A Uasail X, a chara,

Tá gearán faighte ag an Ombudsman i gcoinne an Choimisiúin Eorpaigh. Baineann an gearán le diúltú an Choimisiúin rochtain phoiblí a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann le malartuithe idir an Coimisiún agus an Ungáir maidir le neamhspleáchas breithiúnach faoi Rialachán na bhForálacha Coiteanna (RFC)[1].

I mí na Samhna 2023, d’iarr an gearánach rochtain phoiblí ar dhoiciméid ‘a chuir údaráis na hUngáire in iúl don Choimisiún [...] go measann siad gur comhlíonadh ina dhiaidh sin coinníoll cumasúcháin nár comhlíonadh tráth a formheasadh clár faoi [RFC], go háirithe i ndáil le saincheist an neamhspleáchais bhreithiúnaigh. D’iarr siad rochtain freisin ar dhoiciméid ina bhfuil measúnú an Choimisiúin ar an bhfaisnéis a cuireadh isteach.

Fuair an gearánach freagra tosaigh ar an iarraidh ar rochtain i mí Eanáir 2024. Shainaithin an Coimisiún cúig phríomhdhoiciméad mar dhoiciméid a thagann faoi raon feidhme na hiarrata ar rochtain. Litreacha (agus ceangaltáin) a sheol an Ungáir chuig an gCoimisiún an 18 Iúil agus an 19 Deireadh Fómhair 2023 faoi seach a bhí in dhá cheann de na doiciméid sin. Litreacha a sheol an Coimisiún chuig údaráis na hUngáire an 26 Meán Fómhair agus an 1 Samhain 2023 faoi seach ab ea trí dhoiciméad eile.

Tar éis dó dul i gcomhairle le húdaráis na hUngáire maidir le nochtadh an dá phríomhdhoiciméad a sheol siad, thug an Coimisiún rochtain (pháirteach)[2] ar chuid de na ceangaltáin agus dhiúltaigh sé rochtain a thabhairt ar na doiciméid eile ina n-iomláine. Agus é sin á dhéanamh aige, d’agair sé eisceacht faoi reachtaíocht an Aontais maidir le rochtain ar dhoiciméid (Rialachán 1049/2001)[3], agus d’áitigh sé gur cuireadh cosc ar nochtadh mar gheall ar an ngá le cuspóir na gcigireachtaí, na n-imscrúduithe agus na n-iniúchtaí a chosaint [4]. Go sonrach, dá nochtfaí na doiciméid, bhainfí an bonn go mór de phróiseas faireacháin leanúnach an Choimisiúin.

Maidir lena dhoiciméid féin, dheonaigh an Coimisiún rochtain iomlán ar dhoiciméad amháin agus dhiúltaigh sé rochtain ar an dá dhoiciméad eile ina n-iomláine. D'áitigh sé go raibh an diúltú sin bunaithe ar an eisceacht maidir le próiseas cinnteoireachta na hinstitiúide a chosaint [5] faoi Rialachán 1049/2001. Dá nochtfaí na ‘doiciméid sin a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo’, nochtfaí straitéis an Choimisiúin, rud a dhéanfadh difear diúltach don chaibidlíocht atá fós ar siúl le Ballstáit eile amhail an Pholainn. Ní fhéadfaí aon leas sáraitheach poiblí maidir le nochtadh a shainaithint.

Ansin d’iarr an gearánach ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar a chinneadh (trí ‘iarratas daingniúcháin’ a dhéanamh), agóid a dhéanamh i gcoinne chur i bhfeidhm na n-eisceachtaí, agus a cheistiú ar shainaithin an Coimisiún na doiciméid uile a thagann faoi raon feidhme na hiarrata ar rochtain. In éagmais freagra laistigh den teorainn ama fhadaithe, a chuaigh in éag an 18 Aibreán 2024, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman.

Tá cinneadh déanta againn fiosrúchán a oscailt maidir le cinneadh intuigthe an Choimisiúin rochtain a dhiúltú faoi Rialachán 1049/2001.

Mar chéad chéim, measaimid gur gá athbhreithniú a dhéanamh ar na doiciméid seo a leanas atá i gceist sa chás seo:

• na doiciméid a thagann faoi raon feidhme iarraidh an ghearánaigh ar rochtain;
• aon doiciméadacht a bhaineann leis an gcomhairliúchán le húdaráis na hUngáire ag an gcéim thosaigh agus ag an gcéim dheimhnitheach (a mhéid is ann di).

Bheimis buíoch dá bhféadfadh an Coimisiún cóipeanna de na doiciméid sin a sheoladh chugainn, i bhformáid leictreonach más féidir, trí ríomhphost criptithe,[6] faoin 28 Bealtaine 2024.

Tugaimid ar aire go ndeachaigh an teorainn ama shínithe don Choimisiún chun freagra a eisiúint ar iarraidh dheimhnitheach an ghearánaigh in éag i mí Aibreáin 2024. Dá bhrí sin, tathantaímid ar an gCoimisiún, mura ndearna sé amhlaidh idir an dá linn, freagra deimhniúcháin a thabhairt don ghearánach, agus cóip den fhreagra sin a sheoladh chugainn, faoin 11 Meitheamh 2024.

Ar an gcaoi chéanna, dá mba mhian leis an gCoimisiún tuairimí breise a chur ar fáil, a chuirfidh an tOmbudsman Eorpach san áireamh le linn an fhiosrúcháin seo, lena n-áirítear tuairim an ghearánaigh go bhféadfadh doiciméid bhreise a bheith ann a thagann faoi raon feidhme na hiarrata, bheimis buíoch dá bhféadfaí iad a chur ar fáil dúinn faoin 11 Meitheamh 2024 freisin.

Déileálfar faoi rún leis na doiciméid atá faoi réir na hiarrata ar rochtain phoiblí, mar aon le haon ábhar eile a roghnaíonn an Coimisiún a roinnt linn a léiríonn go bhfuil sé faoi rún. Déanfar doiciméid den chineál sin a láimhseáil agus a stóráil i gcomhréir leis an stádas rúnda sin agus scriosfar iad ó chomhaid an Ombudsman go gairid tar éis dheireadh an fhiosrúcháin.

Is í Paulien Van de Velde-Van Rumst an t-oifigeach fiosrúcháin atá freagrach as an gcás.

Le dea-mhéin,

Rosita Hickey
Stiúrthóir Fiosrúcháin

Strasbourg, 17/05/2024

[1] Rialachán 2021/1060 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Víosaí: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1060/oj.

[2] Nochtadh doiciméad amháin le folú sonraí pearsanta amháin (faoi Airteagal 4(1)(b) de Rialachán 1049/2001). Ós rud é nach gcuireann an gearánach in aghaidh na bhfoluithe sin, ní thagann siad faoi raon feidhme an fhiosrúcháin seo.

[3] Faoi Rialachán 1049/2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid de chuid Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle agus an Choimisiúin:

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.

[4] Airteagal 4(2), an tríú fleasc de Rialachán 1049/2001.

[5] Airteagal 4(3), an dara mír, de Rialachán 1049/2001.

[6] Is féidir ríomhphoist chriptithe a sheoladh chuig ár mbosca ríomhphoist tiomnaithe.