FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • ‎‎Zrozumiałe
  • Rozmiar tekstu

Chcieliby Państwo wnieść skargę przeciwko instytucji lub organowi UE?

Obecny język: 
  • Polski
Język źródłowy: 
Dostępne języki: 
Tłumaczenie tej strony zostało wygenerowane za pomocą tłumaczenia maszynowego.
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.

Zalecenie w sprawie odmowy udzielenia przez Komisję Europejską szerszego publicznego dostępu do dokumentów dotyczących monitorowania praw człowieka w odniesieniu do projektów finansowanych przez UE w Libii (sprawa 2089/2023/ACB)

Sprawa dotyczyła wniosku o publiczny dostęp do dokumentów będących w posiadaniu Komisji Europejskiej i związanych z monitorowaniem praw człowieka w odniesieniu do projektów finansowanych przez UE w Libii. Wniosek skarżącego o publiczny dostęp był następstwem oświadczenia złożonego przez Komisję przed Komisją Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z tym oświadczeniem wykonawca, któremu powierzono monitorowanie, jak dotąd nie zgłosił żadnych naruszeń zasady „nie czyń szkód” bezpośrednio związanych ze wszystkimi kosztami ponoszonymi przez „kryzysowy fundusz powierniczy UE na rzecz stabilności oraz eliminowania pierwotnych przyczyn migracji nieuregulowanej i wysiedleń w Afryce” (EUTFA). Skarżący zwrócił się zatem o publiczny dostęp do dokumentów, które umożliwiłyby mu weryfikację tego oświadczenia.

W swojej decyzji potwierdzającej Komisja wskazała 14 dokumentów, do których udzieliła ograniczonego dostępu lub do których nie udzieliła dostępu, powołując się na ochronę interesu publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego i stosunków międzynarodowych, a także ochronę danych osobowych i interesów handlowych wykonawcy.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zbadał przedmiotowe dokumenty. Na podstawie kontroli Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że odmowa udzielenia przez Komisję dostępu do dokumentów zawierających identyfikację graficzną wykonawcy była uzasadniona, biorąc pod uwagę konkretne zagrożenie dla bezpieczeństwa jej pracowników w terenie. Rzecznik stwierdził jednak również, że obszerne utajnienie przez Komisję umowy, jej aneksów i załączników, w tym zakresu zadań, wniosku o udzielenie dotacji, a także ogólnego podręcznika dotyczącego monitorowania praw człowieka, nie było uzasadnione. Kontrola wykazała ponadto, że istniały dodatkowe dokumenty zawierające merytoryczne ustalenia wykonawcy, które Komisja powinna była uznać za wchodzące w zakres wniosku. Rzecznik uważa, że obszerne utajnienia w zidentyfikowanych dokumentach oraz brak zidentyfikowania przez Komisję wszystkich dokumentów wchodzących w zakres wniosku skarżącego stanowią niewłaściwe administrowanie. Przedstawia ona dwa zalecenia dotyczące rozwiązania tych problemów.

 

Wykonane zgodnie z art. 4 ust. 1 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich [1]

Kontekst skargi

1. W 2015 r. utworzono „kryzysowy fundusz powierniczy UE na rzecz stabilności oraz eliminowania pierwotnych przyczyn migracji nieuregulowanej i wysiedleń w Afryce” (EUTFA)[2]. Programy w ramach FP dla Afryki są realizowane w dwudziestu sześciu krajach partnerskich w trzech regionach Afryki. W 2022 r. w ramach EUTFA uruchomiono prawie 456 mln EUR na projekty w Libii [3].

2. Projekty te obejmują dobrowolny powrót migrantów do ich krajów pochodzenia przy wsparciu reintegracji oraz ewakuację uchodźców i osób ubiegających się o azyl z Libii, bezpośrednią pomoc nadzwyczajną dla uchodźców i migrantów znajdujących się w trudnej sytuacji, działania stabilizacyjne społeczności (takie jak dostęp do edukacji dla dzieci) oraz wsparcie w związku z COVID-19.[4] Projekty te obejmują również projekty związane z zarządzaniem granicami [5].  

3. Komisja podała do wiadomości publicznej, że „[z]ważywszy na szczególne wyzwania związane z kontekstem libijskim, UE korzysta z monitorowania prowadzonego przez stronę trzecią w celu weryfikacji wyników i przestrzegania zasady »nie szkodzić« w operacjach FP dla Afryki w Libii”.[6] Zasada »nie szkodzić«[7] „obejmuje niewyrządzanie dalszych szkód ludności dotkniętej kryzysem i środowisku naturalnemu”[8].

4. W kwietniu 2022 r. przedstawiciel Komisji Europejskiej stwierdził [9] na posiedzeniu Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych Parlamentu Europejskiego (komisja LIBE), że Komisja wprowadziła „monitorowanie przez stronę trzecią” operacji w Libii w ramach EUTFA „ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia przestrzegania polityki »nie czyń szkód«”. Przedstawiciel dodał, że „do tej pory wykonawca nie zgłosił żadnych naruszeń zasady »nie czyń szkody« bezpośrednio związanych ze wszystkimi kosztami programów funduszy powierniczych [Komisji]”.

5. W maju 2022 r. skarżący, dziennikarz, zwrócił się o publiczny dostęp do dokumentów będących w posiadaniu Komisji na podstawie przepisów UE dotyczących dostępu do dokumentów [10] w celu zweryfikowania tego oświadczenia. Wniosek dotyczył wiadomości e-mail, w których ujawniono by tożsamość wykonawcy będącego osobą trzecią, zakres sprawozdawczości, wszystkie koszty finansowe związane z umową, a także „sprawozdanie”, o którym Komisja wspomniała na posiedzeniu komisji LIBE.

6. W lipcu 2022 r. Komisja odmówiła dostępu do sześciu dokumentów, które uznała za objęte zakresem wniosku, powołując się na ochronę interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych [11] oraz na trwający proces decyzyjny [12].

7. Niezadowolony z odmowy udzielenia przez Komisję dostępu do dokumentów skarżący zwrócił się w sierpniu 2022 r. do Komisji o ponowne rozpatrzenie decyzji (poprzez złożenie „wniosku potwierdzającego”).

8. W październiku 2023 r., po zaangażowaniu Rzecznika Praw Obywatelskich [13], Komisja wydała ostateczną decyzję („decyzja potwierdzająca”) w sprawie wniosku. W wykazie wymieniono 14 dokumentów wchodzących w zakres wniosku, w tym:

  • umowa z organizacją, której powierzono monitorowanie, dodatki do niej i załączniki do niej, w tym zakres zadań i wniosek o dotację; 
  • dwa „podręczniki” dotyczące praw człowieka i monitorowania „nie szkodzić”;
  • Trzy „sprawozdania”: jedno zatytułowane „HR Monitoring Inception Phase” (faza wstępna monitorowania zasobów ludzkich) i dwa zatytułowane „HR Monitoring interim report” (sprawozdanie okresowe z monitorowania zasobów ludzkich).

9. Komisja udzieliła częściowego dostępu do niektórych dokumentów, takich jak umowa wprowadzająca monitorowanie i załączniki do niej. Odmawiając dalszego dostępu, Komisja powołała się na ochronę interesu publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego [14] i stosunków międzynarodowych [15], a także ochronę danych osobowych [16] i interesów handlowych wykonawcy [17].

10. Skarżący, niezadowolony z otrzymanego dostępu, ponownie zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich.

W przedmiocie dochodzenia

11. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie odmowy udzielenia przez Komisję szerszego dostępu do zidentyfikowanych dokumentów. Ponieważ skarżący nie sprzeciwił się utajnieniu danych osobowych w dokumentach, dochodzenie Rzecznika nie objęło tych utajnień.

12. W trakcie dochodzenia zespół dochodzeniowy Rzecznika zbadał wszystkie dokumenty wskazane przez Komisję jako wchodzące w zakres wniosku. Kontrola ta sugerowała istnienie dodatkowych dokumentów potencjalnie wchodzących w zakres wniosku, które nie zostały zidentyfikowane przez Komisję. Przeprowadzono zatem kolejną kontrolę na próbie tych dokumentów. Zespół prowadzący dochodzenie dokonał również przeglądu dokumentacji dotyczącej konsultacji z wykonawcą w sprawie wniosku o publiczny dostęp.

13. Rzecznik umożliwił Komisji przedstawienie dodatkowych uwag na temat skargi, ale otrzymał jedynie pewne wyjaśnienia dotyczące zakresu wniosku [18].

Przedstawione argumenty

14. Argumenty Komisji dotyczące odmowy szerszego dostępu ze względu na ochronę interesu publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego można podsumować w następujący sposób:

  • Trybunał uznał, że instytucje Unii dysponują szerokim zakresem uznania przy ocenie, czy ujawnienie mogłoby naruszyć interes publiczny w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego.
  • Przedmiotowe dokumenty zawierają informacje szczególnie chronione, takie jak tożsamość wykonawcy, lokalizacje, w których zamówienie będzie realizowane, oraz szczegółową metodykę opracowaną przez wykonawcę w celu prowadzenia finansowanych działań, w tym informacje na temat sposobu działania członków sieci monitorowania w terenie.
  • Ujawnienie takich informacji, a nawet samej tożsamości wykonawcy, mogłoby ułatwić ataki na jego pracowników, ekspertów i sieć monitorującą zlokalizowaną w terenie w Libii, biorąc pod uwagę niestabilną sytuację w Libii.
  • Dwukrotnie konsultowano się z wykonawcą, który za każdym razem zgłaszał zastrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa w przypadku ujawnienia dokumentów.
  • Kilka dokumentów zostało przygotowanych przez wykonawcę z wykorzystaniem jego specyficznych cech graficznych, takich jak logo, układ i czcionka. Ujawnienie takich dokumentów mogłoby samo w sobie ujawnić tożsamość wykonawcy, ponieważ wykonawca opublikował inne dokumenty o tych samych cechach graficznych.
  •  Umowa przewiduje zobowiązanie wykonawcy do ochrony swoich pracowników, ekspertów i ich rodzin znajdujących się w Libii przed zagrożeniami fizycznymi. Ujawnienie dokumentów mogłoby doprowadzić wykonawcę do sytuacji, w której mógłby on osłabić swoją zdolność do wywiązania się z tego obowiązku.
  • Umowa została przedłużona. Działania wykonawcy są zatem nadal w toku (w październiku 2023 r., kiedy przyjęto decyzję potwierdzającą).

15. Jeżeli chodzi o ryzyko osłabienia stosunków międzynarodowych z władzami libijskimi, Komisja argumentowała, że zakres umowy zawiera szczegółową analizę sytuacji politycznej, sytuacji w zakresie bezpieczeństwa i sytuacji w zakresie praw człowieka w Libii. Informacje te nie są publicznie dostępne i mogą być postrzegane przez władze libijskie jako nieuzasadniona krytyka. Wyjaśniła również, że UE zamierza pomóc temu krajowi w jego wysiłkach na rzecz demokratycznego, stabilnego i dostatniego państwa w ramach „procesu berlińskiego” pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Oznacza to, że Komisja musi utrzymywać wysokiej jakości stosunki z władzami libijskimi, a ujawnienie takich dokumentów podważyłoby te stosunki.

16. W odniesieniu do ryzyka naruszenia interesów handlowych wykonawcy Komisja argumentowała, że dokumenty obejmują wniosek o udzielenie dotacji złożony przez wykonawcę i zawierają szczególne know-how, strategię, wiedzę wewnętrzną i inne szczegółowe informacje o wartości konkurencyjnej. Ujawnienie tych informacji dałoby innym wnioskodawcom ubiegającym się o dotacje w przyszłości podobne zaproszenia do składania wniosków możliwość kopiowania z tych wniosków i wykorzystywania ich do wspierania własnych wniosków. Jeden z dokumentów zawiera dane bankowe wykonawcy, które, jeśli zostaną ujawnione, mogą zostać wykorzystane przez cyberprzestępców do szkodliwych ataków.

17. Ponadto Komisja uznała, że skarżący w ponownym wniosku nie wykazał interesu publicznego w ujawnieniu informacji, który przeważałby nad ochroną tego interesu handlowego. Komisja nie była w stanie wskazać żadnego interesu publicznego, który mógłby przeważać nad interesem handlowym wykonawcy. 

18. Skarżący przedstawił w ponownym wniosku, powtórzonym w skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich, następujące argumenty:

  • Odmowa udzielenia dostępu stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa obywateli do jak najszerszego dostępu.
  • Komisja jest zobowiązana do przestrzegania Karty praw podstawowych [19] we wszystkich swoich działaniach, w tym w zakresie dystrybucji i monitorowania funduszy UE. Komisja powinna dopilnować, aby fundusze UE nie wspierały działań niezgodnych z wartościami i prawami UE uznanymi w Karcie.
  • Instytucje UE muszą podać konkretne i konkretne powody, dla których udzielenie dostępu do żądanych dokumentów mogłoby naruszyć chronione interesy. Ryzyko naruszenia interesów musi być racjonalnie przewidywalne i nie może być czysto hipotetyczne.
  • Odniesienie Komisji do „trudnego kontekstu w Libii” jest niejasne. Stwierdzenie, że ujawnienie informacji podważyłoby zdolność UE i jej „partnera wykonawczego do prowadzenia badań nad prawami człowieka”, jest również hipotetyczne. Dokumenty, których dotyczy wniosek, nie odnoszą się do stanowiska żadnej ze stron negocjacji i nie wyrażają żadnej konkretnej opinii Komisji na temat jakiegokolwiek stanowiska negocjacyjnego. Zgodnie z orzecznictwem Unii [20] ogólne odniesienie do wrażliwego charakteru informacji zawartych w takich sprawozdaniach lub do negocjacji z danym państwem trzecim nie jest wystarczającym powodem odmowy dostępu do dokumentów.
  • Jeżeli tylko jedna część żądanego dokumentu jest objęta wyjątkiem, pozostałe części dokumentu powinny zostać ujawnione. Jak wskazały sądy UE, przejrzystość umożliwia obywatelom ściślejszy udział w procesie decyzyjnym. To z kolei pozwala administracji UE cieszyć się większą legitymacją oraz być bardziej skuteczną i demokratycznie odpowiedzialną przed społeczeństwem.
  • Odmawiając uznania istnienia interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem informacji, Komisja zwraca się do opinii publicznej o uwzględnienie jej publicznych oświadczeń w wartości nominalnej.

19. Skarżący twierdził również, że częściowy dostęp udzielony na etapie potwierdzającym nie zawierał żadnych istotnych informacji dotyczących monitorowania prowadzonego przez wykonawcę.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

a) Zakres wniosku o publiczny dostęp

20. Kontrola dokumentów wskazanych przez Komisję jako objęte zakresem wniosku sugerowała, że Komisja mogła nie zidentyfikować wszystkich dokumentów istotnych dla wniosku.

21. Z pierwotnego wniosku i jego kontekstu jasno wynikało, że skarżący ubiegał się o dostęp do „sprawozdania” w celu zweryfikowania oświadczenia złożonego przez Komisję na posiedzeniu komisji LIBE. Stało się to jeszcze bardziej jasne w ponownym wniosku: „Moją rolą jako dziennikarza jest po części weryfikacja prawdziwości takich oświadczeń”. Skarżący domagał się zatem sprawozdania potwierdzającego stwierdzenie Komisji, że „wykonawca nie zgłosił żadnych naruszeń zasady »nie szkodzić« bezpośrednio związanych ze wszystkimi kosztami ponoszonymi przez nasze programy funduszy powierniczych”. Innymi słowy, skarżący ubiegał się o dostęp do dokumentów zawierających analizę merytoryczną wykonawcy dotyczącą prowadzonego przez niego monitoringu praw człowieka.

22. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich stwierdził, że „sprawozdania” określone przez Komisję jako wchodzące w zakres wniosku (do których odmówiono dostępu) nie zawierają ustaleń wykonawcy, lecz raczej opisują postępy w działaniach wykonywanych w ramach realizacji zamówienia.   

23. Ponadto zespół prowadzący dochodzenie zauważył, że zakres wymagań i obowiązków (załączony do umowy), który został całkowicie utajniony, odnosi się do trzech rodzajów sprawozdań, które wykonawca ma sporządzić w celu przedstawienia swoich ustaleń merytorycznych. Sprawozdania te nie zostały zidentyfikowane przez Komisję przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego o udzielenie dostępu. Na podstawie ich opisu Rzecznik uznał jednak, że mogą one również wchodzić w zakres wniosku o udzielenie dostępu. W związku z tym Rzecznik zwrócił się do Komisji o dokonanie przeglądu próby tych sprawozdań.

24. Kontrola wykazała, że dokumenty te zawierają analizę merytoryczną i ustalenia wykonawcy. Wydaje się zatem, że te merytoryczne sprawozdania są tym, czego szukał skarżący, gdy odniósł się do „sprawozdania” we wniosku o publiczny dostęp.

25. W związku z tym Rzecznik uważa, że dokonana przez Komisję ocena zakresu wniosku o publiczny dostęp była zbyt wąska i nie doprowadziła do zidentyfikowania wszystkich istotnych dokumentów. Stanowiło to niewłaściwe administrowanie. Rzecznik Praw Obywatelskich zaleca, aby Komisja ponownie przeszukała dokumenty wchodzące w zakres wniosku skarżącego i oceniła, czy mogą one zostać ujawnione na podstawie rozporządzenia 1049/2001. 

b) Ograniczone ujawnienie zidentyfikowanych dokumentów

Dokumenty, które mogą ujawnić tożsamość wykonawcy ze względu na jego tożsamość graficzną

26. Po przeanalizowaniu spornych dokumentów wiele z nich (tj. sprawozdania, faktury i podręcznik monitorowania i sprawozdawczości w zakresie praw człowieka)[21] zawiera identyfikację graficzną wykonawcy, jak stwierdziła Komisja. Poza logo wykonawcy, które można łatwo zredagować, wydaje się prawdopodobne, że zastosowana czcionka i układ są na tyle szczegółowe, że ujawnienie mogłoby doprowadzić do identyfikacji wykonawcy. 

27. Powstaje zatem pytanie, czy tożsamość wykonawcy powinna być w tym przypadku chroniona. Jak argumentował skarżący, publiczny dostęp do dokumentów jest prawem podstawowym, a zatem powinien być rozumiany szeroko.

28. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę szeroki zakres uznania instytucji Unii przy ocenie obaw dotyczących bezpieczeństwa publicznego na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1049/2001, dochodzenie Rzecznika ograniczało się do ustalenia, czy Komisja „przedstawiła w zaskarżonej decyzji wiarygodne wyjaśnienia dotyczące tego, w jaki sposób dostęp do spornych dokumentów mógłby konkretnie i rzeczywiście naruszyć ochronę bezpieczeństwa publicznego Unii” oraz czy „ryzyko tego naruszenia można uznać za racjonalnie przewidywalne, a nie czysto hipotetyczne[22].

29. Biorąc pod uwagę, że zagrożenia dla integralności fizycznej pracowników wykonawcy i ekspertów w tej dziedzinie wydają się konkretne i realistyczne w świetle przedstawionych ilustracji, Rzecznik jest zdania, że nieujawnienie tych dokumentów było uzasadnione. 

Umowa i aneksy, w tym zakres wymagań i obowiązków

30. Większość pozostałych dokumentów, które zidentyfikowała Komisja, nie zawiera identyfikacji wizualnej wykonawcy. Dokumenty te obejmują umowę o monitorowanie i jej dodatki, w tym zakres zadań w różnych iteracjach. 

31. Po przeanalizowaniu tych dokumentów Rzecznik uważa, że istotne fragmenty, które zostały utajnione, nie wydają się obejmować informacji szczególnie chronionych w całym dokumencie. W związku z tym, o ile Rzecznik Praw Obywatelskich co do zasady przyznaje Komisji szeroki zakres uznania przy powoływaniu się na wyjątek dotyczący ochrony interesu publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego i stosunków międzynarodowych, o tyle nie zgadza się on z twierdzeniem, że nieujawnione informacje są w całości objęte tymi wyjątkami.

32. Na przykład w odniesieniu do zakresu zadań, który został całkowicie utajniony, kontrola wykazała, że tylko ograniczone części [23] mogą ujawniać konkretne informacje na temat przewidywanych działań (takich jak lokalizacje, logistyka lub profil ekspertów), a tym samym mogą budzić obawy dotyczące bezpieczeństwa publicznego pracowników wykonawcy. Nie jest jasne, w jaki sposób ujawnienie dużej części tego dokumentu wzbudziłoby takie obawy.

33. Jedna z sekcji zakresu uprawnień zawiera dość szczegółową analizę sytuacji w Libii [24], jak stwierdziła Komisja. Jest to jednak tylko jedna część zakresu wymagań i obowiązków. Ponadto Trybunał orzekł, że „sam fakt, że niektóre dokumenty zawierają informacje lub negatywne oświadczenia na temat sytuacji politycznej lub ochrony praw człowieka w państwie trzecim, niekoniecznie oznacza, że można odmówić dostępu do nich na tej podstawie, że istnieje ryzyko naruszenia interesu publicznego.”[25] W świetle tego i biorąc pod uwagę treść dokumentu, nie jest jasne, w jaki sposób duża część zakresu wymagań i obowiązków, jeżeli zostanie ujawniona, naraziłaby na ryzyko stosunki międzynarodowe UE z władzami libijskimi.

34. W odniesieniu do „Podręcznika monitorowania i sprawozdawczości w zakresie praw człowieka”[26] Rzecznik zauważa, że dokument ten jest napisany neutralną czcionką w przeciwieństwie do innych „podręczników”, o których mowa powyżej. Ponadto, chociaż dokument odnosi się do tożsamości wykonawcy (która może zostać utajniona), zawiera on głównie standardową wiedzę na temat praw człowieka oraz sposobu dokumentowania i monitorowania naruszeń w praktyce. Większość treści nie jest specyficzna dla Libii ani projektu. W związku z tym trudno jest zrozumieć, w jaki sposób ujawnienie istotnych części tego dokumentu mogłoby zagrozić bezpieczeństwu publicznemu, a tym samym dlaczego Komisja odmówiła dostępu do tego dokumentu w całości. 

Wniosek o dotację

35. Komisja odmówiła dostępu do wniosku o dotację - załączonego do umowy i jej różnych aneksów [27] - w całości, powołując się na ochronę interesów handlowych wykonawcy. Po zapoznaniu się z dokumentem Rzecznik potwierdza, że zawiera on pewne informacje o wartości handlowej. Uzasadnione jest również uznanie, że jego pełne ujawnienie może stworzyć nieuczciwą przewagę dla przyszłych ofert [28], ponieważ zawiera on informacje poufne, doświadczenie i know-how, które ujawniłyby wiedzę fachową wykonawcy. Niektóre części ograniczają się jednak do streszczenia wymogów określonych w zakresie wymagań i obowiązków. Rzecznik stwierdza zatem, że przynajmniej niektóre elementy tego dokumentu mogą zostać ujawnione bez ujawniania szczególnie chronionych informacji handlowych.

36. W każdym razie, nawet jeżeli ujawnienie wniosku o udzielenie dotacji w całości zostałoby uznane za naruszenie ochrony interesów handlowych wykonawcy, należy je ujawnić, jeżeli za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny. Oceniając tę kwestię, Komisja nie wzięła pod uwagę interesu publicznego polegającego na umożliwieniu publicznej kontroli projektów finansowanych przez UE, a w szczególności sposobu monitorowania ich potencjalnego wpływu na prawa człowieka. Poszanowanie praw człowieka jest podstawową wartością UE [29], a obywatele powinni mieć możliwość pociągnięcia instytucji UE do odpowiedzialności za wszelkie działania podejmowane lub finansowane, które byłyby sprzeczne z tymi wartościami. Ponadto w tym konkretnym przypadku monitorowanie praw człowieka dotyczyło projektów finansowanych przez UE w kraju, w którym zaangażowanie UE i potencjalny wpływ na prawa człowieka były już przedmiotem publicznej krytyki [30].

37. W związku z powyższym Rzecznik stwierdza, że odmowa udzielenia przez Komisję szerszego dostępu do umowy, aneksów i odpowiedniego zakresu zadań, a także wniosku o udzielenie dotacji i ogólnego podręcznika monitorowania praw człowieka stanowi niewłaściwe administrowanie. W związku z tym składająca petycję przedstawia poniżej odpowiednie zalecenia.

Zalecenia

Na podstawie powyższych ustaleń Rzecznik Praw Obywatelskich kieruje do Komisji Europejskiej następujące zalecenia:

  • Komisja powinna ponownie wyszukać dokumenty wchodzące w zakres wniosku skarżącego o udzielenie dostępu i ocenić, czy takie dodatkowo zidentyfikowane dokumenty mogą zostać ujawnione na podstawie rozporządzenia 1049/2001;
  • Komisja powinna dokonać ponownej oceny umowy, aneksów, zakresu zadań i wniosku o udzielenie dotacji, a także podręcznika monitorowania i sprawozdawczości w zakresie praw człowieka [31] w celu zapewnienia szerszego publicznego dostępu i z uwzględnieniem uwag Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawionych w niniejszym zaleceniu.

Komisja i skarżący zostaną poinformowani o tym zaleceniu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 4 czerwca 2024 r.

 

Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich


Strasburg, dnia 4 marca 2024 r.

 

[1] Dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC

[2] W dniu 12 listopada 2015 r. Komisja Europejska, 25 państw członkowskich UE, Norwegia i Szwajcaria podpisały umowę ustanawiającą EUTFA. EUTFA otrzymuje 73 % swojego finansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR), 20 % z różnych programów w ramach budżetu ogólnego UE oraz 7 % z wkładów państw członkowskich i innych darczyńców: https://ec.europa.eu/trustfundforafrica/index_en#:~:text=Our%20mission,contribute%20to%20better%20migration%20management

[3] Zob. zestawienie informacji (luty 2022 r.): https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[4] Zob. zestawienie informacji (luty 2022 r.): https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[5] Zob. zestawienie informacji (luty 2022 r.): https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[6] Zob. zestawienie informacji (luty 2022 r.), s. 2: https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/system/files/2022-03/EUTF_libya_en.pdf

[7] O których mowa w szczególności w Konsensusie europejskim w sprawie pomocy humanitarnej, zob. wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie, Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej pt. „Konsensus europejski w sprawie pomocy humanitarnej”, Dz.U. C 25 z 30.1.2008, s. 1, dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?toc=OJ%3AC%3A2008%3A025%3ATOC&uri=uriserv%3AOJ.C_.2008.025.01.0001.01.ENG

[8] https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/who/humanitarian-principles_en#:~:text=This%20is%20also%20essential%20to,affected%20populations%20and%20the%20environment.

[9] https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2014_2019/plmrep/COMMITTEES/LIBE/OJ/2022/04-20/1253993EN.pdf ; transmisja internetowa dostępna o godz. 11.10: https://multimedia.europarl.europa.eu/en/webstreaming/libe-committee-meeting_20220421-0900-COMMITTEE-LIBE

[10] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&from=EN

[11] Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001.

[12] Zgodnie z art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia 1049/2001.

[13] Zob. sprawa 1996/2022/NH.

[14] Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) tiret pierwsze rozporządzenia 1049/2001.

[15] Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001.

[16] Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1049/2001.

[17] Zgodnie z art. 4 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1049/2001.

[18] Dokładniej rzecz ujmując, Komisja wyjaśniła, że niektóre dokumenty początkowo objęte zakresem wniosku zostały uznane, na etapie potwierdzającym, za nieobjęte zakresem.

[19] Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U. C 326 z 26.10.2012, s. 391-407, dostępna pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A12012P%2FTXT.

[20] Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 7 lutego 2002 r., Aldo Kuijer/Rada, T-211/00, ECLI:EU:T:2002:30, pkt 60 i 61.

[21] Zidentyfikowane w decyzji potwierdzającej jako dokumenty 2.2, 2.3, 5.1, 5.2, 6.1, 6.2.

[22] Wyrok Sądu w sprawie T-31/18, Izuzquiza/Frontex, EU:T:2019:815, pkt 63–66, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=221083&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=759426

[23] Takie jak w sekcjach 5.1 i 6 zakresu wymagań i obowiązków w dokumentach 1, 3.1, 4.

[24] Sekcja 1.3 „Kontekst krajowy” zakresu wymagań i obowiązków w dokumentach 1, 3.1 i 4.

[25] Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 7 lutego 2002 r., Aldo Kuijer/Rada, T-211/00, ECLI:EU:T:2002:30, pkt 60 i 61, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=47741&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=758261

[26] Wymieniona jako dokument 2.1 przez Komisję w decyzji potwierdzającej.

[27] W ramach dokumentu 1, dokumentu 3.1 i 4 wymienionych w decyzji potwierdzającej.

[28] Wyrok Sądu w sprawie T‑363/14, Secolux/Komisja, EU:T:2016:521, pkt 53–54, dostępny pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=898D8360DC106D08FCC843AD5C01851C?text=&docid=183581&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=757620 .

[29] Art. 2 Traktatu o UE, Dz.U. C 326 z 26.10.2012, s. 13–390, dostępny pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12012M%2FTXT

[30] Zob. np. https://www.theguardian.com/world/2020/mar/12/revealed-the-great-european-refugee-scandal; Zob. również list otwarty społeczeństwa obywatelskiego z 2020 r. http://www.gisti.org/spip.php?article6388. 

[31] Umieszczony przez Komisję w jej ponownym wniosku jako dokument 1, 2.1, 3, 3.1, 4.

Co sądzisz o tym tłumaczeniu automatycznym? Podziel się z nami swoją opinią!