A Uachtaráin, a chara,

Tá gearán faighte agam ó ocht n-eagraíocht de chuid na sochaí sibhialta [1] i gcoinne an Choimisiúin Eorpaigh.

Baineann an gearán le mainneachtain líomhnaithe an Choimisiúin a ‘Treoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr’ a chomhlíonadh agus an togra reachtach á ullmhú aige chun leasú a dhéanamh ar an Treoir maidir le Tuairisciú Inbhuanaitheachta Corparáideach (CSRD) agus ar an Treoir maidir le Dícheall Cuí i dtaca le hInbhuanaitheacht Chorparáideach (CSDDD)[2], atá ar cheann de na tograí atá mar chuid de phacáiste simplithe Omnibus I an Choimisiúin [3].

Áitíonn na gearánaigh, sa chás seo, gur imigh an Coimisiún ó na príomhcheanglais nós imeachta dá bhforáiltear sna Treoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr ^[4] agus gur theip air comhairliúchán poiblí agus measúnú tionchair a dhéanamh gan údar cuí. Dar leo, rinne an Coimisiún comhairliúchán idirsheirbhíse faoi dheifir nach raibh i gcomhréir lena rialacha nós imeachta. Measann siad freisin nach ndearna an Coimisiún measúnú ar chomhsheasmhacht aeráide mar a fhoráiltear sa Dlí Aeráide Eorpach (Rialachán 2021/1119)[5].

Dhearbhaigh an tOmbudsman go seasta gur cheart d’institiúidí agus do chomhlachtaí an Aontais na rialacha atá bunaithe acu dóibh féin a chur i bhfeidhm. Áirithítear leis sin comhsheasmhacht agus trédhearcacht agus seachnaítear aon bhraistint treallachais maidir leis an gcaoi a n-oibríonn riarachán an Aontais. Tá tábhacht ar leith ag baint leis na breithnithe sin nuair a ullmhaíonn an Coimisiún tograí reachtacha.

Leagtar amach sna Treoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr na prionsabail a leanann an Coimisiún agus tograí á n-ullmhú aige agus nuair a bhíonn an reachtaíocht atá ann cheana á bainistiú agus á measúnú aige. Cé go bhféadfadh roinnt solúbthachta a bheith ag teastáil ina gcur i bhfeidhm, ba cheart údar a bheith i gcónaí le haon imeacht ó na ceanglais a leagtar amach sna Treoirlínte seo. Mura ndéanfar amhlaidh, féadfaidh saoránaigh an Aontais amhras a chaitheamh ar thiomantas an Choimisiúin do phróiseas reachtóireachta atá trédhearcach, cuimsitheach agus bunaithe ar fhianaise. Tá sé sin níos tábhachtaí fós nuair nach gcomhlíonann an Coimisiún ceanglais dhlíthiúla, amhail measúnú comhsheasmhachta aeráide a dhéanamh, agus reachtaíocht á moladh aige.

Is é seo an tríú gearán [6] a fuair m’Oifig le míonna beaga anuas maidir le comhlíontacht an Choimisiúin le ceanglais dhlíthiúla, a Threoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr agus rialacha breise maidir le tograí reachtacha a ullmhú. Is léir go n-ardaíonn na saincheisteanna a ardaíodh sna trí ghearán seo roinnt saincheisteanna tábhachtacha don Ombudsman.

Ar na cúiseanna sin, chinn mé fiosrúchán a oscailt maidir leis an ngearán seo.

Mar chéad chéim, measaim gur gá do m’fhoireann fiosrúcháin bualadh le hionadaithe ábhartha an Choimisiúin chun na saincheisteanna a thug na gearánaigh chun cinn a phlé. San iarscríbhinn a ghabhann leis an litir seo tá liosta de cheisteanna níos sonraí a bheidh le plé le linn an chruinnithe sin.

Ina theannta sin, chinn mé gur gá iniúchadh a dhéanamh ar na doiciméid seo a leanas:

• Aon doiciméadacht a bhaineann leis an gcinneadh gan comhairliúchán le páirtithe leasmhara a dhéanamh agus measúnú tionchair nua sa chás seo, lena n-áirítear aon fhaisnéis ábhartha a cuireadh isteach in ardán TF D ecide agus aon fhormheas a lorgaíodh agus a deonaíodh ón Leas-Uachtarán atá freagrach as ‘rialáil níos fearr’ nó ón Stiúrthóir atá freagrach as ‘rialáil níos fearr’ san Ardrúnaíocht [7].
• Aon doiciméadacht a bhaineann leis an gcinneadh gan measúnú comhsheasmhachta aeráide a dhéanamh (Airteagal 6(4) den Dlí Aeráide Eorpach).
• Aon doiciméadacht a bhaineann leis an gcinneadh comhairliúchán mear idirsheirbhíse a sheoladh .
• Aon treoir inmheánach bhreise don fhoireann maidir le cur i bhfeidhm na dTreoirlínte agus an Bhosca Uirlisí maidir le Rialáil Níos Fearr, más ábhartha don fhiosrúchán seo.

Bheinn buíoch dá gcuirfí na doiciméid thuasluaite ar fáil do m’Oifig, i bhformáid leictreonach más féidir trí ríomhphost criptithe,^[8] roimh an gcruinniú agus faoin 6 Meitheamh 2025 ar a dhéanaí.

Tar éis an chruinnithe, féadfaidh m’fhoireann fiosrúcháin a iarraidh chun iniúchadh a dhéanamh ar dhoiciméid bhreise.

Ní nochtfar faisnéis nó doiciméid a mheasann d’institiúid a bheith rúnda do na gearánaigh ná d’aon duine eile gan comhaontú a fháil roimh ré ón gCoimisiún. [9]

Bheinn buíoch díot dá bhféadfadh d’oifig teagmháil a dhéanamh leis an Uasal Markus Spoerer atá i gceannas ar an bhfiosrúchán seo, chun teacht ar chomhaontú maidir leis na socruithe don chigireacht agus don chruinniú a bheidh ar siúl roimh an 18 Meitheamh 2025.

Le dea-mhéin,

Teresa Anjinho An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 21/05/2025

Iarscríbhinn:

Liosta ceisteanna don chruinniú

Comhairliúchán leis na páirtithe leasmhara

Liostaíonn an Coimisiún ceithre ghné faoin gceannteideal ‘comhairliúcháin le páirtithe leasmhara’ sa mheabhrán míniúcháin a ghabhann lena thogra:

1) An Coimisiún Eorpach ‘Glao ar fhianaise maidir le cuíchóiriú na gceanglas tuairiscithe’, ó mhí Dheireadh Fómhair go mí na Nollag 2023; 

2) Cruinnithe an Choimisiúin Eorpaigh le cuideachtaí agus le páirtithe leasmhara eile go luath i mí Feabhra 2025;

3) Reáchtáil an Coimisiún Eorpach gníomhaíochtaí páirtithe leasmhara ar leithligh freisin lena n-áirítear dhá fhóram mhóra hibrideacha páirtithe leasmhara maidir le CSRD i mí na Bealtaine agus i mí na Samhna 2024 le rannpháirtíocht thart ar 400 duine go pearsanta agus níos mó ná 3000 duine go fíorúil;

4) Fuair an Coimisiún Eorpach líon an-suntasach litreacha agus anailísí mionsonraithe ó gach cineál geallsealbhóra (ó chuideachtaí go hinfheisteoirí, bainc, an tsochaí shibhialta, Eagraíochtaí Neamhrialtasacha, comhlachais tráchtála agus riaracháin náisiúnta na mBallstát).

• An bhféadfadh an Coimisiún mionléiriú a dhéanamh ar na cúiseanna lena chinneadh gan comhairliúchán poiblí a dhéanamh maidir leis an togra seo? Conas a rinneadh an cinneadh sin agus cé a rinne é?
• Luann an Coimisiún an ‘Glao ar fhianaise’, a rinneadh ó mhí Dheireadh Fómhair go mí na Nollag 2023. An bhféadfadh an Coimisiún mionsaothrú a dhéanamh ar a mhéid a cumhdaíodh sa doiciméad glao ar fhianaise gnéithe an togra reachtaigh shonraigh atá i gceist?
• Maidir leis na ‘cruinnithe le cuideachtaí agus le páirtithe leasmhara eile go luath i mí Feabhra 2025’, d’fhéadfadh an Coimisiún an méid seo a leanas a shoiléiriú: Cé a fuair cuireadh chuig na cruinnithe sin? Cathain, conas agus bunaithe ar na critéir ar tugadh cuireadh do pháirtithe leasmhara freastal ar na cruinnithe sin? Conas a cuireadh torthaí na gcruinnithe sin san áireamh agus an togra reachtach atá i gceist á tharraingt suas? (Soláthair aon doiciméadacht inmheánach ábhartha.)
• Maidir leis na gníomhaíochtaí páirtithe leasmhara a liostaítear faoi 3) thuas, an bhféadfadh an Coimisiún liosta na ndaoine a ghlac páirt sna cruinnithe sin a chur ar fáil? Cén chaoi ar roghnaíodh na páirtithe leasmhara sin nó ar tugadh cuireadh dóibh agus cé na critéir a bhí bunaithe orthu? Cá mhéad a bhaineann an dá fhóram mhóra de pháirtithe leasmhara hibrideacha thuasluaite le substaint an togra reachtaigh atá idir lámha? Conas a cuireadh torthaí an dá fhóram páirtithe leasmhara sin san áireamh agus an togra reachtach atá i gceist á tharraingt suas? (Soláthair aon doiciméadacht inmheánach ábhartha.)

Measúnú tionchair:

Sa mheabhrán míniúcháin a ghabhann leis an togra reachtach, deir an Coimisiún ‘i bhfianaise thábhacht agus phráinn an tionscnaimh seo, deonaíodh maolú faoi Threoirlínte an Choimisiúin maidir le Rialáil Níos Fearr. Dá réir sin, níor ullmhaíodh aon mheasúnú tionchair iomlán ach tá Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin ag gabháil leis an togra ina bhfuil anailís ar thionchair na mbeart atá beartaithe, lena n-áirítear anailís cháilíochtúil agus, i gcás inar féidir, meastacháin ar choigilteas costais chomh maith le fianaise thacaíochta.’ Tagraíonn an Coimisiún don ‘phráinn chriticiúil’ a bhaineann le hiomaíochas ghnólachtaí an Aontais, chomh maith le measúnuithe tionchair a rinneadh roimhe seo le haghaidh gníomhartha dlí atá ann cheana.

• An bhféadfadh an Coimisiún míniú mionsonraithe a thabhairt ar na cúiseanna lena chinneadh gan measúnú tionchair nua a dhéanamh? Go háirithe, an bhféadfadh an Coimisiún míniú a thabhairt ar ‘phráinn’ an cháis ar dá bharr ‘nach gceadaítear measúnú tionchair leis an togra’?
• Conas a rinneadh an cinneadh gan measúnú tionchair a dhéanamh agus cé a rinne an cinneadh sin?
• Cá mhéad a chumhdaigh na measúnuithe tionchair atá ann cheana an togra reachtach ón gCoimisiún atá i gceist san fhiosrúchán seo? Soláthair na measúnuithe tionchair ábhartha agus cuir in iúl na codanna atá ábhartha don togra seo. Chomh maith leis sin, roinn aon doiciméadacht a bhaineann le measúnú inmheánach an Choimisiúin ina leith sin.

Measúnú ar chomhsheasmhacht aeráide (Airteagal 6(4) den Dlí Aeráide Eorpach)

• An ndearna an Coimisiún measúnú comhsheasmhachta aeráide ar an togra reachtach atá i gceist? Mura raibh, cén fáth ar cinneadh nach raibh gá leis sin? Conas a rinneadh an cinneadh sin agus cé a rinne é?

Comhairliúchán idirsheirbhíse

• An bhféadfá a dheimhniú gur giorraíodh an t-am a leithdháileadh ar an gcomhairliúchán idirsheirbhíse sa chás seo? Tabhair sonraí maidir le cathain a seoladh an comhairliúchán idirsheirbhíse agus cathain a cuireadh i gcrích é.
• Cad iad na himthosca faoina gcinneann an Coimisiún an t-am a thugtar do chomhairliúchán idirsheirbhíse a ghiorrú? Cén bonn ar a ndéantar na cinntí sin agus cé a dhéanann iad?
• Cad iad na cúiseanna a bhí leis an am a tugadh sa chomhairliúchán idirsheirbhíse sa chás seo a ghiorrú?

[1] ClientEarth, Notre Affaire A Tous, Feachtas Éadaí Glana, an Chomhghuaillíocht Eorpach um Cheartas Corparáideach, Global Witness, Transport & Environment, Antislavery International agus Friends of the Earth Europe

[2] COIM(2025) 81 críochnaitheach

[3] https://commission.europa.eu/publications/omnibus-i_en.

[4] https://commission.europa.eu/law/law-making-process/better-regulation/better-regulation-guidelines-and-toolbox_en

[5] Airteagal 6(4) de Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach

[6] I gceann de na gearáin eile, d’oscail an tOmbudsman fiosrúchán (1379/2024/MIK - Conas a d’ullmhaigh an Coimisiún Eorpach togra chun reachtaíocht a bhaineann leis an gComhbheartas Talmhaíochta a leasú). An gearán eile atá fós ar feitheamh.

[7] I gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar amach sa Bhosca Uirlisí um Rialáil Níos Fearr, Uirlis 1, lch. 10.

[8] Is féidir ríomhphoist chriptithe a sheoladh chuig ár mbosca ríomhphoist tiomnaithe.

[9] Marcáil go soiléir an t-ábhar sin ‘Rúnda’. Is féidir ríomhphoist chriptithe a sheoladh chuig ár mbosca ríomhphoist tiomnaithe. Scriosfar faisnéis agus doiciméid den chineál sin ó chomhaid an Ombudsman Eorpaigh go gairid tar éis dheireadh an fhiosrúcháin.