1. Inleiding

Met groot genoegen presenteer ik u hierbij het jaarverslag van de Europese Ombudsman voor 2022.

Dit jaar heeft het Bureau zich met hernieuwde kracht ingezet voor het recht van het publiek om deel te nemen aan het democratische leven in de Europese Unie. Transparante besluitvorming en tijdige toegang tot EU-documenten zijn essentiële voorwaarden om dat mogelijk te maken.

In het licht van deze inspanningen heb ik de Europese Commissie gevraagd stappen te ondernemen om ervoor te zorgen dat het publiek gemakkelijk inzicht krijgt in de besteding van de middelen die bedoeld zijn om de economie van de EU te helpen herstellen van de pandemie.

Ik heb ook een openbare raadpleging van start laten gaan over de transparantie van besluitvorming over milieuzaken. De Europese burger geniet uitgebreide rechten op deelname en toegang tot informatie op het gebied van milieubesluiten, en het is belangrijk dat er wordt nagegaan of deze rechten door het EU-bestuur ten volle worden geëerbiedigd.

Uit de klachten die bij mijn Bureau werden ingediend, blijkt dat de lange tijd die de EU-instellingen nodig hebben om verzoeken om toegang tot documenten te behandelen, ondanks de vastgestelde tijdschema’s, vaak tot frustratie leidt. Om te achterhalen waaraan die vertragingen te wijten zijn, heb ik twee onderzoeken ingesteld waarbij we de behandeling van dergelijke verzoeken onder de loep nemen.

Ik heb ook richtsnoeren gepubliceerd over een relatief nieuw aspect van deze kwestie voor het EU-bestuur, namelijk de vraag hoe en wanneer werkgerelateerde tekstberichten moeten worden geregistreerd. Deze richtsnoeren zullen ertoe bijdragen dat de administratieve praktijken van de EU beter worden afgestemd op de moderne communicatiemethoden die wij gebruiken.

Ik ben in 2022 de „draaideurconstructies” niet uit het oog verloren. Zo heb ik onder meer de Europese Centrale Bank gevraagd bijzonder waakzaam te zijn wanneer werknemers de overstap maken naar een baan in de financiële sector en heb ik aan Europese Investeringsbank geopperd dat zij haar regels op dit gebied strikter toe kan passen. Tot mijn genoegen heb ik kunnen vaststellen dat de Commissie naar aanleiding van mijn brede onderzoek naar deze kwestie stappen heeft ondernomen om draaideurconstructies beter aan te pakken.

De afgelopen jaren heb ik een interne hervorming van het Bureau doorgevoerd zodat het efficiënter te werk kan gaan bij de afhandeling van klachten en de aanpak van systemische problemen binnen het EU-bestuur. Dit heeft geleid tot kortere behandelingstermijnen en belangrijke positieve resultaten in het EU-bestuur op allerlei gebieden. Om inspiratie op te doen voor het behoud van het Bureau als waardevol toezichtsorgaan, heb ik samen met het departement rechten van het European University Institute en de School of Transnational Governance in Firenze een academisch seminar georganiseerd over de evoluerende rol van de Europese Ombudsman. Ik ben van plan verschillende ideeën die tijdens de besprekingen naar voren zijn gekomen, verder te verkennen.

Tot slot kwamen tijdens de jaarlijkse conferentie van het Europees Netwerk van ombudsmannen (ENO) enkele belangrijke kwesties aan de orde waarmee de ombudsmannen momenteel te maken hebben, zoals de verdediging van de rechten van personen die de oorlog in Oekraïne ontvluchten. Nadat Oekraïne en Moldavië in juni de status van kandidaat-lidstaat hadden verkregen, kon ik tot mijn genoegen de ombudsmannen van deze landen formeel welkom heten in het netwerk.

Het jaar eindigde in mineur met beschuldigingen van corruptie in het Europees Parlement. Dit schandaal heeft de lakse ethische regels in het Parlement, maar ook in de bredere context van de EU-instellingen, voor het voetlicht gebracht. Vanwege haar status als wereldmacht op het gebied van regelgeving, handel en politiek is de EU een natuurlijk doelwit voor lobbyisten, industrieën en staten buiten de Unie die invloed willen uitoefenen op haar besluitvorming. Wij moeten ervoor zorgen dat de regels van de EU inzake ethiek en corruptiebestrijding deze druk kunnen weerstaan.

Om het EU-bestuur in dit opzicht sterker te maken, moet er onder meer aan het licht worden gebracht op welke gebieden het niet zo nauw wordt genomen met de normen en welke aspecten vatbaar zijn voor verbetering. Als onafhankelijk orgaan voor ethische controle zal mijn Bureau hier ook in 2023 voor blijven zorgen.

Emily O’Reilly

2. Een blik op 2022

3. Belangrijkste onderwerpen

De Ombudsman helpt personen, bedrijven en organisaties bij hun contacten met de instellingen, organen en instanties van de EU. Eventuele moeilijkheden kunnen bijvoorbeeld de vorm aannemen van een gebrek aan transparantie in de besluitvorming, geweigerde toegang tot documenten, een schending van grondrechten of contractuele problemen. De rubrieken hieronder bieden een overzicht van de belangrijkste zaken op een bepaald gebied.

3.1. Ethische kwesties

De handhaving van strikte ethische normen in het EU-bestuur vormt een belangrijk werkterrein van de Ombudsman. Daarbij gaat het onder meer om de uitvoering van regels inzake „draaideurconstructies”, belangenconflicten en vergaderingen met lobbyisten. De Ombudsman anticipeert ook op mogelijke problemen en doet een proactief beroep op de EU-instellingen om informatie te verstrekken over de manier waarop zij ethische normen in acht nemen, met name op gebieden die van groot openbaar belang zijn.

In het kader van zijn algemene toezicht op de interactie van het EU-bestuur met lobbyisten en belanghebbenden heeft de Ombudsman de Commissie om informatie verzocht over de wijze waarop zij transparantie en een evenwichtige vertegenwoordiging van belangen in verband met het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) waarborgt. De Ombudsman maakte verschillende opmerkingen, en gaf daarbij onder meer aan dat het directoraat-generaal Landbouw en Plattelandsontwikkeling als leidende instantie op dit gebied het GLB naast vertegenwoordigers van de landbouwsector zoveel mogelijk zou moeten bespreken met burgers en andere belanghebbenden. De Commissie werd ook aangemoedigd om proactief meer informatie te publiceren over de goedkeuring van de „strategische plannen” van de lidstaten, waarin nader wordt beschreven hoe de GLB-doelstellingen zullen worden verwezenlijkt.

De Ombudsman heeft een onderzoek op eigen initiatief geopend om te beoordelen hoe de Commissie ervoor zorgt dat haar contacten met tabakslobbyisten transparant verlopen. Dit onderzoek bouwt voort op eerdere onderzoeken naar deze materie, waaronder een onderzoek dat in 2016 werd afgesloten met de conclusie dat de Commissie niet voldeed aan haar verplichtingen uit hoofde van het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Het is daarnaast de taak van de Ombudsman om te anticiperen op kwesties van algemeen belang en informatie op te vragen bij het EU-bestuur voordat de problemen zich voordoen. Om zich van die taak te kwijten vroeg de Ombudsman de Commissie om nadere details over de manier waarop zij belangenconflicten vermijdt van externe deskundigen die betrokken zijn bij de evaluatie van projectvoorstellen in het kader van het Europees Defensiefonds (EDF). De Ombudsman merkte op dat de lijst van deskundigen niet openbaar wordt gemaakt, wat het des te belangrijker maakt dat de ethische verplichtingen strikt worden toegepast.

De Ombudsman was ingenomen met het voorstel van de Commissie om het Financieel Reglement te wijzigen zodat inschrijvers op aanbestedingen die zich in een situatie van beroepsmatig belangenconflict bevinden, kunnen worden uitgesloten. Deze wijziging was ingegeven door de bevindingen van de Ombudsman over het besluit van de Commissie om BlackRock Investment Management een contract te gunnen voor de uitvoering van een studie op een gebied dat van financieel en regelgevend belang was voor het bedrijf.

3.2. Draaideurconstructies

Naar aanleiding van een breed onderzoek – dat betrekking had op honderd dossiers – naar de manier waarop de Commissie omgaat met personeelsleden die overstappen naar de particuliere sector, heeft de Ombudsman de Commissie verzocht een tijdelijk verbod in te voeren op het aannemen van banen waarmee risico’s gepaard gaan die niet aan de hand van beperkingen kunnen worden gecompenseerd of waarbij eventuele beperkingen niet op geloofwaardige wijze kunnen worden gecontroleerd en gehandhaafd. De Commissie werd ook verzocht haar besluiten over nieuwe banen van voormalige personeelsleden sneller te publiceren, zodat tijdige publieke controle mogelijk is.

In haar antwoord gaf de Commissie aan dat zij, ingeval er risico bestaat dat haar reputatie in het gedrang komt, voormalige personeelsleden zou vragen verslag uit te brengen over hun inachtneming van de opgelegde beperkingen, bijvoorbeeld in verband met het lobbyen bij voormalige collega’s. Zij zou daarnaast haar jaarlijkse overzicht van leidinggevenden die om toestemming hebben verzocht om naar een nieuwe functie over te stappen, vergezeld van haar beoordeling van deze verzoeken, sneller dan voorheen publiceren. Bovendien is het personeelsleden met onbetaald verlof nu verboden om werk aan te nemen op terreinen die een risico op belangenconflicten met zich meebrengen. De Ombudsman was ingenomen met deze verbeteringen en zal de praktijken van de Commissie op dit gebied blijven volgen.

Na een onderzoek op eigen initiatief naar de manier waarop de Europese Centrale Bank (ECB) omgaat met draaideurgevallen, heeft de Ombudsman de ECB verzocht strengere regels toe te passen op medewerkers die de overstap maken naar een baan in de particuliere sector, en in het bijzonder de financiële sector. De Ombudsman vroeg de ECB meer personeelsleden aan strengere afkoelingseisen te onderwerpen en het verbod voor voormalige leidinggevenden om bij hun ex-collega’s te lobbyen te verlengen tot één jaar.

De Ombudsman heeft verschillende suggesties geopperd aan de Europese Investeringsbank (EIB) om haar beoordeling van directieleden die naar de particuliere sector overstappen te verbeteren. De aanleiding hiertoe werd gevormd door het besluit van de EIB tot goedkeuring van de aanvaarding door een voormalig vicevoorzitter van een nieuwe baan in een nutsbedrijf dat leningen van de Bank had ontvangen.

3.3. Verantwoording bij besluitvorming

Volgens de EU-Verdragen moet de besluitvorming van de EU plaatsvinden op een zo open mogelijke wijze, en zo dicht bij de burgers als mogelijk is. Transparantie en participatie komen de legitimiteit van de EU-besluitvorming ten goede. Dit is met name van belang wanneer het om milieugerelateerde besluiten gaat.

In september startte de Ombudsman een openbare raadpleging om na te gaan of de burgers toegang hebben tot actuele informatie op dit gebied. De vragen waren bedoeld om te achterhalen hoe vlot het publiek documenten of informatie over het milieu kan verkrijgen, en op welke manier burgers in grotere mate betrokken zouden kunnen worden bij de voorbereiding en uitvoering van groene beleidsmaatregelen. De raadpleging heeft 18 reacties opgeleverd en de Ombudsman zal in 2023 stappen ondernemen om daar gevolg aan te geven. In voorbereiding daarop zocht het Bureau van de Ombudsman contact met het secretariaat van het nalevingscomité voor het Verdrag van Aarhus, om meer te weten te komen over de rol van dit comité bij de behandeling van klachten over milieukwesties.

Drie maatschappelijke organisaties hebben een klacht ingediend bij de Ombudsman over het feit dat de Europese Investeringsbank (EIB) te laat en te weinig informatie publiceert over de projecten die zij financiert. De Ombudsman heeft de Bank verzocht een aantal maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat het publiek voldoende tijd heeft om eventuele milieugebonden zorgpunten in verband met door de EIB gefinancierde projecten aan de orde te stellen. Het gaat daarbij onder meer om de bekendmaking van lijsten met projectdocumenten die milieu-informatie bevatten en de onlinepublicatie van projectsamenvattingen in de taal van het betrokken land. Tot nog toe voorzag de EIB in onvoldoende follow-up en de Ombudsman is voornemens het toezicht op de activiteiten van de Bank te intensiveren.

De herstel- en veerkrachtfaciliteit maakt deel uit van een door de EU gefinancierd stimuleringspakket van ongeziene omvang om de economieën van de lidstaten te helpen herstellen van de COVID-19-pandemie. De Ombudsman vroeg de Commissie hoe de verantwoording voor het gebruik van herstelmiddelen zal worden gewaarborgd, zodat het publiek gemakkelijk kan zien welke projecten financiering krijgen en of de beloofde mijlpalen worden bereikt. De Ombudsman heeft bovendien klachten ontvangen over geweigerde toegang tot documenten in verband met de herstelplannen van Duitsland, Frankrijk, Nederland, Zweden en Denemarken. In zijn analysewerk benadrukte de Ombudsman dat de herstel- en veerkrachtfaciliteit vergezeld moet gaan van hoge transparantienormen die het belang van de faciliteit weerspiegelen.

Een groep maatschappelijke organisaties en verenigingen heeft zich tot de Ombudsman gewend nadat de Commissie had beslist om de bijna 123 000 individuele reacties – ingediend in één document – op een openbare raadpleging over het initiatief inzake duurzame corporate governance als één enkel antwoord met meerdere ondertekenaars te beschouwen. Bovendien had de Commissie de belangrijkste zorgpunten die via de campagne waren aangekaart niet tijdig noch naar behoren samengevat. De Ombudsman vond deze gang van zaken betreurenswaardig en verzocht de Commissie in de toekomst betere informatie te verstrekken over de reacties die door burgers via campagneplatforms worden ingediend.

De Commissie heeft toegelicht hoe zij informatie verzamelt over de tenuitvoerlegging van de algemene verordening gegevensbescherming van de EU in Ierland, nadat er bezorgdheid was geuit dat zij niet voldoende informatie had vergaard om te kunnen beoordelen hoe de wet wordt toegepast. De Ombudsman achtte deze toelichtingen toereikend, maar moedigde de Commissie aan dwingender op te treden ten aanzien van haar informatiebehoeften, zodat zij adequaat toezicht kan houden op dit belangrijke gebied.

Onder verwijzing naar het sterke en legitieme openbaar belang ter zake heeft de Ombudsman de Raad gevraagd of het mogelijk was om proactief meer documenten vrij te geven met betrekking tot de vaststelling van sancties tegen Rusland. De Raad heeft daarop in gedetailleerde en overtuigende bewoordingen verklaard waarom op dit moment zelfs minieme aanvullende transparantie moeilijk te verwezenlijken is.

3.4. Toegang tot documenten

EU-burgers genieten ruime rechten met betrekking tot toegang tot Uniedocumenten van de EU-instellingen. Zij kunnen zich tot de Ombudsman wenden als zij problemen ondervinden bij het verkrijgen van toegang tot deze documenten.

De Ombudsman heeft een reeks praktische aanbevelingen voor het EU-bestuur gepubliceerd inzake de registratie van werkgerelateerde tekst- en chatberichten. Volgens deze aanbevelingen moeten werkgerelateerde tekst- en chatberichten als EU-documenten worden beschouwd, moeten er technologische oplossingen worden ingevoerd om dergelijke berichten gemakkelijk te kunnen terugvinden, en moet het personeel duidelijke richtsnoeren krijgen over de manier waarop deze berichten moeten worden geregistreerd. Dit vraagstuk is relatief nieuw voor het EU-bestuur en kwam aan de orde toen een journalist om toegang vroeg tot tekstberichten die waren uitgewisseld tussen de voorzitter van de Commissie en de CEO van een farmaceutisch bedrijf. De Ombudsman heeft vastgesteld dat er sprake was van wanbeheer bij de wijze waarop de Commissie de zaak had aangepakt, omdat de instelling niet was nagegaan of de opgevraagde tekstberichten bestonden en opmerkte dat zij tekstberichten doorgaans niet registreert. In antwoord hierop kondigde de Commissie aan dat zij aanvullende richtsnoeren zou uitvaardigen waarin moderne communicatiemiddelen zoals tekstberichten aan bod komen.

Het Europees Agentschap voor maritieme veiligheid (EMSA) heeft ermee ingestemd om op zijn website uitgebreide informatie te publiceren over de detectie van mogelijke olielozingen sinds 2015. De Ombudsman prees de maatregel, die door het EMSA werd genomen naar aanleiding van een klacht die was ingediend door een platform voor onderzoeksjournalisten.

Voor indieners van klachten is het van essentieel belang dat zij de gewenste informatie tijdig verkrijgen, aangezien gegevens doorgaans mettertijd hun relevantie verliezen.

Naar aanleiding van een onderzoek heeft de Raad toegang verleend tot de initiële opmerkingen en vragen van de lidstaten over het ontwerp van de digitalemarktenverordening – een belangrijk wetgevingsinstrument van de EU – maar wel pas nadat de wetgevingsbesprekingen over de tekst waren afgerond. Net zo verleende de Commissie het publiek pas toegang tot documenten betreffende de aankoop van 1,5 miljoen medische mondmaskers nadat er bijna twee jaar waren verstreken sinds het oorspronkelijke verzoek.

Gezien de groeiende vertragingen bij de behandeling van verzoeken om toegang tot documenten, startte de Ombudsman twee onderzoeken om deze kwestie uit te pluizen. Het ene onderzoek betrof de tijd die de Commissie nodig heeft om verzoeken om toegang van het publiek tot documenten te behandelen, en het andere onderzoek had betrekking op de manier waarop het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) dergelijke verzoeken behandelt.

3.5. Grondrechten

De Ombudsman heeft Frontex gevraagd om de verantwoordingsplicht aan te scherpen na een strategisch onderzoek te hebben verricht naar de manier waarop het zijn verplichtingen met betrekking tot de grondrechten nakomt in het kader van zijn uitgebreide mandaat. In dit onderzoek werd gekeken naar de transparantie van de gezamenlijke operaties die Frontex met nationale autoriteiten uitvoert aan de grenzen van de EU, de wijze waarop het Agentschap problemen op het gebied van de grondrechten vaststelt en de manier waarop het toezicht houdt op de terugkeer van asielzoekers.

De Ombudsman stelde verschillende verbeterpunten vast voor de praktijken die Frontex hanteert. Zo zou het onder meer samenvattingen van zijn operationele plannen kunnen publiceren en zijn toezichthouders voor de grondrechten verder kunnen opleiden. In het kader van een ander onderzoek heeft de Ombudsman suggesties gedaan met het oog op een grotere toegankelijkheid van de klachtenregeling van Frontex voor mensen die van mening zijn dat hun grondrechten zijn geschonden.

Naar aanleiding van een onderzoek heeft de Ombudsman kritiek geuit op de vertraging die de Commissie had opgelopen bij het opzetten van een toezichtmechanisme voor de grensbeheeractiviteiten van de Kroatische autoriteiten. De Commissie werd verzocht actuele informatie te verstrekken over de werking van het monitoringmechanisme en aan te geven of het onafhankelijk en doeltreffend is. De Ombudsman heeft de Commissie ook verzocht in het begin van 2023 verslag te doen van de maatregelen die zij heeft genomen om de eerbiediging van de grondrechten bij met EU-middelen gefinancierde operaties aan de Kroatische grens te verbeteren.

In antwoord op vragen over de manier waarop zij de eerbiediging van de mensenrechten waarborgt in internationale handelsovereenkomsten, merkte de Commissie op dat er sinds 2020 een hoofd handhaving voor de handel is aangesteld om toezicht te houden op de handhaving van de handelsovereenkomsten van de EU en om klachten van verschillende belanghebbenden te beheren via een onlineportaal. De Ombudsman vroeg de Commissie een nieuw, afzonderlijk portaal voor de behandeling van klachten over vermeende mensenrechtenschendingen op te zetten en te onderzoeken hoe dit portaal toegankelijk kan worden gemaakt voor maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden in landen waarmee de EU handelsovereenkomsten heeft ondertekend.

Naar aanleiding van een klacht van een groep maatschappelijke organisaties heeft de Ombudsman vastgesteld dat de Commissie de gevolgen voor de mensenrechten van projecten met potentiële surveillancecapaciteiten die uit het Noodtrustfonds voor Afrika waren gefinancierd, onvoldoende had beoordeeld. De Ombudsman drong erop aan in de toekomst elk project te beoordelen vanuit het oogpunt van de mensenrechten.

In 2020 publiceerde de Ombudsman een reeks praktische aanbevelingen over het gebruik van de officiële EU-talen bij de communicatie met het publiek. Daartoe moest onder meer een duidelijk beleid inzake het gebruik van de officiële talen worden vastgesteld, dat vervolgens moest worden gepubliceerd en consequent moest worden toegepast. In het najaar van 2022 heeft het netwerk van EU-agentschappen aangekondigd dat het, op basis van de aanbevelingen van de Ombudsman, overeenstemming had bereikt over richtsnoeren en een model voor een meertaligheidsbeleid.

3.6. Subsidies, overeenkomsten en aanbestedingen

Een internationale instandhoudingsorganisatie die een door de EU gefinancierd project met betrekking tot milieubescherming en biodiversiteit in de Hoorn van Afrika heeft uitgevoerd, wendde zich tot de Ombudsman nadat de Commissie naar aanleiding van de bevindingen van een controleverslag had getracht middelen terug te vorderen. In de loop van het onderzoek zag de Commissie voor een deel van de toegekende middelen af van terugvordering en wist zij haar besluit om de overige middelen wel op te eisen afdoende te rechtvaardigen.

Na tussenkomst van de Ombudsman heeft de Commissie haar standpunt over de door een begunstigde van EU-subsidie gemaakte kosten voor een waterinfrastructuurproject in Libanon herzien. De Commissie stemde ermee in de door de indiener van de klacht gedeclareerde personeelskosten als subsidiabel te beschouwen.

Naar aanleiding van een onderzoek van de Ombudsman heeft het Vertaalbureau voor de organen van de EU (CdT) de bewoordingen in zijn documentatie voor aanbestedingsprocedures gewijzigd om inschrijvers meer duidelijkheid te bieden. De indiener van de klacht had zich tot het Bureau gewend nadat het CdT haar aanbod van redactionele diensten had afgewezen omdat zij geen bewijs van haar beroepservaring had overgelegd.

Naar aanleiding van een onderzoek van de Ombudsman heeft het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) erkend dat het een technische fout had gemaakt door te weigeren de door de indiener van de klacht gedeclareerde kosten te vergoeden. Het Bureau heeft vervolgens de betreffende betaling uitgevoerd.

4. Klachten en onderzoeken: hoe wij de burger helpen

De Europese Ombudsman helpt mensen, bedrijven en organisaties die problemen hebben met het EU-bestuur door de klachten te behandelen die zij indienen, maar ook door goede bestuurspraktijken te bevorderen, namelijk door zich proactief te buigen over bredere systemische vraagstukken binnen de EU-instellingen.

De Ombudsman streeft voortdurend naar verbetering van zijn interne procedures, om ervoor te zorgen dat het Bureau onderzoeken zo efficiënt mogelijk afhandelt en dat klachtindieners een optimale ervaring hebben. Om de onderzoeken van de Ombudsman efficiënter en consistenter te maken, hebben de „thematische teams” binnen het directoraat Onderzoeken hun coöperatieve collegiale toetsing bij de behandeling van zaken verder op punt gesteld. Dankzij de aanhoudende ontwikkeling en uitbreiding van kennisbeheerinstrumenten en deskundige hulpmiddelen konden onze onderzoekers zaken behandelen die een breed scala aan onderwerpen bestreken.

De Ombudsman heeft ook de onlinepublicatie van onderzoeken geoptimaliseerd, zodat het publiek het proces gemakkelijker kan volgen. Onderzoeken worden nu per thema of onderwerp gegroepeerd, waardoor bezoekers van de website alle vragen over een specifiek werkgebied vlot kunnen vinden. Op de webpagina’s wordt ook uitleg gegeven over de rol en de bevoegdheden van de Ombudsman op elk gebied, zodat potentiële klagers meer informatie tot hun beschikking hebben over de manier waarop klachten worden behandeld.

De Ombudsman is de werkzaamheden van het Bureau blijven promoten als verhaalmechanisme voor personen die publieke toegang tot documenten trachten te verkrijgen. Voortbouwend op de deskundigheid van het Bureau ter zake heeft de Ombudsman een gedetailleerde gids gepubliceerd over het recht van het publiek op toegang tot EU-documenten. Dit online-instrument bevat naast vragen en antwoorden voor het algemene publiek ook een uitvoerige gids voor deskundige belanghebbenden en transparantie-activisten. De gids bevat uitgebreide informatie over de praktische en juridische aspecten van het recht van het publiek op toegang tot documenten.

Het divers samengestelde team van zaakbehandelaren van het Bureau en de meertalige website geven goed weer hoezeer de Ombudsman zich inzet om in alle 24 officiële talen van de EU ondersteuning te bieden aan hulpzoekenden.

Hoewel de Ombudsman niet altijd alle ontvangen klachten kan onderzoeken, probeert het Bureau toch iedereen te helpen die om hulp vraagt, bijvoorbeeld door advies te geven over andere verhaalmogelijkheden.

4.1. Type en herkomst van de klachten

4.1.1. Overzicht van klachten en strategische onderzoeken

De Ombudsman opent alleen onderzoeken naar klachten die binnen zijn mandaat vallen en voldoen aan de ontvankelijkheidscriteria, zoals de voorwaarde dat de indiener van de klacht al een poging heeft ondernomen om de kwestie rechtstreeks met de betreffende instelling op te lossen.

De thema’s van de werkzaamheden van het Bureau zijn gebaseerd op het mandaat van de Ombudsman en op de ontvangen klachten, waaruit de meeste zaken voortkomen. Naast zijn kernwerkzaamheden op het gebied van klachten voert de Ombudsman echter ook bredere strategische onderzoeken en initiatieven uit met betrekking tot systemische problemen in de EU-instellingen.

4.1.2. Klachten buiten het mandaat van de Ombudsman

In 2022 heeft de Ombudsman bijna 1 500 klachten verwerkt die buiten zijn mandaat vielen, voornamelijk omdat deze geen betrekking hadden op de werkzaamheden van het EU-bestuur. Meer dan 40 % van deze klachten kwam uit Spanje, Polen en Duitsland, en binnen deze groep was Spanje dan weer de grootste bron (goed voor de helft van de betrokken dossiers).

De meeste mensen klopten bij de Ombudsman aan met problemen in verband met rechtszaken, gelijke behandeling of discriminatie, gezondheidsbeleid en gezondheidszorg, administratieve transparantie en consumentenbescherming. Hun buiten het mandaat vallende klachten hadden voornamelijk betrekking op problemen met nationale, regionale of lokale overheidsinstanties, regeringen en overheidsdiensten en nationale of internationale rechtbanken (zoals het Europees Hof voor de Rechten van de Mens). Burgers dienden ook een groot aantal klachten in tegen particuliere entiteiten, waaronder banken, onlinebedrijven en -platforms en luchtvaartmaatschappijen.

De Ombudsman ontving daarnaast veel klachten buiten zijn mandaat in verband met de humanitaire crisis in Oekraïne als gevolg van de Russische invasie.

Ook dit jaar ontving de Ombudsman opnieuw een groot aantal klachten in verband met de COVID-19-pandemie die buiten zijn mandaat vielen. Deze klachten waren voornamelijk gericht tegen de maatregelen die nationale autoriteiten naar aanleiding van de pandemie hadden genomen of betroffen het recht om zich vrij binnen de EU te verplaatsen.

Andere klachten buiten het mandaat hadden wel betrekking op EU-instellingen, maar hielden verband met politieke of wetgevende werkzaamheden.

De Ombudsman heeft alle hulpzoekenden in de taal van hun klacht of in hun voorkeurstaal geantwoord. In deze antwoorden werd het mandaat van de Ombudsman toegelicht en werd de klagers waar mogelijk geadviseerd zich tot andere organen te wenden die hen konden helpen. Hoewel het dan voornamelijk ging om nationale en regionale ombudsinstellingen, heeft de Ombudsman ook klagers doorverwezen naar EU-instellingen (voornamelijk de Commissie en het Parlement) en netwerken zoals Solvit en het netwerk van Europese consumentencentra.

Wanneer klachtindieners ontevreden waren over specifieke EU-wetgeving, adviseerde de Ombudsman hen meestal om zich tot de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement te wenden. Degenen die kwesties aan de orde stelden in verband met de uitvoering van EU-wetgeving, werden doorverwezen naar nationale of regionale ombudsmannen of naar EU-netwerken als Europe Direct.

Om deze zaken zo snel en efficiënt mogelijk af te handelen, heeft de Ombudsman de verwerkingsprocedure gestroomlijnd aan de hand van nieuwe modellen die in mei in gebruik werden genomen. De feedback over het gebruik van die modellen is nu toe positief.

4.2. Tegen wie?

4.3. Waarover?

4.4. Behaalde resultaten

4.5. Invloed en prestaties

Een van de overkoepelende doelstellingen van de Europese Ombudsman is om concrete verbeteringen van het EU-bestuur te realiseren voor klagers en het publiek. De Ombudsman verwezenlijkt dit door voorstellen te doen in de vorm van oplossingen, aanbevelingen en suggesties. De Ombudsman kan ook verbeteringen stimuleren door middel van strategische initiatieven, die geen formele onderzoeken zijn. Daarnaast kan de Ombudsman een instelling ertoe aanzetten een zaak te schikken nog voordat er een formeel voorstel voor een oplossing of een aanbeveling wordt gedaan.

4.5.1. Aanvaardingspercentage

Het aanvaardingspercentage is het percentage positieve reacties op het totale aantal voorstellen (oplossingen, aanbevelingen en suggesties) van de Ombudsman. Aangezien de Ombudsman instellingen tot zes maanden de tijd geeft om gevolg te geven aan de suggesties die werden gedaan in het besluit tot afsluiting van het onderzoek, vallen onder het aanvaardingspercentage voor 2022 zaken die werden afgesloten in 2021.

In 2021 werkten de EU-instellingen in 79 % van de gevallen naar behoren samen met de Ombudsman. Van de 33 voorstellen van de Ombudsman ter correctie of verbetering van administratieve praktijken, werden er 26 positief onthaald door de EU-instellingen.

4.5.2. Bredere invloed

Het aanvaardingspercentage omvat de reacties van de instellingen op voorstellen op een bepaald moment en geeft geen volledig beeld van de impact van het werk van de Ombudsman in de loop der tijd.

De Ombudsman leidt elk jaar ongeveer 350 onderzoeken in. Positieve veranderingen als gevolg van deze onderzoeken komen meestal geleidelijk tot stand naarmate de EU-instellingen zich aanpassen aan nieuwe normen op het gebied van goed bestuur. Goede samenwerking met de instellingen, organen en instanties van de EU evenals druk op het EU-bestuur door indieners van klachten, de media, het maatschappelijk middenveld, leden van het Europees Parlement en rechtbanken van de EU dragen ook bij tot het bereiken van positieve resultaten.

Hieronder volgen enkele voorbeelden van positieve veranderingen op de belangrijkste gebieden waarop de Ombudsman in de afgelopen jaren een onderzoek heeft ingesteld.

SITUATIE IN HET VERLEDEN	HUIDIGE SITUATIE
Verantwoording bij besluitvorming
Lastig voor het publiek om de besluitvorming van de Eurogroep te doorgronden.	Notulen van vergaderingen van de Eurogroep worden gedetailleerder opgesteld. Onlineregister van beschikbare openbaar gemaakte documenten van de Eurogroep.
Meer duidelijkheid nodig over de manier waarop het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding besluiten neemt.	Het ECDC licht de motivering van besluiten toe en zet zich in voor beter toegankelijke communicatie met het publiek.
Gebrek aan transparantie wat betreft de besluitvorming van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen.	Eiopa publiceert de stemverslagen van haar raad van toezichthouders over voorstellen voor reguleringsnormen.
Interactie tussen de Europese Centrale Bank (ECB) en belanghebbenden is voor verbetering vatbaar.	De ECB heeft maatregelen getroffen om elk risico te vermijden dat potentieel marktgevoelige informatie wordt gedeeld met aan beperkingen onderhevige doelgroepen.
Transparantie en ethiek van lobbying
Gedragscode voor leden van de Commissie: de termijn om melding te maken van nieuwe beroepsactiviteiten na afloop van de ambtstermijn is te kort. De beoordeling door de ethische commissie van nieuwe banen van Commissieleden wordt niet gepubliceerd.	Aangescherpte gedragscode: langere meldingstermijnen en striktere regels betreffende de opgave van financiële belangen. Proactieve publicatie van de beoordeling van nieuwe beroepsactiviteiten na afloop van de ambtstermijn van leden van de Commissie.
Bewustzijn van lobbypraktijken: beperkte opleiding of richtsnoeren voor interactie met lobbyisten. Geen notulen van de vergaderingen tussen Commissieleden en lobbyisten.	Lijst van „dos and don’ts” voor EU-ambtenaren die in contact staan met lobbyisten, gebruikt door de Commissie. Openbaar verslag van de bijeenkomsten van Commissieleden met lobbyisten.
Draaideurconstructies: geen goed besef van mogelijke belangenconflicten en de negatieve gevolgen daarvan voor het vertrouwen van het publiek.	Jaarlijkse publicatie van de namen en nieuwe functies van kaderleden die overstappen naar entiteiten die mogelijk actief zijn op het gebied van lobbying en belangenbehartiging.
Toegang tot documenten
Ontoereikende prioritering van verzoeken om toegang tot documenten.	Veel EU-instellingen gaan akkoord met de Fast-Trackaanpak van de Ombudsman, die het mogelijk maakt binnen veertig werkdagen bevindingen uit te brengen.
Gebrek aan transparantie over de resultaten van klinische proeven voor geneesmiddelen.	Het Europees Geneesmiddelenbureau verleent toegang tot de documentatie omtrent klinische proeven.
Reiskosten van Commissieleden en diverse kosten voor dienstreizen worden niet gepubliceerd.	De Commissie publiceert proactief de reiskosten van de leden van de Commissie en de diverse kosten van dienstreizen.
Transparantie op wetgevingsgebied
Trialogen: geen informatie over de data, de agenda en de onderhandelaars bij interinstitutionele onderhandelingen over wetsvoorstellen.	De tijdschema’s en agenda’s van trialogen worden vaak op voorhand gepubliceerd en de leidende onderhandelaars worden vermeld. Er wordt gewerkt aan een gezamenlijke wetgevingsdatabase.
Transparantie van wetgeving van de Raad: weinig informatie over de ontwikkeling van wetgevingsvoorstellen binnen de Raad.	De Raad publiceert proactief verslagen van de onderhandelingen over wetsvoorstellen, alsmede over zijn mandaat voor wetgevingsonderhandelingen met het Parlement.
Grondrechten
Gebrek aan verhaalsmogelijkheden voor migranten en vluchtelingen die van mening waren dat hun grondrechten waren geschonden.	Frontex en het Asielagentschap van de Europese Unie hebben klachtenmechanismen ingesteld voor vermeende schendingen van de grondrechten.
Rechten van personen met een handicap: de uitvoering van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap is voor verbetering vatbaar.	De Commissie verbetert de toegankelijkheid van haar website en onlinetools voor personen met een handicap.

Ga voor een breder overzicht van de impact van het werk van de Europese Ombudsman naar de volgende webpagina: https://europa.eu/!vQ6937

5. De evoluerende rol van de Ombudsman

Op 17 en 18 november hield de Europese Ombudsman samen met het departement rechten van het European University Institute en de School of Transnational Governance een conferentie in Firenze (Italië), om te onderzoeken hoe de Europese Ombudsman zich heeft ontwikkeld in zijn rol als voorvechter van een onafhankelijk, transparant en verantwoordelijk EU-bestuur. Dit evenement bracht verschillende perspectieven bijeen vanuit de academische wereld, het maatschappelijk middenveld, het EU-bestuur en het Bureau van de Europese Ombudsman zelf.

In verschillende panels werd besproken hoe de rol van de Ombudsman zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld, op welke manieren de „zachte macht” van de Ombudsman positieve verandering kan stimuleren, en wat de rol is van transparantie om ervoor te zorgen dat de EU-instellingen hun verantwoordingsplicht nakomen. Op basis van een oproep tot het indienen van wetenschappelijke papers werd er ook aandacht besteed aan nieuwe uitdagingen en kansen voor de Ombudsman bij het monitoren van specifieke beleidsterreinen of specifieke EU-organen.

Een centraal gespreksonderwerp in de vijf panels van het evenement was de verschuiving van reactieve naar proactieve transparantie die momenteel wordt waargenomen bij de EU-instellingen, een ontwikkeling waarvoor de Ombudsman zich jarenlang heeft ingezet. De deelnemers hebben het ook gehad over de regelmatige dialoog van de Ombudsman met de EU-instellingen en het maatschappelijk middenveld, over de manier waarop de Ombudsman zijn brede mandaat benut om goed bestuur en de hoogste ethische normen te bevorderen, en over de opzichten waarin het nieuwe statuut van de Ombudsman de instelling heeft versterkt.

Tot de aspecten die door de deelnemers als uitdagingen werden genoemd, behoorden onder meer het brede mandaat en de kleine omvang van het Bureau van de Ombudsman, evenals de vraag hoe de impact van zijn werk over de jaren kan worden gemeten.

Wat betreft de toekomst van de instelling opperden de deelnemers dat de Ombudsman zijn rol van ethisch waakhond waarschijnlijk verder zal uitbouwen, actief zal blijven binnen het Europees Netwerk van ombudsmannen en onderzoek zal doen naar tot nog toe weinig onderzochte en nieuwe agentschappen.

6. Communicatie en samenwerking

6.1. Communicatie

Het Bureau heeft zijn inspanningen voortgezet om het werk van de Europese Ombudsman bij een zo breed mogelijk publiek ruchtbaarheid te geven. Het heeft zowel specifieke onderzoeken als de algemene rol van de Ombudsman bij het handhaven van hoge normen op het gebied van verantwoordingsplicht en transparantie in het EU-bestuur meer onder de aandacht van de burger gebracht.

Voor een beter begrip van de taak van de Ombudsman werd een reeks video’s gemaakt met een overzicht van de werkzaamheden van het Bureau en een toelichting op drie belangrijke werkgebieden: transparantie van EU-besluitvorming, toegang van het publiek tot EU-documenten en handhaving van ethische normen.

In mei lanceerde de Ombudsman een nieuw logo en een nieuwe visuele identiteit. Het logo lijkt op een vogel in volle vlucht; dit vogelperspectief duidt op het overzicht van de Ombudsman op het hele EU-bestuur. De EU-vlag in het logo maakt duidelijk dat de Ombudsman deel uitmaakt van de familie van EU-instellingen en -organen.

Naast alle posts op sociale media, persberichten en nieuwsartikelen zag in 2022 de EO express het levenslicht, een periodieke nieuwsbrief waarin een overzicht wordt geschetst van de recente belangrijke onderzoeken, activiteiten, evenementen en toespraken van de Ombudsman.

De ombudsvrouw presenteerde het werk van het Bureau tijdens de jaarlijkse persconferentie in mei, die dit jaar voornamelijk was gericht op de bevindingen van het onderzoek naar de manier waarop de Commissie omgaat met draaideurconstructies, alsook op de belangrijkste aspecten van het jaarverslag van vorig jaar.

Het totale aantal persartikelen steeg met 60 % ten opzichte van 2021, waarbij 72 % van de media-aandacht uit EU-landen kwam.

In 2022 groeide het aantal volgers op sociale media aanzienlijk meer dan in de jaren voordien. Dit is in grote mate toe te schrijven aan een aantal spraakmakende zaken en het nieuwe logo, waardoor de Ombudsman gemakkelijker te herkennen werd als EU-orgaan. Het Instagram-account van de Ombudsman kreeg in totaal 92 % meer volgers (3 472 nieuwe volgers, ten opzichte van 1 195 in 2021). Op LinkedIn groeide het aantal volgers met 50 % (+ 2 990, ten opzichte van 1 148 in 2021). Op Twitter, waar de Ombudsman het grootste publiek heeft van alle socialemediakanalen, bereikte het aantal volgers 34 431 in december 2022 , wat neerkwam op een stijging van 10 % (+ 3 089). Er was ook sprake van een sterke verbetering van het betrokkenheidscijfer en een aanzienlijke toename van het aantal vermeldingen. In 2022 werden we 63 218 keer vermeld (16 300 in 2021) en bedroeg het betrokkenheidscijfer 188 488 (41 500 in 2021). Dit was een stijging van respectievelijk 118 % en 128 % ten opzichte van het voorgaande jaar.

Sinds april 2022 neemt de Europese Ombudsman deel aan een openbaar proefproject – onder leiding van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming en de Commissie – om de EU-instellingen een aanwezigheid te geven op vrije sociale netwerken die gebaseerd zijn op openbronsoftware van Mastodon.

Tot slot hebben de ombudsvrouw en de personeelsleden van het Bureau hun voorlichtingsactiviteiten voortgezet door interviews te geven aan de pers, belangrijke academische en juridische conferenties bij te wonen en bezoekersgroepen toe te spreken.

6.2. Betrekkingen met de instellingen van de Europese Unie

6.2.1. Europees Parlement

Een sterke relatie met het Europees Parlement is van essentieel belang voor de Europese Ombudsman, die om de vijf jaar door parlementsleden wordt gekozen. In 2022 onderhield de Europese Ombudsman een nauwe band van samenwerking en vertrouwen met het Europees Parlement. De ombudsvrouw werd uitgenodigd om belangrijke onderzoeken te presenteren tijdens commissievergaderingen en deel te nemen aan parlementaire hoorzittingen en workshops over onderwerpen die verband hielden met het EU-bestuur, de grondrechten en toegang tot documenten. Dit jaar heeft de ombudsvrouw ook een plenaire zitting toegesproken, een eerste ontmoeting gehad met de nieuw verkozen voorzitter van het Parlement, Roberta Metsola, en opnieuw verschillende leden van het Europees Parlement uit het hele politieke spectrum ontmoet.

6.2.2. Commissie verzoekschriften

Hoewel zij een andere focus en een ander mandaat hebben, streeft zowel de Europese Ombudsman als de Commissie verzoekschriften (PETI) van het Parlement ernaar eventuele problemen van het publiek met betrekking tot de EU en het Uniebeleid aan te pakken. Daarom hecht het Bureau van de Ombudsman zeer veel waarde aan zijn band met deze commissie en de leden ervan. In 2022 nam de ombudsvrouw deel aan verschillende evenementen en bijeenkomsten die door de commissie werden georganiseerd, zoals een workshop over de rechten van personen met een handicap. Zij is ook samengekomen met de voorzitter van de Commissie verzoekschriften, Dolors Montserrat, om hun voortdurende samenwerking te bespreken op het vlak van de behandeling van zorgpunten bij de burger. Net als in voorgaande jaren heeft de Commissie PETI tijdens de jaarlijkse gedachtewisseling over de activiteiten van de Ombudsman ook blijk gegeven van partijoverschrijdende steun voor het werk en de strategie van de Ombudsman.

6.2.3. Europese Commissie

Als uitvoerende macht van de EU krijgt de Commissie veel publieke aandacht voor haar administratieve werkzaamheden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat, net als in voorgaande jaren, het grootste percentage bij de Ombudsman ingediende klachten betrekking had op het werk van de Commissie. De werkrelatie met de Commissie en met name met haar secretariaat-generaal was ook dit jaar uitermate constructief. De conferentie over de evoluerende rol van de Ombudsman in november werd ook bijgewoond door ambtenaren van de Commissie. Daarnaast heeft het directoraat Onderzoeken van de Ombudsman samengezeten met de eenheid Ethiek, goed bestuur en betrekkingen van de Commissie om informatie uit te wisselen over werkprocessen.

6.2.4. Andere instellingen, agentschappen en organisaties

Zoals vastgesteld in de strategie „Op weg naar 2024” voert de Ombudsman een constructieve dialoog met verschillende actoren in het EU-bestuur om ervoor te zorgen dat de administratieve praktijken verder worden verbeterd. In 2022 kwam de ombudsvrouw onder meer bijeen met de uitvoerend directeur van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA), de directeur van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) en de voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (GAR), alsook met medewerkers van de Raad van de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA).

6.2.5. VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

De Europese Unie heeft het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap (VN-CRPD) ondertekend. Dit is een bindend internationaal mensenrechteninstrument om „het volledige genot door alle personen met een handicap van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden op voet van gelijkheid te bevorderen, beschermen en waarborgen, en ook de eerbiediging van hun inherente waardigheid te bevorderen”.

Op de naleving van het VN-CRPD in de EU wordt toegezien door het EU-kader voor het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat in 2022 werd voorgezeten door het Europees Gehandicaptenforum. Als lid van dit kader let de Ombudsman zorgvuldig op de uitvoering van het VN-Verdrag door het EU-bestuur. Het kader heeft met input van de Ombudsman een bijdrage geleverd aan het werk van het VN-Comité voor de rechten van personen met een handicap, dat periodiek de prestaties van de EU met betrekking tot het verdrag evalueert. Het VN-Comité heeft vervolgens een lijst van verbeterpunten gepubliceerd. De periodieke evaluatie zal in 2023 worden voortgezet.

Daarnaast heeft de Ombudsman in 2022 belangrijke onderzoeken behandeld in verband met de rechten van personen met een handicap. In april werd het onderzoek op eigen initiatief afgesloten naar de wijze waarop de Europese Commissie toeziet op de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) om te verzekeren dat zij worden gebruikt ter bevordering van het recht van personen met een handicap op zelfstandig leven en inclusie in de gemeenschap. Een aantal bureaus uit het Europees Netwerk van ombudsmannen (ENO) verleende medewerking aan het onderzoek en verschillende maatschappelijke organisaties leverden hun input, waarna het onderzoek werd afgesloten met een reeks suggesties voor verbetering gericht tot de Commissie. Deze instelling heeft vervolgens met die suggesties rekening gehouden in het kader van haar beleidsprojecten.

In oktober 2022 organiseerde de Ombudsman een hybride seminar waar ENO-leden informatie en ervaringen konden uitwisselen met betrekking tot de normen vervat in de EU-richtlijn inzake webtoegankelijkheid en de tenuitvoerlegging daarvan.

Tot slot heeft het Bureau van de Ombudsman op verschillende evenementen in de loop van het jaar zijn werkzaamheden in verband met de rechten van personen met een handicap gepresenteerd.

6.3. Samenwerking met de OESO

In 2022 heeft de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in samenwerking met het Bureau van de Europese Ombudsman een beleidsnota opgesteld. Deze nota bevat richtsnoeren voor regeringen om te zorgen voor een transparant en verantwoord gebruik van COVID-19-herstelmiddelen.

Met speciale aandacht voor de middelen die via de herstel- en veerkrachtfaciliteit van de Europese Unie worden verstrekt, wordt in dit document aangegeven hoe lokale, nationale en Uniebrede overheden de toegang tot informatie kunnen bevorderen, de communicatie met het publiek kunnen verbeteren alsook de deelname en het toezicht van burgers en belanghebbenden kunnen versterken in alle uitvoeringsstadia van herstelfinanciering.

Tot slot wordt er gewezen op de rol die aan regionale, nationale en supranationale organisaties is toebedeeld bij het bevorderen van de beginselen van een „open overheid” – transparantie, verantwoording en participatie van belanghebbenden – in de hele besluitvormings- en uitgavecyclus, binnen de grenzen van hun respectieve mandaten.

6.4. Europees Netwerk van ombudsmannen

Het Europees Netwerk van ombudsmannen (ENO) is een informeel netwerk dat wordt gecoördineerd door de Europese Ombudsman en bestaat uit meer dan 95 bureaus in 36 Europese landen en de Commissie verzoekschriften van het Europees Parlement.

De Russische invasie in Oekraïne en de daaruit voortvloeiende vluchtelingencrisis hadden in 2022 grote gevolgen voor het werk van ombudsmannen in heel Europa. Zij trachtten ervoor te zorgen dat vluchtelingen goed werden behandeld en hielden toezicht op de uitvoering van de EU-richtlijn tijdelijke bescherming door nationale overheden. Daarom was het jaarlijkse ENO-congres in 2022 in Straatsburg gericht op „de rol die ombudsmannen kunnen spelen in tijden van crisis”. Tijdens de eerste sessie wisselden de ombudsmannen ervaringen en beste praktijken uit op het gebied van hulpverlening aan vluchtelingen. De jaarlijkse conferentie omvatte ook een sessie over de gevolgen van de digitalisering van openbare diensten voor de rechten van burgers. Deze discussie spitste zich toe op de mate waarin overheden tijdens het digitaliseringsproces rekening hebben gehouden met de behoeften van hun burgers, en op de maatregelen die kunnen worden genomen om ervoor te zorgen dat mensen zonder digitale vaardigheden niet achterblijven.

In oktober 2022 heeft de Europese Ombudsman een ENO-webinar georganiseerd over betere webtoegankelijkheid en over de vraagprocedure. In het kader van de vraagprocedure kunnen de ENO-leden vragen over het Unierecht stellen die bij hun onderzoeken zijn gerezen. De Europese Ombudsman verzamelt vervolgens antwoorden daarop van deskundigen uit de EU-instellingen. In 2022 gingen de vragen onder meer over de EU-regels inzake energie-efficiëntie, zwangerschapsverlof in verband met door de EU gefinancierde projecten en de afgifte van digitale EU-covidcertificaten aan personen die om medische redenen niet tegen COVID-19 zijn gevaccineerd.

In de tweede helft van 2022 werden ook twee nieuwe ENO-leden welkom geheten: de commissaris voor de mensenrechten van het Oekraïense parlement en de Volksadvocaat van de Republiek Moldavië.

7. Middelen

7.1. Begroting

De begroting van de Ombudsman vormt een afzonderlijke afdeling in de begroting van de Europese Unie. De begroting is onderverdeeld in drie titels. Salarissen, toelagen en andere uitgaven voor personeel zijn ondergebracht in titel 1. Titel 2 betreft gebouwen, meubilair, materieel en diverse huishoudelijke uitgaven. Titel 3 bevat de uitgaven die voortvloeien uit de algemene taken van de instelling. In 2022 bedroegen de begrotingskredieten 12 222 108 EUR.

Om een doeltreffend beheer van de middelen te waarborgen controleert de intern controleur van het Bureau van de Europese Ombudsman op gezette tijden de internecontrolesystemen en de financiële verrichtingen van het Bureau. Net als de andere instellingen is ook de Ombudsman onderworpen aan controle door de Europese Rekenkamer. In het kader van de externe controlewerkzaamheden werden geen specifieke problemen vastgesteld.

7.2. Gebruik van middelen

Elk jaar stelt de Ombudsman een beheerplan op waarin specifieke acties worden beschreven die het Bureau verwacht te ondernemen om te voldoen aan de doelstellingen en prioriteiten van de vijfjarenstrategie van de Ombudsman „Op weg naar 2024”. Het jaarlijkse beheerplan voor 2022 is het tweede plan dat op deze strategie is gebaseerd.

De Ombudsman beschikt over hooggekwalificeerde en meertalige medewerkers. Hierdoor kan het Bureau klachten in de 24 officiële talen van de EU behandelen en de bekendheid van het werk van de Ombudsman in de gehele EU vergroten. De hybride werkregelingen van het Bureau, waarbij resultaten centraal staan en het personeel het volle vertrouwen van zijn werkgever geniet, ondersteunen de ambitie van de Ombudsman om een moderne, digitale en flexibele werkomgeving te bevorderen.

In 2022 telde de personeelsformatie van de Ombudsman 73 posten. Daarnaast werkten er gemiddeld nog zes arbeidscontractanten voor het Bureau en deden in de loop van het jaar 18 stagiairs hier werkervaring op.

Gedetailleerde informatie over de organisatiestructuur van het Bureau van de Ombudsman en de taken van de verschillende afdelingen is beschikbaar op de website van de Ombudsman.

8. Contact opnemen met de Europese Ombudsman

Telefonisch

+33 (0)3 88 17 23 13

Per e-mail

eo@ombudsman.europa.eu

Postadres

Médiateur européen
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Straatsburg Cedex

Online

• Website ombudsman.europa.eu
• Twitter twitter.com/EUombudsman
• Instagram instagram.com/euombudsman
• LinkedIn linkedin.com/company/272026
• YouTube youtube.com/user/eotubes

Onze kantoren

Straatsburg

Bezoekadres

Bâtiment Václav Havel (HAV)
Allée Spach
F-67000 Straatsburg

Brussel

Bezoekadres

Froissartgebouw (FRS)
Froissartstraat 87
B-1000 Brussel

---

© Europese Unie, 2023

Tenzij anders aangegeven zijn alle foto’s en afbeeldingen © Europese Unie, met uitzondering van de omslag (© artpluskr/Adobe Stock en © Lulla/Adobe Stock).
Reproductie ten behoeve van educatieve en niet-commerciële doeleinden is toegestaan, op voorwaarde van bronvermelding.
Gezet in FrutigerNext.

HTML	ISBN 978-92-9483-357-0	ISSN 1680-3981	doi: 10.2869/084316	QK-AA-23-001-NL-Q