Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) odniosła się do zarzutów dotyczących naruszeń praw podstawowych w swoich działaniach na greckiej wyspie Samos. Skarżący byli zaniepokojeni tym, że sposób, w jaki pracownicy prowadzący sprawy rozmieszczeni w zespołach wsparcia AUEA ds. azylu przeprowadzali wywiady z osobami ubiegającymi się o azyl znajdującymi się w trudnej sytuacji, był sprzeczny z prawem UE i że AUEA nie zajęła się tą kwestią. Ponadto skarżący byli zaniepokojeni sposobem, w jaki AUEA rozpatrywała zgłoszenia osób ubiegających się o azyl dotyczące zawracania.

Rzecznik stwierdziła, że w momencie składania skargi AUEA nie zapewniła, aby pracownicy zajmujący się sprawami oddelegowani do jej zespołów wsparcia ds. azylu byli przygotowani do właściwego prowadzenia rozmów z osobami ubiegającymi się o azyl wymagającymi szczególnego traktowania, w tym w odniesieniu do sposobu uwzględniania wskaźników podatności na zagrożenia, gdy pojawiają się one po raz pierwszy podczas rozmowy w sprawie azylu. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził ponadto, że AUEA nie zapewniła osobom ubiegającym się o azyl znajdującym się w trudnej sytuacji odpowiedniej procedury zgłaszania błędów popełnionych podczas przesłuchań i nie poddała takich sprawozdań przeglądowi przez AUEA. Rzecznik stwierdziła, że stanowi to niewłaściwe administrowanie, i skierowała do AUEA cztery zalecenia w celu wyeliminowania niedociągnięć.

Rzecznik przesłała również te zalecenia swoim odpowiednikom z Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich (ENO) w celu uzyskania ich opinii na temat sposobu zapewnienia zgodności z prawami podstawowymi we współpracy między pracownikami AUEA prowadzącymi sprawy a krajowymi urzędnikami ds. azylu.

Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził istotne niedociągnięcia w odniesieniu do sposobu, w jaki AUEA zajęła się ujawnianiem przez osoby ubiegające się o azyl doświadczeń związanych z zawracaniem podczas przesłuchań. Ponieważ AUEA rozpoczęła wdrażanie środków mających na celu usunięcie tych niedociągnięć podczas dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich, nie stwierdziła niewłaściwego administrowania, lecz przedstawiła dwie propozycje poprawy.

Trzy sprawy dotyczyły sposobu, w jaki Komisja Europejska stosowała przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa i inne wymogi proceduralne podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych dotyczących należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (983/2025/MIK), zwalczania przemytu migrantów (2031/2024/VB) oraz wspólnej polityki rolnej (1379/2024/MIK). Komisja uznała te wnioski za pilne i w związku z tym pominęła kroki przewidziane w jej przepisach, takie jak oceny skutków i konsultacje publiczne. Skarżący, którzy są organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, uznali te pominięcia za naruszenie przepisów Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. W dwóch przypadkach skarżący twierdzili również, że Komisja nie dokonała oceny spójności wniosków ustawodawczych z celami klimatycznymi UE, zgodnie z wymogami Europejskiego prawa o klimacie. W jednym przypadku skarżący był ponadto zaniepokojony tym, że Komisja naruszyła swój regulamin wewnętrzny dotyczący konsultacji między służbami.

Na podstawie swoich dochodzeń Rzecznik stwierdziła uchybienia proceduralne w sposobie przygotowania przez Komisję przedmiotowych wniosków ustawodawczych, co łącznie stanowiło niewłaściwe administrowanie. Aby zaradzić tym niedociągnięciom, Rzecznik zalecił Komisji zapewnienie przewidywalnego, spójnego i niearbitralnego stosowania przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa poprzez zdefiniowanie „pilnych” sytuacji uzasadniających odstępstwo od ich wymogów, a także poprzez rejestrowanie i wyjaśnianie powodów wszelkich przyznanych odstępstw. Ponadto w przypadku przyznania odstępstw Komisja powinna ustanowić procedurę zapewniającą, aby pilne przygotowanie wniosków ustawodawczych było nadal zgodne z zasadami przejrzystego, opartego na dowodach i pluralistycznego procesu stanowienia prawa. Aby wesprzeć Komisję w tym zadaniu, Rzecznik przedstawił również cztery propozycje ulepszeń, które obejmowały: doprecyzowanie zasad konsultacji z zainteresowanymi stronami w odniesieniu do pilnych wniosków; zapewnienie terminowej publikacji dokumentów analitycznych zastępujących oceny skutków i przedstawiających dowody uzasadniające jej wnioski, aby umożliwić debatę publiczną przed przyjęciem przepisów; wydawanie wytycznych dotyczących wdrażania ocen spójności klimatycznej; przedstawianie i rejestrowanie uzasadnień przy skracaniu okresów konsultacji między służbami poniżej ustalonych progów.

W swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja zgodziła się zastanowić nad określeniem „pilnych” sytuacji podczas zbliżającego się przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa, a także zarejestrować i opublikować powody stosowania wszelkich odstępstw od ich wymogów. Komisja zobowiązała się również do zapewnienia ukierunkowanych konsultacji w sprawie swoich „pilnych” wniosków, do opublikowania dokumentów analitycznych zawierających dowody potwierdzające jej wnioski w ciągu trzech miesięcy od ich przyjęcia, do uwzględnienia ocen spójności klimatycznej zarówno w dokumentach analitycznych, jak i w uzasadnieniach przyszłych wniosków oraz do przedstawienia uzasadnień skróconych konsultacji między służbami.

W swoich uwagach do odpowiedzi Komisji skarżący uznali, że zobowiązania Komisji nie są ani jasne, ani wystarczająco konkretne, aby zagwarantować przejrzysty, inkluzywny i oparty na dowodach proces stanowienia prawa.

Rzecznik z zadowoleniem przyjęła ogólną konstruktywną odpowiedź Komisji na jej zalecenia i sugestie dotyczące ulepszeń. Niemniej jednak odpowiedź Komisji nie zapewnia jeszcze wystarczającej jasności co do konkretnych kroków, jakie zamierza ona podjąć w celu wdrożenia zaleceń i sugestii Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących ulepszeń.

Rzecznik Praw Obywatelskich będzie zatem monitorował tę sprawę w oparciu o przyszłe skargi i po zakończeniu przez Komisję przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa. Na tym etapie dalsze dochodzenia nie są uzasadnione, a Rzecznik zamknęła te trzy sprawy.

Sprawa dotyczyła sposobu, w jaki Komisja Europejska zapewnia pełne wykonanie przez Rumunię wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie bezprawnej odmowy wydania dowodów osobistych obywatelom rumuńskim zamieszkałym w innych państwach członkowskich.

Rzecznik stwierdził, że sprawa wydaje się ewoluować na szczeblu krajowym oraz że Komisja aktywnie i w rozsądnych odstępach czasu monitoruje sytuację.

Rzecznik zamknęła sprawę, stwierdzając, że na tym etapie dalsze dochodzenia nie są uzasadnione. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się jednak do Komisji o przedstawienie jej w terminie sześciu miesięcy aktualnych informacji na temat oceny przestrzegania przez Rumunię wyroku i wszelkich dalszych działań podjętych przez Komisję.

Sprawa dotyczyła wniosku o publiczny dostęp do dokumentów będących w posiadaniu Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) dotyczących jej współpracy z organami państw członkowskich, Zjednoczonym Królestwem i Fronteksem w zakresie zwalczania przemytu w kanale La Manche. Europol uznał 197 dokumentów za objęte zakresem wniosku i odmówił dostępu do wszystkich z nich. Odmawiając dostępu, Europol podniósł, że ujawnienie dokumentów naruszyłoby ochronę interesu publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego i jego stosunków międzynarodowych. 

Zespół dochodzeniowy Rzecznika zbadał próbki spornych dokumentów i spotkał się z przedstawicielami Europolu. Na tej podstawie i biorąc pod uwagę szeroki margines swobody, jakim dysponują instytucje i agencje UE, gdy uznają, że bezpieczeństwo publiczne i stosunki międzynarodowe są zagrożone, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że decyzja Europolu o odmowie publicznego dostępu nie była oczywiście błędna.

Biorąc pod uwagę, że wchodzący w grę interes publiczny nie może zostać zastąpiony innym interesem publicznym, który uznaje się za ważniejszy, Rzecznik zamknęła dochodzenie, stwierdzając, że Europol nie dopuścił się niewłaściwego administrowania.