Ursula von der Leyen

Uachtarán

An Coimisiún Eorpach

A Uachtaráin, a chara,

Aithním obair thábhachtach an Choimisiúin Eorpaigh maidir leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a chur ar bun, a bhfuil ról ríthábhachtach aici cheana féin, trí níos mó ná EUR 700 billiún a chur ar fáil, chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta phaindéim COVID-19, agus chun cabhrú leis an Eoraip teacht chun cinn níos láidre ón ngéarchéim seo nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo.

Ó thosaigh an phaindéim, chuir mé i bhfios go láidir nach mór don Aontas ardchaighdeáin trédhearcachta agus cuntasachta a choinneáil ar bun, agus go bhfuil faireachán déanta aige ar obair riarachán an Aontais chun na críche sin. I bhfianaise an róil thábhachtaigh atá ag an méid mór iasachtaí agus deontas sin, ní mór trédhearcacht a bheith ann maidir leis an gcaoi a gcaitear na cistí ^[1] agus is díol sásaimh dom tiomantas an Choimisiúin ina leith sin.^[2] Go deimhin, tá sé ríthábhachtach faisnéis inrochtana a chur ar fáil faoi na hiasachtaí agus na deontais agus faoi na tionscadail a dtacaíonn siad leo.

Ba cheart an pobal a chur ar a suaimhneas go gcomhlíonann na Ballstáit aon choinníollacha a ghabhann leis na hiasachtaí agus na deontais. Tá sé sin ábhartha go háirithe i bhfianaise a gcuspóirí comhshaoil agus na n-ábhar imní atá ag dul i méid maidir leis an gcaoi a bhfuil an baol ann go n-úsáidfear buiséad an Aontais i mBallstáit áirithe chun an bonn a bhaint den smacht reachta.

Is sa chomhthéacs sin a shainaithin mé ceisteanna áirithe ba mhór agam dá bhféadfadh an Coimisiún iad a shoiléiriú. I gceangal leis seo, gheobhaidh tú iarscríbhinn ina bhfuil na ceisteanna.

Bheinn buíoch díot dá bhféadfá freagra a thabhairt ar thuairimí an Choimisiúin maidir leis na hábhair sin faoin 24 Bealtaine 2022, más féidir. Má bhíonn tuilleadh faisnéise nó soiléirithe ag teastáil, is féidir le foireann an Choimisiúin teagmháil a dhéanamh le Leticia Díez Sánchez agus le Patricia López Martín.

Le dea-mhéin,

Emily O'Reilly An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 24/02/2022

Iarscríbhinn

1) Trédhearcacht na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta agus a meastóireacht

Tá imní curtha in iúl faoin trédhearcacht neamhleor a bhaineann le caibidlíocht agus formheas na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta.^[3] Tá sé curtha in iúl ag an Ombudsman leis an gCoimisiún roimhe seo gur cheart dó a áirithiú gur cuid den chaibidlíocht iad na ceanglais trédhearcachta, i bhfianaise na leasanna tábhachtacha poiblí atá i gceist.^[4]

Cad iad na sásraí atá curtha i bhfeidhm ag an gCoimisiún chun trédhearcacht a áirithiú i gcaibidlíocht na bpleananna náisiúnta? Ag féachaint chun cinn, cad iad na bearta trédhearcachta a dhéanfaidh an Coimisiún chun gur féidir grinnscrúdú poiblí a dhéanamh ar an meastóireacht ar gharspriocanna agus ar athchóirithe na mBallstát?

Maidir le rochtain ar dhoiciméid, tá an tOmbudsman ag féachaint faoi láthair ar mhainneachtain an Choimisiúin freagra a thabhairt go dtí seo ar iarratas deimhnitheach ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a bhaineann leis an meastóireacht ar phlean na Gearmáine.^[5] An bhfuil bearta déanta ag an gCoimisiún chun láimhseáil iarrataí comhchosúla amach anseo a éascú?

2) Faisnéis, cumarsáid agus poiblíocht

Leis an Rialachán maidir leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta ^[6], forchuirtear oibleagáidí ar na Ballstáit maidir leis an gcistiú a phoibliú. Ina Threoir do na Ballstáit,^[7] d’iarr an Coimisiún ar rialtais náisiúnta achoimre ar a straitéis cumarsáide náisiúnta a chur i láthair ina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta (RRPanna).

An bhféadfadh an Coimisiún a shoiléiriú cén fhaisnéis nach mór do na Ballstáit a chur ar fáil, agus conas, chun ceanglais an Rialacháin maidir le ‘Faisnéis, cumarsáid agus poiblíocht’ a chomhlíonadh?

De réir na Treorach, ní mór do na Ballstáit agus don Choimisiún oibriú le chéile chun feasacht a mhúscailt faoin tSaoráid. Mar shampla, ba cheart do na Ballstáit a bhunaíonn spás gréasáin tiomnaithe ar a bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus ar thionscadail ghaolmhara an nasc a chur in iúl don Choimisiún. Cé go bhfuil go leor faisnéise ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin cheana féin, d’fhéadfadh sé a bheith deacair do shaoránaigh nascleanúint a dhéanamh ar an bhfaisnéis a chuirtear ar fáil ann. An bhfuil sé beartaithe ag an gCoimisiún an fhaisnéis maidir le pleananna agus tionscadail náisiúnach a dhéanamh níos inrochtana don phobal, mar shampla trí shuíomh gréasáin tiomnaithe ina liostaítear na naisc náisiúnta uile faoi seach? Cad iad na gníomhaíochtaí eile, más ann dóibh, atá á mbreithniú ag an gCoimisiún chun faisnéis faoin tSaoráid a scaipeadh?

Ar deireadh, mar chuid dá straitéis chumarsáide, an bhfuil sé beartaithe ag an gCoimisiún faisnéis a chur ar fáil maidir leis na hiniúchtaí a dhéantar, a luaithe a bheidh na hiniúchtaí sin curtha i gcrích agus nuair a bheidh beart déanta ina leith?

3) Sásraí maoirseachta

Le Rialachán RRF, tugtar ról lárnach do na Ballstáit maidir le leasanna airgeadais an Aontais a chosaint. Ní mór do na Ballstáit a áirithiú go gcomhlíonfar dlíthe an Aontais agus dlíthe náisiúnta, lena n-áirítear coinbhleachtaí leasa, éilliú agus calaois a chosc, a bhrath agus a cheartú go héifeachtach, agus cistiú dúbailte a sheachaint. Dá réir sin, ba cheart don Choimisiún a áirithiú go bhfuil an oibleagáid sin á comhlíonadh go héifeachtach ag sásraí rialaithe náisiúnta.

Chun an pobal a chur ar a shuaimhneas go n-úsáidfear an tSaoráid go hiomchuí, cad iad na sásraí atá i bhfeidhm chun maoirseacht a dhéanamh ar fheidhmiú cuí shásraí iniúchóireachta agus rialaithe na mBallstát? Cad iad na himthosca faoina n-iarrfaidh an Coimisiún ar na Ballstáit cuntas mionsonraithe a thabhairt ar fhaighteoirí deiridh na gcistí?

[1] Chuige sin, tá m’Oifig, i gcomhar le ECFE agus le cabhair ó Líonra Eorpach na nOmbudsman, ag ullmhú doiciméad faoi láthair ina leagtar amach ‘Prionsabail Dea-Chleachtais maidir le trédhearcacht rialtais in úsáid cistí téarnaimh’ a fhoilseofar sna míonna amach romhainn.

[2] Freagra an Choimisiúin Eorpaigh ar litir an Ombudsman Eorpaigh maidir leis an gcaoi ar dhéileáil an Coimisiún le hiarraidh ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a bhaineann le plean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine faoin tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF), ag https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/148333.

[3] Féach na Comhaid Aisghabhála de réir Lean an t-airgead atá ar fáil ag: https://www.ftm.eu/articles/recovery-files-eu-transparency?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=BrusselsRefuses.

[4] Cuireadh an méid sin in iúl don Choimisiún i gcomhthéacs na rochtana ar dhoiciméid a bhaineann le géarchéim COVID-19 atá ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/141706  

[5] Féach: https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/60962.

[6] Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta

[7] Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin, ‘Treoir do na Ballstáit: Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta’, ar fáil ag: https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/document_travail_service_part1_v2_en.pdf