Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Il-qafas leġiżlattiv għal sistemi tal-ikel sostenibbli (FSFS) kien inizjattiva taħt l-Istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt”. L-għan tagħha kien li taċċellera u tagħmel it-tranżizzjoni lejn sistemi tal-ikel sostenibbli aktar faċli. B’mod aktar speċifiku, l-FSFS jistabbilixxi regoli dwar it-tikkettar tas-sostenibbiltà tal-prodotti tal-ikel, u kriterji minimi għall-akkwist pubbliku sostenibbli tal-ikel, kif ukoll arranġamenti ta’ governanza u monitoraġġ.[1]

2. Il-proposta tal-FSFS kellha tiġi adottata mill-Kummissjoni Ewropea sa tmiem l-2023. Bejn l-2020 u l-2023, il-Kummissjoni ħadet passi preparatorji, bħal Valutazzjoni tal-Impatt tal-Bidu fl-2021 [2] u konsultazzjoni pubblika fl-2022.[3]

3. Fl-2022 u l-2023, l-ilmentatur, organizzazzjoni tas-soċjetà ċivili Pollakka, flimkien ma’ organizzazzjonijiet oħra, indirizza ittri miftuħa lill-Kummissjoni li jesprimu tħassib dwar id-dewmien fl-adozzjoni tal-proposta tal-FSFS u n-nuqqas tagħha fil-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2024 [4].

4. Il-Kummissjoni wieġbet lill-ilmentatur, iżda l-ilmentatur ikkunsidra li t-tweġibiet tiegħu kienu evażivi u ma pprovdiex informazzjoni ċara dwar l-istatus tal-inizjattiva inkwistjoni. Peress li ma kienx sodisfatt bit-tweġibiet tal-Kummissjoni, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman fid-29 ta’ Lulju 2025.

L-inkjesta

5. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar kif il-Kummissjoni infurmat lill-pubbliku dwar l-istatus tal-proposta tal-FSFS, inkluż id-dewmien fl-adozzjoni tagħha.

6. L-Ombudsman staqsiet ukoll kif il-Kummissjoni tinforma lill-pubbliku meta tissospendi jew twaqqaf il-ħidma fuq inizjattivi leġiżlattivi li jkunu tħabbru qabel, inkluż fir-rigward ta’ liema l-Kummissjoni diġà wettqet konsultazzjonijiet pubbliċi. 

7. Fil-kuntest tal-inkjesta, l-Ombudsman kisbet it-tweġiba bil-miktub tal-Kummissjoni [5] u t-tim tal-inkjesta tagħha ltaqa’ mar-rappreżentanti tal-Kummissjoni [6].

8. L-Ombudsman kisbet ukoll il-kummenti tal-ilmentatur kemm dwar it-tweġiba tal-Kummissjoni kif ukoll dwar ir-rapport tal-laqgħa.

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

9. L-ilmentatur argumenta li l-Kummissjoni naqset milli tinforma lill-pubbliku dwar ir-raġunijiet għad-dewmien fl-adozzjoni tal-proposta tal-FSFS u milli tipprovdi perjodu ta’ żmien aġġornat. Għall-ilmentatur, peress li l-Kummissjoni kienet diġà ġabret feedback mill-partijiet ikkonċernati dwar l-inizjattiva u sussegwentement organizzat konsultazzjoni pubblika, jenħtieġ li tipprovdi lill-pubbliku informazzjoni konkreta dwar l-istatus tal-inizjattiva u l-pjanijiet tagħha fir-rigward tagħha.

10. L-ilmentatur argumenta wkoll li n-nuqqas li l-pubbliku jiġi infurmat dwar l-istatus tal-inizjattiva tal-FSFS kien bi ksur tal-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, li jitlob lill-Kummissjoni tiżgura t-trasparenza tal-proċeduri leġiżlattivi,[7] kif ukoll il-prinċipju tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi.

11. Fit-tweġibiet bil-miktub tagħha lill-ilmentatur u lill-Ombudsman, il-Kummissjoni qalet li vvalutat mill-ġdid il-prijoritajiet politiċi tagħha minħabba t-tfixkil ekonomiku kkawżat mill-gwerra ta’ aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, il-protesti tal-bdiewa, u t-tħassib usa’ tal-partijiet ikkonċernati dwar l-agrikoltura tal-UE. Hija indikat li għamlet proposti oħra dwar sistemi tal-ikel sostenibbli, bħall-miri għat-tnaqqis tal-ħela tal-ikel li għandhom jintlaħqu sal-2030. Barra minn hekk, hija indikat il-“Viżjoni għall-Agrikoltura u l-Ikel” tagħha, li għandha l-għan li tibbilanċja s-sostenibbiltà u l-ħtiġijiet soċjoekonomiċi tas-settur agrikolu. Barra minn hekk, huwa enfasizza li diġà hemm qafas legali strett għall-għalf u l-ikel prodotti bi prodotti veterinarji li jista’ jirriżulta f’reżistenza għall-antimikrobiċi, u li r-regoli attwali tal-UE dwar it-tikkettar tal-ikel jiżguraw livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-konsumatur.

12. Matul il-laqgħa mat-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman, ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni ċċaraw li bidla fid-direzzjoni fil-prijoritajiet politiċi tagħha saret pubblika fid-diskors tal-2023 tal-President tal-Kummissjoni dwar “L-Istat tal-Unjoni” lill-Parlament Ewropew, li fih ħabbret Djalogu Strateġiku dwar il-Futur tal-Agrikoltura u l-Ikel. Id-Djalogu Strateġiku laħaq il-qofol tiegħu fir-rapport “Perspettiva kondiviża għall-biedja u l-ikel fl-Ewropa”.[8] Abbażi ta’ dan ir-rapport, il-Kummissjoni ppreżentat “Viżjoni għall-Agrikoltura u l-Ikel” fi Frar 2025.[9] Peress li la r-rapport u lanqas il-Viżjoni ma semmew l-FSFS jew l-Istrateġija “Mill-Għalqa sal-Platt”, il-Kummissjoni qieset li kien ċar għall-partijiet ikkonċernati li kemm l-FSFS kif ukoll l-Istrateġija “mill-Għalqa sal-Platt” kienu twaqqfu. Għalhekk, il-Kummissjoni kkonfermat li x-xogħol fuq l-FSFS kien twaqqaf.

13. Barra minn hekk, matul il-laqgħa r-rappreżentanti tal-Kummissjoni ċċaraw it-terminoloġija rigward l-istatus tal-inizjattivi. It-terminu “irtirar” huwa applikat għal proposti leġiżlattivi diġà adottati mill-Kummissjoni u ppreżentati lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill bħala l-koleġiżlaturi. It-terminu “abbandunat” jintuża għal inizjattivi li għadhom ma ġewx adottati bħala proposti leġiżlattivi. Il-Kummissjoni qalet li l-istatus tal-inizjattivi kollha jista’ jiġi kkonsultat fuq il-portal tal-Kummissjoni “Semma’ Leħnek”.[10]

14. Wara dan l-ilment, il-Kummissjoni qalet li kienet eżaminat l-informazzjoni disponibbli fuq il-portal u kienet identifikat xi ineżattezzi u informazzjoni skaduta dwar diversi inizjattivi. Għalhekk, hija ħadet passi biex tintroduċi aġġornamenti u timplimenta titjib sistemiku biex tiżgura li l-partijiet ikkonċernati jiksbu informazzjoni ċara dwar l-istatus ta’ inizjattivi speċifiċi, inklużi dawk li l-Kummissjoni ddeċidiet li twaqqaf (“abbandun”, skont it-terminoloġija tal-Kummissjoni).

15. Bi tweġiba, l-ilmentatur ikkunsidra li t-tħabbira ta’ qafas ġdid, mingħajr referenza espliċita għall-inizjattiva preċedenti, ma ssodisfatx dan ir-rekwiżit. Barra minn hekk, l-ilmentatur sostna li l-abbandun ta’ inizjattiva leġiżlattiva mingħajr ma jkun meħtieġ li l-pubbliku jiġi infurmat b’mod attiv dwarha huwa ksur tal-prinċipju ta’ trasparenza.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

16. Il-Kummissjoni impenjat ruħha fir-regoli tagħha għal Regolamentazzjoni Aħjar biex tiżgura, fost affarijiet oħra, proċess trasparenti tat-tfassil tal-liġijiet,[11] kif meħtieġ mit-Trattati [12] u l-każistika tal-Qrati tal-UE [13].

17. Filwaqt li l-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, kif ukoll il-ġurisprudenza,[14] jobbligaw lill-Kummissjoni tiġġustifika biss l-irtirar tal-proposta leġiżlattiva minn proċess leġiżlattiv li jkun għaddej, jiġifieri, wara li din il-proposta tkun ġiet adottata formalment u ppreżentata lill-koleġiżlaturi,[15] l-Ombudsman iqis li, bħala kwistjoni ta' amministrazzjoni tajba, il-Kummissjoni trid tinforma wkoll lill-pubbliku meta tabbanduna inizjattiva leġiżlattiva, jiġifieri, test li finalment ma saritx proposta leġiżlattiva formali.

18. F’dak ir-rigward, l-Ombudsman tinnota li l-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE sabet li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tabbanduna inizjattiva leġiżlattiva tista’ tħalli impatt daqs id-deċiżjoni tagħha li tadotta waħda: “id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tabbanduna, wara valutazzjoni tal-impatt, l-inizjattiva leġiżlattiva prevista ttemm b’mod definittiv l-azzjoni leġiżlattiva ppjanata, li ma tistax titkompla sakemm dik l-istituzzjoni ma tirtirax dik id-deċiżjoni.”[16] Fil-fehma tal-Ombudsman, minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni hija soġġetta għall-ogħla standard ta’ trasparenza leġiżlattiva matul il-proċess tat-tħejjija tal-inizjattivi leġiżlattivi, irrispettivament minn jekk dan il-proċess huwiex se jwassal għall-adozzjoni ta’ proposta leġiżlattiva.

19. Fir-rigward ta' dan il-każ, l-Ombudsman tqis li ma kienx evidenti, abbażi tal-informazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni qabel din l-inkjesta, li l-inizjattiva FSFS kienet twaqqfet. Minkejja dan, l-Ombudsman tilqa' l-fatt li l-Kummissjoni ċċarat din il-kwistjoni matul l-inkjesta, u pprovdiet motivazzjoni ċara għad-deċiżjoni tagħha li tabbanduna l-inizjattiva. L-Ombudsman tilqa' wkoll il-fatt li l-Kummissjoni issa ddeċidiet li taġġorna l-informazzjoni dwar l-inizjattivi ta' politika kollha tagħha fuq is-sit web tagħha. L-Ombudsman hija fiduċjuża li l-Kummissjoni se żżomm din l-informazzjoni aġġornata f’konformità mal-ogħla standards ta’ trasparenza leġiżlattiva.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Peress li l-Kummissjoni ċċarat l-istatus tal-inizjattiva leġiżlattiva inkwistjoni u impenjat ruħha li taġġorna l-informazzjoni dwar l-inizjattivi ta’ politika kollha tagħha disponibbli fuq is-sit web tagħha, l-ebda inkjesta ulterjuri dwar dan l-ilment ma hija ġġustifikata.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Teresa Anjinho Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 30/06/2026

[1] Il-Parlament Ewropew, Sistema tal-Ikel Sostenibbli tal-UE: L-Iskeda tat-Tren Leġiżlattiv, https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/carriage/sustainable-eu-food-system/report?sid=10201.

[2] Il-Kummissjoni Ewropea, Valutazzjoni tal-impatt tal-bidu: Inizjattiva qafas għal sistema tal-ikel sostenibbli, https://food.ec.europa.eu/document/download/efad46c1-0813-443f-8670-83e278206084_en?filename=f2f_legis_iia_fsfs_5902055.pdf.

[3] Il-Kummissjoni Ewropea, Sistema tal-ikel sostenibbli – it-twaqqif ta’ qafas tal-UE: Konsultazzjoni pubblika, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13174-Sustainable-food-system-setting-up-an-EU-framework/public-consultation_en.

[4] Il-Programm ta’ Ħidma tal-Kummissjoni Ewropea għall-2024, https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/strategy-documents/commission-work-programme/commission-work-programme-2024_en. 

[5] https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228546

[6] https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228547

[7] Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32016Q0512(01).

[8] Il-Kummissjoni Ewropea, “Djalogu Strateġiku dwar il-futur tal-agrikoltura tal-UE”, https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/kumitati-u-esperti-gruppi/strategic-dialogue-future-eu-agriculture_en.

[9] Il-Kummissjoni Ewropea, “Viżjoni għall-Agrikoltura u l-Ikel”, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52025DC0075.

[10] Il-Kummissjoni Ewropea, “Semma’ leħnek – inizjattivi”, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives_en.

[11] Il-Kummissjoni Ewropea, Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, Novembru 2021, https://commission.europa.eu/law/law-making-process/ better-regulation/ better-regulation-guidelines-and-toolbox_en.

[12] L-Artikolu 15 tat-TFUE.

[13] Ara ħarsa ġenerali fid-Deċiżjoni tal-Ombudsman dwar kif il-Parlament Ewropew, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni Ewropea jittrattaw talbiet għal aċċess pubbliku għal dokumenti leġiżlattivi (OI/4/2023/MIK), https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/196680.

[14] Il-Qorti tal-Ġustizzja, is-Sentenza tal-14 ta' April 2015, Il-Kunsill vs Il-Kummissjoni, C-409/13, il-paragrafu 76, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=163659&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=186316.

[15] Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet (nota 7 f'qiegħ il-paġna hawn fuq). Ara l-punti 3, 9 u 38.

[16] Il-Qorti tal-Ġustizzja, is-Sentenza tal-4 ta' Settembru 2018, ClientEarth vs Il-Kummissjoni,  C‑57/16 P, il-paragrafu 87, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=205322&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=8961911.