Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia przez Radę Unii Europejskiej pełnego dostępu do opinii prawnych odnoszących się do wniosków ustawodawczych dotyczących rozporządzeń w sprawie ustanowienia Prokuratury Europejskiej oraz Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (EUROJUST).

W trakcie dochodzenia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Rada zgodziła się na ujawnienie dwóch z czterech dokumentów, lecz ponownie odmówiła pełnego ujawnienia dwóch pozostałych, mimo że przyznała do nich dostęp częściowy.

Rzecznik zgadza się, że odmowa ujawnienia opinii prawnych była w pełni uzasadniona na podstawie ochrony porady prawnej i postępowania sądowego. W związku z tym Rzecznik zamyka sprawę, nie stwierdzając niewłaściwego administrowania, lecz zwraca się do Rady o ponowne rozpatrzenie odmowy z uwagi na upływ czasu.

Sprawa została wniesiona przez stowarzyszenie ekspertów prawnych z całej Unii Europejskiej, które zrealizowało projekt współfinansowany przez Komisję Europejską. Dotyczyła ona domniemanego nienależnego odzyskania, po przeprowadzeniu kontroli, kwot niesłusznie uznanych za niekwalifikowalne na mocy umowy o udzielenie dotacji.

Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał tę kwestię i stwierdził, że po jej interwencji znaleziono rozwiązanie. W związku z tym zamknęła sprawę.

Sprawa dotyczyła braku odpowiedzi Komisji na przesłania skarżącego dotyczące trudności ze złożeniem wniosku o dotację. Ze względu na problemy techniczne skarżący nie był w stanie złożyć wniosku za pośrednictwem systemu Komisji PRIAMOS. Zamiast tego przedłożyła swoją propozycję pocztą elektroniczną, która pozostała bez odpowiedzi.

Rzecznik Praw Obywatelskich zapytał o tę kwestię i zwrócił się do Komisji o udzielenie odpowiedzi. W swojej odpowiedzi Komisja przeprosiła za brak wcześniejszej odpowiedzi. Stwierdziła, że nie może przyjąć wniosku skarżącego pocztą elektroniczną, ponieważ system funkcjonował prawidłowo, a Komisja nie była w stanie zidentyfikować żadnych prób przesłania wniosku przez skarżącego za pośrednictwem PRIAMOS przed upływem terminu.

Sprawa ta dotyczyła odmowy udzielenia przez Komisję Europejską pełnego publicznego dostępu do sprawozdań z oceny wniosków dotyczących finansowanego przez UE projektu dotyczącego Romów w Albanii.

Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał tę kwestię i stwierdził, że Komisja słusznie odmówiła pełnego dostępu na podstawie wyjątku od publicznego dostępu, który chroni interesy handlowe. W związku z tym stwierdziła, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia przez Komisję publicznego dostępu do dokumentów dotyczących inwigilacji internetu przez brytyjskie służby wywiadowcze. Rzecznik zalecił, aby Komisja udzieliła dostępu do jednego konkretnego dokumentu (pisma brytyjskiego ministra spraw zagranicznych do ówczesnego wiceprzewodniczącego Komisji), a w przypadku pozostałych dokumentów, o które wnioskowano, aby Komisja albo je ujawniła, albo odpowiednio uzasadniła, dlaczego jej zdaniem należało odmówić ich ujawnienia.

Komisja postanowiła ujawnić pismo brytyjskiego ministra spraw zagranicznych, przyjmując tym samym pierwszą część zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich. Podtrzymała jednak swoje stanowisko, by nie ujawniać pozostałych dokumentów. Uzasadniła to stanowisko tym, że nadal badała kwestię, czy brytyjskie programy masowej inwigilacji naruszają prawo UE, w szczególności w odniesieniu do prawa osoby fizycznej do ochrony danych. Komisja argumentowała, że do czasu ostatecznego zamknięcia dochodzenia wcześniejsze ujawnienie pozostałych przedmiotowych dokumentów miałoby negatywny wpływ na dialog między władzami Zjednoczonego Królestwa a Komisją. Mówiąc bardziej ogólnie, argumentował on, że jego zdolność do skutecznego prowadzenia dochodzenia i decydowania o odpowiedniej reakcji powinna być chroniona przed ryzykiem presji zewnętrznej. Ponadto Komisja nie uznała, że za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny.

Rzecznik nie jest przekonany, że Komisja odpowiednio uzasadniła swoją decyzję o odmowie publicznego dostępu do pozostałych nieujawnionych dokumentów. Ponieważ Komisja nie ujawniła tych dokumentów ani nie przedstawiła odpowiednich powodów odmowy publicznego dostępu do nich, oczywiste jest, że Komisja odrzuciła zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich w odniesieniu do tych dokumentów. Ponadto Rzecznik zauważa, że wydaje się, iż Komisja nie podjęła żadnych działań w odniesieniu do swojego dochodzenia od 2013 r. Rzecznik stwierdza zatem, że działania Komisji w tej sprawie stanowią niewłaściwe administrowanie, a w rzeczywistości poważne niewłaściwe administrowanie, biorąc pod uwagę znaczenie tej konkretnej kwestii dla obywateli UE.

Skarżąca w tej sprawie, obywatelka luksemburska, została wykluczona z ubiegania się o stanowisko we Francji ze względu na to, że nie jest obywatelką francuską. Chodziło o stanowisko sędziego niebędącego przewodniczącym, który miał reprezentować Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców we francuskim sądzie ds. azylu. Skarżący poinformował Komisję Europejską, że ograniczenie stanowiska do obywateli francuskich wydaje się naruszać przepisy prawa UE dotyczące swobodnego przepływu pracowników. Gdy Komisja uznała, że nie doszło do naruszenia prawa UE, skarżący skontaktował się z Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

Komisja uznała, że zastosowanie ma wyjątek od prawa do swobodnego przepływu pracowników. Wyjątek ten ma zastosowanie w przypadku zatrudnienia w służbie publicznej i jest przewidziany w art. 45 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komisja przyznała, że decyzja w tej kwestii wymaga konkretnej oceny charakteru zadań i obowiązków sędziego niebędącego przewodniczącym i argumentowała, że dokonała takiej oceny. Rzecznik zauważył, że w ramach tej oceny Komisja nie skontaktowała się z władzami francuskimi w celu uzyskania dalszych informacji na temat przedmiotowego stanowiska. W związku z tym, zgodnie z pierwotną propozycją Rzecznika, Komisja powinna dokonać przeglądu swojej oceny skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i zasugerowała, aby Komisja skonsultowała się z władzami francuskimi. W odpowiedzi na ten wniosek Komisja utrzymywała, że dysponuje wystarczającymi informacjami przy podejmowaniu decyzji w tej sprawie i że w związku z tym nie ma potrzeby kontaktowania się z władzami francuskimi. Po rozważeniu szczegółowej odpowiedzi na wniosek Rzecznik Praw Obywatelskich przyznał, że w tym przypadku Komisja dysponowała wystarczającymi informacjami, na których mogła oprzeć swoją decyzję. W związku z tym zamknęła dochodzenie stwierdzeniem braku niewłaściwego administrowania ze strony Komisji.

Polityka migracyjna UE obejmuje dobrowolny lub przymusowy powrót migrantów o nieuregulowanym statusie z państw trzecich (odrzuconych osób ubiegających się o azyl i osób bez ważnego dokumentu pobytowego) do ich krajów pochodzenia. Ze względu na swój charakter operacje przymusowych powrotów mogą wiązać się z poważnymi naruszeniami praw podstawowych. Celem tego dochodzenia z własnej inicjatywy było wyjaśnienie, w jaki sposób Frontex, jako koordynator wspólnych operacji powrotowych, zapewnia poszanowanie praw podstawowych i godności ludzkiej osób powracających.

Rzecznik Praw Obywatelskich uzyskał opinie Fronteksu i jego urzędnika ds. praw podstawowych, skontrolował akta Fronteksu i otrzymał uwagi od członków europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich, Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Agencji ONZ ds. Uchodźców i szeregu organizacji pozarządowych. Stwierdziła, że chociaż zrobiono już wiele, Frontex musi zwiększyć przejrzystość swoich prac w zakresie JRO, zmienić swój kodeks postępowania w obszarach takich jak badania lekarskie i użycie siły oraz w większym stopniu współpracować z państwami członkowskimi. Frontex musi zrobić wszystko, co w jego mocy, aby promować niezależne i skuteczne monitorowanie wspólnych biur ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka dochodzenie serią wniosków skierowanych do Fronteksu w sprawie tego, w jaki sposób może on jeszcze bardziej usprawnić swoje działania w tej dziedzinie.

Sprawa ta dotyczyła bezskutecznego wniosku o udzielenie dostępu do dokumentów. Komisja odmówiła ujawnienia swojej korespondencji z władzami polskimi dotyczącej wstępnych dochodzeń w sprawie bardzo wysokich kosztów wnoszenia roszczeń prawnych związanych z postępowaniami o udzielenie zamówienia publicznego w Polsce. Komisja starała się ustalić, czy odpowiednie polskie przepisy są zgodne z prawem UE. Powołując się na potrzebę ochrony toczącego się dochodzenia, powołała się na wyjątek od prawa publicznego dostępu przewidzianego w odpowiednich przepisach (rozporządzenie 1049/2001). Komisja nie zgodziła się z argumentem skarżącego, że za ujawnieniem informacji przemawia nadrzędny interes publiczny, w którym odstąpiono od stosowania przywołanego wyjątku, ani że istotne jest, aby przedmiotowe przepisy krajowe były następnie kwestionowane przed polskim Trybunałem Konstytucyjnym.

Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał tę kwestię i uznał, że Komisja nie uzasadniła należycie swojej decyzji o odmowie dostępu do przedmiotowych dokumentów. Rzecznik uznał również, że unieważnienie odpowiednich przepisów krajowych przez PCT sprawiło, że dochodzenia Komisji stały się zbędne. Biorąc pod uwagę te zmiany prawne oraz w trosce o ekonomię procesową i sprawiedliwość, Rzecznik zasugerował, aby skarżącemu udzielono dostępu do żądanych dokumentów bez konieczności składania nowego wniosku. Komisja kategorycznie odmówiła. Ponadto nie przedstawiła ona pełniejszego wyjaśnienia swojej odmowy niż to, które przedstawiła w odpowiedzi na ponowny wniosek. Skarżący poinformował Rzecznika, że w międzyczasie uzyskał dostęp do dokumentów w następstwie nowego wniosku o dostęp na podstawie rozporządzenia 1049/2001 złożonego ze świadomością, że Komisja zamknęła dochodzenie. W tych okolicznościach Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił zamknąć sprawę z uwagą krytyczną.

W 2008 r. lekarz, który kwalifikacje zawodowe zdobył w Niemczech, zaaplikował starszemu Brytyjczykowi nadmierną dawkę silnego środka przeciwbólowego ze skutkiem śmiertelnym. Skarga skierowana do Rzecznik dotyczyła odmowy udzielenia publicznego dostępu do protokołu ze spotkania przedstawicieli Niemiec i Zjednoczonego Królestwa w Eurojuście, na którym omawiano kwestię europejskiego nakazu aresztowania lekarza wystawionego przez władze Zjednoczonego Królestwa.

Zgodnie z przepisami dotyczącymi udzielania przez Eurojust publicznego dostępu do dokumentów przedstawiciele państw członkowskich współpracujących z Eurojustem mogą w jego zastępstwie określić, czy w przypadku danych dokumentów związanych ze sprawą ma zastosowanie wyjątek od zasady publicznego dostępu. Rzecznik ustaliła, że żądany dokument był w oczywisty sposób związany ze sprawą oraz że przedstawiciele Niemiec i Zjednoczonego Królestwa zwrócili się do Eurojustu z wnioskiem o jego nieudostępnianie. Tym samym Rzecznik ustaliła, że Eurojust miał prawny obowiązek odmowy udzielenia dostępu do przedmiotowego dokumentu.

Rzecznik ustaliła jednak, że Eurojust nie poinformował skarżącego (którym jest syn zmarłego) o powodach, którymi kierowali się przedstawiciele Niemiec i Zjednoczonego Królestwa, kiedy uznali, że dostępu należy odmówić. Eurojust przedstawił natomiast takie uzasadnienie w toku dochodzenia prowadzonego przez Rzecznik. W tym kontekście Rzecznik zachęciła Eurojust o każdorazowe informowanie wnioskodawców o przedstawionych przez członków krajowych powodach odmowy udzielenia publicznego dostępu do dokumentów związanych ze sprawą.

Rzecznik podkreśla szczególnie dramatyczny i ważki społecznie wymiar przedmiotowej sprawy, która dotyczy starań podjętych przez syna w celu ustalenia, co w związku ze śmiercią jego ojca przedsięwzięły organy publiczne. W tym kontekście, nie będąc uprawnionym do oceny, czy odmowa udzielenia dostępu do dokumentu przez przedstawicieli Zjednoczonego Królestwa i Niemiec była słuszna, Rzecznik poinformowała skarżącego, że w razie potrzeby może on wystąpić do sądów UE, kiedy uzyskają one właściwość w takich sprawach, poczynając od grudnia 2014 r.