Η υπόθεση αφορούσε τη μη παροχή ουσιαστικής απάντησης από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) σε διοικητική καταγγελία σχετικά με ισχυρισμούς για παρενόχληση και παρατυπίες που διατυπώθηκαν από υπάλληλο του μόνιμου σώματος κατηγορίας 2.

Ο καταγγέλλων υπέβαλε τη διοικητική καταγγελία στον Frontex τον Μάρτιο του 2023. Ο Frontex απάντησε ότι, σε αντίθεση με προηγούμενες πληροφορίες που είχε παράσχει στον καταγγέλλοντα, ο τελευταίος δεν είχε το δικαίωμα να υποβάλει τέτοια καταγγελία. Κατά συνέπεια, δεν θα ελάμβανε ουσιαστική απάντηση. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της έρευνας της Διαμεσολαβήτριας, ο Frontex δήλωσε ότι θα παράσχει γενική ουσιαστική απάντηση στον καταγγέλλοντα έως τον Νοέμβριο του 2024. Ο Frontex υπέβαλε την εν λόγω απάντηση στον καταγγέλλοντα μόλις τον Δεκέμβριο του 2025. Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι οι ασυνεπείς πληροφορίες που παρασχέθηκαν στον καταγγέλλοντα και η κατάφωρη καθυστέρηση απάντησης στην καταγγελία συνιστούν κακοδιοίκηση. Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια δεν έκρινε αναγκαίο να διατυπώσει σύσταση, δεδομένου ότι ο Frontex έχει πλέον δώσει ουσιαστική απάντηση στον καταγγέλλοντα.

Επιπλέον, η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας αποκάλυψε την απουσία αποτελεσματικού μηχανισμού υποβολής καταγγελιών και επανόρθωσης για τους υπαλλήλους της κατηγορίας 2, όπως σε περιπτώσεις παρενόχλησης στον Frontex. Η Διαμεσολαβήτρια κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για συστημικό ζήτημα που συνιστά επίσης κακοδιοίκηση.

Η Διαμεσολαβήτρια συνέστησε στο διοικητικό συμβούλιο του Frontex να θεσπίσει αποτελεσματικό μηχανισμό υποβολής καταγγελιών και προσφυγών κατά την επικείμενη αναθεώρηση του νομικού πλαισίου για τους υπαλλήλους της κατηγορίας 2.

Στην εν λόγω αυτεπάγγελτη έρευνα αξιολογήθηκε ο τρόπος με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να εγγυηθεί τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο του μνημονίου συνεννόησης (ΜΣ) ΕΕ-Τυνησίας. Έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με τη φύση του μνημονίου συνεννόησης εν γένει και σχετικά με τη στήριξη πρωτοβουλιών για τον έλεγχο των συνόρων ειδικότερα, ιδίως υπό το πρίσμα των εξαιρετικά ανησυχητικών εκθέσεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι τυνησιακές αρχές αντιμετωπίζουν τους μετανάστες.

Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για την απουσία προηγούμενης εκτίμησης επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα (HRIA), ιδίως όσον αφορά τον πυλώνα «Μετανάστευση και κινητικότητα» του μνημονίου συνεννόησης και τα έργα που πρόκειται να υπαχθούν στον εν λόγω πυλώνα. Δεδομένου ότι αυτός ο πυλώνας του μνημονίου συνεννόησης έχει σαφώς σχεδιαστεί για τον περιορισμό και την αποθάρρυνση της παράτυπης μετανάστευσης προς την ΕΕ μέσω του καλύτερου ελέγχου της μετανάστευσης από τις τυνησιακές αρχές, η υλοποίηση έργων που θέτουν αυτόν τον στόχο σε εφαρμογή έχει προφανώς μια διάσταση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να απαντήσει σε σειρά ερωτήσεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να παρακολουθεί τον αντίκτυπο των δράσεων στο πλαίσιο του μνημονίου συνεννόησης στα ανθρώπινα δικαιώματα και τα μέτρα που έχει προβλέψει και προγραμματίσει, μεταξύ άλλων όσον αφορά την πιθανή αναστολή της χρηματοδότησης της ΕΕ, σε περίπτωση εντοπισμού παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι, παρά τους επανειλημμένους ισχυρισμούς της Επιτροπής ότι δεν υπήρχε ανάγκη προηγούμενης HRIA, είχε στην πραγματικότητα ολοκληρώσει μια διαδικασία διαχείρισης κινδύνου για την Τυνησία πριν από την υπογραφή του μνημονίου συνεννόησης.

Η διαδικασία αυτή, την οποία διεξάγει η Επιτροπή με όλες τις χώρες-εταίρους της ΕΕ που ενδέχεται να λάβουν δημοσιονομική στήριξη από την ΕΕ, έλαβε υπόψη κριτήρια παρόμοια με εκείνα που χρησιμοποιούνται στο πρότυπο της προηγούμενης HRIA. Οι εκθέσεις αυτές αξιολογούν, μεταξύ άλλων, την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την ασφάλεια και τις συγκρούσεις στην οικεία χώρα εταίρο. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν είχε ανταλλάξει προορατικά τις πληροφορίες αυτές, μεταξύ άλλων στην απάντησή της στη στρατηγική πρωτοβουλία της Διαμεσολαβήτριας για το θέμα αυτό.

Η Διαμεσολαβήτρια υπέβαλε προτάσεις σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης αυτού του ζητήματος. Επίσης, - δεδομένης της έκτασης των κινδύνων που εντοπίστηκαν - πρότεινε στην Επιτροπή να επεξεργαστεί συγκεκριμένα κριτήρια για την πιθανή αναστολή των συμβάσεων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και σχετίζονται με τη διαχείριση της μετανάστευσης, όταν βρίσκει αποδεικτικά στοιχεία για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά την υλοποίηση των έργων. Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε στην Επιτροπή να ενθαρρύνει τους εταίρους υλοποίησης να δημιουργήσουν μηχανισμούς υποβολής καταγγελιών για άτομα που καταγγέλλουν εικαζόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους κατά την υλοποίηση έργων/προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ στην Τυνησία. Με δεδομένες τις πρόσφατες αναφορές για σημαντικά προβλήματα επιτόπου, αυτό έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Η υπόθεση αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα στο πλαίσιο των κονδυλίων της ΕΕ που χορηγούνται στην Ελλάδα για τη διαχείριση των συνόρων. Οι καταγγέλλοντες, διάφορες μη κυβερνητικές οργανώσεις, εξέφρασαν ανησυχίες ότι η Επιτροπή δεν παρακολούθησε και δεν αξιολόγησε αποτελεσματικά τις χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ δραστηριότητες διαχείρισης των συνόρων, σε ένα πλαίσιο επίμονων ισχυρισμών για σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις ελληνικές αρχές.

Η έρευνα εντόπισε τομείς τους οποίους θα πρέπει να εξετάσει η Επιτροπή για να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθεί και διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα στον τομέα αυτό. Ωστόσο, δεδομένου ότι η Επιτροπή αναμένει επί του παρόντος τελική έκθεση από τις ελληνικές αρχές σε μία από τις μεμονωμένες περιπτώσεις εικαζόμενων παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων που θίγονται στην παρούσα έρευνα, και θα αξιολογήσει επίσης τώρα τις δαπάνες της Ελλάδας στο πλαίσιο του σχετικού προγράμματος, η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την υπόθεση, διαπιστώνοντας ότι δεν ήταν δικαιολογημένες περαιτέρω έρευνες. Ωστόσο, διατύπωσε ορισμένες προτάσεις προς την Επιτροπή για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που εντοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας.

Ειδικότερα, η Διαμεσολαβήτρια παρότρυνε την Επιτροπή να θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τα θεμελιώδη δικαιώματα καθ’ όλη τη διάρκεια της υλοποίησης του προγράμματος, ιδίως όσον αφορά τον σχετικό «αναγκαίο πρόσφορο όρο» για την πρόσβαση σε κονδύλια. Στο πλαίσιο αυτών των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιστάσεων υπό τις οποίες θα παρακρατεί ή θα αναστέλλει κονδύλια της ΕΕ λόγω μη συμμόρφωσης με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τον σχετικό όρο χρηματοδότησης, και να δημοσιεύσει τα εν λόγω κριτήρια. Κατά την αξιολόγηση αξιόπιστων καταγγελιών σχετικά με παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του συνολικού ελληνικού προγράμματος, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει κατά πόσον η Ελλάδα εξακολουθεί να πληροί την προϋπόθεση των θεμελιωδών δικαιωμάτων που σχετίζεται με τα εν λόγω κονδύλια. Η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε επίσης προτάσεις σχετικά με τη διαφάνεια της διαδικασίας παρακολούθησης και μέτρα για την ενίσχυση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών.

 

Η υπόθεση αφορούσε την απόφαση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Επιλογής Προσωπικού (EPSO) να απορρίψει καταγγελία σχετικά με τεχνικά ζητήματα που αντιμετώπισε υποψήφιος κατά τη διάρκεια εξ αποστάσεως δοκιμασίας στο πλαίσιο διαδικασίας επιλογής προσωπικού της ΕΕ που διοργάνωσε η EPSO. Ο καταγγέλλων αμφισβήτησε την απόφαση της EPSO να απορρίψει την καταγγελία με το σκεπτικό ότι ο καταγγέλλων δεν είχε εγείρει το ζήτημα κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών.

Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε κακοδιοίκηση στον τρόπο με τον οποίο η EPSO χειρίστηκε την καταγγελία. Ειδικότερα, η EPSO θα έπρεπε να είχε λάβει δεόντως υπόψη τις πληροφορίες στις οποίες είχε πρόσβαση, οι οποίες επιβεβαίωναν τα πραγματικά περιστατικά που ανέφερε ο καταγγέλλων, και να είχε εξετάσει την καταγγελία. Η αποτυχία αυτή ισοδυναμούσε με κακοδιοίκηση.

Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε στην EPSO να ξεκινήσει διάλογο με τον καταγγέλλοντα με σκοπό την εξεύρεση κατάλληλης και δίκαιης λύσης, όπως η παροχή στον καταγγέλλοντα της δυνατότητας να επαναλάβει τις δοκιμασίες.