Szanowny Panie Przewodniczący!

Otrzymałem skargę wniesioną przez osiem organizacji społeczeństwa obywatelskiego [1] przeciwko Komisji Europejskiej.

Skarga dotyczy domniemanego nieprzestrzegania przez Komisję jej „wytycznych dotyczących lepszego stanowienia prawa” podczas przygotowywania wniosku ustawodawczego dotyczącego zmiany dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSRD) i dyrektywy w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD)[2], który jest jednym z wniosków wchodzących w skład pakietu Komisji dotyczącego uproszczenia dyrektywy zbiorczej I [3].

Skarżący twierdzą, że w tym przypadku Komisja odstąpiła od kluczowych wymogów proceduralnych przewidzianych w wytycznych w sprawie lepszego stanowienia prawa ^[4] i nie przeprowadziła konsultacji publicznych ani oceny skutków bez odpowiedniego uzasadnienia. Ich zdaniem Komisja przeprowadziła w pośpiechu konsultacje między służbami, które nie były zgodne z jej regulaminem wewnętrznym. Uważają również, że Komisja nie przeprowadziła oceny spójności klimatycznej przewidzianej w Europejskim prawie o klimacie (rozporządzenie 2021/1119)[5].

Rzecznik konsekwentnie utrzymuje, że instytucje i organy UE powinny stosować zasady, które same ustanowiły. Zapewnia to spójność, przejrzystość i pozwala uniknąć poczucia arbitralności w sposobie działania administracji UE. Rozważania te są szczególnie ważne podczas przygotowywania przez Komisję wniosków ustawodawczych.

W wytycznych w sprawie lepszego stanowienia prawa określono zasady, których Komisja przestrzega podczas przygotowywania wniosków oraz podczas zarządzania obowiązującym prawodawstwem i jego oceny. Chociaż ich stosowanie może wymagać pewnej elastyczności, wszelkie odstępstwa od wymogów określonych w niniejszych wytycznych powinny być zawsze uzasadnione. W przeciwnym razie obywatele UE mogą kwestionować zaangażowanie Komisji na rzecz przejrzystego, inkluzywnego i opartego na dowodach procesu stanowienia prawa. Jest tak tym bardziej, gdy Komisja nie spełnia wymogów prawnych, takich jak przeprowadzanie oceny spójności klimatycznej, przy proponowaniu przepisów.

Jest to trzecia skarga [6], którą moje biuro otrzymało w ostatnich miesiącach, dotycząca przestrzegania przez Komisję wymogów prawnych, wytycznych w sprawie lepszego stanowienia prawa oraz dalszych przepisów podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych. Oczywiste jest, że kwestie poruszone w tych trzech skargach dotyczą szeregu istotnych kwestii dla Rzecznika Praw Obywatelskich.

Z tych powodów postanowiłem wszcząć dochodzenie w sprawie tej skargi.

W pierwszej kolejności uważam, że mój zespół śledczy powinien spotkać się z odpowiednimi przedstawicielami Komisji w celu omówienia kwestii poruszonych przez skarżących. Załącznik do niniejszego pisma zawiera wykaz bardziej szczegółowych kwestii do omówienia podczas tego posiedzenia.

Ponadto zdecydowałem, że konieczne jest sprawdzenie następujących dokumentów:

• Wszelka dokumentacja dotycząca decyzji o nieprzeprowadzaniu konsultacji z zainteresowanymi stronami i nowej oceny skutków w tym przypadku, w tym wszelkie istotne informacje wprowadzone na platformie informatycznej D ecide oraz wszelkie zatwierdzenia, o które zwrócono się i które zostały udzielone przez wiceprzewodniczącego odpowiedzialnego za „lepsze stanowienie prawa” lub dyrektora odpowiedzialnego za „lepsze stanowienie prawa” w Sekretariacie Generalnym [7].
• Wszelka dokumentacja dotycząca decyzji o nieprzeprowadzaniu oceny spójności klimatycznej (art. 6 ust. 4 Europejskiego prawa o klimacie).
• Wszelka dokumentacja dotycząca decyzji o rozpoczęciu przyspieszonych konsultacji między służbami.
• Wszelkie dodatkowe wewnętrzne wytyczne dla pracowników dotyczące stosowania wytycznych w sprawie lepszego stanowienia prawa i zestawu narzędzi, jeżeli są one istotne dla niniejszego dochodzenia.

Byłbym wdzięczny, gdyby powyższe dokumenty zostały przekazane mojemu biuru, najlepiej w formie elektronicznej za pośrednictwem zaszyfrowanej poczty elektronicznej,^[8] przed posiedzeniem, a najpóźniej do dnia 6 czerwca 2025 r.

Po spotkaniu mój zespół śledczy może poprosić o sprawdzenie dodatkowych dokumentów.

Informacje lub dokumenty, które Państwa instytucja uznaje za poufne, nie zostaną ujawnione skarżącym ani żadnej innej osobie bez uprzedniej zgody Komisji. [9]

Byłbym wdzięczny, gdyby Pańskie biuro skontaktowało się z Markusem Spoererem odpowiedzialnym za to dochodzenie w celu uzgodnienia ustaleń dotyczących inspekcji i posiedzenia, które mają się odbyć przed dniem 18 czerwca 2025 r.

Z poważaniem,

Teresa Anjinho
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 21 maja 2025 r.

Załącznik:

Lista pytań na posiedzenie

Konsultacje z zainteresowanymi stronami

W uzasadnieniu towarzyszącym wnioskowi Komisja wymienia cztery elementy pod nagłówkiem „konsultacje z zainteresowanymi stronami”:

1) Komisja Europejska, „Call for evidence on the rationalisation of reporting requirements” [Zaproszenie do zgłaszania uwag dotyczących racjonalizacji wymogów sprawozdawczych], od października do grudnia 2023 r.; 

2) spotkania Komisji Europejskiej z przedsiębiorstwami i innymi zainteresowanymi stronami na początku lutego 2025 r.;

3) Komisja Europejska przeprowadziła również odrębne działania zainteresowanych stron, w tym dwa duże hybrydowe fora zainteresowanych stron na temat CSRD w maju i listopadzie 2024 r. z udziałem około 400 osób osobiście i ponad 3000 osób wirtualnie;

4) Komisja Europejska otrzymała bardzo dużą liczbę pism i szczegółowych analiz od wszystkich rodzajów zainteresowanych stron (od przedsiębiorstw po inwestorów, banki, społeczeństwo obywatelskie, organizacje pozarządowe, izby handlowe i administracje krajowe państw członkowskich).

• Czy Komisja mogłaby przedstawić powody swojej decyzji o nieprzeprowadzaniu konsultacji publicznych w sprawie tego wniosku? W jaki sposób i przez kogo została podjęta ta decyzja?
• Komisja wspomina o „zaproszeniu do zgłaszania uwag” przeprowadzonym od października do grudnia 2023 r. Czy Komisja mogłaby sprecyzować, w jakim stopniu dokument dotyczący zaproszenia do zgłaszania uwag obejmował elementy konkretnego wniosku ustawodawczego?
• Jeżeli chodzi o „spotkania z przedsiębiorstwami i innymi zainteresowanymi stronami na początku lutego 2025 r.”, czy Komisja mogłaby wyjaśnić: Kto został zaproszony na te spotkania? Kiedy, w jaki sposób i na podstawie jakich kryteriów zainteresowane strony zostały zaproszone na te spotkania? W jaki sposób wyniki tych posiedzeń zostały uwzględnione przy opracowywaniu przedmiotowego wniosku ustawodawczego? (Proszę przedstawić odpowiednią dokumentację wewnętrzną.)
• Jeżeli chodzi o działania zainteresowanych stron wymienione w pkt 3) powyżej, czy Komisja mogłaby przedstawić listę osób, które uczestniczyły w tych spotkaniach? W jaki sposób i na podstawie jakich kryteriów wybrano lub zaproszono te zainteresowane strony? W jakim stopniu dwa wyżej wymienione duże hybrydowe forum zainteresowanych stron dotyczą istoty przedmiotowego wniosku ustawodawczego? W jaki sposób wyniki tych dwóch forów zainteresowanych stron zostały uwzględnione przy opracowywaniu przedmiotowego wniosku ustawodawczego? (Proszę przedstawić odpowiednią dokumentację wewnętrzną.)

Ocena skutków:

W uzasadnieniu wniosku ustawodawczego Komisja stwierdza, że „ze względu na znaczenie i pilność tej inicjatywy przyznano odstępstwo na podstawie wytycznych Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. W związku z tym nie przygotowano pełnej oceny skutków, ale wnioskowi towarzyszy dokument roboczy służb Komisji, który zawiera analizę skutków proponowanych środków, w tym analizę jakościową oraz, w miarę możliwości, szacunki oszczędności kosztów, a także dowody potwierdzające. Komisja odnosi się do „krytycznego pilnego charakteru” konkurencyjności unijnych przedsiębiorstw, a także do wcześniejszych ocen skutków przeprowadzonych w odniesieniu do obowiązujących aktów prawnych.

• Czy Komisja może wyjaśnić powody swojej decyzji o nieprzeprowadzaniu nowej oceny skutków? W szczególności, czy Komisja mogłaby wyjaśnić „pilny charakter” sytuacji, w związku z którą „wniosek nie pozwala na przeprowadzenie oceny skutków”?
• W jaki sposób i przez kogo podjęto decyzję o nieprzeprowadzaniu oceny skutków?
• W jakim stopniu istniejące oceny skutków objęły wniosek ustawodawczy Komisji będący przedmiotem niniejszego dochodzenia? Proszę przedstawić odpowiednie oceny skutków i wskazać części istotne dla niniejszego wniosku. Proszę również o udostępnienie wszelkiej dokumentacji dotyczącej wewnętrznej oceny Komisji w tym zakresie.

Ocena spójności klimatycznej (art. 6 ust. 4 Europejskiego prawa o klimacie)

• Czy Komisja przeprowadziła ocenę spójności przedmiotowego wniosku ustawodawczego pod kątem klimatu? Jeśli nie, to dlaczego zdecydowano, że nie jest to potrzebne? W jaki sposób i przez kogo została podjęta ta decyzja?

Konsultacje między służbami

• Czy mogliby Państwo potwierdzić, że czas przeznaczony na konsultacje między służbami został w tym przypadku skrócony? Proszę podać szczegółowe informacje na temat tego, kiedy rozpoczęto konsultacje między służbami i kiedy je zakończono.
• W jakich okolicznościach Komisja podejmuje decyzję o skróceniu czasu przewidzianego na konsultacje między służbami? Na jakiej podstawie i przez kogo podejmowane są takie decyzje?
• Jakie były powody skrócenia czasu konsultacji między służbami w tym przypadku?

[1] ClientEarth, Notre Affaire A Tous, Clean Clothes Campaign, European Coalition for Corporate Justice, Global Witness, Transport & Środowisko, Antislavery International i Friends of the Earth Europe

[2] COM(2025) 81 wersja ostateczna

[3] https://commission.europa.eu/publications/omnibus-i_en.

[4] https://commission.europa.eu/law/law-making-process/better-regulation/better-regulation-guidelines-and-toolbox_pl

[5] Art. 6 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej

[6] W jednej z pozostałych skarg Rzecznik wszczął dochodzenie (1379/2024/MIK – Jak Komisja Europejska przygotowała wniosek dotyczący zmiany przepisów związanych ze wspólną polityką rolną). Druga skarga, która jest nadal w toku.

[7] Zgodnie z procedurą opisaną w zestawie instrumentów służących lepszemu stanowieniu prawa, narzędzie 1, s. 10.

[8] Zaszyfrowane wiadomości e-mail można wysyłać na naszą dedykowaną skrzynkę pocztową.

[9] Proszę wyraźnie oznaczyć taki materiał jako „Poufny”. Zaszyfrowane wiadomości e-mail można wysyłać na naszą dedykowaną skrzynkę pocztową. Informacje i dokumenty tego rodzaju zostaną usunięte z akt Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wkrótce po zakończeniu dochodzenia.