Η υπόθεση αφορούσε την επάρκεια της ετήσιας επανεξέτασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων —εθνικών φορέων που παρέχουν χρηματοδοτική στήριξη σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε αγορές υψηλού κινδύνου— ιδίως όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος.

Η Διαμεσολαβήτρια ερεύνησε το θέμα και διαπίστωσε ότι η μεθοδολογία και οι διαδικασίες της Επιτροπής θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Ειδικότερα, η Διαμεσολαβήτρια συνέστησε στην Επιτροπή να ξεκινήσει διάλογο με τα κράτη μέλη και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό τη βελτίωση του υποδείγματος που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για τη σύνταξη των εκθέσεων σχετικά με τους οργανισμούς εξαγωγικών πιστώσεων, τις οποίες υποχρεούνται να υποβάλλουν στην Επιτροπή κάθε χρόνο. Ο Διαμεσολαβητής συνέστησε επίσης στην Επιτροπή, από την πλευρά της, να ενισχύσει το περιεχόμενο της ανάλυσης και της αξιολόγησης των ετήσιων επανεξετάσεων των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων που υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή ενημέρωσε τη Διαμεσολαβήτρια ότι θα ζητήσει τη γνώμη του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης και θα συνεργαστεί με την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να εφαρμόσει τις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα προτείνει στην ομάδα εργασίας του Συμβουλίου για τις εξαγωγικές πιστώσεις αναθεωρημένο υπόδειγμα καταλόγου ελέγχου που θα χρησιμοποιείται από τα κράτη μέλη για τις ετήσιες εκθέσεις τους. Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης το ενδεχόμενο κατάρτισης σχετικών κατευθυντήριων γραμμών για την υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη.

Δεδομένου ότι τα μέτρα που ανακοίνωσε η Επιτροπή ανταποκρίνονται επαρκώς στις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας, η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνά της, αλλά ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση εντός ενός έτους.

Το 2015, μια επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών διαπίστωσε ότι το σύστημα ασφάλισης υγείας για τα μέλη του προσωπικού της ΕΕ, το Κοινό Σύστημα Υγειονομικής Ασφάλισης (ΚΣΥΑ), δεν συμμορφώνεται με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ). Η επιτροπή συνέστησε την αναθεώρηση του ΚΣΥΑ ώστε να παρέχεται ολοκληρωμένη κάλυψη για τις ανάγκες υγείας που σχετίζονται με την αναπηρία.

Αφού έλαβε καταγγελίες από μέλη του προσωπικού, τα οποία αντιμετώπισαν προβλήματα όσον αφορά την πλήρη επιστροφή των ιατρικών εξόδων των δικών τους ή των μελών της οικογένειάς τους, η Διαμεσολαβήτρια διεξήγαγε στρατηγική έρευνα. Διαπίστωσε ότι η παράλειψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να λάβει αποτελεσματικά μέτρα ως απάντηση στη σύσταση της επιτροπής ισοδυναμούσε με κακοδιοίκηση. Ως εκ τούτου, συνιστά στην Επιτροπή να αναθεωρήσει τους κανόνες που διέπουν το ΚΣΥΑ. Διατύπωσε επίσης ορισμένες προτάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο καλύπτονται οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρία στο πλαίσιο του ΚΣΥΑ, καθώς και σχετικά με την ανάγκη κατάρτισης του προσωπικού και κατάλληλης διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, ώστε να διασφαλιστεί ότι το ΚΣΥΑ αντικατοπτρίζει τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία.

Η Επιτροπή απάντησε, δηλώνοντας ότι θα αναθεωρήσει τους κανόνες που διέπουν το ΚΣΥΑ και θα λάβει μέτρα για να δώσει συνέχεια στις περισσότερες από τις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας.

Δεδομένου ότι η Επιτροπή αποδέχθηκε τη σύστασή της, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει τη στρατηγική της έρευνα. Δεδομένης της σημασίας του ζητήματος, ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση εντός έξι μηνών σχετικά με την εφαρμογή της σύστασης. Η Διαμεσολαβήτρια επιβεβαιώνει επίσης την πρότασή της σχετικά με την ανάγκη να αναθεωρήσει η Επιτροπή τους κανόνες της του 2004 για την κάλυψη των αναγκών του προσωπικού με αναπηρία.

Η υπόθεση αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) χρησιμοποιεί το όριο τοξικολογικής ανησυχίας (TTC). Το TTC είναι ένα εργαλείο εκτίμησης κινδύνου που βασίζεται στην αρχή ότι υπάρχουν επίπεδα έκθεσης κάτω από τα οποία οι χημικές ουσίες δεν ενέχουν σημαντικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.

Το 2014, η EFSA και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) φιλοξένησαν εργαστήριο εμπειρογνωμόνων για την επανεξέταση της επιστήμης στην οποία βασίζεται η έννοια του ΣΕΤ. Τα συμπεράσματα του εργαστηρίου αποτέλεσαν αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης και δημοσιεύθηκαν τον Μάρτιο του 2016.

Η καταγγέλλουσα, μια ΜΚΟ, αμφισβήτησε τη χρήση της έννοιας του TTC από την EFSA, καθώς έκρινε ότι δεν αντικατοπτρίζει τα τρέχοντα επιστημονικά στοιχεία. Ανέφερε επίσης ότι πολλοί από τους εμπειρογνώμονες που συμμετείχαν στο εργαστήριο είχαν συγκρούσεις συμφερόντων.

Το Γραφείο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή δεν είναι επιστημονικός φορέας και δεν μπορεί να λάβει θέση σχετικά με τα πλεονεκτήματα ενός συγκεκριμένου εργαλείου εκτίμησης κινδύνου, όπως το ΣΕΤ. Βάσει της επανεξέτασης που διενεργήθηκε στην παρούσα υπόθεση, η Διαμεσολαβήτρια έκρινε εύλογες τις εξηγήσεις της EFSA σχετικά με τη χρήση του TTC.

Όσον αφορά τους εμπειρογνώμονες που συμμετείχαν στο εργαστήριο, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η EFSA δεν ήταν υποχρεωμένη να τους ελέγξει για συγκρούσεις συμφερόντων, δεδομένου ότι ήταν εύλογο να βασιστεί στον προηγούμενο έλεγχο των εν λόγω εμπειρογνωμόνων από τον ΠΟΥ.

Η Διαμεσολαβήτρια κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από την EFSA.

Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια πρότεινε στην EFSA να μεριμνήσει ώστε οι εμπειρογνώμονες που συμμετέχουν σε διασκέψεις ή συνεδριάσεις να μην αντιμετωπίζουν συγκρούσεις συμφερόντων, όταν η διάσκεψη ή η συνεδρίαση —όπως η επίμαχη— διοργανώνεται για την ενημέρωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της EFSA ή θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι το πράττει.

Η υπόθεση αφορούσε την επάρκεια της ετήσιας επανεξέτασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων —εθνικών φορέων που παρέχουν χρηματοδοτική στήριξη σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε «επικίνδυνες» αγορές— ιδίως όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος.

Η Διαμεσολαβήτρια ερεύνησε το θέμα και διαπίστωσε ότι η μεθοδολογία και οι διαδικασίες της Επιτροπής θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Ειδικότερα, προτείνει στην Επιτροπή να ξεκινήσει διάλογο με τα κράτη μέλη και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό τη βελτίωση του υποδείγματος που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για τη σύνταξη των εκθέσεων σχετικά με τους οργανισμούς εξαγωγικών πιστώσεων, τις οποίες υποχρεούνται να υποβάλλουν στην Επιτροπή κάθε χρόνο. Ο Διαμεσολαβητής πρότεινε επίσης στην Επιτροπή, από την πλευρά της, να ενισχύσει το περιεχόμενο της ανάλυσης και της αξιολόγησης των ετήσιων επανεξετάσεων των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων που υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Επιτροπή απέρριψε τις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας κυρίως επειδή θεωρεί ότι η εφαρμογή τους θα απαιτούσε τροποποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Η Διαμεσολαβήτρια διαφώνησε με τη θέση της Επιτροπής και έχει πλέον διατυπώσει συστάσεις προς την Επιτροπή με τους ίδιους όρους όπως και οι προηγούμενες προτάσεις της.  Ο Διαμεσολαβητής πιστεύει ότι η ετήσια επανεξέταση της Επιτροπής, την οποία αποστέλλει στο Κοινοβούλιο, θα πρέπει να αποτελεί κάτι περισσότερο από μια συλλογή του περιεχομένου των ετήσιων εκθέσεων που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη και ότι θα πρέπει να περιλαμβάνει τεκμηριωμένη και λεπτομερή αξιολόγηση των επιδόσεων των οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων, ιδίως όσον αφορά τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος.

Αυτή η στρατηγική έρευνα αφορά τη διαφάνεια ενός σημαντικού άτυπου μέρους της νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ, και συγκεκριμένα τη διαφάνεια των «τριμερών διαλόγων».

Τα δύο νομοθετικά όργανα της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεσπίζουν νομοθεσία κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, και οι δύο συννομοθέτες, επικουρούμενοι από την Επιτροπή, διαπραγματεύονται συχνά στο πλαίσιο των αποκαλούμενων τριμερών διαλόγων, οι οποίοι είναι άτυπες συναντήσεις μεταξύ εκπροσώπων των τριών εμπλεκόμενων θεσμικών οργάνων. Κατά τη διάρκεια τριμερούς διαλόγου, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προσπαθούν να συμφωνήσουν σε ένα κοινό κείμενο, με βάση τις αρχικές τους θέσεις, το οποίο στη συνέχεια ψηφίζεται σύμφωνα με την επίσημη νομοθετική διαδικασία. Οι τριμερείς διάλογοι αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικοί για την επίτευξη τέτοιων συμφωνιών και το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας εγκρίνεται πλέον με αυτόν τον τρόπο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια αντιπροσωπευτική δημοκρατία, όπου οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να καθιστούν τους εκπροσώπους τους υπόλογους για τις πολιτικές επιλογές που πραγματοποιούνται εξ ονόματός τους. Οι πολίτες έχουν επίσης το δικαίωμα να συμμετέχουν στη δημοκρατική διαδικασία της ΕΕ. Η διαφάνεια των τριμερών διαλόγων αποτελεί βασικό στοιχείο για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των εν λόγω δικαιωμάτων και για τη νομιμοποίηση της νομοθεσίας της ΕΕ. Το Δικαστήριο της ΕΕ έχει αποφανθεί ότι η ικανότητα των πολιτών της ΕΕ να γνωρίζουν τις εκτιμήσεις στις οποίες βασίζεται η νομοθετική δράση αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική άσκηση των δημοκρατικών τους δικαιωμάτων.

Ενώ η νομοθετική διαδικασία της ΕΕ είναι γενικά αρκετά διαφανής, μεταξύ άλλων σε σύγκριση με πολλά κράτη μέλη, αυτό το μέρος της διαδικασίας έχει εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ισορροπία μεταξύ της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας του τριμερούς διαλόγου και της διαφάνειάς της.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια κίνησε στρατηγική έρευνα. Εξέτασε ποιες πληροφορίες και ποια έγγραφα θα πρέπει να τίθενται προορατικά στη διάθεση του κοινού και σε ποια χρονική στιγμή, ώστε οι πολίτες να μπορούν να κάνουν χρήση των δικαιωμάτων τους.

Η διαφάνεια του τριμερούς διαλόγου αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της νομοθετικής νομιμότητας της ΕΕ. Οι πολίτες πρέπει να είναι σε θέση να ελέγχουν τις επιδόσεις των εκπροσώπων τους κατά τη διάρκεια αυτού του βασικού μέρους της νομοθετικής διαδικασίας. Οι πολίτες χρειάζονται επίσης πληροφορίες σχετικά με τα θέματα που συζητούνται κατά τη διάρκεια των τριμερών διαλόγων, ώστε να είναι σε θέση να συμμετέχουν αποτελεσματικά στη νομοθετική διαδικασία.

Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι στιγμής όσον αφορά τη βελτίωση της διαφάνειας των τριμερών διαλόγων. Ωστόσο, προτείνει στα τρία θεσμικά όργανα να δημοσιοποιήσουν τα ακόλουθα έγγραφα και πληροφορίες: ημερομηνίες τριμερούς διαλόγου, αρχικές θέσεις των τριών θεσμικών οργάνων, γενικές ημερήσιες διατάξεις τριμερούς διαλόγου, έγγραφα τεσσάρων στηλών, τελικά συμβιβαστικά κείμενα, σημειώματα τριμερούς διαλόγου που έχουν δημοσιοποιηθεί, κατάλογοι των εμπλεκόμενων φορέων λήψης πολιτικών αποφάσεων και, στο μέτρο του δυνατού, κατάλογο άλλων εγγράφων που κατατέθηκαν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Όλα αυτά θα πρέπει να διατίθενται σε μια εύχρηστη και κατανοητή κοινή βάση δεδομένων. Ενώ ορισμένα έγγραφα θα μπορούσαν να καταστούν διαθέσιμα κατά τη διάρκεια των τριμερών διαπραγματεύσεων , τα θεσμικά όργανα ενδέχεται να θεωρήσουν αναγκαίο, προς το δημόσιο συμφέρον, να παράσχουν προορατική πρόσβαση του κοινού σε ορισμένα είδη εγγράφων μόνο μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Η υπόθεση αφορούσε την εικαζόμενη παράλειψη του μηχανισμού καταγγελιών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) να διεκπεραιώσει εγκαίρως μια καταγγελία. Ο Διαμεσολαβητής διερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι η καθυστέρηση ήταν δικαιολογημένη λόγω της πολυπλοκότητας του αντικειμένου της καταγγελίας. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια δεν διαπίστωσε κακοδιοίκηση από την ΕΤΕπ.

Η υπόθεση αυτή προέκυψε από την παράλειψη της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κροατία να απαντήσει σε αίτημα παροχής πληροφοριών που υποβλήθηκε στο Facebook και από το γεγονός ότι μπλόκαρε τον καταγγέλλοντα στη σελίδα της στο Facebook. Ο καταγγέλλων είχε ρωτήσει αν ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας στην Κροατία ήταν πρώην μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Γιουγκοσλαβίας.

Δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει πλέον ξεμπλοκάρει τη σελίδα της στο Facebook και έχει απαντήσει, η Διαμεσολαβήτρια διαπιστώνει ότι η Επιτροπή έχει διευθετήσει αυτές τις πτυχές της υπόθεσης. Η Διαμεσολαβήτρια διαπιστώνει επίσης ότι η Επιτροπή δεν διέπραξε κακοδιοίκηση μη γνωστοποιώντας τις ζητούμενες πληροφορίες, διότι αποτελούσαν προστατευόμενα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα.

Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια διατυπώνει πρόταση βελτίωσης σχετικά με την ανάγκη για απαντήσεις στους πολίτες που επικοινωνούν με την Επιτροπή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός ότι το δικαίωμα απάντησης, το οποίο κατοχυρώνεται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και στις αρχές της χρηστής διοίκησης, όπως προβλέπεται στον ευρωπαϊκό κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς, ισχύει για τις επικοινωνίες που λαμβάνονται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με την επιφύλαξη μόνο των περιορισμών που δικαιολογούνται βάσει της αρχής της αναλογικότητας. Η Επιτροπή θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την αναθεώρηση του οδηγού για τους παρόχους πληροφοριών και σε κάθε άλλη σχετική εργασία.

Η υπόθεση αφορούσε εικαζόμενες συγκρούσεις συμφερόντων που αφορούσαν μέλη ομάδας εργασίας της Επιτροπής επιφορτισμένης με την επανεξέταση της επιστήμης σχετικά με τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία στην υγεία. Στην καταγγελία προς τη Διαμεσολαβήτρια προβαλλόταν ο ισχυρισμός ότι η Επιτροπή δεν είχε εξετάσει δεόντως κατά πόσον οι επιστήμονες της ομάδας εργασίας αντιμετώπιζαν συγκρούσεις συμφερόντων.

Ο Διαμεσολαβητής ερεύνησε το θέμα. Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέτασε δεόντως το θέμα και ότι οι επιστήμονες δεν είχαν αντικρουόμενα συμφέροντα. Επομένως, δεν υπήρξε κακοδιοίκηση εκ μέρους της Επιτροπής. Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι οι διαδικασίες της Επιτροπής θα μπορούσαν να βελτιωθούν και διατύπωσε ορισμένες προτάσεις βελτίωσης.

Η υπόθεση αφορούσε την παράλειψη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) να απαντήσει επαρκώς στο αίτημα του καταγγέλλοντος για παροχή πληροφοριών σχετικά με την αρμοδιότητα της ΕΚΤ να διασφαλίζει την επιβολή της νομοθεσίας για τη ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα και την προστασία των καταναλωτών στα κράτη μέλη. Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την ΕΚΤ να παράσχει στον καταγγέλλοντα λεπτομερή απάντηση σχετικά με τον εποπτικό της ρόλο έναντι των εθνικών κεντρικών τραπεζών, αλλά και σχετικά με τον ρόλο του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού στην εποπτεία ιδιωτικών οντοτήτων. Η ΕΚΤ απάντησε με σαφή και ολοκληρωμένο τρόπο. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να θέσει την υπόθεση στο αρχείο.

Η υπόθεση αφορούσε την παράλειψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να απαντήσει στην αλληλογραφία του καταγγέλλοντος, στην οποία ο καταγγέλλων επισήμανε μια εικαζόμενη ανακριβή δήλωση της Επιτρόπου Bienkowska σχετικά με τα πυροβόλα όπλα. Η Επιτροπή απάντησε κατά τη διάρκεια της έρευνας και αναγνώρισε την ανακρίβεια. Η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνα, καθώς η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη διευθέτηση της υπόθεσης. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής πρότεινε στην Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο δημοσίευσης διόρθωσης προκειμένου να διασφαλιστεί η ακριβής ενημέρωση του κοινού.