L-aġenziji tal-UE għandhom rwol ċentrali billi jimplimentaw il-politiki tal-UE u jipprovdu għarfien espert tekniku, xjentifiku u legali fis-setturi ewlenin kollha. Kwalunkwe perċezzjoni li l-impjegati pubbliċi tagħhom isegwu interessi privati li jmorru kontra dmirijiethom tista’ timmina l-fiduċja pubblika fix-xogħol tagħhom. L-Ombudsman Ewropew enfasizza b'mod konsistenti r-riskji tal-fenomenu "revolving door" - fejn il-persunal jiċċaqlaq għal rwoli esterni, b'mod partikolari fis-settur privat. Anke għadd żgħir ta’ każijiet ta’ profil għoli jistgħu jikkawżaw ħsara lill-pubbliku u lir-reputazzjoni, kif rifless f’inkjesti reċenti.

Fl-istess ħin, l-amministrazzjoni tal-UE trid tattira professjonisti tas-sengħa biex jindirizzaw prijoritajiet bħas-sostenibbiltà, id-diġitalizzazzjoni u s-sigurtà. Miżuri bħal perjodi ta’ preklużjoni u restrizzjonijiet fuq l-impjiegi jistgħu jaffettwaw il-flessibbiltà tal-karriera, speċjalment f’oqsma bħal-liġi, il-finanzi jew it-teknoloġija.

F’dan l-isfond, din l-inkjesta eżaminat, minn perspettiva sistemika, kif l-aġenziji tal-UE jittrattaw każijiet ta’ bibien iduru. L-għan kien li jiġu identifikati prattiki tajbin u nuqqasijiet possibbli fil-politiki u l-prattiki fis-seħħ. Għal dan il-għan, l-Ombudsman wettqet rieżami dettaljat tal-politiki stabbiliti minn 15-il aġenzija tal-UE u spezzjonat 54 fajl dwar każijiet individwali ttrattati minn disa’ aġenziji tal-UE. It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman iltaqa’ ma’ rappreżentanti ta’ ħames aġenziji tal-UE biex jiċċara kwistjonijiet pendenti.

Kważi l-aġenziji kollha tal-UE li ppreżentaw dokumentazzjoni lill-Ombudsman qalu li kienu adottaw l-approċċ tal-Kummissjoni Ewropea għall-implimentazzjoni tal-obbligi legali tal-persunal fi tranżizzjoni għal rwoli tas-settur privat, kemm mat-tluq kif ukoll matul il-liv bla ħlas. Madankollu, l-Ombudsman sabet li xi aġenziji tal-UE għandhom gwida aktar dettaljata u komprensiva dwar l-implimentazzjoni ta’ dawn l-obbligi legali minn oħrajn. Id-differenzi li l-Ombudsman identifikat jikkonċernaw kif l-aġenziji jittrattaw notifiki tard jew mhux kompluti ta’ attivitajiet ta’ wara s-servizz, kif l-aġenziji jivvalutaw tali notifiki, in-natura tal-miżuri ta’ mitigazzjoni imposti, it-trasparenza tad-deċiżjonijiet dwar attivitajiet notifikati ta’ wara s-servizz u kif kwalunkwe obbligu li jirriżulta minnhom jiġi mmonitorjat, kif ukoll kif l-aġenziji jħarrġu lill-persunal dwar l-obbligi etiċi tagħhom.

Barra minn hekk, l-Ombudsman sabet li r-regoli u l-politiki li jirregolaw l-attivitajiet ta’ wara l-mandat ta’ persuni mhux membri tal-persunal, jiġifieri, membri tal-Bordijiet Maniġerjali jew tal-Bordijiet tas-Superviżuri tal-aġenziji, ivarjaw b’mod sinifikanti. Il-biċċa l-kbira tal-membri tal-Bord tal-aġenziji jinħatru mill-awtoritajiet nazzjonali u jirrappreżentaw l-Istati Membri rispettivi tagħhom, li jfisser li jibqgħu soġġetti għar-regoli nazzjonali dwar l-etika, li jvarjaw bejn l-Istati Membri. Sabiex jiġu indirizzati l-kunflitti ta’ interess potenzjali u l-ħsara għar-reputazzjoni li tirriżulta miċ-ċaqliq ta’ bibien iduru, huma biss ftit mill-korpi governattivi mill-aġenziji tal-UE eżaminati f’din l-inkjesta li adottaw politiki li jirregolaw l-attivitajiet ta’ wara l-mandat tal-(eks) membri tal-Bord.

Biex tassisti lill-aġenziji tal-UE jkomplu jsaħħu r-regoli tagħhom dwar iċ-ċaqliq ta’ bibien iduru, l-Ombudsman stabbiliet sensiela ta’ linji gwida ta’ prattika tajba:

• Qafas ta’ integrità b’saħħtu jibda bil-prevenzjoni: huwa essenzjali li l-persunal u l-membri tal-Bord jiġu mgħammra bi gwida ċara, taħriġ regolari, u inizjattivi ta’ sensibilizzazzjoni kontinwi biex jiġi żgurat fehim sħiħ tal-obbligi etiċi.
• Dan huwa msaħħaħ minn proċeduri operattivi standard robusti għall-immaniġġjar ta’ sitwazzjonijiet ta’ bibien iduru, li jipprovdu approċċ ċar u gradwali għan-notifiki, il-valutazzjonijiet u l-konformità.
• Kriterji trasparenti għar-restrizzjoni tar-rwoli ta’ wara s-servizz jew ta’ wara l-mandat iridu jiġu stabbiliti minn qabel, sabiex l-individwi jkunu kompletament konxji mil-limitazzjonijiet qabel ma jissieħbu.
• Meta tiġi indikata bidla għas-settur privat, l-aġenziji għandhom jaġixxu malajr - billi jwettqu valutazzjonijiet tar-riskju bir-reqqa, jidentifikaw kunflitti ta' interess potenzjali, u jieħdu passi ta' prekawzjoni immedjati bħar-revoka tad-drittijiet ta' aċċess jew l-assenjazzjoni mill-ġdid tar-responsabbiltajiet fejn meħtieġ.
• It-teħid tad-deċiżjonijiet jenħtieġ li jkun ġust, trasparenti u dokumentat sew, li jippermetti lill-individwi jikkummentaw dwar ir-restrizzjonijiet proposti filwaqt li jiżgura li r-riskji jiġu ġestiti b’mod effettiv permezz ta’ miżuri proporzjonati bħal perjodi ta’ preklużjoni, projbizzjonijiet ta’ lobbying jew, fejn meħtieġ, projbizzjonijiet diretti.
• Id-deċiżjonijiet motivati f’waqthom iridu jiddeskrivu b’mod ċar id-drittijiet tal-appell.
• Lil hinn mit-teħid ta’ deċiżjonijiet bir-reqqa, ir-responsabbiltà tiddependi fuq infurzar b’saħħtu. Dan jinkludi l-pubblikazzjoni ta’ sommarji tal-attivitajiet awtorizzati, il-monitoraġġ attiv tal-konformità mal-kundizzjonijiet imposti, u ż-żamma tal-obbligi ta’ kunfidenzjalità.
• Meta jkun hemm suspett ta' ksur, l-aġenziji jridu jirrispondu minnufih lil - li jistabbilixxi l-fatti, u jsegwu azzjoni dixxiplinarja f'każijiet serji - biex iżommu l-fiduċja u jissalvagwardjaw l-integrità istituzzjonali.

L-Ombudsman tikkonkludi li l-aġenziji tal-UE jistgħu jitgħallmu ħafna mill-prattiki ta’ xulxin. L-Ombudsman biħsiebha tapplika dawn il-linji gwida ta' prattika tajba għal każijiet li jistgħu jinġiebu għall-attenzjoni tagħha fil-futur.

Il-każ kien jikkonċerna kif l-Aġenzija tal-UE għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol) ittrattat iċ-ċaqliq ta’ tnejn mill-eks membri tal-persunal tagħha lejn Thorn (entità privata li tiżviluppa soluzzjonijiet ta’ software bbażati fuq l-IA biex tidentifika materjal ta’ abbuż sesswali tat-tfal online) filwaqt li l-UE kienet qed tikkunsidra li tadotta regoli dwar il-kwistjoni. L-ilmentatur qajjem tħassib dwar kunflitti ta’ interess potenzjali maċ-ċaqliq.

L-Ombudsman sabet li l-mod kif l-Europol kien ittratta ċ-ċaqliq ta' membru wieħed tal-persunal lejn is-settur privat kien jammonta għal amministrazzjoni ħażina. Madankollu, matul l-inkjesta, l-Europol indika r-rieda tiegħu li jirrevedi l-proċessi eżistenti tiegħu. L-Ombudsman laqgħet dan, u talbet lill-Europol tirrapporta lura, fi żmien sitt xhur, filwaqt li indikat kif ir-reviżjoni tindirizza n-nuqqasijiet identifikati f’din l-inkjesta.

Il-każ kien jikkonċerna ċ-ċaqliq ta’ ex viċi president (ex VP) tal-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI), li kien ukoll il-president tal-Fond Ewropew tal-Investiment (FEI), biex isir l-uffiċjal kap eżekuttiv (CEO) tal-“bank promozzjonali nazzjonali” fl-Italja, l-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu.

Il-banek promozzjonali nazzjonali jaġixxu bħala intermedjarji finanzjarji bejn il-Grupp tal-BEI u proġetti fuq skala żgħira li jibbenefikaw mill-investimenti tal-Grupp tal-BEI. Bħala tali, l-ilmentatur kien imħasseb li l-mossa tal-VP preċedenti qajmet riskji ta’ kunflitt ta’ interess.

L-Ombudsman staqsa dwar il-kwistjoni u sab li, ġimgħat qabel ma l-ex VP inħatar bħala CEO tal-bank promozzjonali nazzjonali, huwa pparteċipa fl-approvazzjoni ta' ftehimiet ta' finanzjament kemm bejn il-BEI kif ukoll il-FEI u l-bank promozzjonali nazzjonali fl-Italja. Dan seħħ minkejja l-fatt li l-uffiċjal kap tal-konformità tal-BEI kien ta parir li huwa għandu jastjeni minn kwalunkwe negozju mal-bank promozzjonali nazzjonali waqt li kienet għaddejja l-proċedura ta’ ħatra tiegħu għal dak il-bank. L-uffiċjal kap tal-konformità rrefera għal deċiżjoni relatata tal-kumitat tal-etika u tal-konformità (ECC) tal-BEI fl-2018.

F'dan l-isfond, l-Ombudsman kienet tal-fehma li l-mod kif il-BEI ttratta r-riskji ta' kunflitti ta' interess ma kienx adegwat, u kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina. Biex tindirizza dan, l-Ombudsman tipproponi li l-BEI jsaħħaħ ir-rwol tal-ECC fir-rigward tal-attivitajiet maħsuba ta’ wara l-mandat ta’ (eks) membri tal-kumitat ta’ ġestjoni tal-BEI, inkluż fejn l-attivitajiet ta’ wara l-mandat ikunu ma’ entità definita bħala li għandha kapaċità ta’ servizz pubbliku. B’mod speċifiku, l-ECC għandu jkun f’pożizzjoni li jimponi miżuri biex jimmitiga kwalunkwe riskju ta’ kunflitti ta’ interess li jiġu identifikati. L-Ombudsman ipproponiet ukoll li l-BEI jippubblika d-deċiżjonijiet tal-ECC ftit wara li jiġu adottati, biex itejjeb il-monitoraġġ u l-infurzar tal-konformità mal-kundizzjonijiet imposti mill-ECC dwar l-attivitajiet ta’ wara l-mandat tal-eks membri tal-kumitat ta’ ġestjoni. L-Ombudsman hija fiduċjuża li b'dan it-titjib, il-BEI jista' jevita kwistjonijiet simili li jqumu fil-futur.

Peress li l-UE qed tiġi fdata dejjem aktar b’setgħat akbar f’oqsma mid-difiża sal-kura tas-saħħa, il-fiduċja pubblika fl-amministrazzjoni hija essenzjali. Kwalunkwe perċezzjoni li l-uffiċjali pubbliċi jsegwu interessi privati li jmorru kontra x-xogħol pubbliku tagħhom hija għalhekk ta’ ħsara kbira. L-Ombudsman Ewropew ilu jidentifika l-fenomenu tar-“revolving doors” bħala wieħed li jista’ jagħmel ħsara lill-fiduċja pubblika jekk ma jiġix ġestit b’mod adegwat. Anke numru żgħir ta 'movimenti ta' profil għoli jistgħu jiġġeneraw tħassib pubbliku sinifikanti u jikkawżaw ħsara għar-reputazzjoni. Din l-inkjesta strateġika ħarset lejn 100 fajl “revolving door” tal-Kummissjoni Ewropea biex tidentifika oqsma għal titjib u biex tiggwida l-bqija tal-amministrazzjoni tal-UE għall-futur.

L-inkjesta tal-Ombudsman sabet titjib ġenwin minn meta kienet eżaminat l-aħħar il-kwistjoni, inkluża gwida dwar kif għandhom jitwettqu eżamijiet aktar rigorużi ta’ kull mossa.

Minkejja dan, f’xi każijiet, il-Kummissjoni approvat talbiet minn ex membri għolja tal-persunal biex jibdew attivitajiet, minkejja riżervi dwar jekk il-kundizzjonijiet imposti fuq iċ-ċaqliq itaffux ir-riskji potenzjali (bħall-kunflitti ta’ interess u l-aċċess għall-għarfien jew il-kuntatti fi ħdan l-amministrazzjoni). L-Ombudsman temmen li tali passi għandhom jiġu awtorizzati biss meta l-attività tista' ssir soġġetta għal restrizzjonijiet li jimmitigaw b'mod adegwat ir-riskji u li jistgħu jiġu mmonitorjati u infurzati b'mod kredibbli.

Meta tali restrizzjonijiet u infurzar ma jkunux possibbli, jenħtieġ li l-Kummissjoni tipprojbixxi temporanjament lill-eks membri tal-persunal milli jibdew l-impjiegi maħsuba. Jekk dan ma jsirx hemm ir-riskju li jiġu sottovalutati l-effetti korrużivi matul iż-żmien li dawn l-uffiċjali jġibu l-għarfien u n-networks tagħhom f’oqsma relatati fis-settur privat, u l-ħsara għar-reputazzjoni relatata lill-UE.

Meta tapprova attività b’miżuri ta’ mitigazzjoni, jenħtieġ li l-Kummissjoni tesplora l-firxa sħiħa ta’ miżuri disponibbli. Pereżempju, il-Kummissjoni tista’ tagħmel l-approvazzjoni tagħha ta’ impjieg ġdid kundizzjonali fuq il-fatt li l-membru tal-persunal jikseb impenn mill-impjegatur il-ġdid li r-restrizzjonijiet imposti mill-Kummissjoni jsiru pubbliċi fuq is-sit web tal-impjegatur il-ġdid. Bħala minimu, jenħtieġ li l-Kummissjoni tirrikjedi li l-(ex) membru tal-persunal jissottometti evidenza li r-restrizzjonijiet imposti ġew kondiviżi mal-impjegatur il-ġdid.

Id-diffikultajiet li ltaqgħet magħhom il-Kummissjoni fil-monitoraġġ tal-konformità wasslu lill-Ombudsman biex ittenni s-suġġeriment tagħha li l-Kummissjoni tippubblika b’mod aktar f’waqtu informazzjoni dwar l-attivitajiet kollha ta’ wara s-servizz ta’ eks membri għolja tal-persunal li hija tivvaluta. Dan itejjeb l-iskrutinju pubbliku ta’ dawn id-deċiżjonijiet, li huwa essenzjali għal skopijiet ta’ monitoraġġ.

L-Ombudsman Ewropew ilu jidentifika r-“revolving doors”, fejn l-uffiċjali pubbliċi jmorru fis-settur privat, bħala fenomenu li jista’ potenzjalment jagħmel ħsara lill-fiduċja pubblika jekk ma jiġix ġestit kif suppost.

Din l-inkjesta fuq inizjattiva proprja fittxet li tħares lejn kif il-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) jittratta ċ-ċaqliq tar-revolving door tal-membri tal-persunal tiegħu.

Minħabba r-rwol tal-BĊE fl-iżgurar tal-istabbiltà tal-prezzijiet u fis-superviżjoni tal-istituzzjonijiet finanzjarji u ta’ kreditu, kwalunkwe ċaqliq minn (ex) membri tal-persunal tal-BĊE lejn istituzzjonijiet finanzjarji jew ta’ kreditu privati, b’mod partikolari dawk li jaqgħu taħt is-superviżjoni tal-BĊE, jista’ joħloq kunflitt ta’ interess u riskji għar-reputazzjoni, u jikkawża tħassib pubbliku.

L-inkjesta tal-Ombudsman ivvalutat każ speċifiku wieħed, li kien qajjem tħassib pubbliku, u rrieżaminat ukoll 26 każ ta’ talbiet mill-membri tal-persunal biex jibdew attivitajiet okkupazzjonali, jew waqt li jkunu fuq liv mingħajr ħlas jew wara li jtemmu x-xogħol mal-BĊE. Fil-fajls kollha eżaminati ħlief wieħed, il-membri tal-persunal tal-BĊE marru fis-settur privat, inklużi entitajiet u banek li huma taħt is-superviżjoni tal-BĊE.

L-Ombudsman ikkonkludiet li l-BĊE għandu japplika approċċ aktar robust fir-rigward taċ-ċaqliq ta’ bibien iduru tal-persunal (preċedenti) ta’ grad medju u għoli tiegħu lejn impjiegi fis-settur privat, b’mod partikolari fl-industrija finanzjarja.

Biex tindirizza n-nuqqasijiet li rriżultaw fil-każ individwali u b’mod aktar ġenerali fil-mod kif il-BĊE jindirizza din l-isfida, l-Ombudsman stabbiliet sensiela ta’ suġġerimenti dwar kif il-BĊE jista’ jsaħħaħ ir-regoli tiegħu, inkluż fil-kuntest tar-reviżjoni li għaddejja tal-Qafas tal-Etika tal-BĊE.

B’mod speċifiku, il-BĊE għandu jwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dak il-persunal li huwa soġġett għal rekwiżiti ta’ notifika u/jew ta’ preklużjoni aktar stretti jew jagħżel rekwiżit minimu ġenerali għall-persunal kollu simili għad-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti tal-Persunal tal-UE relatati ma’ attivitajiet okkupazzjonali ta’ wara s-servizz.

Il-BĊE għandu jtawwal ukoll, minn sitt xhur għal sena, il-projbizzjoni fuq eks membri għolja tal-persunal tal-BĊE li jagħmlu lobbying mal-eks kollegi tagħhom.

Il-BĊE għandu jkompli jtejjeb il-monitoraġġ tiegħu tal-konformità tal-(ex) membri tal-persunal mal-obbligi u l-kundizzjonijiet etiċi tagħhom imposti mill-BĊE, pereżempju billi jippubblika l-kundizzjonijiet għall-awtorizzazzjoni tal-attivitajiet ta’ wara l-impjieg ta’ ex membri anzjani tal-persunal sabiex ikun jista’ jiġi indikat ksur allegat.

Barra minn hekk, l-Ombudsman issuġġerixxa li, meta l-BĊE jqis li talba minn membru tal-persunal biex jibda attività okkupazzjonali waqt li jkun fuq liv bla ħlas toħloq riskji li ma jistgħux jittaffew b'mod adegwat permezz ta' restrizzjonijiet jew meta r-restrizzjonijiet ma jkunux jistgħu jiġu mmonitorjati jew infurzati b'mod effettiv, jenħtieġ li ma jawtorizzax tali talba.

 

Il-każ kien jikkonċerna d-deċiżjoni tal-Bank Ewropew tal-Investiment li japprova talba magħmula minn ex viċi president u membru tal-Kumitat ta’ Tmexxija tiegħu (MC) (l-“ex VP”) biex isir membru mhux eżekuttiv tal-bord ta’ kumpanija Spanjola tal-utilitajiet tal-enerġija, li rċeviet self mill-BEI.

L-ilmentaturi, żewġ Membri tal-Parlament Ewropew, qajmu tħassib li ċ-ċaqliqa wasslet għar-riskju ta’ kunflitti ta’ interess. Il-BEI argumenta li l-ex VP ma kienx involut fin-negozjar u l-implimentazzjoni tal-ftehimiet ta’ finanzjament bejn il-BEI u l-kumpanija.

L-Ombudsman sabet li, meta approva t-trasferiment, il-BEI ma mmaniġġax kif xieraq ir-riskju ta’ kunflitti ta’ interess li t-talba tal-ex VP bla dubju tat lok għalihom. Madankollu, minħabba li l-BEI, sadanittant, għamel titjib fir-regoli etiċi rilevanti biex jindirizza dawn il-kwistjonijiet, l-Ombudsman iddeterminat li l-ebda inkjesta ulterjuri ma kienet ġustifikata.

Madankollu, l-Ombudsman għamlet suġġerimenti għal titjib bil-ħsieb li jissaħħaħ il-mod kif il-BEI jivvaluta ċ-ċaqliq tar-“revolving door” mill-membri tal-MC tiegħu lejn is-settur privat, u kif jiżgura l-konformità fejn il-Kumitat tal-Etika u l-Konformità tiegħu jawtorizza ċaqliq iżda japplika kundizzjonijiet fuq l-individwu u l-attivitajiet tagħhom.