Cháin an tOmbudsman an Coimisiún toisc nach raibh sé trédhearcach faoin bhfaisnéis faoi chearta an duine ar a raibh sé ag brath sular shínigh sé comhaontú leis an Túinéis lena n-áirítear cistí AE le haghaidh bainistiú teorainneacha. D’iarr sí freisin ar an gCoimisiún critéir shainráite a leagan amach chun cistiú ón Aontas a chur ar fionraí.

Níor fhoilsigh an Coimisiún aon fhaisnéis faoin gcleachtadh bainistithe riosca ar ar bhraith sé le haghaidh Mheabhrán Tuisceana 2023, in ainneoin imní an phobail maidir le staid chearta an duine sa Túinéis, go háirithe a mhéid a bhaineann leis an gcaoi a gcaitear le himircigh.

Áirítear sa Mheabhrán Tuisceana forálacha a bhaineann leis an imirce neamhrialta a chomhrac chomh maith le tacaíocht airgeadais ón Aontas chun trealamh a sholáthar, chun oiliúint agus tacaíocht theicniúil a chur ar fáil do bhainistiú teorainneacha na Túinéise, chun oibríochtaí frithsmuigleála a chomhrac, agus chun rialú teorainneacha a threisiú.

I bhfiosrúchán, chinn an tOmbudsman, in ainneoin maímh a rinneadh arís agus arís eile nár ceanglaíodh air measúnú tionchair sainráite ar chearta an duine (HRIA) a dhéanamh sular shínigh sé an comhaontú, go raibh cleachtadh measúnaithe comhchosúil curtha i gcrích ag an gCoimisiún i ndáiríre.

Cé go bhfuil sé dearfach gur fhíoraigh an Coimisiún staid chearta an duine sa Túinéis, lena n-áirítear trí thuarascálacha ó thoscaireacht an Aontais sa tír, b’fhearr measúnú tionchair foirmiúil ar chearta an duine a dhéanamh ar an gcomhaontú. Cuirtear measúnuithe foirmiúla den sórt sin ar fáil don phobal, rud a d’fhéadfadh éifeachtacht na mbeart maolaitheach atá le déanamh in aghaidh aon fhadhb maidir le cearta an duine a eascraíonn as an gcomhaontú a mhéadú.

D’iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún achoimre ar an gcleachtadh bainistithe riosca a fhoilsiú ar a shuíomh gréasáin.

Critéir maidir le cistiú a chur ar fionraí

Ina torthaí fiosrúcháin, chuir an tOmbudsman i bhfios go láidir go bhfuil oibleagáid ar an gCoimisiún a chinntiú nach dtacaíonn cistí AE le gníomhaíochtaí a sháraíonn cearta an duine. D’iarr sí ar an gCoimisiún critéir nithiúla a leagan amach agus a fhoilsiú maidir le cathain a chuirfeadh sé cistiú an Aontais do thionscadail sa Túinéis ar fionraí mar gheall ar sháruithe ar chearta an duine.

Ba cheart don Choimisiún eagraíochtaí a dhéanann faireachán ar chearta an duine sa Túinéis a spreagadh freisin chun sásraí gearáin a bhunú inar féidir le daoine aonair sáruithe líomhnaithe ar a gcearta daonna a thuairisciú i gcur chun feidhme na gcistí. Braitheann an Coimisiún ar thuarascálacha ó na heagraíochtaí sin, lena n-áirítear an Eagraíocht Idirnáisiúnta um Imirce agus Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine, chun sáruithe ar chearta an duine a shainaithint.  

Ag tabhairt dá haire go bhfuil sé deacair don phobal léargas iomlán a fháil ar staid chearta an duine, d’iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún faisnéis maidir le faireachán a dhéanamh air a thiomsú in aon doiciméad amháin, an doiciméad a fhoilsiú, agus é a thabhairt cothrom le dáta go rialta.