Bhain an cás le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain iomlán a thabhairt ar thuairimí dlíthiúla maidir leis na tograí reachtacha le haghaidh Rialacháin maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) agus maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil (EUROJUST).

Le linn fhiosrúchán an Ombudsman, d’aontaigh an Chomhairle dhá cheann de na ceithre dhoiciméad a nochtadh, ach choinnigh sí uirthi ag diúltú an dá dhoiciméad eile a nochtadh go hiomlán, cé gur deonaíodh rochtain pháirteach.

Glacann an tOmbudsman leis go raibh údar maith leis an diúltú na tuairimí dlíthiúla a nochtadh go hiomlán ar an bhforas go mbainfeadh sé an bonn de chosaint comhairle dlí agus imeachtaí cúirte. Dá bhrí sin, dúnann sí an cás le cinneadh nach bhfuil aon drochriarachán ann, ach iarrann sí ar an gComhairle athbhreithniú a dhéanamh ar a dhiúltú i bhfianaise imeacht breise ama.

Bhain an cás le hiarraidh an ghearánaigh ar rochtain ar dhá ríomhphost a seoladh ó chuntas ríomhphoist príobháideach Uachtarán Bhord Rialaithe Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde chuig comhaltaí Chomhairle Eolaíochta na Gníomhaireachta. Nuair a dhiúltaigh an Ghníomhaireacht rochtain a thabhairt ar an mbonn nach raibh an dá ríomhphost ina seilbh aici mar gur seoladh ó chuntas príobháideach iad, d’iompaigh an gearánach chuig an Ombudsman Eorpach.

D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar an tsaincheist, agus ina dhiaidh sin chuir Uachtarán an Bhoird Rialaithe cóipeanna den dá ríomhphost ar fáil don Ghníomhaireacht. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an Ghníomhaireacht measúnú a dhéanamh ar iarraidh an ghearánaigh ar rochtain ar na ríomhphoist faoi Rialachán 1049/2001 ^[1]. Thug an Ghníomhaireacht páirt-rochtain ar na doiciméid don ghearánach ansin. Fuair an tOmbudsman cóipeanna iomlána den dá ríomhphost agus bhí sé in ann a fhíorú go raibh údar maith leis na foluithe a rinneadh sna cóipeanna a nochtadh don ghearánach.

Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an fiosrúchán le cinneadh nach raibh aon drochriarachán i gceist.

Bhain an cás le diúltú an Choimisiúin rochtain phoiblí a thabhairt ar dhréachtleaganacha de Thuarascáil ar an Measúnú Tionchair (IAR) maidir le hathrú indíreach ar thalamhúsáid a bhaineann le bithbhreoslaí (ILUC). Diúltaíodh na doiciméid a nochtadh ar an bhforas go mbainfeadh sé an bonn de phróiseas cinnteoireachta an Choimisiúin. Mheas an gearánach, grúpa eagraíochtaí, gur cheart rochtain a thabhairt dó ar na doiciméid a d’iarr sé.

D'fhiosraigh an tOmbudsman an cheist. Thug sí dá haire gur ghlac an Pharlaimint agus an Chomhairle Treoir 2015/1513 i mí Mheán Fómhair 2015. Bhí an Treoir sin bunaithe ar an togra reachtach ón gCoimisiún a raibh an tuarascáil ar an measúnú tionchair, a raibh na dréachtleaganacha de i gceist sa chás seo, ag gabháil leis. Dá bhrí sin, mhol an tOmbudsman, i bhfianaise na n-imthosca nua sin, go ndeonódh an Coimisiún rochtain phoiblí ar na doiciméid a iarradh. D’easaontaigh an Coimisiún, agus d’áitigh sé nach raibh aon drochriarachán ann ó thaobh an Choimisiúin de. D’iarr sé ar an ngearánach, áfach, iarratas nua a dhéanamh ar rochtain ar dhoiciméid, i bhfianaise na n-imthosca nua. Chuir an gearánach in iúl don Ombudsman ina dhiaidh sin, tar éis iarraidh nua ar rochtain ar dhoiciméid, gur dheonaigh an Coimisiún rochtain ar na doiciméid a d’iarr sé. Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an cás le cinneadh nach raibh údar le tuilleadh fiosrúchán ar an ngearán. Chuir sí in iúl freisin go bhfuil an tOmbudsman i dteideal iarraidh ar institiúid argóintí nua a chur san áireamh, agus í ag freagairt do thogra le haghaidh réiteach ón Ombudsman i gcás rochtana ar dhoiciméid, maidir leis an bhfáth ar cheart doiciméad a scaoileadh.

Bhain an cás le diúltú an Choimisiúin Eorpaigh rochtain phoiblí a thabhairt ar fhoirmeacha meastóireachta a tarraingíodh suas chun measúnú a dhéanamh ar iarratais na mBallstát ar chómhaoiniú ón gCoimisiún ar chórais phróiseála náisiúnta maidir le taifead ainmneacha paisinéirí (PNR [1]). Rinne Feisire de Pharlaimint na hEorpa an gearán.

Agus rochtain ar na foirmeacha meastóireachta a iarradh á diúltú aige, bhí an Coimisiún ag brath ar bhreithiúnas ón gCúirt Ghinearálta inar aithníodh gur gá rúndacht imeachtaí na gcoistí meastóireachta i ndáil le nósanna imeachta tairisceana a choinneáil. Sa chás sin, rialaigh an Chúirt go gcuirfeadh nochtadh thuairimí chomhaltaí an choiste meastóireachta a neamhspleáchas i mbaol, agus dá bhrí sin go mbainfí an bonn go mór de phróiseas cinnteoireachta na hinstitiúide lena mbaineann. Mheas an gearánach, áfach, nach raibh an breithiúnas sin infheidhme maidir le nós imeachta meastóireachta a bhain le measúnú ar iarratais ar chistiú arna gcur isteach ag na Ballstáit.

D'fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus chinn sé nach raibh údar maith le diúltú an Choimisiúin na doiciméid a iarradh a nochtadh. Thairis sin, d’aontaigh sí go raibh leas sáraitheach poiblí i nochtadh na ndoiciméad a iarradh. Dá bhrí sin, rinne an tOmbudsman moladh don Choimisiún na doiciméid a iarradh a scaoileadh (d’aontaigh sí, áfach, go bhféadfaí ainmneacha na meastóirí a fholú).

Dhiúltaigh an Coimisiún glacadh le moladh an Ombudsman gan cúiseanna diongbháilte a thabhairt lena sheasamh. Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an cás le cinneadh drochriaracháin.

[1] Is éard is sonraí as an Taifead Ainmneacha Paisinéirí (PNR) ann faisnéis a sholáthraíonn paisinéirí le linn dóibh ticéid a chur in áirithe agus a chur in áirithe agus le linn dóibh seiceáil isteach ar eitiltí, chomh maith le faisnéis a bhailíonn aeriompróirí chun a gcríoch tráchtála féin. Tá roinnt cineálacha éagsúla faisnéise ann, amhail dátaí taistil, cúrsa taistil, faisnéis faoi thicéid, sonraí teagmhála, gníomhaire taistil trínar cuireadh an eitilt in áirithe, an modh íocaíochta a úsáideadh, uimhir shuíocháin agus faisnéis faoi bhagáiste. Stóráiltear na sonraí i mbunachair sonraí áirithinte agus rialaithe imeachta na n-aerlínte.

Bhain an cás le mainneachtain an Choimisiúin freagra a thabhairt ar chomhfhreagras an ghearánaigh i gcomhthéacs iniúchta airgeadais ar leibhéal an Bhallstáit. Tar éis idirghabháil an Ombudsman, d’fhreagair an Coimisiún. Nocht sé an doiciméad a d’iarr an gearánach ach d’fholaigh sé roinnt sonraí pearsanta (ainmneacha daoine fisiciúla). Chinn an tOmbudsman gur thug an Coimisiún údar cuí leis an atheagrú faoi Rialachán 45/2001.

Bhain an cás leis an gcaoi ar láimhseáil an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) iarraidh an ghearánaigh ar rochtain phoiblí ar an ‘gComhaontú maidir le hIdirphlé Polaitiúil agus Comhar’ idir an tAontas agus Cúba. Le linn fhiosrúchán an Ombudsman, d’eisigh SEGS an doiciméad. Mar thoradh air sin, dhún an tOmbudsman an cás mar a socraíodh.

Bhain an cás le diúltú an Choimisiúin rochtain phoiblí a thabhairt ar a thuairim maidir le dréacht-dlí na Seirbia maidir le Cúnamh Dlíthiúil Saor in Aisce.

D’fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus rinne sé iniúchadh ar an doiciméad lena mbaineann. Rinne an tOmbudsman measúnú ar an bhfaisnéis a bhí ar comhad agus chinn sí go raibh údar cuí le diúltú an Choimisiúin faoi na rialacha ábhartha is infheidhme maidir le rochtain ar dhoiciméid (Rialachán 1049/2001).

Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an cás le cinneadh nach raibh aon drochriarachán ann. É sin ráite, tá torthaí an Ombudsman bunaithe ar léirmhíniú an dlí mar a bhí feidhm aige ar an dáta a thug an Coimisiún a chinneadh ar iarratas deimhnitheach an ghearánaigh. Ní chuireann aon ní cosc ar an gCoimisiún, ag gníomhú dó ar mhaithe le leas an phobail, iarracht a dhéanamh trédhearcacht níos fearr a bhaint amach sa bhealach ina ndéanann sé an chaibidlíocht réamhaontachais agus de réir mar a théann an chaibidlíocht chun cinn nó de réir mar a thugtar i gcrích í ar deireadh. Teacht i bhfeidhm an dréacht-Achta um Chúnamh Dlíthiúil Saor in Aisce, dúnadh sealadach Chaibidil 23 den chaibidlíocht aontachais agus aontachas na Seirbia leis an Aontas faoi dheireadh, bíonn siad i gcónaí nuair a d’fhéadfadh an Coimisiún athmheasúnú a dhéanamh ar an staid chun a shuí an bhfuil feidhm fós ag na cúiseanna lena dtugtar údar lena dhiúltú rochtain a dheonú ar an doiciméad iarrtha. Tá muinín ag an Ombudsman go ndéanfaidh an Coimisiún an machnamh sin.

Bhain an cás sin le diúltú an Choimisiúin Eorpaigh rochtain phoiblí iomlán a thabhairt ar thuarascálacha meastóireachta na dtograí le haghaidh tionscadal arna mhaoiniú ag an Aontas maidir leis na Romaigh san Albáin.

D'fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus chinn sé gur dhiúltaigh an Coimisiún rochtain iomlán i gceart ar bhonn na heisceachta ar rochtain phoiblí a chosnaíonn leasanna tráchtála. Chinn sí, dá bhrí sin, nach raibh aon drochriarachán ann ag an gCoimisiún.

D'iarr an gearánach, iriseoir airgeadais atá lonnaithe i Londain, rochtain phoiblí ar dhoiciméid ina bhfuil faisnéis mhionsonraithe maidir leis an dá Chlár Ceannaithe Sócmhainní de chuid an Bhainc Cheannais Eorpaigh a bheidh i bhfeidhm go dtí mí an Mhárta 2017. Is é is cuspóir do na Cláir sin rátaí boilscithe a thabhairt go leibhéil atá gar do 2 %. Go háirithe, bhí suim ag an ngearánach i dtír de réir tíre, banc de réir bainc, agus miondealú táirge de réir táirge ar na Cláir Cheannaithe, lena n-áirítear na praghsanna a íocadh ar urrúis, na cainníochtaí a ceannaíodh, chomh maith leis na táillí a íocadh le bróicéirí.

D’fhreagair BCE, cé go raibh faisnéis chomhiomlánaithe maidir leis na Cláir Cheannaithe ar fáil ar a shuíomh gréasáin, nach bhféadfaí aon rochtain a dheonú ar an bhfaisnéis mhionsonraithe agus dhí-chomhiomlánaithe a iarradh maidir leis na Cláir Cheannaithe. D’áitigh BCE gur cumhdaíodh an fhaisnéis sin leis na heisceachtaí a bhaineann le i) cosaint leas an phobail a mhéid a bhaineann le beartas airgeadais, airgeadaíochta nó eacnamaíoch an Aontais agus ii) cosaint leasanna tráchtála duine nádúrtha nó dhlítheanaigh. D’iompaigh an gearánach chuig an Ombudsman ag líomhain gur dhiúltaigh BCE rochtain ar na sonraí go mícheart.

I gcruinniú le BCE, d’iarr an tOmbudsman mínithe agus soiléirithe breise maidir le diúltú BCE rochtain a dheonú. Dúirt BCE go bhfuil bunachar sonraí inmheánach tiomnaithe aige maidir leis na Cláir Cheannaithe agus, ar bhonn na faisnéise a bhaintear as, go gcuireann BCE tuarascálacha rúnda inmheánacha seachtainiúla ar fáil chun ligean don Bhord Feidhmiúcháin faireachán a dhéanamh ar na ceannacháin a dhéantar agus cinneadh a dhéanamh maidir le ceannacháin a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo. Chuir BCE sampla de thuarascáil inmheánach sheachtainiúil ar fáil don Ombudsman freisin. Bhí scarbhileoga sa tuarascáil ina raibh mionsonraí faoi cheannacháin arna miondealú de réir tíre.

Ar bhonn na faisnéise breise a fuarthas le linn an chruinnithe, tháinig an tOmbudsman ar an gconclúid go raibh diúltú BCE rochtain a thabhairt ar na sonraí mionsonraithe a d’iarr an gearánach i gcomhréir leis an gcásdlí ábhartha agus, dá bhrí sin, go raibh údar leis. Chinn sí nach raibh aon drochriarachán ag BCE agus dhún sí an cás.

Baineann an fiosrúchán straitéiseach seo le trédhearcacht cuid thábhachtach neamhfhoirmiúil de phróiseas reachtach an Aontais, eadhon, trédhearcacht ‘Cruinnithe tríthaobhacha’.

Déanann an dá chomhlacht reachtacha de chuid an Aontais, Parlaimint na hEorpa agus Comhairle an Aontais Eorpaigh, reachtaíocht a achtú tar éis togra a fháil ón gCoimisiún Eorpach. Le linn an phróisis sin, is minic a dhéanann an dá chomhreachtóir, le cúnamh ón gCoimisiún, caibidlíocht i gcruinnithe tríthaobhacha, mar a thugtar orthu, ar cruinnithe neamhfhoirmiúla iad idir ionadaithe na dtrí institiúid lena mbaineann. Le linn Cruinniú Tríthaobhach, déanann an Pharlaimint agus an Chomhairle iarracht teacht ar chomhaontú maidir le téacs coiteann, bunaithe ar a seasaimh tosaigh, a ndéantar vótáil air ansin de réir an nós imeachta reachtaigh fhoirmiúil. Tá sé cruthaithe go bhfuil cruinnithe tríthaobhacha an-éifeachtach chun comhaontuithe den sórt sin a bhaint amach, agus glactar an chuid is mó den reachtaíocht ar an mbealach sin anois.

Is daonlathas ionadaíoch é an tAontas Eorpach, ina bhfuil sé de cheart ag saoránaigh a n-ionadaithe a thabhairt chun cuntais as na roghanna polaitiúla a dhéantar thar a gceann. Tá sé de cheart ag saoránaigh freisin páirt a ghlacadh i bpróiseas daonlathach an Aontais. Is príomhghné í trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha chun a áirithiú go mbeidh na cearta sin éifeachtach agus chun na dlíthe a dhéanann an tAontas a dhlisteanú. Tá sé ráite ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh gur réamhchoinníoll é cumas shaoránaigh an Aontais na breithnithe is bonn le gníomhaíocht reachtach a fháil amach chun a gcearta daonlathacha a fheidhmiú go héifeachtach.

Cé go bhfuil próiseas reachtach an Aontais go ginearálta trédhearcach go leor, lena n-áirítear i gcomparáid le go leor Ballstát, léirigh an chuid sin den phróiseas imní faoin gcothromaíocht idir éifeachtúlacht an phróisis thríthaobhaigh agus a thrédhearcacht.

I bhfianaise an mhéid sin, d’oscail an tOmbudsman Eorpach fiosrúchán straitéiseach. Scrúdaigh sí an fhaisnéis agus na doiciméid ba cheart a chur ar fáil go réamhghníomhach don phobal, agus ag an bpointe ama, ionas gur féidir le saoránaigh úsáid a bhaint as a gcearta.

Is gné riachtanach de dhlisteanacht reachtóireachta an Aontais í an trédhearcacht thríthaobhach. Ní mór do shaoránaigh a bheith in ann grinnscrúdú a dhéanamh ar fheidhmíocht a n-ionadaithe le linn na príomhchoda sin den phróiseas reachtach. Teastaíonn faisnéis ó shaoránaigh freisin maidir leis na hábhair atá á bplé le linn cruinnithe tríthaobhacha chun go mbeidh siad in ann páirt éifeachtach a ghlacadh sa phróiseas reachtach.

Fáiltíonn an tOmbudsman roimh an dul chun cinn atá déanta go dtí seo maidir le trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha a fheabhsú; molann sí, áfach, go gcuirfeadh na trí institiúid an doiciméadacht agus an fhaisnéis seo a leanas ar fáil go poiblí: Dátaí tríthaobhacha, seasaimh tosaigh na dtrí institiúid, cláir oibre ghinearálta na gcruinnithe tríthaobhacha , doiciméid “ceithre cholún”, téacsanna comhréitigh críochnaitheacha, nótaí tríthaobhacha a cuireadh ar fáil go poiblí, liostaí de na cinnteoirí polaitiúla lena mbaineann agus, a mhéid is féidir, liosta de dhoiciméid eile a cuireadh síos le linn na caibidlíochta. Ba cheart iad sin go léir a chur ar fáil ar bhunachar sonraí comhpháirteach atá éasca le húsáid agus éasca le tuiscint . Cé go bhféadfaí roinnt doiciméad a chur ar fáil agus caibidlíocht thríthaobhach fós ar siúl, d’fhéadfadh na hinstitiúidí a mheas gur gá, ar mhaithe le leas an phobail, rochtain réamhghníomhach phoiblí a chur ar fáil ar chineálacha áirithe doiciméad go dtí go mbeidh deireadh leis an gcaibidlíocht.