An tUasal Fabrice LEGGERI

Stiúrthóir Feidhmiúcháin

An Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex)

Strasbourg, 10/11/2020

Ábhar: ^5/2020/MHZ maidir le feidhmiú Shásra Gearán na Gníomhaireachta Eorpaí um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) i leith sáruithe líomhnaithe ar chearta bunúsacha

A Uasail Leggeri, a chara,

In 2013 ^[2], chuir mé Tuarascáil Speisialta faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa inar moladh go mbunódh Frontex sásra gearán aonair agus go mbeadh an tOifigeach um Chearta Bunúsacha ag Frontex i gceannas ar an sásra. Thacaigh an Pharlaimint le mo Thuarascáil Speisialta. Ina dhiaidh sin, ghlac reachtóirí an Aontais reachtaíocht ^[3] lena bhforáiltear don sásra gearán, agus rinne leasuithe ina dhiaidh sin ar na rialacháin lena rialaítear Frontex (go háirithe Rialachán 2019/1896)^[4] tuilleadh forbartha ar ról an Oifigigh um Chearta Bunúsacha. Tá sé de rún ag na reachtóirí a áirithiú gur cheart sainordú leathnaithe Frontex a chothromú le coimircí neartaithe maidir le cearta bunúsacha, chomh maith le cuntasacht agus sásamh méadaithe dóibh siúd a bhfuil tionchar ag a ghníomhaíochtaí orthu.^[5]

Seacht mbliana tar éis mo Thuarascáil Speisialta, agus ar an eolas faoi ábhair imní a bheith curtha in iúl, creidim go bhfuil sé tráthúil measúnú a dhéanamh ar an gcaoi a bhfuil an Sásra Gearán ag feidhmiú agus dá bhrí sin chinn mé fiosrúchán a sheoladh ar mo thionscnamh féin.^[6] Chun cabhrú leis an bhfiosrúchán, bheinn buíoch dá bhféadfadh Frontex freagra a thabhairt ar na ceisteanna a leagtar amach san iarscríbhinn faoin 15 Eanáir 2021. Bheadh sé ina chuidiú dá bhféadfadh an tOifigeach um Chearta Bunúsacha freagra a thabhairt freisin, mar a tharla i m’fhiosrúchán OI/9/2014/MHZ maidir leis an gcaoi a n-áirithíonn Frontex urraim do chearta bunúsacha in oibríochtaí comhpháirteacha um fhilleadh. Bheinn buíoch freisin dá bhféadfadh Frontex, idir an dá linn, cigireacht leictreonach a eagrú ar dhoiciméid a bhaineann leis an Sásra Gearán, lena n-áirítear na doiciméid sin ina leagtar amach an chaoi a ndearna Frontex obair leantach ar thuarascálacha a sheol Frontex nó na húdaráis náisiúnta chuig an Oifigeach um Chearta Bunúsacha.

Le linn an fhiosrúcháin seo, ba mhaith liom freagra Frontex agus an tuarascáil ón iniúchadh ar dhoiciméid Frontex (agus faisnéis rúnda á coinneáil siar) a fhoilsiú ar mo shuíomh gréasáin. Is féidir liom deis a thabhairt do pháirtithe leasmhara barúlacha a thabhairt freisin.

Ar deireadh, cuirfidh mé mo chomhghleacaithe ombudsman i Líonra Eorpach na nOmbudsman ar an eolas faoin bhfiosrúchán seo. Tá baint ag cuid de na hombudsmain sin le faireachán a dhéanamh ar obair a riarachán náisiúnta i gcomhthéacs an tSásra Gearán, ina gcuireann an tOifigeach um Chearta Bunúsacha gearáin ar aghaidh maidir le ‘oifigigh imscartha náisiúnta’^[7]. Dá bhrí sin, iarrfaidh mé orthu aon fhaisnéis ábhartha a sholáthar, lena n-áirítear gearáin nó fiosrúcháin ábhartha.

Má theastaíonn tuilleadh faisnéise nó soiléirithe uait maidir leis an bhfiosrúchán seo, lena n-áirítear conas socrú a dhéanamh chun doiciméid a iniúchadh, ná bíodh aon leisce ort teagmháil a dhéanamh le Marta Hirsch-Ziembinska (+33 388 17 27 46), Príomhchomhairleoir maidir le comhlíonadh na Cairte, atá freagrach as an bhfiosrúchán.

Le dea-mhéin,

Emily O’Reilly An tOmbudsman
Eorpach

Saincheisteanna nós imeachta

1) Cén chaoi a bhfuil Frontex ag ullmhú don mhéadú a bhfuiltear ag súil leis ar ghearáin mar gheall ar a chúraimí treisithe maidir le bainistiú teorainneacha?

2) Agus é á chur san áireamh gur tháinig Rialachán 2019/1896 i bhfeidhm an 4 Nollaig 2019, cad é an próiseas chun rialacha a dhréachtú agus a chur chun feidhme chun an Sásra Gearán a thabhairt cothrom le dáta? Déan cur síos, le do thoil, ar cé hé nó cé hí an duine a bhfuil baint acu leis an bpróiseas seo.

3) Cad is féidir le Frontex a dhéanamh, más ann dó, má tá filleadh éigeantach sceidealta do dhuine a bhfuil a ghearán leis an Oifigeach um Chearta Bunúsacha ar feitheamh?

4) An ndéanann gearánaigh iarracht achomharc a dhéanamh i gcoinne cinntí ^[8] a rinne an Sásra Gearán? Más amhlaidh, ag baint úsáide as cad a chiallaíonn?

5) An measann Frontex go bhfuil sé úsáideach tráthchlár sonrach a leagan síos don Stiúrthóir Feidhmiúcháin chun scrúdú a dhéanamh ar an ngearán a chuir an tOifigeach um Chearta Bunúsacha ar aghaidh chuige, chun teacht ar réamhthuairim agus chun obair leantach a áirithiú?^[9] 

6) Ar cheart tréimhse ama shocraithe a bheith ag an Oifigeach um Chearta Bunúsacha freisin chun déileáil le gearán?

7) De réir Rialachán 2019/1896, ní mór ‘tagairtí sonracha do thorthaí na mBallstát agus don obair leantach ar ghearáin’ a áireamh anois i dtuarascáil bhliantúil an Oifigigh um Chearta Bunúsacha. ^[10] Cén ghníomhaíocht is féidir le Frontex a dhéanamh agus a dhéanann sé mura bhfaightear aon tuarascáil ón údarás atá i gceist nó má chuirtear moill ar an tuarascáil, tar éis don Oifigeach um Chearta Bunúsacha í a tharchur?

8) Cén chaoi a bhfuil sé i gceist ag Frontex obair leantach a dhéanamh ar an gceanglas i Rialachán 2019/1896 ^[11] gur cheart dó foráil a dhéanamh maidir le nós imeachta iomchuí i gcásanna ina ndearbhaítear gearán a bheith neamh-inghlactha nó gan bhunús?

An Oifig um Chearta Bunúsacha

9) Cad iad na forálacha atá i bhfeidhm ag Frontex chun a áirithiú gur féidir lena Oifigeach um Chearta Bunúsacha feidhmiú go neamhspleách? Cén acmhainneacht agus cé na hacmhainní a chuirtear ar fáil chun a chur ar chumas an Oifigigh um Chearta Bunúsacha imscrúduithe críochnúla prasa a dhéanamh bunaithe ar fhianaise?

10) An bhféadfadh Frontex soiléiriú a dhéanamh ar an nós imeachta leanúnach chun Oifigeach nua um Chearta Bunúsacha a cheapadh? 

Inrochtaineacht CM

11) Cad iad na bearta atá déanta ag Frontex chun a áirithiú go bhfuil a Shásra Gearán inrochtana go praiticiúil?

12) Ceanglaítear le Rialachán 2019/1896 go mbeidh an fhoirm ghearáin chaighdeánaithe ‘inrochtana go héasca, lena n-áirítear ar ghléasanna móibíleacha’, agus cuirtear d’oibleagáid ar Frontex ‘tuilleadh treorach agus cúnaimh’ a chur ar fáil do ghearánaigh. Cad atá déanta ag Frontex chun an oibleagáid sin a chomhlíonadh?

13) Conas a áirithíonn Frontex gur féidir le daoine aonair i dtíortha nach bhfuil san Aontas, ar mian leo gearán a dhéanamh faoi sháruithe féideartha ar chearta bunúsacha i gcomhthéacs oibríochtaí Frontex, an Sásra Gearán a úsáid go héifeachtach? Tá an tsaincheist sin níos ábhartha fós anois agus sainordú Frontex leathnaithe, agus áirítear leis oibríochtaí i dtíortha nach bhfuil san Aontas. Conas a áiritheoidh Frontex go scaipfear faisnéis maidir le nósanna imeachta um chosaint ceart bunúsach, go háirithe sna tíortha sin nach bhfuil san Aontas?

14) Cad iad na socruithe atá i bhfeidhm ag Frontex chun déileáil le gearáin a dréachtaíodh i dteanga an duine aonair atá i gceist?  

[1] Tugann an tOmbudsman faoi fhiosrúcháin straitéiseacha ar a tionscnamh féin i gcás ina n-aimsíonn sí forais chun é sin a dhéanamh. Chomh maith le fiosrú a dhéanamh ar aon drochriarachán a d'fhéadfadh a bheith ann, tá sé i gceist go mbeadh na fiosrúcháin seo ina gcuidiú don institiúid ar leith agus chun dea-chleachtas riaracháin a chur chun cinn.

[2] https://www.ombudsman.europa.eu/en/special-report/en/52465

[3] Rialachán (AE) 2016/1624 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Meán Fómhair 2016 maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32016R1624.

[4] Rialachán (AE) 2019/1896 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Samhain 2019 maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj.

[5] Aithris 24 de Rialachán (AE) 2019/1896.

[6] Tá mé ar an eolas faoi ábhair imní áirithe a bhaineann leis na tuarascálacha seo a leanas: Fóram Comhchomhairleach an 4ú agus an 5ú Tuarascáil Bhliantúil a eisíodh in 2017 agus 2018 (https://frontex.europa.eu/fundamental-rights/consultative-forum/general/); Tuarascálacha bliantúla an Oifigigh um Chearta Bunúsacha le haghaidh 2018 agus 2019.

[7] I gcomhréir le hAirteagal 111(7) de Rialachán (AE) 2019/1896 agus Airteagal 11 de na Rialacha maidir leis an sásra gearán (Iarscríbhinn a ghabhann le Cinneadh Uimh. R-ED-2016-106 den Treoir Feidhmiúcháin ón nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta an 6 Deireadh Fómhair 2016 maidir leis an Sásra Gearán).

[8] Ciallaíonn ‘cinntí’ sa chomhthéacs sin: (i) cinneadh an Oifigigh um Chearta Bunúsacha maidir le hinghlacthacht an ghearáin; (ii) cinneadh an Oifigigh um Chearta Bunúsacha maidir le moltaí don Stiúrthóir Feidhmiúcháin; (iii) ‘réamhthuairim’ an Stiúrthóra Feidhmiúcháin (Airteagal 10.3 de Rialacha na Gníomhaireachta maidir leis an Sásra Gearán); (iv) cinneadh an Stiúrthóra Feidhmiúcháin maidir leis an ‘obair leantach’ (Airteagal 10.4 agus 10.6 de Rialacha na Gníomhaireachta maidir leis an Sásra Gearán).

[9] Déantar foráil in Airteagal 10(6) maidir le sprioc-am 6 mhí chun tuairisciú don Oifigeach um Chearta Bunúsacha, sprioc-am a áirítear, áfach, ó dháta na hoibre leantaí amháin. Níl aon tréimhse ama sna rialacha cur chun feidhme atá ann faoi láthair maidir le scrúdú an Stiúrthóra ar an ngearán agus maidir leis an Stiúrthóir teacht ar ‘réamhthuairim’.

[10] Airteagal 111(9) de Rialachán (AE) 2019/1896.

[11] Airteagal 111(5) an dara mír de Rialachán (AE) 2019/1896.