Ιστορικό της καταγγελίας

1. Ο καταγγέλλων, η ECA Watch, είναι διεθνής συνασπισμός ΜΚΟ που παρακολουθεί τους οργανισμούς εξαγωγικών πιστώσεων —εθνικούς φορείς που παρέχουν χρηματοδοτική στήριξη σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε αγορές (για παράδειγμα, αναπτυσσόμενες χώρες) οι οποίες θεωρούνται υπερβολικά επικίνδυνες για συμβατική ιδιωτική χρηματοδότηση. Η χρηματοδοτική στήριξη παρέχεται με τη μορφή εγγυήσεων, δανείων και ασφάλισης. Οι οργανισμοί εξαγωγικών πιστώσεων μπορεί να είναι ιδιωτικοί, ημι-ιδιωτικοί ή δημόσιοι φορείς. Τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ διαθέτουν οργανισμούς εξαγωγικών πιστώσεων.

2. Σύμφωνα με τον κανονισμό 1233/2011 [1], τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τα οικεία προγράμματα εξαγωγικών πιστώσεων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Με βάση τις εκθέσεις αυτές, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ετήσια επισκόπηση των δραστηριοτήτων των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων. Η επανεξέταση αυτή περιλαμβάνει αξιολόγηση της συμμόρφωσης των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων με τους στόχους και τις υποχρεώσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της προστασίας του περιβάλλοντος.

3.  Ο καταγγέλλων αμφισβήτησε την επάρκεια της ετήσιας επανεξέτασης των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων των κρατών μελών από την Επιτροπή. Ειδικότερα, ο καταγγέλλων θεώρησε ότι η επανεξέταση της Επιτροπής δεν ήταν αρκετά διεξοδική όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος [2].

Παράλειψη της Επιτροπής να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων με τον κανονισμό 1233/2011

Η σύσταση του Διαμεσολαβητή

4. Η Διαμεσολαβήτρια εξέτασε την ετήσια επισκόπηση της Επιτροπής και έκρινε ότι θα πρέπει να βελτιωθεί, ιδίως όσον αφορά τη συλλογή πληροφοριών και την αξιολόγηση σε σχέση με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος. Ως εκ τούτου, προτείνει στην Επιτροπή να το πράξει.

5.  Η Επιτροπή απέρριψε την πρόταση του Διαμεσολαβητή, κυρίως επειδή έκρινε ότι υπερέβαινε τα επιτρεπόμενα από την ισχύουσα νομοθεσία. Στη συνέχεια, ο Διαμεσολαβητής διατύπωσε τις ακόλουθες τρεις συστάσεις [3]:

θ) Η Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβει την κατάλληλη πρωτοβουλία, κατόπιν διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών και με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, για την αναθεώρηση του υποδείγματος καταλόγου ελέγχου με σκοπό την ενίσχυση της μεθοδολογίας υποβολής εκθέσεων και, ειδικότερα, να διασφαλίσει α) τη συμπερίληψη ρητών αναφορών στις σχετικές αρχές στις Συνθήκες και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και β) τη θέσπιση μεθοδολογίας για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με μη χρηματοοικονομικά ζητήματα.

ii) Μετά τη συνεργασία της με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα πρέπει να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές για να συνδράμει τα κράτη μέλη στην υποβολή εκθέσεων στην Επιτροπή και με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι εκθέσεις των κρατών μελών θα είναι όσο το δυνατόν πληρέστερες και θα παρουσιάζονται κατά τρόπο που να διευκολύνει την επακόλουθη ανάλυση και αξιολόγηση των εν λόγω εκθέσεων από την Επιτροπή.

iii) Με βάση το σημείο ii) ανωτέρω, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει μέτρα για την ενίσχυση της ανάλυσης και της αξιολόγησης που χρησιμοποιεί κατά την προετοιμασία των ετήσιων επανεξετάσεων που υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με το παράρτημα Ι του κανονισμού 1233/2011.

6. Στην απάντησή της, η Επιτροπή αμφισβήτησε την ανάλυση της εφαρμοστέας νομοθεσίας από τον Διαμεσολαβητή. Ωστόσο, συμφώνησε να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων και την εφαρμογή των συστάσεων της Διαμεσολαβήτριας.

7. Η Επιτροπή δήλωσε ότι θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που εγείρονται στις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας.

Ø Όσον αφορά το υπόδειγμα καταλόγου ελέγχου και τη μεθοδολογία υποβολής εκθέσεων, η Επιτροπή θα ζητήσει τις απόψεις του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου σχετικά με τις συστάσεις του Διαμεσολαβητή. Κατόπιν διαβούλευσης με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, η Επιτροπή θα προτείνει σχέδιο αναθεωρημένου καταλόγου σημείων προς εξέταση από την ομάδα εργασίας του Συμβουλίου για τις εξαγωγικές πιστώσεις.

Ø Σε περίπτωση που η ομάδα εργασίας του Συμβουλίου καταρτίσει αναθεωρημένο υπόδειγμα καταλόγου ελέγχου που θα απαιτεί λεπτομερέστερες πληροφορίες πέραν εκείνων που απαιτούνται βάσει του κανονισμού 1233/2011, η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσον είναι αναγκαίο ένα σύνολο κατευθυντήριων γραμμών για να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν τις πληροφορίες αυτές κατά τρόπο που να διευκολύνει την αξιολόγηση της συμμόρφωσης της Επιτροπής με το δίκαιο της ΕΕ.

Ø Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, η Επιτροπή θα συμβουλεύεται την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης. Η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει επίσης τους υφιστάμενους διαύλους συνεργασίας της με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών για να ζητήσει τις απόψεις τους και να τους ενημερώσει σχετικά με τη διαδικασία.

8. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι, εάν τα κράτη μέλη συμφωνήσουν να υποβάλουν πληροφορίες βάσει αναθεωρημένου υποδείγματος καταλόγου σημείων ελέγχου, αυτό θα ενισχύσει την ανάλυση και την αξιολόγηση των πρακτικών των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων στην έκθεση που υποβάλλει η Επιτροπή στο Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι παραμένει πρόθυμη να επανεξετάσει το ζήτημα αυτό στο μέλλον κατά την επανεξέταση του κανονισμού 1233/2011.

9. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων τόνισε ότι η Επιτροπή υποχρεούται εκ του νόμου να αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί εξαγωγικών πιστώσεων συμμορφώνονται με τους στόχους και τις υποχρεώσεις της Ένωσης. Στο πλαίσιο της χρηστής διοίκησης, η Επιτροπή θα πρέπει να αναζητήσει και να διασφαλίσει ότι λαμβάνει όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται για τη διενέργεια της εν λόγω αξιολόγησης.

10. Ο καταγγέλλων εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία της Επιτροπής όσον αφορά την αναθεώρηση του καταλόγου σημείων ελέγχου, την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών για τα κράτη μέλη και τη διαβούλευση με τους σχετικούς θεσμικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών. Ωστόσο, κατά την άποψή της, οι προβλεπόμενες αλλαγές δεν θα πρέπει να εξαρτώνται από τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα πρέπει να συμμορφωθεί πλήρως με το γράμμα και το πνεύμα του κανονισμού 1233/2011 ως έχει επί του παρόντος.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή μετά τη σύσταση

11. Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για τα μέτρα που ανακοίνωσε η Επιτροπή, τα οποία ανταποκρίνονται επαρκώς στις συστάσεις της. Το αναθεωρημένο υπόδειγμα καταλόγου ελέγχου, μαζί με τις κατευθυντήριες γραμμές για τα κράτη μέλη, αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά τη διαδικασία επανεξέτασης όσον αφορά τη συλλογή πληροφοριών. Με τις πληροφορίες αυτές, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση να διενεργεί ουσιαστική ανάλυση και αξιολόγηση.

12. Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει το ευρύ φάσμα φορέων με τους οποίους η Επιτροπή προτίθεται να προβεί σε διαβουλεύσεις στο μέλλον. Για να διασφαλιστεί ότι έχουν πλήρη επίγνωση της αξιολόγησης της Διαμεσολαβήτριας στην παρούσα υπόθεση, η Διαμεσολαβήτρια θα διαβιβάσει τη σύστασή της και την παρούσα απόφαση στο Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης.

13. Μολονότι η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την ερμηνεία της όσον αφορά τους σχετικούς νομικούς κανόνες, έχει καταγράψει τις απόψεις της στην πρότασή της για λύση και στη σύστασή της και εμμένει στις απόψεις αυτές.

14. Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα μπορεί να περατωθεί. Ο Διαμεσολαβητής θα ζητήσει από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση εντός ενός έτους σχετικά με τα μέτρα που έλαβε και το αποτέλεσμά τους.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Τα μέτρα που ανακοίνωσε η Επιτροπή ανταποκρίνονται επαρκώς στις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας.

Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει, εντός ενός έτους από την έκδοση της παρούσας απόφασης, έκθεση σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί και το αποτέλεσμά τους.  

Ο καταγγέλλων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 03/12/2018

[1] Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1233/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, για την εφαρμογή ορισμένων κατευθυντήριων γραμμών στον τομέα των εξαγωγικών πιστώσεων οι οποίες τυγχάνουν δημόσιας στήριξης και την κατάργηση των αποφάσεων 2001/76/ΕΚ και 2001/77/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 326 της 8.12.2011, σ. 45).

[2] Λεπτομερέστερες γενικές πληροφορίες παρέχονται στην πρόταση λύσης της Διαμεσολαβήτριας: https://ombudsman.europa.eu/cases/solution.faces/en/95453/html.bookmark

[3] Το πλήρες κείμενο της σύστασης της Διαμεσολαβήτριας διατίθεται στη διεύθυνση: https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/95605