Bhain an cás le diúltú Chomhairle an Aontais Eorpaigh rochtain iomlán a thabhairt ar thuairimí dlíthiúla maidir leis na tograí reachtacha le haghaidh Rialacháin maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) agus maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil (EUROJUST).

Le linn fhiosrúchán an Ombudsman, d’aontaigh an Chomhairle dhá cheann de na ceithre dhoiciméad a nochtadh, ach choinnigh sí uirthi ag diúltú an dá dhoiciméad eile a nochtadh go hiomlán, cé gur deonaíodh rochtain pháirteach.

Glacann an tOmbudsman leis go raibh údar maith leis an diúltú na tuairimí dlíthiúla a nochtadh go hiomlán ar an bhforas go mbainfeadh sé an bonn de chosaint comhairle dlí agus imeachtaí cúirte. Dá bhrí sin, dúnann sí an cás le cinneadh nach bhfuil aon drochriarachán ann, ach iarrann sí ar an gComhairle athbhreithniú a dhéanamh ar a dhiúltú i bhfianaise imeacht breise ama.

Bhain an cás leis an gcaoi ar láimhseáil an Oifig Eorpach um Roghnú Foirne (EPSO) gearán faoi na coinníollacha in ionad trialacha le haghaidh comórtas roghnúcháin do státseirbhísigh an Aontais. Sannadh ríomhaire don ghearánach in aice leis an doras isteach, agus mhaígh sé go raibh tionchar diúltach ag an gcur isteach a rinne daoine ag dul isteach agus ag fágáil an tseomra ar a feidhmíocht. Níor éirigh lena hiarrachtaí déileáil leis na hábhair imní a bhí ag baill foirne an ionaid trialacha agus rinne sí gearán le EPSO ina dhiaidh sin. Agus í míshásta leis an gcaoi ar dhéileáil EPSO lena gearán, chuaigh sí i dteagmháil leis an Ombudsman ina dhiaidh sin.

D’fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus d’iarr sé ar EPSO an gearán a fhiosrú ar bhealach níos críochnúla. Bhuail foireann fiosrúcháin an Ombudsman freisin le hionadaithe ó EPSO agus ón gconraitheoir atá freagrach as na trialacha a bhainistiú, agus thug siad cuairt ar ionad trialacha i gceanncheathrú EPSO. Tháinig an tOmbudsman ar an gconclúid, ar an iomlán, nach raibh údar le tuilleadh fiosrúchán sa chás seo; mar sin féin, rinne sí roinnt moltaí maidir le feabhas a chur ar EPSO.

Bhain an cás leis an measúnú ar thréimhse phromhaidh gníomhaire shealadaigh ag an Oifig Tacaíochta Eorpach do Chúrsaí Tearmainn (‘EASO’). D’áitigh an gearánach, a dífhostaíodh ag deireadh a tréimhse promhaidh, go raibh roinnt easnamh nós imeachta ina measúnú. Thairis sin, theip ar EASO freagra a thabhairt ar a gearáin a rinneadh faoi Rialacháin Foirne an AE.

D’fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus d’iarr sé ar EASO freagra a thabhairt ar na gearáin. Chinn sí go ndearna EASO na bearta ba ghá chun measúnú neamhchlaonta ar thréimhse phromhaidh an ghearánaigh a áirithiú agus gur urramaigh sí ceart an ghearánaigh éisteacht a fháil sula ndearna sí an cinneadh deiridh maidir lena fostaíocht bhreise. Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an cás.

Bhain an cás le mainneachtain an Choimisiúin freagra a thabhairt ar theachtaireachtaí an ghearánaigh maidir lena dheacrachtaí le togra deontais a chur isteach. Mar gheall ar fhadhbanna teicniúla, ní raibh an gearánach in ann iarratas a dhéanamh trí chóras PRIAMOS an Choimisiúin. Ina ionad sin, thíolaic sé a thogra trí ríomhphost, nár freagraíodh fós.

D'fhiosraigh an tOmbudsman an cheist agus d'iarr sé ar an gCoimisiún freagra a thabhairt. Ina fhreagra, ghabh an Coimisiún leithscéal as gan freagra a thabhairt níos luaithe. Dúirt sé nach bhféadfadh sé glacadh le hiarratas ríomhphoist an ghearánaigh toisc gur fheidhmigh an córas i gceart agus nach raibh an Coimisiún in ann aon iarracht a rinne an gearánach an togra a sheoladh trí PRIAMOS roimh an sprioc-am a shainaithint.

Baineann an fiosrúchán straitéiseach seo le trédhearcacht cuid thábhachtach neamhfhoirmiúil de phróiseas reachtach an Aontais, eadhon, trédhearcacht ‘Cruinnithe tríthaobhacha’.

Déanann an dá chomhlacht reachtacha de chuid an Aontais, Parlaimint na hEorpa agus Comhairle an Aontais Eorpaigh, reachtaíocht a achtú tar éis togra a fháil ón gCoimisiún Eorpach. Le linn an phróisis sin, is minic a dhéanann an dá chomhreachtóir, le cúnamh ón gCoimisiún, caibidlíocht i gcruinnithe tríthaobhacha, mar a thugtar orthu, ar cruinnithe neamhfhoirmiúla iad idir ionadaithe na dtrí institiúid lena mbaineann. Le linn Cruinniú Tríthaobhach, déanann an Pharlaimint agus an Chomhairle iarracht teacht ar chomhaontú maidir le téacs coiteann, bunaithe ar a seasaimh tosaigh, a ndéantar vótáil air ansin de réir an nós imeachta reachtaigh fhoirmiúil. Tá sé cruthaithe go bhfuil cruinnithe tríthaobhacha an-éifeachtach chun comhaontuithe den sórt sin a bhaint amach, agus glactar an chuid is mó den reachtaíocht ar an mbealach sin anois.

Is daonlathas ionadaíoch é an tAontas Eorpach, ina bhfuil sé de cheart ag saoránaigh a n-ionadaithe a thabhairt chun cuntais as na roghanna polaitiúla a dhéantar thar a gceann. Tá sé de cheart ag saoránaigh freisin páirt a ghlacadh i bpróiseas daonlathach an Aontais. Is príomhghné í trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha chun a áirithiú go mbeidh na cearta sin éifeachtach agus chun na dlíthe a dhéanann an tAontas a dhlisteanú. Tá sé ráite ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh gur réamhchoinníoll é cumas shaoránaigh an Aontais na breithnithe is bonn le gníomhaíocht reachtach a fháil amach chun a gcearta daonlathacha a fheidhmiú go héifeachtach.

Cé go bhfuil próiseas reachtach an Aontais go ginearálta trédhearcach go leor, lena n-áirítear i gcomparáid le go leor Ballstát, léirigh an chuid sin den phróiseas imní faoin gcothromaíocht idir éifeachtúlacht an phróisis thríthaobhaigh agus a thrédhearcacht.

I bhfianaise an mhéid sin, d’oscail an tOmbudsman Eorpach fiosrúchán straitéiseach. Scrúdaigh sí an fhaisnéis agus na doiciméid ba cheart a chur ar fáil go réamhghníomhach don phobal, agus ag an bpointe ama, ionas gur féidir le saoránaigh úsáid a bhaint as a gcearta.

Is gné riachtanach de dhlisteanacht reachtóireachta an Aontais í an trédhearcacht thríthaobhach. Ní mór do shaoránaigh a bheith in ann grinnscrúdú a dhéanamh ar fheidhmíocht a n-ionadaithe le linn na príomhchoda sin den phróiseas reachtach. Teastaíonn faisnéis ó shaoránaigh freisin maidir leis na hábhair atá á bplé le linn cruinnithe tríthaobhacha chun go mbeidh siad in ann páirt éifeachtach a ghlacadh sa phróiseas reachtach.

Fáiltíonn an tOmbudsman roimh an dul chun cinn atá déanta go dtí seo maidir le trédhearcacht na gcruinnithe tríthaobhacha a fheabhsú; molann sí, áfach, go gcuirfeadh na trí institiúid an doiciméadacht agus an fhaisnéis seo a leanas ar fáil go poiblí: Dátaí tríthaobhacha, seasaimh tosaigh na dtrí institiúid, cláir oibre ghinearálta na gcruinnithe tríthaobhacha , doiciméid “ceithre cholún”, téacsanna comhréitigh críochnaitheacha, nótaí tríthaobhacha a cuireadh ar fáil go poiblí, liostaí de na cinnteoirí polaitiúla lena mbaineann agus, a mhéid is féidir, liosta de dhoiciméid eile a cuireadh síos le linn na caibidlíochta. Ba cheart iad sin go léir a chur ar fáil ar bhunachar sonraí comhpháirteach atá éasca le húsáid agus éasca le tuiscint . Cé go bhféadfaí roinnt doiciméad a chur ar fáil agus caibidlíocht thríthaobhach fós ar siúl, d’fhéadfadh na hinstitiúidí a mheas gur gá, ar mhaithe le leas an phobail, rochtain réamhghníomhach phoiblí a chur ar fáil ar chineálacha áirithe doiciméad go dtí go mbeidh deireadh leis an gcaibidlíocht.

Bhain an cás le lógó amharc-aithne an Choimisiúin, a úsáideadh ina sheomra preasagallaimh sa Bhruiséil ó 2012. Dar leis an ngearánach, is idirdhealú ar bhonn teanga é úsáid eisiach an Bhéarla agus na Fraincise sa lógó amharc-aithne sin.

Áirítear i gcóras teanga reatha an Aontais an ceart atá ag gach saoránach cumarsáid a dhéanamh le hinstitiúidí an Aontais ina theanga nó ina teanga féin agus an ceart comhfhreagrach freagra a fháil sa teanga sin. Tá feidhm ag na prionsabail a rialaíonn an córas teanga sin freisin maidir le cineálacha eile cumarsáide, amhail cumarsáid trí fhoilseacháin agus trí shuíomhanna gréasáin. Ba cheart údar oibiachtúil a bheith le haon difreáil in úsáid teangacha i gcúinsí den sórt sin. Maidir le cibé an bhfuil údar oibiachtúil sa chás seo, aontaíonn an tOmbudsman nach féidir go teicniúil an téarma "Coimisiún Eorpach" a chur i láthair i 24 theanga ar scáileán teilifíse, thíos, taobh le cainteoir nó taobh thiar de.

Maidir le cibé an bhféadfadh an Coimisiún níos mó ná dhá theanga a roghnú, measann an tOmbudsman go raibh sé réasúnach nach mbeadh ach dhá theanga roghnaithe ag an gCoimisiún. Baineann an rogha maidir le líon na dteangacha atá le húsáid le glao breithiúnais maidir le cé acu a dhéanfadh nó nach ndéanfadh níos mó ná dhá theanga an amharcíomhá a chroitheadh ar bhealach do-ghlactha. Ós rud é go bhféadfadh teaglamaí eile teangacha a bheith ina roghanna réasúnta freisin, ní thugann sé sin le tuiscint nach raibh rogha an Bhéarla agus na Fraincise réasúnta.

Measann an tOmbudsman go raibh údar oibiachtúil leis an mbeartas a roghnaigh an Coimisiún. Dá bhrí sin, tháinig sí ar an gconclúid nár dhrochriarachán a bhí i gceist le lógó nua amharc-aithne a bheith á thabhairt isteach ag an gCoimisiún ina sheomra preasagallaimh sa Bhruiséil.

Bhain an cás le maoiniú do thionscadal nasctha faoin gClár um an Eoraip ar son na Saoránach.

Chuir eagraíocht neamhbhrabúis Éireannach faoi bhráid an Ombudsman é a bhfuil tionscadail nasctha á reáchtáil aici le comhpháirtí Francach le 25 bliana anuas. Chaill an eagraíocht an spriocdháta chun iarratas a dhéanamh ar mhaoiniú in 2015 mar gheall ar athruithe a rinne EACEA ar an spriocdháta chun iarratas a dhéanamh ar mhaoiniú faoin gClár. Líomhain sé gur ghníomhaigh EACEA go mícheart agus na hathruithe sin á ndéanamh aige.

D'fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus rinne sé togra le haghaidh réitigh do EACEA, mar aon le moltaí breise maidir le feabhsuithe ar an gcaoi ar bhainistigh sé an scéim. Mar thoradh air sin, thug EACEA soiléirithe breise don ghearánach ar na cúiseanna a bhí leis na hathruithe ar na spriocdhátaí agus chomhaontaigh sé go bhféadfaí an tionscadal nasctha a chur i gcrích in 2016.

I bhfianaise an méid sin, measann an tOmbudsman go bhfuil gníomh cuí déanta ag EACEA chun an cás a réiteach chun sástacht an ghearánaigh.

Bhain an cás leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún Eorpach gearán maidir le dlí na hÉireann lena rialaítear an ceart chun obair mar ailtire. Ceanglaíodh leis an dlí gur chóir do dhaoine nach bhfuair cáilíochtaí foirmiúla mar ailtirí, ach a bhí ag iarraidh an teideal 'ailtire' a úsáid in Éirinn, a bheith ag obair ar feadh 10 mbliana ar a laghad mar ailtirí in Éirinn. Mheas an gearánach go ndearnadh idirdhealú leis an gceanglas sin i gcoinne daoine a fuair taithí choibhéiseach lasmuigh d’Éirinn. Nuair a dhún an Coimisiún an gearán um shárú trína chinneadh nach raibh dlí na hÉireann idirdhealaitheach, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman.

D'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún a aithint go raibh dlí na hÉireann idirdhealaitheach agus gurb é an t-aon chúis nár ghlac sé leis an ábhar ná gur mheas sé go mbeadh sé díréireach é sin a dhéanamh.

Níor ghlac an Coimisiún le dréachtmholadh an Ombudsman. Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an cás le ráiteas criticiúil.

Ar fáil ó Aibreán 2012, tugann an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh (TES) deis do ghrúpa de mhilliún saoránach AE ar a laghad iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach reachtaíocht nua AE a mholadh. Tar éis dó roinnt gearán a fháil, chinn an tOmbudsman imscrúdú a dhéanamh ar fheidhmiú cuí nós imeachta an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh agus ar ról agus freagracht an Choimisiúin ina leith sin. D’iarr an tOmbudsman ar eagraithe na dTionscnamh Eorpacha ó na Saoránaigh, ar eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus ar dhaoine leasmhara eile ionchur a chur ar fáil maidir le cé chomh maith agus atá an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh ag obair. Ar bhonn na bhfreagraí sin, chuir an tOmbudsman raon moltaí faoi bhráid an Choimisiúin chun éifeachtacht phróiseas an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh a mhéadú.

Tar éis di freagra an Choimisiúin a fháil, tugann an tOmbudsman a fiosrúchán chun críche anois le 11 threoirlíne le haghaidh tuilleadh feabhais. Cé go dtugann an tOmbudsman dá haire go bhfuil go leor déanta ag an gCoimisiún chun éifeacht a thabhairt do cheart an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh ar bhealach atá fabhrach don saoránach, creideann an tOmbudsman gur féidir níos mó a dhéanamh. Ós rud é go bhfuil cuid de na moltaí sin ábhartha do Pharlaimint na hEorpa, scríobhfaidh an tOmbudsman chuig Uachtarán na Parlaiminte freisin. Ar an gcaoi sin, tá muinín aici go mbeidh a cuid moltaí, a rinneadh le linn an fhiosrúcháin agus sa chinneadh seo araon, úsáideach toisc gur shocraigh na hinstitiúidí sin, in éineacht le Comhairle an Aontais Eorpaigh, athbhreithniú a dhéanamh ar an Rialachán maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh níos déanaí i mbliana.