Trzy sprawy dotyczą sposobu, w jaki Komisja Europejska stosowała przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa i inne wymogi proceduralne podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych dotyczących należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (983/2025/MAS), zwalczania przemytu migrantów (2031/2024/VB) oraz wspólnej polityki rolnej (1379/2024/MIK). Komisja uznała te wnioski za pilne i w związku z tym pominęła kroki przewidziane w jej przepisach, takie jak oceny skutków i konsultacje publiczne. Skarżący, którzy są organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, uznali te pominięcia za naruszenie przepisów Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. W dwóch przypadkach skarżący twierdzili również, że Komisja nie sprawdziła spójności wniosków ustawodawczych z celami klimatycznymi UE, zgodnie z wymogami Europejskiego prawa o klimacie. W jednym przypadku skarżący był ponadto zaniepokojony tym, że Komisja naruszyła swój regulamin wewnętrzny dotyczący konsultacji między służbami.   

Rzecznik wszczął dochodzenia w tych trzech sprawach. Otrzymała pisemną odpowiedź Komisji we wszystkich trzech sprawach, zapoznała się z odpowiednimi aktami Komisji, a jej zespoły śledcze spotkały się z przedstawicielami Komisji w ramach dwóch dochodzeń.

Komisja odpowiedziała, że przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa nie są wiążącym prawem, lecz zbiorem narzędzi kształtowania polityki służących gromadzeniu istotnych informacji, które należy stosować w sposób proporcjonalny. Twierdziła również, że przed przyjęciem przedmiotowych wniosków ustawodawczych zgromadziła wszystkie istotne dowody, skonsultowała się z zainteresowanymi stronami oraz przeprowadziła oceny spójności klimatycznej i konsultacje między służbami zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami.

Na podstawie swoich dochodzeń Rzecznik stwierdziła szereg niedociągnięć proceduralnych w sposobie, w jaki Komisja przygotowała wnioski ustawodawcze, które łącznie stanowią niewłaściwe administrowanie.

W szczególności Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja przyjęła szeroką interpretację pojęcia „pilności” i nie uzasadniła w wystarczającym stopniu „pilności” wniosków ustawodawczych skierowanych do opinii publicznej ani nie udokumentowała odstępstw od obowiązujących przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa. Rzecznik stwierdziła również, że Komisja nie wprowadziła procedury, która zapewniłaby, zgodnie z wymogami Traktatów i orzecznictwa, przejrzyste, oparte na dowodach i pluralistyczne przygotowanie „pilnych” wniosków ustawodawczych. Rzecznik stwierdziła ponadto, że nie prowadząc odpowiednich rejestrów obowiązkowych kontroli spójności swoich wniosków z celami klimatycznymi UE, Komisja nie działała w sposób odpowiedzialny.

Aby zaradzić tym niedociągnięciom, Rzecznik wydał dwa zalecenia. Rzecznik Praw Obywatelskich zalecił, aby Komisja zapewniła przewidywalne, spójne i niearbitralne stosowanie swoich przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa poprzez zdefiniowanie „pilnych” sytuacji, które uzasadniają odstępstwo od wymogów określonych w przepisach. Ponadto w przypadku przyznania odstępstw Komisja powinna ustanowić procedurę zapewniającą, aby pilne przygotowanie wniosków ustawodawczych było nadal zgodne z zasadami przejrzystego, opartego na dowodach i pluralistycznego procesu stanowienia prawa. Aby wesprzeć Komisję w tym zadaniu, Rzecznik przedstawił cztery sugestie, które obejmują wyjaśnienie zasad konsultacji z zainteresowanymi stronami w odniesieniu do pilnych wniosków oraz zapewnienie publikacji dowodów potwierdzających jego wnioski w odpowiednim czasie, aby umożliwić debatę publiczną przed przyjęciem przepisów.

Sprawa dotyczyła decyzji Komisji Europejskiej o zaprzestaniu współpracy z pracownikiem tymczasowym w ramach usług opieki nad dziećmi. Skarżący został zatrudniony przez zewnętrznego wykonawcę na podstawie cotygodniowych umów. Zgodnie z instrukcjami Komisji wykonawca poinformował skarżącą, że Komisja nie będzie już zwracać się o jej usługi. Skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich, argumentując, że Komisja nie przedstawiła jej uzasadnionych powodów swojej decyzji.

Rzecznik konsekwentnie stoi na stanowisku, że w przypadku gdy instytucje UE zwracają się o rozwiązanie umowy danej osoby z wykonawcą zewnętrznym, powinny przedstawić sprawiedliwe i obiektywne powody uzasadniające rozwiązanie umowy, poinformować zainteresowaną osobę i zapewnić jej możliwość przedstawienia uwag przed rozwiązaniem umowy. Niepewny charakter sytuacji pracownika tymczasowego oznacza, że Komisja ma obowiązek być sprawiedliwa i przejrzysta, nawet w przypadku braku stosunku umownego. W tym przypadku Komisja nie zapewniła skarżącemu przesłuchania i możliwości przedstawienia uwag na temat powodów podanych przez Komisję, zanim postanowiła nie zwracać się już do służb skarżącego. Choć jest to godne ubolewania, Rzecznik zauważa, że skarżący musiał zostać poinformowany o niektórych kwestiach w tygodniu poprzedzającym decyzję Komisji. Ze względu na brak prowadzenia dokumentacji Rzecznik nie jest jednak w stanie zweryfikować, czy pracownicy Komisji omawiali te kwestie ze skarżącym. Niemniej jednak Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja przyznała, iż mogła dokładniej wyjaśnić skarżącemu swoje rozumowanie w tej sprawie.

Na tej podstawie Rzecznik uważa, że dalsze dochodzenia nie są uzasadnione, i zamyka sprawę.  

Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Europejski Urząd Doboru Kadr (EPSO) rozpatrywał wnioski o ponowne rozpatrzenie złożone przez kandydata, który nie przeszedł pomyślnie dwóch procedur naboru. Skarżący twierdził między innymi, że EPSO nie ustosunkowało się odpowiednio do jego obaw i zakwestionowało, czy dokonało odpowiedniego przeglądu jego wyników.

Po wszczęciu dochodzenia przez Rzecznika EPSO udzieliło skarżącemu dodatkowych odpowiedzi. Rzecznik stwierdził, że istnieją niespójności między tymi odpowiedziami a odpowiedziami, które początkowo otrzymał, oraz że nie jest jasne, czy EPSO rzeczywiście dokonało przeglądu swoich pierwotnych decyzji. W trakcie dochodzenia EPSO przedstawiło dalsze wyjaśnienia w celu wyjaśnienia tej kwestii.

Rzecznik zamknęła sprawę, stwierdzając, że dalsze dochodzenia nie są uzasadnione, ponieważ EPSO ostatecznie przedstawiło racjonalne wyjaśnienia dotyczące sposobu rozpatrywania wniosków skarżącego o ponowne rozpatrzenie. W toku dochodzenia ujawniono jednak problemy ze standardowymi odpowiedziami EPSO na wnioski o dokonanie przeglądu. Aby rozwiązać ten problem, Rzecznik zasugerował EPSO wprowadzenie ulepszeń, zwracając się do niego o dopilnowanie, aby w przyszłości kandydaci, którzy złożyli wniosek o dokonanie przeglądu, otrzymywali jasną, dokładną i kompletną odpowiedź informującą ich o tym, czy miał miejsce przegląd, oraz o powodach decyzji EPSO.