L-isfond

1. Ċittadin żagħżugħ Awstrijak ħadem bħala trainee mhux imħallas f’Delegazzjoni tal-UE fl-Asja. Wara t-traineeship tagħha, hija kkuntattjat lis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE), li jopera d-Delegazzjonijiet tal-UE, biex tilmenta dwar il-fatt li t-trainees fid-Delegazzjonijiet ma jitħallsux. Hija nnotat li l-prattika normali hija li jitħallsu t-trainees fl-istituzzjonijiet tal-UE. Fil-fehma tagħha, in-nuqqas ta’ ħlas tat-trainees jikkostitwixxi diskriminazzjoni mhux ġustifikata kontra professjonisti żgħażagħ li ġejjin minn sfondi inqas sinjuri.

2. Is-SEAE wieġeb li l-ilmentatur kien ingħata traineeship mhux imħallas "fuq talba tagħha". Hija kienet iffirmat ukoll ftehim ta' traineeship li fih affermat li "Jien voluntier mad-Delegazzjoni u mhux se nirċievi salarju, paga jew benefiċċju […]". L-ilmentatur irrikorriet għand l-Ombudsman bit-tħassib tagħha li s-SEAE ma għandux joffri traineeships mingħajr ħlas. It-tħassib tagħha kien dwar il-prattika tas-SEAE b’mod ġenerali u ma kellhiex x’taqsam mal-każ speċifiku tagħha stess.

3. F'Ottubru 2014, l-Ombudsman talbet lis-SEAE jwieġeb għat-tħassib tal-ilmentatur li kien qed joffri traineeships mhux imħallsa fid-Delegazzjonijiet tal-UE. L-ilmentatur xtaq li s-SEAE joffri traineeships bi ħlas biss, u li jieqaf joffri traineeships mingħajr ħlas. F'Diċembru 2014, l-Ombudsman irċieva t-tweġiba tas-SEAE dwar l-ilment. Sussegwentement, l-Ombudsman irċieva l-kummenti tal-ilmentatur dwar it-tweġiba tas-SEAE. It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman iltaqa’ wkoll, fi tliet okkażjonijiet, mas-SEAE biex jiddiskuti l-każ: f'Mejju, Settembru u Diċembru 2016. F'Jannar 2017, is-SEAE ppreżenta informazzjoni addizzjonali bil-miktub lill-Ombudsman.

4. Wara valutazzjoni bir-reqqa tal-argumenti kollha mressqa, fil-15 ta' Frar 2017, l-Ombudsman irrakkomandat lis-SEAE biex iħallas allowance xierqa lit-trainees kollha tiegħu fid-Delegazzjonijiet tal-UE [1].

In-nuqqas tas-SEAE li jħallas lit-trainees fid-Delegazzjonijiet tal-UE

Ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman 

5. L-Ombudsman sabet li l-argument tal-ilmentatur, li t-traineeships mhux imħallsa huma diskriminatorji lejn dawk li ġejjin minn sfond soċjali inqas privileġġat, kellu xi mertu. Bla dubju, gradwat żagħżugħ li jixtieq jagħmel traineeship bla ħlas jista’ jiltaqa’ ma’ diffikultajiet prattiċi mingħajr appoġġ finanzjarju, pereżempju mill-familja tiegħu jew tagħha. Traineeship f’Delegazzjoni tal-UE jinvolvi mhux biss l-ispejjeż tal-ivvjaġġar, iżda wkoll l-ispejjeż għall-akkomodazzjoni, l-għajxien u l-assigurazzjoni. Għalhekk, it-traineeships mhux imħallsa fid-Delegazzjonijiet tal-UE jirriskjaw li jiġu riżervati għal ftit - privileġġati jiġifieri, dawk bil-mezzi finanzjarji tagħhom stess.

6. Matul id-diversi laqgħat mat-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman fl-2016, is-SEAE argumenta li l-offerta ta’ traineeships mhux imħallsa ma tikkostitwixxix diskriminazzjoni bbażata fuq l-oriġini soċjali. Is-SEAE rrefera għall-fatt li t-trainees mhux imħallsa fid-Delegazzjonijiet tal-UE kollha jqisu li t-traineeship huwa utli għall-futur tagħhom. Permezz ta’ dawn it-traineeships, huma jiksbu esperjenza siewja li tgħinhom jibnu l-profil professjonali tagħhom, u b’hekk isiru aktar attraenti fis-suq tax-xogħol.

7. L-Ombudsman ma ddubitatx li t-trainees f’Delegazzjoni japprezzaw it-traineeship. Fil-fatt, opportunitajiet bħal dawn jistgħu jikkostitwixxu pass sinifikanti 'l quddiem fil-karrieri tagħhom.  Fil-fatt, huwa proprju għal din ir-raġuni li l-opportunitajiet ta' traineeship għandhom ikunu disponibbli għal firxa wiesgħa kemm jista' jkun ta' persuni - u mhux biss għal dawk li jistgħu jaffordjawha. Fil-fehma tal-Ombudsman, it-traineeships mhux imħallsa jistgħu jipperpetwaw l-esklużjoni soċjali, peress li persuni minn sfondi inqas privileġġati x’aktarx li ma jkollhomx il-mezzi finanzjarji biex iwettqu traineeship. Għalhekk se jitilfu din l-opportunità siewja biex itejbu l-kwalifiki u l-ħiliet tagħhom. Eventwalment, dan jista’ jwassal għal inqas opportunitajiet ta’ xogħol futuri għal dawk inqas privileġġati, u b’hekk jinbeda ċirku vizzjuż fejn “il-privileġġ isegwi l-privileġġ”.

8. L-Ombudsman esprimiet il-fehma li d-Delegazzjonijiet tal-UE jiggwadanjaw mill-kontribut tat-trainees u jistgħu saħansitra jiddependu fuq il-kontribut tagħhom. B'dan il-ħsieb, l-Ombudsman osservat li s-sistema ta' traineeships mhux imħallsa tista' possibbilment twassal għall-konsegwenza mhux mixtieqa li d-Delegazzjonijiet tal-UE jonqsu milli jattiraw l-aħjar kandidati kollha għat-traineeships; dan se jattira biss lil dawk b’riżorsi finanzjarji suffiċjenti tagħhom stess biex iħallsu għalihom infushom. Huwa ċar li dan mhuwiex fl-interess tad-Delegazzjonijiet tal-UE.

9. L-Ombudsman irrefera għall-eżempju tal-Parlament Ewropew, li kien indirizza l-kwistjoni tat-traineeships mhux imħallsa. F'Riżoluzzjoni tal-2010, il-Parlament stieden lill-istituzzjonijiet tal-UE jagħtu eżempju tajjeb billi jħallsu allowance minima, ibbażata fuq l-ispejjeż standard tal-għajxien tal-post fejn isir it-traineeship, lit-trainees kollha tagħhom.[2] L-Ombudsman innota li l-Parlament ma għadux joffri traineeships mingħajr ħlas, anke fil-każ ta' kollokamenti ta' studenti. Issa tħallas allowance lit-trainees kollha tagħha, minkejja r-restrizzjonijiet baġitarji fuq l-istituzzjonijiet tal-UE.

10. L-Ombudsman sabet li huwa rilevanti wkoll li jiġi nnotat sa liema punt is-SEAE jagħmel użu minn traineeships fid-Delegazzjonijiet tal-UE. Is-SEAE għandu network ta' 139 Delegazzjoni tal-UE li, bejn is-SEAE u l-persunal tal-Kummissjoni, jimpjegaw 5,800 persuna (ċifri ta' tmiem l-2015).[3] Fl-2016, is-SEAE offra madwar 800 traineeship bla ħlas. Jidher probabbli li s-SEAE sa ċertu punt jiddependi fuq id-disponibbiltà tat-trainees biex jissupplimentaw ix-xogħol tal-persunal full-time fid-Delegazzjonijiet tiegħu. L-Ombudsman fehem li l-ħlas ta' għadd bħal dan ta' trainees se joħloq kwistjonijiet baġitarji għas-SEAE. Madankollu, hija nnotat li din hija kwistjoni li s-SEAE jista’ jiddeċiedi li jqajjem mal-awtoritajiet baġitarji, jiġifieri l-Parlament Ewropew u l-Kunsill.

11. F'dan l-isfond, l-Ombudsman sabet li l-prattika tas-SEAE li jipprovdi traineeships mhux imħallsa fid-Delegazzjonijiet tiegħu tikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina. Għalhekk, l-Ombudsman irrakkomandat lis-SEAE li jħallas lit-trainees kollha tiegħu, inklużi dawk fid-Delegazzjonijiet tal-UE, allowance xierqa. Filwaqt li n-natura ta’ din l-allowance se tkun kwistjoni għas-SEAE, l-Ombudsman temmen li l-allowance għandha tkun tali li tirrispetta l-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni u għandha tiżgura li ż-żgħażagħ jiġu mħeġġa japplikaw għal traineeship irrispettivament mill-istatus finanzjarju tagħhom (jew tal-familja tagħhom).

12. L-Ombudsman talbet lis-SEAE jipprovdi opinjoni fi żmien tliet xhur mid-data tar-rakkomandazzjoni tagħha. Sussegwentement hija stiednet lill-ilmentatur biex jikkummenta, kif għamel l-ilmentatur.

L-opinjoni tas-SEAE u l-kummenti tal-ilmentatur

13. Fl-opinjoni tiegħu dwar ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman, is-SEAE ddikjara li l-offerta ta’ traineeships lil gradwati u studenti żgħażagħ kienet ta’ valur kbir, kemm għat-trainees kif ukoll għad-Delegazzjonijiet tal-UE. Fid-dawl tar-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman, hija kienet iddeċidiet li tirristruttura l-programm ta' traineeship tagħha u li tissospendi temporanjament ir-reklutaġġ ta' trainees ġodda. Is-SEAE qal li kien talab ukoll lill-awtoritajiet baġitarji biex jipprovdu fondi għal trainees futuri.

14. Is-SEAE kien iddeċieda wkoll li jżid l-għadd ta’ sħubijiet bejn id-Delegazzjonijiet u l-universitajiet. Skont l-abbozz il-ġdid tal-iskema, it-traineeships se jiġu offruti taħt tliet programmi separati: (i) lit-trainees li se jitħallsu allowance mis-SEAE (sakemm is-SEAE jirċievi r-riżorsi mitluba mill-awtoritajiet baġitarji) u se tiġi stabbilita proċedura tal-għażla speċifika għal dan il-għan; (ii) lill-istudenti, fil-kuntest ta’ ftehim ma’ università lokali, li jwettqu perjodu ta’ taħriġ obbligatorju jew rakkomandat bħala parti mill-kors tagħhom u li diġà jirrisjedu fil-post tat-taħriġ, u (iii) lill-apprendisti li jirċievu appoġġ finanzjarju minn università jew istituzzjoni oħra iżda li jinsabu xi mkien ieħor fid-dinja. Is-SEAE ma jipproponix li jitħallsu l-allowances fl-aħħar żewġ każijiet.

15. Fil-kummenti tagħha, l-ilmentatur iddikjarat li l-Ombudsman kellha raġun tiffoka fuq l-aspett tal-“antidiskriminazzjoni” fir-rakkomandazzjoni tagħha. Madankollu, fl-opinjoni tagħha, is-SEAE issa jidher li qed jipprova jeskludi l-persuni finanzjarjament u soċjalment dgħajfa meta jagħżel it-trainees sabiex isolvi l-problema.

16. L-ilmentatur esprima l-fehma li, jekk is-SEAE ma jistax jistabbilixxi sistema sostenibbli u ġusta għall-ħlas tat-trainees, huwa l-aħjar li jitneħħew kompletament it-traineeships fid-Delegazzjonijiet tal-UE.

17. L-ilmentatur jibża’ li fil-mudell imħallat propost mis-SEAE, it-trainees li ma jitħallsux jew li jirċievu appoġġ finanzjarju minn sors estern dejjem se jkunu ppreferuti minn dawk imħallsa direttament mis-SEAE, minħabba raġunament ekonomiku sempliċi.

18. Fir-rigward tal-proposta biex jiġu estiżi s-sħubijiet mal-universitajiet, l-ilmentatur argumenta li din la hija idea ġdida, u lanqas ma tikkontribwixxi biex tissolva l-problema. Dan iwassal l-aktar għal bidla fl-isfruttament tal-ħaddiema lejn in-nies lokali, li spiss ikunu organizzati aktar ħażin u ma jkollhom l-ebda ċans li jitolbu d-drittijiet tagħhom.

19. L-ilmentatur indika li l-boroż ta’ studju spiss ma jinkludux is-sigurtà soċjali jew l-assigurazzjoni tas-saħħa, u li l-ispejjeż tal-għajxien ta’ student ma jistgħux jitqabblu ma’ dawk ta’ persuna li tagħmel traineeship f’Delegazzjoni tal-UE.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara r-rakkomandazzjoni

20. L-Ombudsman irrakkomandat li s-SEAE jħallas lit-trainees kollha tiegħu allowance xierqa. Is-SEAE informa lill-Ombudsman li talab fondi biex iħallas lit-trainees tiegħu fid-Delegazzjonijiet tal-UE u li, sadanittant, issospenda t-traineeships mhux imħallsa. L-Ombudsman tilqa' l-passi meħuda mis-SEAE biex jiżgura li se jkun f'pożizzjoni li joffri traineeships bi ħlas fid-Delegazzjonijiet tal-UE.

21. L-Ombudsman tinnota t-tħassib tal-ilmentatur li s-SEAE jista’ jiffoka b’mod sproporzjonat fuq ir-reklutaġġ ta’ trainees b’appoġġ finanzjarju minn sorsi oħra (minbarra l-familja tagħhom) aktar milli fuq trainees imħallsa allowance mis-SEAE nnifsu.

22. Fil-fehma tal-Ombudsman, huwa raġonevoli li s-SEAE ma jħallasx allowance addizzjonali lil trainees li għandhom borża ta' studju jew appoġġ finanzjarju ieħor mhux tal-familja jew lil studenti, diġà bbażati fl-istess pajjiż tad-Delegazzjoni, u li jridu jagħmlu kollokament bħala parti mill-istudji tagħhom. B’mod partikolari, kollokament obbligatorju bħala parti mill-istudji universitarji ma huwiex komparabbli ma’ traineeship standard, peress li normalment iservu skopijiet differenti. Huwa importanti li jinstab bilanċ xieraq bejn il-programmi differenti.  Għall-Ombudsman, huwa importanti li s-SEAE jkompli joffri għadd sinifikanti ta’ traineeships “tradizzjonali”, iżda mħallsa, fid-Delegazzjonijiet li se jkunu miftuħa fuq bażi ta’ opportunitajiet indaqs għaż-żgħażagħ, irrispettivament mir-riżorsi finanzjarji tagħhom stess jew tal-familji tagħhom. L-Ombudsman tifhem li biex jinkiseb dan l-eżitu mixtieq, is-SEAE se jkollu bżonn allokazzjoni baġitarja xierqa.

23. L-Ombudsman tqis ir-rispons tas-SEAE għar-rakkomandazzjoni tagħha bħala impenn serju minnha li tħallas lit-trainees fid-Delegazzjonijiet tal-UE, soġġett għall-għoti tar-riżorsi baġitarji xierqa mill-awtoritajiet baġitarji, jiġifieri, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill. Għaldaqstant, l-Ombudsman hija kuntenta li tqis it-tweġiba tas-SEAE bħala, fil-fatt, aċċettazzjoni tar-rakkomandazzjoni tagħha. L-Ombudsman se ssegwi żviluppi futuri f'dan il-qasam b'interess kbir u hija lesta li ġġedded l-inkjesti tagħha fil-futur jekk dan jidher ġustifikat u utli.

24. Huwa importanti ħafna li l-istituzzjonijiet tal-UE jmexxu bl-eżempju u juru impenn li joffru opportunitajiet ta’ traineeship għaż-żgħażagħ abbażi ta’ opportunitajiet indaqs għal kulħadd, irrispettivament mill-isfond u r-riżorsi tal-familja. Li jsir mod ieħor huwa li jkun hemm riskju ta’ telf ta’ fiduċja, li għandu jiġi pperċepit bħala li mhux qed jieħu ħsieb biżżejjed iż-żgħażagħ kollha li jitħabtu biex jibnu l-profili professjonali tagħhom sabiex jikkompetu fis-suq tax-xogħol. L-ispiża tal-promozzjoni tal-fiduċja tal-ġenerazzjoni żagħżugħa fil-proġett Ewropew f’dan ir-rigward hija komparattivament żgħira.

25. L-Ombudsman tħeġġeġ lill-awtoritajiet baġitarji biex jeżaminaw din il-kwistjoni bir-reqqa u tittama li jagħtu r-riżorsi xierqa. B'dan il-ħsieb, l-Ombudsman se tinforma lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill tal-Ministri dwar din l-inkjesta u dwar ir-rakkomandazzjoni li għamlet lis-SEAE. Hija se tinforma wkoll lill-Kummissjoni Ewropea.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta tagħha dwar dan l-ilment, l-Ombudsman tagħlaqha bil-konklużjoni li ġejja:

Billi jissospendi t-traineeships mhux imħallsa fid-Delegazzjonijiet tal-UE u, fl-istess ħin, jitlob fondi għall-ħlas tat-trainees fid-Delegazzjonijiet tal-UE, is-SEAE aċċetta r-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman.

L-ilmentatur u s-SEAE se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 21/09/2017

[1] Għal aktar informazzjoni dwar l-isfond tal-ilment, l-argumenti tal-partijiet u l-inkjesta tal-Ombudsman, jekk jogħġbok ara r-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman disponibbli online fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/recommendation.faces/en/76079/html.bookmark

[2] Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-6 ta' Lulju 2010 (2009/2221(INI)), punt 72, disponibbli online: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52010IP0262&from=EN.

[3] https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/annual_activity_report_2015_en.pdf.