Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Komisja Europejska poinformowała opinię publiczną o statusie swojej inicjatywy ustawodawczej dotyczącej ram zrównoważonych systemów żywnościowych (FSFS), która stanowiła część strategii „od pola do stołu”. Pomimo wystąpienia z tą inicjatywą i przeprowadzenia konsultacji publicznych Komisja nie uwzględniła jej w swoim programie prac na 2024 r. Skarżąca, będąca organizacją, która uczestniczyła we wspomnianych konsultacjach publicznych, wyraziła zaniepokojenie, że Komisja nie poinformowała opinii publicznej o statusie inicjatywy i powodach opóźnienia w przyjęciu odpowiedniego wniosku ustawodawczego.

Podczas dochodzenia przeprowadzonego przez Rzecznik Komisja wyjaśniła, że w 2023 r. zmieniła swoje priorytety polityczne ze względu na zakłócenia gospodarcze spowodowane rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, protestami rolników w całej Unii oraz szerszymi obawami zainteresowanych stron dotyczącymi unijnego rolnictwa. W 2025 r. Komisja przyjęła nową „Wizję na rzecz rolnictwa i żywności”. Ponieważ w dokumencie tym nie wspomniano o FSFS, Komisja uznała, że dla zainteresowanych stron było jasne, że inicjatywa ta została przerwana. Ponadto Komisja poinformowała, że jest w trakcie aktualizowania informacji dostępnych na jej stronie internetowej na temat wszystkich swoich inicjatyw z zakresu polityk unijnych.

Rzecznik z zadowoleniem przyjęła zobowiązanie Komisji do zapewnienia większej przejrzystości w odniesieniu do statusu jej inicjatyw z zakresu polityk unijnych i uznała, że dalsze dochodzenie w tej sprawie nie jest uzasadnione.

Trzy sprawy dotyczyły sposobu, w jaki Komisja Europejska stosowała przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa i inne wymogi proceduralne podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych dotyczących należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (983/2025/MIK), zwalczania przemytu migrantów (2031/2024/VB) oraz wspólnej polityki rolnej (1379/2024/MIK). Komisja uznała te wnioski za pilne i w związku z tym pominęła kroki przewidziane w jej przepisach, takie jak oceny skutków i konsultacje publiczne. Skarżący, którzy są organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, uznali te pominięcia za naruszenie przepisów Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. W dwóch przypadkach skarżący twierdzili również, że Komisja nie dokonała oceny spójności wniosków ustawodawczych z celami klimatycznymi UE, zgodnie z wymogami Europejskiego prawa o klimacie. W jednym przypadku skarżący był ponadto zaniepokojony tym, że Komisja naruszyła swój regulamin wewnętrzny dotyczący konsultacji między służbami.

Na podstawie swoich dochodzeń Rzecznik stwierdziła uchybienia proceduralne w sposobie przygotowania przez Komisję przedmiotowych wniosków ustawodawczych, co łącznie stanowiło niewłaściwe administrowanie. Aby zaradzić tym niedociągnięciom, Rzecznik zalecił Komisji zapewnienie przewidywalnego, spójnego i niearbitralnego stosowania przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa poprzez zdefiniowanie „pilnych” sytuacji uzasadniających odstępstwo od ich wymogów, a także poprzez rejestrowanie i wyjaśnianie powodów wszelkich przyznanych odstępstw. Ponadto w przypadku przyznania odstępstw Komisja powinna ustanowić procedurę zapewniającą, aby pilne przygotowanie wniosków ustawodawczych było nadal zgodne z zasadami przejrzystego, opartego na dowodach i pluralistycznego procesu stanowienia prawa. Aby wesprzeć Komisję w tym zadaniu, Rzecznik przedstawił również cztery propozycje ulepszeń, które obejmowały: doprecyzowanie zasad konsultacji z zainteresowanymi stronami w odniesieniu do pilnych wniosków; zapewnienie terminowej publikacji dokumentów analitycznych zastępujących oceny skutków i przedstawiających dowody uzasadniające jej wnioski, aby umożliwić debatę publiczną przed przyjęciem przepisów; wydawanie wytycznych dotyczących wdrażania ocen spójności klimatycznej; przedstawianie i rejestrowanie uzasadnień przy skracaniu okresów konsultacji między służbami poniżej ustalonych progów.

W swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja zgodziła się zastanowić nad określeniem „pilnych” sytuacji podczas zbliżającego się przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa, a także zarejestrować i opublikować powody stosowania wszelkich odstępstw od ich wymogów. Komisja zobowiązała się również do zapewnienia ukierunkowanych konsultacji w sprawie swoich „pilnych” wniosków, do opublikowania dokumentów analitycznych zawierających dowody potwierdzające jej wnioski w ciągu trzech miesięcy od ich przyjęcia, do uwzględnienia ocen spójności klimatycznej zarówno w dokumentach analitycznych, jak i w uzasadnieniach przyszłych wniosków oraz do przedstawienia uzasadnień skróconych konsultacji między służbami.

W swoich uwagach do odpowiedzi Komisji skarżący uznali, że zobowiązania Komisji nie są ani jasne, ani wystarczająco konkretne, aby zagwarantować przejrzysty, inkluzywny i oparty na dowodach proces stanowienia prawa.

Rzecznik z zadowoleniem przyjęła ogólną konstruktywną odpowiedź Komisji na jej zalecenia i sugestie dotyczące ulepszeń. Niemniej jednak odpowiedź Komisji nie zapewnia jeszcze wystarczającej jasności co do konkretnych kroków, jakie zamierza ona podjąć w celu wdrożenia zaleceń i sugestii Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących ulepszeń.

Rzecznik Praw Obywatelskich będzie zatem monitorował tę sprawę w oparciu o przyszłe skargi i po zakończeniu przez Komisję przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa. Na tym etapie dalsze dochodzenia nie są uzasadnione, a Rzecznik zamknęła te trzy sprawy.

Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia przez Europejski Bank Centralny (EBC) publicznego dostępu do dokumentów zawierających porady dotyczące jego polityki równości płci i związanych z nią środków. EBC uznał, że ujawnienie informacji naruszyłoby ochronę opinii prawnej i jego wewnętrzny proces decyzyjny. Skarżący twierdził, że ujawnienie leży w nadrzędnym interesie publicznym, a mianowicie w zrozumieniu uzasadnienia prawnego leżącego u podstaw polityki EBC w zakresie równości płci i związanych z nią środków.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zbadał sporne dokumenty. Na tej podstawie Rzecznik stwierdził, że treść dokumentów można racjonalnie uznać za poradę prawną i że EBC racjonalnie uznał, iż ujawnienie dokumentów naruszyłoby ochronę zapewnianą doradztwu prawnemu. Ponadto Rzecznik uznał za zasadne, aby EBC uznał, że ujawnienie nie leży w nadrzędnym interesie publicznym.

W związku z tym Rzecznik zamknęła dochodzenie, stwierdzając, że nie doszło do niewłaściwego administrowania.

Trzy sprawy dotyczą sposobu, w jaki Komisja Europejska stosowała przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa i inne wymogi proceduralne podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych dotyczących należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (983/2025/MAS), zwalczania przemytu migrantów (2031/2024/VB) oraz wspólnej polityki rolnej (1379/2024/MIK). Komisja uznała te wnioski za pilne i w związku z tym pominęła kroki przewidziane w jej przepisach, takie jak oceny skutków i konsultacje publiczne. Skarżący, którzy są organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, uznali te pominięcia za naruszenie przepisów Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. W dwóch przypadkach skarżący twierdzili również, że Komisja nie sprawdziła spójności wniosków ustawodawczych z celami klimatycznymi UE, zgodnie z wymogami Europejskiego prawa o klimacie. W jednym przypadku skarżący był ponadto zaniepokojony tym, że Komisja naruszyła swój regulamin wewnętrzny dotyczący konsultacji między służbami.   

Rzecznik wszczął dochodzenia w tych trzech sprawach. Otrzymała pisemną odpowiedź Komisji we wszystkich trzech sprawach, zapoznała się z odpowiednimi aktami Komisji, a jej zespoły śledcze spotkały się z przedstawicielami Komisji w ramach dwóch dochodzeń.

Komisja odpowiedziała, że przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa nie są wiążącym prawem, lecz zbiorem narzędzi kształtowania polityki służących gromadzeniu istotnych informacji, które należy stosować w sposób proporcjonalny. Twierdziła również, że przed przyjęciem przedmiotowych wniosków ustawodawczych zgromadziła wszystkie istotne dowody, skonsultowała się z zainteresowanymi stronami oraz przeprowadziła oceny spójności klimatycznej i konsultacje między służbami zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami.

Na podstawie swoich dochodzeń Rzecznik stwierdziła szereg niedociągnięć proceduralnych w sposobie, w jaki Komisja przygotowała wnioski ustawodawcze, które łącznie stanowią niewłaściwe administrowanie.

W szczególności Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja przyjęła szeroką interpretację pojęcia „pilności” i nie uzasadniła w wystarczającym stopniu „pilności” wniosków ustawodawczych skierowanych do opinii publicznej ani nie udokumentowała odstępstw od obowiązujących przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa. Rzecznik stwierdziła również, że Komisja nie wprowadziła procedury, która zapewniłaby, zgodnie z wymogami Traktatów i orzecznictwa, przejrzyste, oparte na dowodach i pluralistyczne przygotowanie „pilnych” wniosków ustawodawczych. Rzecznik stwierdziła ponadto, że nie prowadząc odpowiednich rejestrów obowiązkowych kontroli spójności swoich wniosków z celami klimatycznymi UE, Komisja nie działała w sposób odpowiedzialny.

Aby zaradzić tym niedociągnięciom, Rzecznik wydał dwa zalecenia. Rzecznik Praw Obywatelskich zalecił, aby Komisja zapewniła przewidywalne, spójne i niearbitralne stosowanie swoich przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa poprzez zdefiniowanie „pilnych” sytuacji, które uzasadniają odstępstwo od wymogów określonych w przepisach. Ponadto w przypadku przyznania odstępstw Komisja powinna ustanowić procedurę zapewniającą, aby pilne przygotowanie wniosków ustawodawczych było nadal zgodne z zasadami przejrzystego, opartego na dowodach i pluralistycznego procesu stanowienia prawa. Aby wesprzeć Komisję w tym zadaniu, Rzecznik przedstawił cztery sugestie, które obejmują wyjaśnienie zasad konsultacji z zainteresowanymi stronami w odniesieniu do pilnych wniosków oraz zapewnienie publikacji dowodów potwierdzających jego wnioski w odpowiednim czasie, aby umożliwić debatę publiczną przed przyjęciem przepisów.