Sprawa dotyczyła rozpatrywania przez Europejski Bank Centralny (EBC) aspektów proceduralnych związanych ze zgłoszeniem sygnalisty, które skarżący [1] przedłożył w 2022 r. Raport sygnalisty dotyczył rzekomych więzi rodzinnych między urzędnikiem zatrudniającym a osobą, która została zatrudniona.

Skarżący doświadczył zachowania domniemanych sprawców, które jego zdaniem stanowiło niewłaściwe zachowanie (w tym molestowanie). Skarżący wniósł o wszczęcie powiązanego dochodzenia administracyjnego.

EBC postanowił ocenić zgłoszenie sygnalisty łącznie z kwestią domniemanego niewłaściwego zachowania. Poinformowała również skarżącego, że przedstawione dowody nie uzasadniają wszczęcia dochodzenia administracyjnego. Skarżący zakwestionował obie kwestie w drodze skargi administracyjnej, którą EBC uznał za niedopuszczalną ze względu na brak indywidualnego interesu (wspólne rozpatrywanie obu kwestii) lub brak jakiejkolwiek decyzji podlegającej zaskarżeniu (niewszczęcie dochodzenia administracyjnego).

Skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich, kwestionując decyzję EBC o niedopuszczalności. W trakcie dochodzenia Rzecznika skarżący zwrócił się również do Rzecznika o dokładniejsze przyjrzenie się rozpatrywaniu zgłoszeń i skarg sygnalistów w EBC.

Rzecznik uznał, że podane przez EBC powody uznania skargi administracyjnej skarżącego za niedopuszczalną nie były przekonujące.

Rzecznik zauważyła również, że podczas dochodzenia nastąpiły istotne zmiany w tej sprawie oraz że powiązane dochodzenia wewnętrzne wysokiego szczebla są nadal w toku. Ponadto EBC kończył z własnej inicjatywy przegląd swoich ram sprawozdawczych, dochodzeniowych i dyscyplinarnych. W tych okolicznościach Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że dalsze dochodzenia nie były w tym momencie uzasadnione, i zamknął dochodzenie.

 

[1] Ze względu na anonimowość, w tym w odniesieniu do płci skarżącego, tekst odnosi się do skarżącego jako „oni”/„ich”/„oni”.

 

Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) rozwiązała umowę z ekspertem zewnętrznym w związku z zarzutami dotyczącymi nieprofesjonalnego postępowania wobec tłumaczy ustnych podczas misji wsparcia w dziedzinie azylu. Skarżący twierdził, że decyzja nie była wystarczająco uzasadniona, że nie został należycie poinformowany o treści zarzutów, że jego prawo do obrony nie było przestrzegane oraz że podjęte środki były nieproporcjonalne. EUAA utrzymywała, że rozwiązanie umowy opierało się na wielu wiarygodnych doniesieniach o uchybieniu, że skarżący został poinformowany o obawach w drodze spotkań i innych komunikatów oraz że względy poufności ograniczały ujawnianie niektórych szczegółów.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że chociaż samo pismo o rozwiązaniu umowy nie zawierało jasnego i wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego leżącego u podstaw decyzji, szerszy kontekst pokazał, że AUEA kilkakrotnie kontaktowała się ze skarżącym przed rozwiązaniem jego umowy. Rzecznik uznał, że skarżący został poinformowany o charakterze obaw i miał możliwość udzielenia odpowiedzi. Przed przystąpieniem do rozwiązania umowy AUEA próbowała również zaradzić tej sytuacji za pomocą mniej surowych środków. Chociaż prowadzenie bardziej ustrukturyzowanej dokumentacji i przedstawienie bardziej szczegółowego uzasadnienia w piśmie o rozwiązaniu umowy byłoby bardziej zgodne z dobrą praktyką administracyjną, Rzecznik nie stwierdził oczywistego błędu w ocenie ani uchybienia proceduralnego na tyle poważnego, aby można je było uznać za niewłaściwe administrowanie.

Rzecznik zamknęła dochodzenie stwierdzeniem, że EUAA nie dopuściła się niewłaściwego administrowania przy rozpatrywaniu decyzji o rozwiązaniu umowy ze skarżącym.

Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Komisja Europejska poinformowała opinię publiczną o statusie swojej inicjatywy ustawodawczej dotyczącej ram zrównoważonych systemów żywnościowych (FSFS), która stanowiła część strategii „od pola do stołu”. Pomimo wystąpienia z tą inicjatywą i przeprowadzenia konsultacji publicznych Komisja nie uwzględniła jej w swoim programie prac na 2024 r. Skarżąca, będąca organizacją, która uczestniczyła we wspomnianych konsultacjach publicznych, wyraziła zaniepokojenie, że Komisja nie poinformowała opinii publicznej o statusie inicjatywy i powodach opóźnienia w przyjęciu odpowiedniego wniosku ustawodawczego.

Podczas dochodzenia przeprowadzonego przez Rzecznik Komisja wyjaśniła, że w 2023 r. zmieniła swoje priorytety polityczne ze względu na zakłócenia gospodarcze spowodowane rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, protestami rolników w całej Unii oraz szerszymi obawami zainteresowanych stron dotyczącymi unijnego rolnictwa. W 2025 r. Komisja przyjęła nową „Wizję na rzecz rolnictwa i żywności”. Ponieważ w dokumencie tym nie wspomniano o FSFS, Komisja uznała, że dla zainteresowanych stron było jasne, że inicjatywa ta została przerwana. Ponadto Komisja poinformowała, że jest w trakcie aktualizowania informacji dostępnych na jej stronie internetowej na temat wszystkich swoich inicjatyw z zakresu polityk unijnych.

Rzecznik z zadowoleniem przyjęła zobowiązanie Komisji do zapewnienia większej przejrzystości w odniesieniu do statusu jej inicjatyw z zakresu polityk unijnych i uznała, że dalsze dochodzenie w tej sprawie nie jest uzasadnione.

Trzy sprawy dotyczyły sposobu, w jaki Komisja Europejska stosowała przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa i inne wymogi proceduralne podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych dotyczących należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (983/2025/MIK), zwalczania przemytu migrantów (2031/2024/VB) oraz wspólnej polityki rolnej (1379/2024/MIK). Komisja uznała te wnioski za pilne i w związku z tym pominęła kroki przewidziane w jej przepisach, takie jak oceny skutków i konsultacje publiczne. Skarżący, którzy są organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, uznali te pominięcia za naruszenie przepisów Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. W dwóch przypadkach skarżący twierdzili również, że Komisja nie dokonała oceny spójności wniosków ustawodawczych z celami klimatycznymi UE, zgodnie z wymogami Europejskiego prawa o klimacie. W jednym przypadku skarżący był ponadto zaniepokojony tym, że Komisja naruszyła swój regulamin wewnętrzny dotyczący konsultacji między służbami.

Na podstawie swoich dochodzeń Rzecznik stwierdziła uchybienia proceduralne w sposobie przygotowania przez Komisję przedmiotowych wniosków ustawodawczych, co łącznie stanowiło niewłaściwe administrowanie. Aby zaradzić tym niedociągnięciom, Rzecznik zalecił Komisji zapewnienie przewidywalnego, spójnego i niearbitralnego stosowania przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa poprzez zdefiniowanie „pilnych” sytuacji uzasadniających odstępstwo od ich wymogów, a także poprzez rejestrowanie i wyjaśnianie powodów wszelkich przyznanych odstępstw. Ponadto w przypadku przyznania odstępstw Komisja powinna ustanowić procedurę zapewniającą, aby pilne przygotowanie wniosków ustawodawczych było nadal zgodne z zasadami przejrzystego, opartego na dowodach i pluralistycznego procesu stanowienia prawa. Aby wesprzeć Komisję w tym zadaniu, Rzecznik przedstawił również cztery propozycje ulepszeń, które obejmowały: doprecyzowanie zasad konsultacji z zainteresowanymi stronami w odniesieniu do pilnych wniosków; zapewnienie terminowej publikacji dokumentów analitycznych zastępujących oceny skutków i przedstawiających dowody uzasadniające jej wnioski, aby umożliwić debatę publiczną przed przyjęciem przepisów; wydawanie wytycznych dotyczących wdrażania ocen spójności klimatycznej; przedstawianie i rejestrowanie uzasadnień przy skracaniu okresów konsultacji między służbami poniżej ustalonych progów.

W swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja zgodziła się zastanowić nad określeniem „pilnych” sytuacji podczas zbliżającego się przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa, a także zarejestrować i opublikować powody stosowania wszelkich odstępstw od ich wymogów. Komisja zobowiązała się również do zapewnienia ukierunkowanych konsultacji w sprawie swoich „pilnych” wniosków, do opublikowania dokumentów analitycznych zawierających dowody potwierdzające jej wnioski w ciągu trzech miesięcy od ich przyjęcia, do uwzględnienia ocen spójności klimatycznej zarówno w dokumentach analitycznych, jak i w uzasadnieniach przyszłych wniosków oraz do przedstawienia uzasadnień skróconych konsultacji między służbami.

W swoich uwagach do odpowiedzi Komisji skarżący uznali, że zobowiązania Komisji nie są ani jasne, ani wystarczająco konkretne, aby zagwarantować przejrzysty, inkluzywny i oparty na dowodach proces stanowienia prawa.

Rzecznik z zadowoleniem przyjęła ogólną konstruktywną odpowiedź Komisji na jej zalecenia i sugestie dotyczące ulepszeń. Niemniej jednak odpowiedź Komisji nie zapewnia jeszcze wystarczającej jasności co do konkretnych kroków, jakie zamierza ona podjąć w celu wdrożenia zaleceń i sugestii Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących ulepszeń.

Rzecznik Praw Obywatelskich będzie zatem monitorował tę sprawę w oparciu o przyszłe skargi i po zakończeniu przez Komisję przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa. Na tym etapie dalsze dochodzenia nie są uzasadnione, a Rzecznik zamknęła te trzy sprawy.

Skarżący pracował jako ekspert dla zewnętrznego wykonawcy UE przy projekcie finansowanym przez UE w Tanzanii, zarządzanym przez delegaturę Unii Europejskiej w Tanzanii i we Wspólnocie Wschodnioafrykańskiej. Skarżący twierdził, że wykonawca naruszył prawo Tanzanii, nie rejestrując się w Tanzanii, uniemożliwiając mu uzyskanie ważnego pozwolenia na pracę. Następnie wykonawca poinformował skarżącego o swojej decyzji o rozwiązaniu umowy, biorąc pod uwagę obawy dotyczące pracy skarżącego zgłoszone przez delegaturę UE.

Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie obaw skarżącego dotyczących sposobu, w jaki delegatura zajęła się obiema sprawami. W tym względzie Rzecznik odniosła się do jej konsekwentnego stanowiska, zgodnie z którym w przypadku gdy instytucje UE ubiegają się o zastąpienie ekspertów pracujących nad projektami UE, osoby te powinny zostać wysłuchane przed ich zastąpieniem. Chociaż Komisja argumentowała, że nie zwróciła się o zastąpienie eksperta, Rzecznik stwierdził, że Komisja była zaangażowana w decyzję o zastąpieniu. Rzecznik stwierdził zatem, że Komisja nie zapewniła przestrzegania prawa skarżącego do bycia wysłuchanym przed jego zastąpieniem, co stanowiło niewłaściwe administrowanie.  Zaproponowała ulepszenie mające na celu zapobieżenie pojawieniu się problemu w przyszłości. 

Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że ponieważ umowa skarżącego została rozwiązana, nie uzasadniono żadnych dalszych dochodzeń w sprawie wydania pozwolenia na pracę. Zwróciła się jednak do Komisji z propozycją poprawy, zwracając się do niej o zweryfikowanie tej kwestii, ponieważ może ona mieć wpływ na innych ekspertów pracujących nad projektem UE.