Teideal an cháis: Trédhearcacht idirghníomhaíochtaí an Choimisiúin Eorpaigh le hionadaithe thionscal an tobac

Dáta: Déardaoin, an 5 Bealtaine 2022

Cianchruinniú

I láthair

Ionadaithe an Choimisiúin:

AS SANTE

Leas-Cheann Aonaid

Ceann Foirne Dlí um Rialú Tobac agus Idirnáisiúnta

Oifigeach Dlí

SG

Leas-Cheann Aonaid

Ceann Foirne - Clár Trédhearcachta

Oifigeach Beartais - Clár Trédhearcachta

Saineolaí Sinsearach - Comhordaitheoir um Chaidreamh Idirinstitiúideach - caidreamh leis an Ombudsman Eorpach

Oiliúnaí

AS TAXUD

Oifigeach Dlí - Comhordaitheoir d'iarraidh ar rochtain ar dhoiciméid agus ar nós imeachta coiste

AS TRADE

Oifigeach Beartais - Gnéithe trádála na rialacha tionscnaimh

Gníomhaire Riaracháin - Tacaíocht riaracháin don Aonad, go háirithe foireann PE

AS NEAR

Oifigeach Dlí

Cúntóir Comhordúcháin don Chaidreamh Idirinstitiúideach

Ionadaithe an Ombudsman:

Jennifer King, Saineolaí Dlí

Leticia Díez Sánchez, Oifigeach Fiosrúcháin

An tUasal Koen Roovers, Oifigeach Fiosrúcháin

Nina Klubert, Oiliúnaí Fiosrúcháin

Cuspóir an chruinnithe

Agus an fiosrúchán straitéiseach á oscailt i mí na Samhna 2021, d’iarr an tOmbudsman go ndéanfaí cigireacht ar dhoiciméid áirithe atá ag an gCoimisiún maidir lena idirghníomhaíochtaí le hionadaithe thionscal an tobac.[1]

Ba é cuspóir an chruinnithe soiléiriú a dhéanamh ar cheisteanna áirithe a tháinig chun cinn agus anailís á déanamh ar na doiciméid a iarradh. Roinneadh na ceisteanna leis an gCoimisiún roimh an gcruinniú.

Réamhrá agus faisnéis nós imeachta

Chuir foireann fiosrúcháin an Ombudsman iad féin in aithne, ghabh sí buíochas le hionadaithe an Choimisiúin as bualadh leo agus leag sí amach cuspóir an chruinnithe. Thug an fhoireann fiosrúcháin breac-chuntas ar an gcreat dlíthiúil a bhfuil feidhm aige maidir le cigireachtaí agus cruinnithe arna dtionól ag an Ombudsman, go háirithe, nach nochtfadh an tOmbudsman aon fhaisnéis a shainaithnítear a bheith rúnda d’aon duine lasmuigh d’Oifig an Ombudsman, gan toiliú a fháil roimh ré ón gCoimisiún.  

Mhínigh foireann fiosrúcháin an Ombudsman go dtarraingeofaí suas tuarascáil ar an gcruinniú agus go seolfaí an dréacht chuig an gCoimisiún lena athbhreithniú chun a chinntiú go raibh sé cruinn agus iomlán ó thaobh fíricí de.

Faisnéis a mhalartaítear

Díríodh sa phlé ar na ceisteanna a roinneadh leis an gCoimisiún roimh an gcruinniú.

I. An bhféadfadh an Coimisiún forléargas a thabhairt, le do thoil, ar aon ghníomhaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith déanta aige chun obair leantach a dhéanamh ar Chinneadh 2016 ón Ombudsman maidir le comhlíonadh an Choinbhinsiúin um Rialú Tobac ag an gCoimisiún Eorpach?

Mhínigh ionadaithe an Choimisiúin beartas leathan trédhearcachta an Choimisiúin, agus go háirithe ceanglais maidir lena idirghníomhaíochtaí le hionadaithe tobac. Leagtar amach an córas ginearálta in dhá chinneadh ón gCoimisiún [2] a glacadh in 2014. Chuige sin, ní mór gach cruinniú a bhíonn ar siúl idir ionadaithe sainleasa agus Coimisinéirí, a gcomhaltaí comh-aireachta agus a nArd-Stiúrthóirí a fhoilsiú. Ina theannta sin, ní féidir le Coimisinéirí, a gcomhaltaí comh-aireachta agus a nArd-Stiúrthóirí bualadh ach le hionadaithe sainleasa atá cláraithe sa Chlár Trédhearcachta. Níl feidhm ag na rialacha seo maidir le baill foirne atá faoi bhun leibhéal an Ard-Stiúrthóra [3]. Mhínigh na hionadaithe, nuair a fhoilsíonn an Coimisiún sonraí a chruinnithe le hionadaithe sainleasa ar shuíomhanna gréasáin an Choimisiúin, go ndéantar é sin a uaslódáil go huathoibríoch ar shuíomh gréasáin an Chláir Trédhearcachta freisin.

Mhínigh ionadaithe an Choimisiúin go leanann AS SANTE córas speisialta, toisc go gcuireann sé a chruinnithe le baill foirne ar gach leibhéal, chomh maith le taifid achoimre ar na cruinnithe sin, ar fáil go poiblí ar shuíomh gréasáin tiomnaithe. I gcomhréir le Treoirlínte Chreat-Choinbhinsiún EDS maidir le Rialú Tobac (FCTC), laghdaigh AS SANTE a chruinnithe leis an tionscal tobac go dtí na cruinnithe sin amháin a bhfuil géarghá leo chun críoch rialála. D’fhéadfadh sé sin tarlú, mar shampla, nuair is gá don Choimisiún roinnt gnéithe praiticiúla den slabhra soláthair a fhíorú le linn an phróisis ceaptha beartas. I gcásanna den sórt sin, eagraíonn AS SANTE imeacht níos leithne de ghnáth ina n-iarrtar ar pháirtithe eile, amhail ionadaithe na sochaí sibhialta, a dtuairimí a chur in iúl freisin. Ní ghlacann AS SANTE go ginearálta le hiarrataí ar chruinnithe arna ndéanamh ag tionscal an tobac amháin, agus mar thoradh air sin ní fhaigheann sé go leor iarrataí den sórt sin a thuilleadh.

Tá an córas speisialta céanna á leanúint ag AS TAXUD agus atá ag AS SANTE ó bhí 2021 ann.

Mhínigh ionadaithe an Choimisiúin gur sholáthair AS SANTE agus AS TAXUD araon nóta, a tarchuireadh chuig an Ombudsman tar éis a hiarrata ar chigireacht i mí na Samhna 2021.

Dáileadh an nóta ó AS SANTE an 16 Iúil 2020 ar Ard-Stiúrthóirí Ard-Stiúrthóireachtaí uile an Choimisiúin. Mheabhraigh sé dóibh ábhar Airteagal 5.3 de FCTC agus na Treoirlínte a glacadh faoin gCoinbhinsiún. Mínítear sa nóta freisin roinnt cleachtas molta sa bhreis ar na seiceálacha caighdeánacha sa Chlár Trédhearcachta, amhail staonadh ó pháirt a ghlacadh in imeachtaí atá urraithe ag tionscal an tobac.

Dáileadh an nóta ó AS TAXUD an 26 Aibreán 2021 ar a Stiúrthóirí agus ar a Cinn Aonaid. Mheabhraigh sé Treoirlínte FCTC agus liostaigh sé dea-chleachtais, sa bhreis ar na caighdeáin ghinearálta maidir le hiompar eiticiúil, a bhaineann le hidirghníomhaíochtaí idir foireann agus ionadaithe ó thionscal an tobac. Mheabhraigh an nóta do bhaill foirne nach mór do Choimisinéirí, dá gcomhaltaí comh-aireachta agus dá nArd-Stiúrthóirí na cruinnithe sin a fhoilsiú tríd an uirlis thiomnaithe TF. Cláraítear an taifead achomair ar gach cruinniú le grúpaí sainleasa tobac in ARES agus foilsítear é ar shuíomh gréasáin tiomnaithe. Thairis sin, tá leathanach gréasáin inmheánach ag AS TAXUD ar a bhfoilsíonn sé faisnéis atá ábhartha do bhaill foirne.

Mhínigh ionadaithe AS TAXUD freisin go bhfoilsítear miontuairiscí na gcruinnithe le hionadaithe sainleasa ó thionscal an tobac go réamhghníomhach ar a shuíomh gréasáin. Ó thosaigh sé leis an bhfoilseachán réamhghníomhach seo, tá laghdú tagtha ar líon na n-iarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a fhaigheann sé.

Thug ionadaithe an Choimisiúin dá n-aire go bhfuil feidhm ag na hoibleagáidí trédhearcachta níos déine sin maidir le AS SANTE agus AS TAXUD toisc go mbíonn formhór na gcruinnithe acu le tionscal an tobac, agus nach mbíonn cruinnithe den sórt sin ag Ard-Stiúrthóireachtaí eile ach ó am go chéile.

Mhínigh ionadaithe AS SANTE go gcuireann a nArd-Stiúrthóireacht comhairle ar fáil arna iarraidh sin do chomhghleacaithe ó na hArd-Stiúrthóireachtaí eile - mar shampla Ard-Stiúrthóireacht an Chomhshaoil agus an Ard-Stiúrthóireacht um Ghníomhú ar son na hAeráide - maidir le cruinnithe le hionadaithe leasa tobac. Mar shampla, faigheann AS SANTE ríomhphoist/ceisteanna ó chomhghleacaithe maidir le hiarrataí ar chruinniú ó thionscal an tobac nó maidir le fiafraí an féidir leo páirt a ghlacadh in imeachtaí atá urraithe ag tionscal an tobac. I gcásanna den sórt sin, is iondúil go molann AS SANTE do chomhghleacaithe staonadh ó pháirt a ghlacadh mura bhfuil géarghá le rannpháirtíocht. Mar fhreagra ar iarratas ó fhoireann fiosrúcháin an Ombudsman, d'aontaigh an Coimisiún samplaí de chomhairle den sórt sin a sholáthar tar éis an chruinnithe.

Ar deireadh, thug ionadaithe an Choimisiúin dá n-aire gur fhoilsigh an Coimisiún ‘Moltaí praiticiúla maidir le hidirghníomhaíocht oifigeach poiblí le hionadaithe sainleasa’ an Ombudsman ar inlíon an Choimisiúin agus gur chuir sé san áireamh iad ina Threoir Eitice do bhaill foirne.

II.  An bhféadfadh an Coimisiún seiceáil faoi dhó, le do thoil, an bhfuil aon chruinnithe eile ann a thagann faoi raon feidhme iarraidh an Ombudsman?

Shoiléirigh ionadaithe an Choimisiúin gur aisghabhadh de láimh liosta na gcruinnithe a seoladh chuig an Ombudsman, i bhfoirm bileog Excel, trí chuardach a dhéanamh sa Chlár Trédhearcachta [4]. Mar thoradh air sin, áiríodh ar an liosta cruinnithe a bhí ag Coimisinéirí, ag a gcomhaltaí comh-aireachta agus ag a nArd-Stiúrthóirí ach ní ag baill foirne faoi bhun leibhéal an Ard-Stiúrthóra.  A mhéid a bhaineann le tuilleadh cruinnithe a raibh baill foirne faoi bhun leibhéal na hArd-Stiúrthóireachta páirteach iontu, dhírigh an Coimisiún a chuardach ar AS SANTE, AS TAXUD agus AS TRADE, toisc gur mheas sé gurbh iad na hArd-Stiúrthóireachtaí ba mhó a raibh baint acu le brústocaireacht tobac, ach freisin ar na hArd-Stiúrthóireachtaí sin a fuair iarratais ar rochtain ar dhoiciméid sa tréimhse thagartha i.e. AS NEAR. Ba é sin an fáth ar tugadh cuireadh d’ionadaithe ó na hArd-Stiúrthóireachtaí sin chuig an gcruinniú le foireann fiosrúcháin an Ombudsman.

D’aontaigh ionadaithe an Choimisiúin cuardach eile a dhéanamh chun sonraí faoi chruinnithe na mball foirne uile sna hArd-Stiúrthóireachtaí uile a chur san áireamh agus chun a dtaifid a chur faoi bhráid an Ombudsman sna seachtainí amach romhainn.

III. In éineacht le liosta na gcruinnithe ábhartha, an bhféadfadh an Coimisiún miontuairiscí na gcruinnithe sin a chur ar fáil freisin?

Chomhaontaigh ionadaithe an Choimisiúin miontuairiscí na gcruinnithe le hionadaithe leasa tobac a shainaithint agus cóip díobh sin a chur faoi bhráid an Ombudsman sna seachtainí amach romhainn, má tá siad ar fáil.

Sa chomhthéacs sin, d’fhiafraigh foireann fiosrúcháin an Ombudsman d’ionadaithe an Choimisiúin an raibh aon treoirlínte inmheánacha ann maidir le conas miontuairiscí na gcruinnithe le hionadaithe sainleasa, go ginearálta, agus le hionadaithe sainleasa tobac, go háirithe, a ghlacadh.

D’fhreagair ionadaithe an Choimisiúin nach bhfuil aon chleachtas caighdeánach ann maidir le conas miontuairiscí cruinnithe a ghlacadh.

Mhínigh ionadaithe AS SANTE go dtugtar treoir dá bhaill foirne ciall choiteann a úsáid. Ba cheart dóibh iarracht a dhéanamh pointí ábhartha uile an chruinnithe a chumhdach, amhail cá háit agus cathain a tharla sé, cad iad na pointí a pléadh agus cé a ghlac páirt ann, agus sonraí pearsanta á n-urramú ag an am céanna. Ina theannta sin, ba cheart na miontuairiscí a dhréachtú sa chaoi go mbeidh siad ina dtaifead úsáideach ar an gcruinniú. Sular fhoilsigh siad tuarascálacha achoimre na gcruinnithe, dheimhnigh ionadaithe AS SANTE gur gnách leo iad a sheoladh chuig na páirtithe, a bhí i láthair mar eolas agus mar bharúlacha, ach ní dhéanann an cleachtas sin difear substaintiúil d’ábhar thuarascálacha na gcruinnithe.

Mhínigh ionadaithe AS TAXUD go bhfuil ceanglais chomhchosúla ag an Ard-Stiúrthóireacht. Iarrann sé ar bhaill foirne a chinntiú go bhfuil na miontuairiscí fíorasach agus oibiachtúil agus go n-urramaíonn siad sonraí pearsanta. Ní mór do bhaill foirne a chur in iúl do na rannpháirtithe freisin go bhfoilseofar na miontuairiscí tar éis an chruinnithe agus a fhiafraí díobh an mian leo go rachfaí i gcomhairle leo ina leith.

IV. An bhféadfadh an Coimisiún míniú a thabhairt ar na critéir a chuireann sé san áireamh agus eagraíochtaí áirithe á n-aicmiú mar ‘eagraíochtaí a bhaineann le tobac’?

Mhínigh ionadaithe an Choimisiúin gur baineadh liosta na gcruinnithe ina raibh Comhaltaí an Choimisiúin, a gcomhaltaí Comh-Aireachta agus a nArd-Stiúrthóirí a cuireadh ar fáil don Ombudsman de láimh ón gClár Trédhearcachta trí úsáid a bhaint as eochairfhocail a bhaineann le tobac, agus go dtagraíonn sé sin d’fhaisnéis phoiblí. Ní raibh cruinnithe nár bhain leis an tionscal, dar leis an gCoimisiún, san áireamh ar an liosta ach bheadh siad ar fáil go poiblí ar Europa agus ar an gClár Trédhearcachta.

Rinne foireann fiosrúcháin an Ombudsman obair leantach ar roinnt ceisteanna maidir le feidhmiú an Chláir Trédhearcachta. Ar an gcéad dul síos, d’fhiafraigh an fhoireann fiosrúcháin conas a léirmhínigh an Coimisiún na téarmaí ‘ballraíocht’ agus ‘cleamhnacht’ sa roinn den Chlár Trédhearcachta dar teideal ‘Liosta na n-eagraíochtaí, na líonraí agus na gcomhlachas arb iad na baill iad agus/nó a bhfuil tú cleamhnaithe leo’. Ar an dara dul síos, d’fhiafraigh an fhoireann fiosrúcháin conas a áirithíonn an Rúnaíocht cruinneas na faisnéise a sholáthraíonn na cláraithe, tráth an chláraithe agus trí sheiceálacha rialaithe ag céim níos déanaí.

Mhínigh ionadaithe an Choimisiúin go bhfuil an Clár Trédhearcachta bunaithe ar Chomhaontú Idirinstitiúideach idir Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún. Is féidir le cláraithe clárú agus díchlárú tráth ar bith, dá bhrí sin tá an Clár Trédhearcachta dinimiciúil agus d’fhéadfadh sé athrú. Ina theannta sin, déantar an clárú ar bhonn deonach. Comhlíonann an Coimisiún an riail choinníollachta dá bhforáiltear sa Chomhaontú Idirinstitiúideach, lena gceanglaítear ar a chinnteoirí bualadh le hionadaithe sainleasa amháin atá cláraithe sa Chlár Trédhearcachta.

D’aontaigh ionadaithe an Choimisiúin go measfaí de ghnáth gur fianaise ar chineál ‘cleamhnaithe’ é rannchuidiú ar bhonn rialta le cistiú eagraíochta chun críocha an Chláir Trédhearcachta. Chun a áirithiú go gcomhlíonann an fhaisnéis a sholáthraíonn cláraithe na ceanglais faisnéise faoin gComhaontú Idirinstitiúideach, déanann Rúnaíocht an Chláir, atá comhdhéanta d’fhoireann ón bParlaimint, ón gComhairle agus ón gCoimisiún, rialuithe ex ante agus ex post. Ní mór do gach iarratas nua dul trí sheiceáil ex-ante arna déanamh ag ball foirne chun na coinníollacha a leagtar amach sa Chomhaontú Idirinstitiúideach a chomhlíonadh. Mar sin féin, is ar an gcláraí atá an fhreagracht deiridh as cruinneas na faisnéise a sholáthraítear. Tá treoirlínte ar fáil go poiblí maidir leis an gClár Trédhearcachta chun iarratasóirí agus cláraithe a threorú tríd an bpróiseas clárúcháin (iarratas a dhéanamh). Gabhann tuilleadh treorach leis na réimsí ionchuir san fhoirm a úsáidtear le haghaidh clárúcháin. Thairis sin, úsáideann an Rúnaíocht nós imeachta inmheánach le haghaidh a seiceálacha.

Déanann an Rúnaíocht seiceálacha rialta ex post freisin. Déantar iad sin i gcás ina gcuirtear gearán faoi bhráid na Rúnaíochta nó ar thionscnamh na Rúnaíochta féin i gcás imní thromchúiseach go bhféadfadh cláraí a bheith neamh-incháilithe lena n-áirítear i gcásanna amhrasta d’fhaisnéis mhíchruinn nó neamhiomlán. Ní dhíríonn seiceálacha ex post na Rúnaíochta ar réimsí beartais sonracha ná ar chatagóirí áirithe cláraithe.

D’fhiafraigh foireann fiosrúcháin an Ombudsman d’ionadaithe an Choimisiúin an áirithíonn an Coimisiún cruinneas an réimse ‘ábhar an chruinnithe’ a cuireadh isteach ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin agus ar an gClár Trédhearcachta. Thug an fhoireann fiosrúcháin dá haire go n-éilíonn treoir inmheánach an Choimisiúin do Choimisinéirí, dá gcomhaltaí comh-aireachta agus dá nArd-Stiúrthóirí maidir le cruinnithe le hionadaithe sainleasa ar bhaill foirne ‘dul isteach in ábhar bríoch’. Tá an fhaisnéis sin ríthábhachtach don phobal chun grinnscrúdú a dhéanamh más rud é, mar a luaitear i dtreoirlínte FCTC, nach ndéantar na hidirghníomhaíochtaí le hionadaithe tobac ach amháin nuair is gá agus a mhéid is fíorghá chun a chur ar a gcumas tionscal an tobac agus táirgí tobac a rialáil go héifeachtach.

Mhínigh ionadaithe an Choimisiúin gur ar an tseirbhís lena mbaineann atá an fhreagracht as cruinneas agus cruinneas ábhar an chruinnithe.  Mar sin féin, d’fhéadfadh ábhar an chruinnithe a bheith gearr agus leathan, ach ní mór dó a bheith fóinteach fós i gcomhréir le treoir inmheánach an Choimisiúin.

V. Maidir leis na hiarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid faoi idirghníomhaíochtaí an Choimisiúin le tionscal an tobac, an bhféadfadh an Coimisiún a fhreagraí ar na hiarrataí sin a chur ar fáil don Ombudsman freisin?

Mhínigh ionadaithe an Choimisiúin gur léirmhínigh siad iarraidh an Ombudsman mar iarraidh nach gcumhdaítear léi ach na doiciméid ina bhfuil na hiarrataí ar rochtain ar dhoiciméid. Dheimhnigh an Coimisiún go gcuirfidh sé cóip de na freagraí a tugadh ar na hiarrataí sin ar fáil don Ombudsman.

Tabhairt i gcrích an chruinnithe

Ghabh foireann fiosrúcháin an Ombudsman buíochas le hionadaithe an Choimisiúin as na mínithe agus na soiléirithe a cuireadh ar fáil.

Chuir foireann fiosrúcháin an Ombudsman in iúl don Choimisiún, tar éis anailís a dhéanamh ar na doiciméid ar chomhaontaigh an Coimisiún iad a roinnt leis an Ombudsman, go bhféadfadh sé cruinniú eile a sceidealú go luath amach anseo.

Obair leantach

Chomhaontaigh ionadaithe an Choimisiúin an méid seo a leanas a roinnt leis an Ombudsman Eorpach:

• Liosta de chruinnithe le tionscal an tobac nó le heagraíochtaí a bhaineann le tionscal an tobac de gach ball foirne, faoi bhun leibhéal an Ard-Stiúrthóra freisin i ngach Ard-Stiúrthóireacht, san Ardrúnaíocht agus sa tSeirbhís Dlí agus miontuairiscí má tá siad ar fáil.
• Freagraí an Choimisiúin ar na hiarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a fuair sé in 2020 agus 2021 maidir le cruinnithe le tionscal an tobac.
• Samplaí de mhalartuithe agus de chomhairle a thug AS SANTE do bhaill foirne in Ard-Stiúrthóireachtaí eile de chuid an Choimisiúin maidir le cruinnithe le hionadaithe leasa tobac.

An Bhruiséil, 20/05/2022

Leticia Díez Sánchez Jennifer King                                                                 

Oifigeach Fiosrúcháin Saineolaí Dlí                                                                

 

[1] Litir ón Ombudsman Eorpach chuig an gCoimisiún Eorpach maidir le trédhearcacht a idirghníomhaíochtaí le hionadaithe thionscal an tobac: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/149744

[2] Cinneadh 2014/839/AE ón gCoimisiún an 25 Samhain 2014 maidir le foilsiú faisnéise faoi chruinnithe arna dtionól idir Comhaltaí an Choimisiúin agus eagraíochtaí nó daoine féinfhostaithe agus Cinneadh 2014/838/AE ón gCoimisiún an 25 Samhain 2014 maidir le foilsiú faisnéise faoi chruinnithe arna dtionól idir Ard-Stiúrthóirí an Choimisiúin agus eagraíochtaí nó daoine féinfhostaithe.

[3] Mar sin féin, cuireann an Coimisiún moladh caighdeánach faoi bhráid a fhoirne uile gan dul i mbun teagmhálacha le hionadaithe sainleasa neamhchláraithe.

[4] Is bunachar sonraí é an Clár Trédhearcachta ina liostaítear ‘ionadaithe sainleasa’ (eagraíochtaí, comhlachais, grúpaí agus daoine féinfhostaithe) a dhéanann gníomhaíochtaí chun tionchar a imirt ar phróiseas cinnteoireachta agus beartais an Aontais. Sa Chomhaontú Idirinstitiúideach idir Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh agus an Coimisiún Eorpach maidir le Clár Trédhearcachta sainordaitheach, leagtar amach na rialacha agus na prionsabail lena rialaítear an Clár Trédhearcachta. Tá an Clár á bhainistiú ag Rúnaíocht, ar a bhfuil baill foirne ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún.