Η υπόθεση αφορούσε την άρνηση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παράσχει πλήρη πρόσβαση σε νομικές γνωμοδοτήσεις σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις κανονισμών για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) και σχετικά με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Ποινικής Δικαιοσύνης (EUROJUST).

Κατά τη διάρκεια της έρευνας της Διαμεσολαβήτριας, το Συμβούλιο συμφώνησε να δημοσιοποιήσει δύο από τα τέσσερα έγγραφα, αλλά διατήρησε την άρνησή του να δημοσιοποιήσει πλήρως τα δύο εναπομένοντα έγγραφα, μολονότι χορηγήθηκε μερική πρόσβαση.

Ο Διαμεσολαβητής αποδέχεται ότι η άρνηση πλήρους δημοσιοποίησης των νομικών γνωμοδοτήσεων ήταν δικαιολογημένη με την αιτιολογία ότι θα υπονόμευε την προστασία των νομικών γνωμοδοτήσεων και των δικαστικών διαδικασιών. Ως εκ τούτου, περατώνει την υπόθεση με τη διαπίστωση ότι δεν συντρέχει περίπτωση κακοδιοίκησης, αλλά καλεί το Συμβούλιο να επανεξετάσει την άρνησή του υπό το πρίσμα της περαιτέρω παρόδου του χρόνου.

Η υπόθεση κινήθηκε από μια ένωση νομικών εμπειρογνωμόνων από όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία υλοποίησε ένα έργο που συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αφορούσε την εικαζόμενη αθέμιτη ανάκτηση, κατόπιν ελέγχου, ποσών που εσφαλμένα θεωρήθηκαν μη επιλέξιμα βάσει της συμφωνίας επιχορήγησης.

Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε το ζήτημα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, μετά την παρέμβασή της, είχε εξευρεθεί λύση. Ως εκ τούτου, έθεσε την υπόθεση στο αρχείο.

Η υπόθεση αφορούσε την παράλειψη της Επιτροπής να απαντήσει στα μηνύματα του καταγγέλλοντος σχετικά με τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε όσον αφορά την υποβολή πρότασης επιχορήγησης. Λόγω τεχνικών προβλημάτων, ο καταγγέλλων δεν ήταν σε θέση να υποβάλει αίτηση μέσω του συστήματος PRIAMOS της Επιτροπής. Αντ’ αυτού, υπέβαλε την πρότασή της μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, η οποία παρέμεινε αναπάντητη.

Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε το ζήτημα και ζήτησε από την Επιτροπή να απαντήσει. Με το υπόμνημά της απαντήσεως, η Επιτροπή ζήτησε συγγνώμη για το γεγονός ότι δεν απάντησε νωρίτερα. Δήλωσε ότι δεν μπορούσε να δεχθεί την αίτηση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του καταγγέλλοντος, διότι το σύστημα λειτουργούσε σωστά και η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να εντοπίσει τυχόν προσπάθειες του καταγγέλλοντος να αποστείλει την πρόταση μέσω του PRIAMOS πριν από τη λήξη της προθεσμίας.

Η υπόθεση αφορούσε την άρνηση της Επιτροπής να επιτρέψει την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα σχετικά με την παρακολούθηση του διαδικτύου από τις υπηρεσίες πληροφοριών του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Διαμεσολαβήτρια συνέστησε στην Επιτροπή να χορηγήσει πρόσβαση σε ένα συγκεκριμένο έγγραφο (επιστολή του Υπουργού Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου προς τον τότε Αντιπρόεδρο της Επιτροπής) και, στην περίπτωση των άλλων εγγράφων που ζητήθηκαν, η Επιτροπή είτε να τα κοινοποιήσει είτε να αιτιολογήσει δεόντως τους λόγους για τους οποίους, κατά την άποψή της, η κοινοποίηση έπρεπε να απορριφθεί.

Η Επιτροπή αποφάσισε να κοινοποιήσει την επιστολή του Υπουργού Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, αποδεχόμενη έτσι το πρώτο μέρος της σύστασης του Διαμεσολαβητή. Ωστόσο, ενέμεινε στη θέση της περί μη δημοσιοποιήσεως των λοιπών εγγράφων. Δικαιολόγησε τη θέση αυτή με το σκεπτικό ότι εξακολουθούσε να διερευνά το ζήτημα του κατά πόσον τα προγράμματα μαζικής παρακολούθησης του Ηνωμένου Βασιλείου παραβιάζουν το δίκαιο της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά το δικαίωμα του ατόμου στην προστασία των δεδομένων. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι, έως ότου περατωθεί οριστικά η έρευνά της, η έγκαιρη κοινοποίηση των υπόλοιπων σχετικών εγγράφων θα επηρέαζε αρνητικά τον διάλογο μεταξύ των αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου και της Επιτροπής. Γενικότερα, υποστήριξε ότι η ικανότητά της να διεξάγει αποτελεσματικά την έρευνά της και να αποφασίζει για την κατάλληλη αντίδραση θα πρέπει να προστατεύεται από τον κίνδυνο εξωτερικής πίεσης. Τέλος, η Επιτροπή δεν θεώρησε ότι υπήρχε υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη γνωστοποίηση.

Ο Διαμεσολαβητής δεν είναι πεπεισμένος ότι η Επιτροπή αιτιολόγησε επαρκώς την απόφασή της να αρνηθεί την πρόσβαση του κοινού στα υπόλοιπα μη κοινοποιηθέντα έγγραφα. Δεδομένου ότι δεν γνωστοποίησε τα εν λόγω έγγραφα ούτε αιτιολόγησε επαρκώς την άρνηση πρόσβασης του κοινού σε αυτά, είναι σαφές ότι η Επιτροπή απέρριψε τη σύσταση του Διαμεσολαβητή σε σχέση με τα εν λόγω έγγραφα. Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι η Επιτροπή φαίνεται να μην έχει προβεί σε καμία ενέργεια όσον αφορά την έρευνά της από το 2013. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής διαπιστώνει ότι οι ενέργειες της Επιτροπής στην παρούσα υπόθεση ισοδυναμούν με κακοδιοίκηση και, στην πραγματικότητα, με σοβαρή κακοδιοίκηση, δεδομένης της σημασίας του συγκεκριμένου ζητήματος για τους πολίτες της ΕΕ.

Η υπόθεση αυτή αφορούσε την άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χορηγήσει πλήρη πρόσβαση του κοινού στις εκθέσεις αξιολόγησης των προτάσεων για ένα χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο για τους Ρομά στην Αλβανία.

Ο Διαμεσολαβητής ερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι η Επιτροπή ορθώς αρνήθηκε την πλήρη πρόσβαση βάσει της εξαίρεσης από την πρόσβαση του κοινού, η οποία προστατεύει τα εμπορικά συμφέροντα. Ως εκ τούτου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από την Επιτροπή.

Η μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ περιλαμβάνει την οικειοθελή ή αναγκαστική επιστροφή παράτυπων μεταναστών τρίτων χωρών (απορριφθέντων αιτούντων άσυλο και ατόμων χωρίς έγκυρη άδεια διαμονής) στις χώρες καταγωγής τους. Από τη φύση τους, οι επιχειρήσεις αναγκαστικής επιστροφής ενδέχεται να συνεπάγονται σοβαρές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η εν λόγω αυτεπάγγελτη έρευνα επιδίωξε να αποσαφηνίσει τον τρόπο με τον οποίο ο Frontex, ως συντονιστής των κοινών επιχειρήσεων επιστροφής (ΚΟΕ), διασφαλίζει τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας των ατόμων που επιστρέφονται.

Η Διαμεσολαβήτρια έλαβε τις απόψεις του Frontex και του υπευθύνου θεμελιωδών δικαιωμάτων του, επιθεώρησε τους φακέλους του Frontex και έλαβε εισηγήσεις από μέλη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών, του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και ορισμένων ΜΚΟ. Διαπίστωσε ότι, αν και έχουν γίνει πολλά, ο Frontex πρέπει να ενισχύσει τη διαφάνεια των εργασιών του για τις κοινές επιχειρήσεις, να τροποποιήσει τον κώδικα δεοντολογίας του σε τομείς όπως οι ιατρικές εξετάσεις και η χρήση βίας, και να συνεργαστεί περισσότερο με τα κράτη μέλη. Ο Frontex πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την προώθηση της ανεξάρτητης και αποτελεσματικής παρακολούθησης των κοινών επιχειρήσεων.

Η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την έρευνά της με μια σειρά προτάσεων προς τον Frontex σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω τις δραστηριότητές του στον τομέα αυτό.

Η καταγγέλλουσα στην παρούσα υπόθεση, λουξεμβουργιανής ιθαγένειας, αποκλείστηκε από τον διαγωνισμό για θέση στη Γαλλία με την αιτιολογία ότι δεν είναι Γαλλίδα υπήκοος. Η εν λόγω θέση ήταν αυτή ενός μη προεδρεύοντος δικαστή, ο οποίος επρόκειτο να εκπροσωπήσει την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες στο γαλλικό δικαστήριο ασύλου. Ο καταγγέλλων δήλωσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι ο περιορισμός της θέσης σε Γάλλους υπηκόους φαίνεται να συνιστά παραβίαση των διατάξεων του δικαίου της ΕΕ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Όταν η Επιτροπή έκρινε ότι δεν υπήρξε παραβίαση του δικαίου της ΕΕ, ο καταγγέλλων επικοινώνησε με τον Διαμεσολαβητή.

Η Επιτροπή έκρινε ότι εφαρμοζόταν εξαίρεση από το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Η εξαίρεση αυτή εφαρμόζεται στην περίπτωση απασχόλησης στη δημόσια διοίκηση και προβλέπεται στο άρθρο 45 παράγραφος 4 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι μια απόφαση στο θέμα αυτό απαιτούσε συγκεκριμένη αξιολόγηση της φύσης των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων του μη προεδρεύοντος δικαστή και υποστήριξε ότι είχε προβεί σε μια τέτοια αξιολόγηση. Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι, στο πλαίσιο αυτής της αξιολόγησης, η Επιτροπή δεν επικοινώνησε με τις γαλλικές αρχές για να λάβει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με την εν λόγω θέση. Ως εκ τούτου, η αρχική πρόταση της Διαμεσολαβήτριας ήταν η Επιτροπή να επανεξετάσει την αξιολόγησή της σχετικά με την καταγγελία παράβασης και πρότεινε στην Επιτροπή να διαβουλευθεί με τις γαλλικές αρχές. Απαντώντας στην πρόταση αυτή, η Επιτροπή υποστήριξε ότι είχε στη διάθεσή της επαρκείς πληροφορίες για να αποφανθεί επί του θέματος και ότι, ως εκ τούτου, δεν ήταν αναγκαίο να έλθει σε επαφή με τις γαλλικές αρχές. Αφού εξέτασε τη λεπτομερή απάντησή της στην πρόταση, η Διαμεσολαβήτρια δέχθηκε ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή διέθετε επαρκείς πληροφορίες για να στηρίξει την απόφασή της. Ως εκ τούτου, περάτωσε την έρευνα με τη διαπίστωση ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση εκ μέρους της Επιτροπής.

Η υπόθεση αυτή αφορούσε ανεπιτυχή αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα. Η Επιτροπή αρνήθηκε να κοινοποιήσει την αλληλογραφία της με τις πολωνικές αρχές σχετικά με τις προκαταρκτικές έρευνές της για το πολύ υψηλό κόστος της υποβολής νομικών αξιώσεων σχετικά με διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων στην Πολωνία. Η Επιτροπή επιδίωξε να εξακριβώσει κατά πόσον η σχετική πολωνική νομοθεσία ήταν σύμφωνη με το δίκαιο της ΕΕ. Ισχυριζόμενη την ανάγκη προστασίας μιας εν εξελίξει έρευνας, επικαλέστηκε εξαίρεση από το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού που προβλέπεται στη σχετική νομοθεσία (κανονισμός 1049/2001). Η Επιτροπή δεν δέχθηκε το επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι υπήρχε υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση, το οποίο δεν επέτρεπε την επίκληση της εξαίρεσης, ούτε ότι είχε σημασία το γεγονός ότι η εν λόγω εθνική νομοθεσία προσβαλλόταν στη συνέχεια ενώπιον του πολωνικού Συνταγματικού Δικαστηρίου (στο εξής: ΣΕΠ).

Ο Διαμεσολαβητής ερεύνησε το ζήτημα και έκρινε ότι η Επιτροπή δεν είχε αιτιολογήσει δεόντως την απόφασή της να αρνηθεί την πρόσβαση στα εν λόγω έγγραφα. Ο Διαμεσολαβητής έκρινε επίσης ότι η ακύρωση της σχετικής εθνικής νομοθεσίας από τον ΣΕΠ κατέστησε περιττές τις έρευνες της Επιτροπής. Λαμβάνοντας υπόψη αυτή τη νομική εξέλιξη και για λόγους οικονομίας της διαδικασίας και δικαιοσύνης, η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε να χορηγηθεί στον καταγγέλλοντα πρόσβαση στα ζητούμενα έγγραφα χωρίς να χρειάζεται να υποβάλει νέο αίτημα. Η Επιτροπή αρνήθηκε κατηγορηματικά. Επιπλέον, δεν παρέσχε πληρέστερη εξήγηση για την άρνησή της από εκείνη που είχε παράσχει με την απάντησή της στην επιβεβαιωτική αίτηση. Ο καταγγέλλων ενημέρωσε τον Διαμεσολαβητή ότι, εν τω μεταξύ, είχε πλέον πρόσβαση στα έγγραφα κατόπιν νέας αίτησης πρόσβασης βάσει του κανονισμού 1049/2001, η οποία υποβλήθηκε εν γνώσει του γεγονότος ότι η Επιτροπή είχε περατώσει την έρευνά της. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να θέσει την υπόθεση στο αρχείο με επικριτική παρατήρηση.

Το 2008, ένας ειδικευμένος γερμανός γιατρός έδωσε σε έναν ηλικιωμένο βρετανό άνδρα θανατηφόρα υπερβολική δόση ενός ισχυρού παυσίπονου. Η αναφορά στη Διαμεσολαβήτρια αφορούσε την άρνηση πρόσβασης του κοινού στα πρακτικά μιας συνεδρίασης που πραγματοποιήθηκε στην Eurojust μεταξύ γερμανών και βρετανών αξιωματούχων προκειμένου να συζητηθεί το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης που εκδόθηκε από τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου για τον γιατρό.

Οι κανόνες της Eurojust σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα δίνουν στους εκπροσώπους των κρατών μελών που συνεργάζονται με την Eurojust το δικαίωμα να αποφασίζουν, αντί της Eurojust, εάν η εξαίρεση για την πρόσβαση του κοινού ισχύει για έγγραφα που σχετίζονται με υποθέσεις που βρίσκονται στην κατοχή της Eurojust. Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι το εν λόγω έγγραφο σχετιζόταν σαφώς με υπόθεση και ότι οι γερμανοί και βρετανοί εκπρόσωποι είχαν ζητήσει από την Eurojust να μην το κοινοποιήσει. Διαπίστωσε επομένως ότι η Eurojust είχε τη νομική υποχρέωση να αρνηθεί την πρόσβαση στο έγγραφο.

Διαπίστωσε, όμως, επίσης ότι η Eurojust δεν ενημέρωσε τον ενδιαφερόμενο (ο οποίος είναι ο γιος του ανθρώπου που πέθανε) σχετικά με τους λόγους για τους οποίους οι γερμανοί και βρετανοί εκπρόσωποι θεώρησαν ότι έπρεπε να μην επιτραπεί η πρόσβαση. Ωστόσο, η Eurojust διατύπωσε τους λόγους αυτούς κατά τη διάρκεια της έρευνας της Διαμεσολαβήτριας. Η Διαμεσολαβήτρια, σε αυτό το πλαίσιο, προέτρεψε την Eurojust να παρέχει πάντοτε στους ενδιαφερομένους τους λόγους που προβάλλουν τα εθνικά μέλη σχετικά με την άρνηση πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα που σχετίζονται με υποθέσεις.

Η Διαμεσολαβήτρια τονίζει την ιδιαίτερα τραγική πτυχή της εν λόγω υπόθεσης αλλά και τη σημαντική κοινωνική της διάσταση , η οποία συνδέεται με τις προσπάθειες ενός γιου να μάθει πώς χειρίστηκαν οι δημόσιες αρχές τον θάνατο του πατέρα του. Από την άποψη αυτή, ενώ η Διαμεσολαβήτρια δεν έχει καμία αρμοδιότητα να αξιολογήσει εάν οι εκπρόσωποι της Βρετανίας και της Γερμανίας δικαίως αρνήθηκαν την πρόσβαση στο έγγραφο, συμβούλεψε τον ενδιαφερόμενο, αν το επιθυμούσε, να φέρει το θέμα ενώπιον των δικαστηρίων της ΕΕ, τα οποία από τον Δεκέμβριο του 2014 θα καταστούν αρμόδια για τέτοια είδους ζητήματα.