Η υπόθεση αφορούσε την άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χορηγήσει στο κοινό πρόσβαση σε έγγραφα σχετικά με τις αιτήσεις έργων εξόρυξης και επεξεργασίας ορυκτών που πρέπει να αναγνωριστούν ως «στρατηγικά έργα» βάσει του νόμου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Συγκεκριμένα, ο καταγγέλλων ζήτησε πρόσβαση σε τέσσερις αποφάσεις της Επιτροπής με τις οποίες χορηγήθηκε —ή όχι— το καθεστώς στρατηγικού έργου και σε τμήματα των αιτήσεων 12 έργων που βρίσκονται εντός της ΕΕ και των οποίων οι αιτήσεις έγιναν δεκτές. Η Επιτροπή έκρινε ότι η δημοσιοποίηση των εγγράφων θα έθιγε τα εμπορικά συμφέροντα των οικείων εταιριών, στηριζόμενη, όσον αφορά την πλειονότητα των επίμαχων εγγράφων, σε γενικό τεκμήριο μη δημοσιοποιήσεως. Μεταξύ άλλων στοιχείων, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση, δεδομένου ότι τα έγγραφα είναι πιθανό να περιέχουν σημαντικές περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι, λόγω της ίδιας της φύσης τους, δεν ήταν εύλογο για την Επιτροπή να εφαρμόσει γενικό τεκμήριο μη γνωστοποίησης σε έγγραφα που σχετίζονται με τον χαρακτηρισμό έργων κρίσιμων πρώτων υλών ως στρατηγικών έργων στο πλαίσιο της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Επιπλέον, με βάση την επιθεώρηση των εγγράφων από την ομάδα έρευνας της, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι δεν περιέχουν ευαίσθητες πληροφορίες καθ’ όλη τη διάρκεια, μεταξύ άλλων επειδή μεγάλα τμήματα αυτών είχαν ήδη δημοσιοποιηθεί νομίμως κατά τον χρόνο που η Επιτροπή εξέδωσε την τελική της θέση σχετικά με το αίτημα πρόσβασης της καταγγέλλουσας. Ο Διαμεσολαβητής έκρινε επίσης ότι τα έγγραφα περιέχουν εκτενείς περιβαλλοντικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων «πληροφοριών σχετικά με εκπομπές στο περιβάλλον» για τις οποίες θεωρείται ότι υφίσταται υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η άρνηση της Επιτροπής να παράσχει πρόσβαση στο κοινό συνιστούσε κακοδιοίκηση. Συνέστησε στην Επιτροπή να επανεξετάσει τη θέση της προκειμένου να παράσχει ευρεία πρόσβαση στα επίμαχα έγγραφα.

Οι τρεις υποθέσεις αφορούσαν τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφάρμοσε τους κανόνες της για τη βελτίωση της νομοθεσίας και άλλες διαδικαστικές απαιτήσεις κατά την κατάρτιση νομοθετικών προτάσεων σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (983/2025/MIK), την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2031/2024/VB) και την κοινή γεωργική πολιτική (1379/2024/MIK). Η Επιτροπή θεώρησε τις προτάσεις αυτές επείγουσες και, ως εκ τούτου, παρέλειψε τα μέτρα που προβλέπονται στους κανόνες της, όπως οι εκτιμήσεις επιπτώσεων και οι δημόσιες διαβουλεύσεις. Οι καταγγέλλοντες, οι οποίοι είναι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, θεώρησαν ότι οι παραλείψεις αυτές παραβιάζουν τους κανόνες της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Σε δύο περιπτώσεις, οι καταγγέλλοντες ισχυρίστηκαν επίσης ότι η Επιτροπή δεν αξιολόγησε τη συνοχή των νομοθετικών προτάσεων με τους στόχους της ΕΕ για το κλίμα, όπως απαιτείται από τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα. Σε μία περίπτωση, ο καταγγέλλων εξέφρασε περαιτέρω την ανησυχία ότι η Επιτροπή παραβίασε τον εσωτερικό κανονισμό της σχετικά με τις διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις.

Με βάση τις έρευνές της, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε διαδικαστικές ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εκπόνησε τις εν λόγω νομοθετικές προτάσεις, οι οποίες, στο σύνολό τους, ισοδυναμούσαν με κακοδιοίκηση. Για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων, η Διαμεσολαβήτρια συνέστησε στην Επιτροπή να διασφαλίσει την προβλέψιμη, συνεπή και μη αυθαίρετη εφαρμογή των κανόνων της για τη βελτίωση της νομοθεσίας, καθορίζοντας «επείγουσες» καταστάσεις που δικαιολογούν παρέκκλιση από τις απαιτήσεις τους, καθώς και καταγράφοντας και εξηγώντας τους λόγους για τυχόν χορηγηθείσες παρεκκλίσεις. Επιπλέον, όταν χορηγούνται παρεκκλίσεις, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει διαδικασία για να διασφαλίσει ότι η επείγουσα προετοιμασία νομοθετικών προτάσεων εξακολουθεί να συμμορφώνεται με τις αρχές μιας διαφανούς, τεκμηριωμένης και χωρίς αποκλεισμούς νομοθετικής διαδικασίας. Για να συνδράμει την Επιτροπή στο έργο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε επίσης τέσσερις προτάσεις βελτίωσης, οι οποίες περιλάμβαναν: αποσαφήνιση των κανόνων διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη για επείγουσες προτάσεις· διασφάλιση της έγκαιρης δημοσίευσης των αναλυτικών εγγράφων που αντικαθιστούν τις εκτιμήσεις επιπτώσεων και περιγράφουν τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίζονται οι προτάσεις της, ώστε να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή δημόσιου διαλόγου πριν από την έγκριση της νομοθεσίας· την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή αξιολογήσεων κλιματικής συνέπειας· παροχή και καταγραφή αιτιολογήσεων κατά τη συντόμευση των περιόδων διυπηρεσιακής διαβούλευσης κάτω από τα καθορισμένα όρια.

Στην απάντησή της προς τη Διαμεσολαβήτρια, η Επιτροπή συμφώνησε να εξετάσει τον ορισμό των «επειγουσών» καταστάσεων κατά την επικείμενη αναθεώρηση των κανόνων για τη βελτίωση της νομοθεσίας, καθώς και να καταγράψει και να δημοσιεύσει τους λόγους για την εφαρμογή τυχόν παρεκκλίσεων από τις απαιτήσεις τους. Η Επιτροπή δεσμεύτηκε επίσης να διασφαλίσει στοχευμένες διαβουλεύσεις σχετικά με τις «επείγουσες» προτάσεις της, να δημοσιεύσει τα αναλυτικά έγγραφα με αποδεικτικά στοιχεία που υποστηρίζουν τις προτάσεις της εντός τριών μηνών από την έγκρισή τους, να συμπεριλάβει αξιολογήσεις κλιματικής συνέπειας τόσο στα αναλυτικά έγγραφα όσο και στα επεξηγηματικά μνημόνια για μελλοντικές προτάσεις και να παράσχει αιτιολογήσεις για συντομευμένες διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις.

Οι καταγγέλλοντες, στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απάντηση της Επιτροπής, θεώρησαν ότι οι δεσμεύσεις της Επιτροπής δεν είναι ούτε αρκετά σαφείς ούτε αρκετά συγκεκριμένες ώστε να εγγυώνται μια διαφανή, χωρίς αποκλεισμούς και τεκμηριωμένη νομοθετική διαδικασία.

Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη συνολική εποικοδομητική απάντηση της Επιτροπής στις συστάσεις και τις προτάσεις της για βελτίωση. Ωστόσο, η απάντηση της Επιτροπής δεν παρέχει ακόμη επαρκή σαφήνεια σχετικά με τα συγκεκριμένα μέτρα που προτίθεται να λάβει για την εφαρμογή των συστάσεων και των προτάσεων βελτίωσης της Διαμεσολαβήτριας.

Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια θα παρακολουθεί το θέμα αυτό βάσει μελλοντικών καταγγελιών και μόλις η Επιτροπή ολοκληρώσει την αναθεώρηση των κανόνων για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Στο παρόν στάδιο, δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες και ο Διαμεσολαβητής περάτωσε τις τρεις υποθέσεις.

Η υπόθεση αφορούσε την άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επιτρέψει την πρόσβαση του κοινού σε αίτηση για την αναγνώριση έργου εξόρυξης και επεξεργασίας ορυκτών ως «στρατηγικού έργου» βάσει του νόμου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες και τη σχετική αξιολόγηση της Επιτροπής. Η Επιτροπή έκρινε ότι η γνωστοποίηση θα έθιγε τα εμπορικά συμφέροντα της οικείας εταιρείας, μεταξύ άλλων επειδή το έργο δεν είχε χαρακτηριστεί στρατηγικό έργο. Μεταξύ άλλων στοιχείων, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση, υποστηρίζοντας ότι τα επίμαχα έγγραφα ενδέχεται να περιέχουν σημαντικές περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Με βάση τον έλεγχο των επίμαχων εγγράφων από την ομάδα έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι ήταν εύλογο για την Επιτροπή να θεωρήσει ότι η γνωστοποίηση θα έθιγε τα εμπορικά συμφέροντα της οικείας εταιρείας. Επιπλέον, ενώ τα έγγραφα περιέχουν ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τις αναμενόμενες περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις του έργου, αυτό δεν επαρκούσε για τη θεμελίωση υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος για δημοσιοποίηση.

Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνα διαπιστώνοντας ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση στην άρνηση πρόσβασης της Επιτροπής.