-proposti.
		Id-dokument analitiku ġie ppubblikat tard wisq.
Il-Liġi Ewropea dwar il-Klima	Il-Kummissjoni naqset milli twettaq “valutazzjonijiet tal-konsistenza klimatika”, u b’hekk kisret l-Artikolu 6(4) tal-Liġi Ewropea dwar il-Klima.
Konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati	Il-konsultazzjonijiet ad hoc li jissostitwixxu l-konsultazzjonijiet pubbliċi taw prijorità lil ċerti partijiet ikkonċernati u għalhekk ma kinux biżżejjed.
Konsultazzjonijiet bejn is-servizzi	Il-konsultazzjoni bejn is-servizzi ġiet mgħaġġla u ma kinitx konformi mar-regoli ta’ proċedura tal-Kummissjoni.

 

[1] Disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC

[2] Is-sentenza tal-4 ta’ Settembru 2018, il-Kawża C-57/16 P, ClientEarth vs il-Kummissjoni, il-paragrafu 88.

[3] L-Artikolu 17(2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE).

[4] Is-sentenza tal-4 ta’ Settembru 2018, il-Kawża C-57/16 P, ClientEarth vs il-Kummissjoni, il-paragrafu 87.

[5] Is-sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2019, il-Kawża C-482/17, ir-Repubblika Ċeka vs l-Ungerija, il-punt 77.

[6] Is-sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2019, il-Kawża C-482/17, ir-Repubblika Ċeka vs l-Ungerija, il-punt 81.

[7] L-Artikoli 10(3) TUE u 15(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

[8] L-Artikoli 1 u 10(3) tat-TUE.

[9] L-Artikolu 11(3) tat-TUE.

[10] Il-Kummissjoni Ewropea, Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal SWD(2021) 305 final, disponibbli fuq: https://commission.europa.eu/document/download/d0bbd77f-bee5-4ee5-b5c4-6110c7605476_en?filename=swd2021_305_en.pdf.

[11] Il-Kummissjoni Ewropea, Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar, Lulju 2023, disponibbli fuq: https://commission.europa.eu/document/download/9c8d2189-8abd-4f29-84e9-abc843cc68e0_en?filename=BR%20toolbox%20-%20Jul%202023%20-%20FINAL.pdf.

[12] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 5.

[13] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 9.

[14] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 10.

[15] Il-Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni - “Regolamentazzjoni aħjar: Ningħaqdu flimkien biex nagħmlu liġijiet aħjar”, COM(2021) 219 final, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=COM:2021:219:FIN.

[16] Skont l-Artikolu 295 tat-TFUE, il-ftehimiet interistituzzjonali “jistgħu jkunu ta’ natura vinkolanti”. Ftehim Interistituzzjonali bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, ĠU 2016, L 123, p. 1, https://eur-lex.europa.eu/eli/agree_interinstit/2016/512/oj/eng.

[17] COM(2025) 81 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52025PC0081.

[18] Għal aktar informazzjoni, ara: https://commission.europa.eu/publications/omnibus-i_en.

[19] COM(2025) 81 finali, p. 12.

[20] COM(2023) 754 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52023PC0754.

[21] COM(2023) 755 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52023PC0755.

[22] COM(2024) 139 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52024PC0139.

[23] Ir-Regolament 2024/1468 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Mejju 2024 li jemenda r-Regolamenti (UE) 2021/2115 u 2021/2116 fir-rigward ta’ standards tajbin tal-kundizzjoni agrikola u ambjentali, skemi għall-klima, l-ambjent u t-trattament xieraq tal-annimali, emenda tal-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK, rieżami tal-Pjanijiet Strateġiċi tal-PAK u eżenzjonijiet mill-kontrolli u l-penali, ĠU L 2024/1468, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1468.

[24] L-Ilment 983/2025/MAS ġie ppreżentat minn ClientEarth, Notre Affaire A Tous, Kampanja dwar Ħwejjeġ Nodfa, Koalizzjoni Ewropea għall-Ġustizzja Korporattiva, Xhieda Globali, Trasport u Kampanja; Ambjent, Antislavery International, u Friends of

l-Ewropa tad-Dinja; l-ilment 2031/2024/VB ġie ppreżentat mid-Drittijiet Diġitali Ewropej (EDRi) u mill-PICUM (Pjattaforma għall-Kooperazzjoni Internazzjonali dwar il-Migranti Mingħajr Dokumenti) f’isem il-koalizzjoni ProtectNotSurveil; l-ilment 1379/2024/MIK ġie ppreżentat minn ClientEarth u BirdLife Europe u l-Asja Ċentrali.

[25] Ir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Ġunju 2021 li jistabbilixxi l-qafas biex tinkiseb in-newtralità klimatika u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 401/2009 u (UE) 2018/1999 (“il-Liġi Ewropea dwar il-Klima”), ĠU L 243, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R1119.

[26] Il-Liġi Ewropea dwar il-Klima introduċiet rekwiżit għall-Kummissjoni biex tivverifika l-konsistenza kemm tal-leġiżlazzjoni eżistenti tal-UE kif ukoll tal-proposti leġiżlattivi ġodda mal-objettivi tal-politika dwar il-klima (l-Artikolu 6(4)).

[27] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/211281, https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/215919, https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/201482.

[28] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/inspection-report/en/208118, https://www.ombudsman.europa.eu/doc/inspection-report/215918.

[29] L-Artikolu 10(3) tat-TUE.

[30] L-Artikolu 11(3) tat-TUE.

[31] Il-Konvenzjoni tal-UNECE dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni Pubblika fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (il-Konvenzjoni ta’ Aarhus), il-25 ta’ Ġunju 1998, l-Artikoli 6 sa 8, disponibbli fuq: https://unece.org/DAM/env/pp/documents/cep43e.pdf.

[32] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 3.

[33] Ir-rapport ta' Draghi: Strateġija tal-kompetittività għall-Ewropa (Parti A), Settembru 2024, disponibbli fuq: https://commission.europa.eu/topics/eu- competitiveness/draghi-report_en.

[34] Il-Kummissjoni rreferiet għad-diskors tal-2023 dwar “L-Istat tal-Unjoni”, ittra lill-Parlament Ewropew li tesprimi l-intenzjoni li tingħata prijorità lill-ħidma fuq dan is-suġġett, il-Programm ta’ Ħidma tal-Kummissjoni għall-2024; sejħa għal azzjoni mibnija fuq il-konklużjoni ta’ Konferenza Ministerjali f’Settembru 2023 u d-deċiżjoni li titlaqqa’ Konferenza dwar Alleanza Globali għall-Ġlieda Kontra l-Faċilitazzjoni ta’ Dħul Klandestin ta’ Migranti f’Novembru 2023, fejn il-President ippreżenta l-proposta.

[35] Hemm żewġ proċeduri għall-għoti ta' derogi, jiġifieri, qabel u wara l-validazzjoni politika tal-inizjattiva għall-abbozzar ta' proposta leġiżlattiva. Huwa l-Viċi President tal-Kummissjoni responsabbli għal Regolamentazzjoni Aħjar, li jista’ jagħti derogi qabel il-validazzjoni politika. F’każ bħal dan, id-deroga tiġi rreġistrata fis-sistema interna tal-Kummissjoni “D ecide”. Wara l-validazzjoni politika, huwa d-Direttur fi ħdan is-Segretarjat Ġenerali tal-Kummissjoni responsabbli għal “Regolamentazzjoni Aħjar”, f’konsultazzjoni mal-Kabinett tal-Viċi President imsemmi, li jista’ jagħti derogi.

[36] Il-Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni tal-President lill-Kummissjoni, Il-Metodi ta’ Ħidma tal-Kummissjoni Ewropea, Brussell, 1.12.2019, P(2019) 2, p. 9, disponibbli fuq: https://commissioners.ec.europa.eu/document/download/0dbda7ed-b7fb-4d7e-9e62-6c8b0f54be62_en?filename=work-methods.pdf.

[37] Il-Kummissjoni ppubblikat id-dokument analitiku għaż-żewġ proposti erba' xhur u nofs u ħames xhur u nofs wara l-adozzjoni tal-proposti leġiżlattivi.

[38] Id-Deċiżjoni fil-każ 1474/2018/TE dwar l-allegati nuqqasijiet u preġudizzji fit-tħejjija mill-Kummissjoni Ewropea tal-proposta politika u leġiżlattiva tagħha dwar it-tnaqqis ta’ prodotti tal-plastik li jintużaw darba biss, il-paragrafi 28-30, disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/111569.

[39] Id-Deċiżjoni fil-każ 1474/2018/TE, ibid, il-paragrafu 29.

[40] Ara n-nota 16 f'qiegħ il-paġna.

[41] Is-sentenza tat-28 ta' Ġunju 2005, il-Kawżi Magħquda C-189/02 P, C-202/02 P, C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P, Dansk Rørindustri A/S vs il-Kummissjoni, il-paragrafi 209-211, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=59846&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=11937880.

[42] Is-sentenza tal-4 ta’ Settembru 2018, il-Kawża C-57/16 P, ClientEarth vs il-Kummissjoni, il-paragrafu 88.

[43] L-Artikolu 17(2) TUE.

[44] Is-sentenza tal-4 ta’ Settembru 2018, il-Kawża C-57/16 P, ClientEarth vs il-Kummissjoni, il-paragrafu 92.

[45] Ara pereżempju, il-każ 1053/2023/MIK dwar in-nuqqas mill-Kummissjoni Ewropea li tieħu deċiżjoni finali fil-limitu ta’ żmien applikabbli dwar żewġ talbiet għal aċċess pubbliku għall-valutazzjonijiet tal-impatt u l-opinjonijiet tal-Bord tal-Iskrutinju Regolatorju rigward ir-reviżjoni prevista tar-REACH u tar-Regolament dwar il-Merkurju, disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/183548.

[46] Is-sentenza tat-28 ta' Ġunju 2005, il-Kawżi Magħquda C-189/02 P, C-202/02 P, C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P, Dansk Rørindustri A/S vs il-Kummissjoni, il-paragrafi 209-211, disponibbli fuq: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=59846&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=11937880.

[47] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 3.

[48] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 3.

[49] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 30.

[50] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 18.

[51] Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 10.

[52] https://commission.europa.eu/law/law-making-process/ better-regulation/simplification-and- implementation/simplification_en.

[53] Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 10.

[54] Ara l-Artikolu 24 tal-Kodiċi Ewropew ta' Mġiba Amministrattiva Tajba, disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/publication/en/3510.

[55] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 30.

[56] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 16.

[57] Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 463.

[58] L-Artikoli 1 u 10(3) tat-TUE.

[59] Skont il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, il-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni 2026, COM(2025) 870 final, il-21 ta’ Ottubru 2025, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:52025DC0870.

[60] Il-Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, p. 30, jgħidu dan li ġej: “Meta valutazzjoni tal-impatt tkun meħtieġa fil-prinċipju, iżda dan ma jkunx possibbli u tingħata deroga, għandu jitħejja dokument analitiku fil-forma ta’ dokument ta’ ħidma tal-persunal li jippreżenta l-evidenza wara l-proposta u l-istimi tal-kostijiet fi żmien tliet xhur mill-adozzjoni tal-inizjattiva.”

[61] Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, pp. 14/15.

[62] Il-Kummissjoni rreferiet għall-p. 31 tad-dokument analitiku, li huwa disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52024SC0360.

[63] L-Artikolu 60 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2024/3080 tal-4 ta’ Diċembru 2024 li tistabbilixxi r-Regoli ta’ Proċedura tal-Kummissjoni, https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2024/3080/oj/eng.

[64] Ibid, l-Artikolu 59.