A Uachtaráin, a chara,

Fuair mé gearán i gcoinne an Choimisiúin Eorpaigh ó ClientEarth agus BirdLife Europe agus ón Áise Láir.

Tá imní ar na gearánaigh faoin gcaoi ar ullmhaigh an Coimisiún togra chun reachtaíocht a bhaineann leis an gComhbheartas Talmhaíochta a leasú.[1] Tháinig an togra mar fhreagairt ar agóidí ollmhóra a rinne feirmeoirí i roinnt Ballstát de chuid an Aontais i gcoinne, i measc nithe eile, rialacha áirithe de chuid an Aontais a mheas feirmeoirí a bheith ag cur ualach iomarcach orthu. Leis an togra reachtach atá i gceist, bhí sé d’aidhm ag an gCoimisiún níos mó solúbthachta a thabhairt d’fheirmeoirí chun rialacha áirithe de chuid an Aontais maidir le cosaint an chomhshaoil a chomhlíonadh.

Thíolaic an Coimisiún a thogra, gan measúnú tionchair, an 15 Márta 2024. Ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle an gníomh reachtach an 24 Aibreán 2024 agus an 13 Bealtaine 2024, faoi seach.[2]

Chuir na gearánaigh imní in iúl faoin gcaoi ar ullmhaigh an Coimisiún an togra reachtach. Measann siad nach raibh próiseas an Choimisiúin i gcomhréir leis na Treoirlínte agus an Bosca Uirlisí maidir le Rialáil Níos Fearr, ná leis an gcásdlí [3]. Tá imní ar leith orthu go bhféadfadh sé gur mhaolaigh an Coimisiún ceanglais áirithe chomhshaoil gan scrúdú a dhéanamh, ar bhealach cuimsitheach, ar an bhfianaise atá ar fáil chun a chinntiú nach mbainfeadh na rialacha nua an bonn de spriocanna comhshaoil agus aeráide an Aontais, chomh maith le hinbhuanaitheacht thalmhaíocht an Aontais san fhadtéarma. Tá imní orthu freisin nach ndeachaigh an Coimisiún i gcomhairle go hiomchuí leis an bpobal maidir lena thogra.

Tar éis dom breithniú cúramach a dhéanamh ar an ngearán, chinn mé fiosrúchán a oscailt maidir le cur i bhfeidhm a Threoirlínte agus a Bhosca Uirlisí maidir le Rialáil Níos Fearr ag an gCoimisiún, chomh maith le ceanglais dhlíthiúla, agus tograí reachtacha á n-ullmhú aige a mheasann sé a bheith práinneach.

Mar chéad chéim, chinn mé go mbeadh sé úsáideach freagra i scríbhinn a fháil ón gCoimisiún ar na ceisteanna a liostaítear san Iarscríbhinn a ghabhann leis an litir seo.

Iarraim ar an gCoimisiún a fhreagra a sheoladh chuig m’Oifig faoin 16 Nollaig 2024.

An tráth céanna, chinn mé go mbeadh sé úsáideach do m’fhoireann fiosrúcháin bualadh le hionadaithe ón gCoimisiún chun freagra an Choimisiúin a phlé go gairid tar éis an freagra sin a chur ar fáil, go luath in 2025. Bheinn buíoch díot dá bhféadfadh d’fhoireann teagmháil a dhéanamh leis an Uasal Michał Krajewski, atá freagrach as an bhfiosrúchán seo, chun socrú a dhéanamh go dtionólfaí an cruinniú seo.

Measaim freisin go bhfuil sé úsáideach iniúchadh a dhéanamh ar na doiciméid a luaitear san Iarscríbhinn.

Tabhair faoi deara le do thoil gur dócha go seolfaidh mé do fhreagra agus iatáin ghaolmhara chuig an ngearánach le haghaidh tuairimí. Tá sé i gceist agam freisin do fhreagra a fhoilsiú.^[4]

Más rud é, le linn an fhiosrúcháin seo, go mbeidh an Coimisiún páirteach in imeachtaí cúirte a bhaineann leis an ábhar céanna leis an ngearán seo, iarraim ort é sin a chur in iúl dom.

Le dea-mhéin,

Emily O'Reilly An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 16/09/2024

Iarscríbhinn: Liosta ceisteanna i gcomhair freagra i scríbhinn

1) An bhfuil nósanna imeachta inmheánacha i bhfeidhm ag an gCoimisiún chun cinneadh a dhéanamh maidir le maolú ar cheanglais an mheasúnaithe tionchair sna Treoirlínte maidir le Rialáil Níos Fearr agus sa Bhosca Uirlisí i gcás tograí reachtacha ‘práinneacha’? Cén chéim ag a ndéantar togra reachtach a ullmhú a chinntear go bhfuil gá le maolú? Conas a dhéantar cinntí den sórt sin agus cé a dhéanann iad?[5]

2) I gcás tograí reachtacha a mheasann an Coimisiún a bheith práinneach, conas a áirithíonn an Coimisiún go gcomhlíonann sé prionsabal na cinnteoireachta fianaisebhunaithe, mar a leagtar síos ina Threoirlínte agus ina Bhosca Uirlisí maidir le Rialáil Níos Fearr, agus sa chásdlí freisin?

Sa chás sin, tuigeann an tOmbudsman go raibh an Coimisiún ag brath ar mheasúnú tionchair roimhe sin a rinneadh in 2018. Cad iad na gníomhaíochtaí, más ann dóibh, a rinne an Coimisiún chun a áirithiú go raibh na torthaí a rinneadh i measúnú tionchair 2018 fós ábhartha agus cothrom le dáta tráth an togra reachtaigh atá i gceist? Roinn aon doiciméadacht a bhaineann le measúnú inmheánach an Choimisiúin ina leith sin.

3) An bhféadfadh an Coimisiún a dheimhniú ar chomhlánaigh sé an ‘doiciméad anailíseach’, a chuirtear in ionad an mheasúnaithe tionchair sa chás atá idir lámha? Má tá, roinn cóip den ‘doiciméad anailíseach’. Mura bhfuil, mínigh cén fáth nach bhfuil sé críochnaithe go fóill.

4) Conas a thugann an Coimisiún éifeacht d’Airteagal 6(4) den Dlí Aeráide Eorpach [6]? An ndéanann an Coimisiún faireachán ar cé mhéad de na tograí reachtacha a ghlacann sé chun measúnú comhsheasmhachta aeráide a dhéanamh? Má tá, tabhair na staitisticí seo dúinn le do thoil.

An bhfuil imthosca ann ina measann an Coimisiún gur féidir leis maolú ar an dualgas comhsheasmhacht tograí reachtacha leis na cuspóirí aeráidneodrachta a leagtar amach sa Dlí Aeráide Eorpach a áirithiú agus, má tá, cad iad na forais atá leis?

An bhfuil nós imeachta inmheánach i bhfeidhm ag an gCoimisiún chun a áirithiú go ndéanfar measúnú córasach ar chomhsheasmhacht den sórt sin?

I gcásanna nach ndéanann an Coimisiún measúnú tionchair, conas a chuirtear an measúnú comhsheasmhachta ar fáil go poiblí?

Sa chás atá idir lámha, an ndearna an Coimisiún measúnú comhsheasmhachta den sórt sin? Má tá, déan é a roinnt linn le do thoil.

5) I gcás tograí reachtacha a mheasann sé a bheith práinneach, conas a áirithíonn an Coimisiún go gcomhlíonann sé prionsabal an chomhairliúcháin phoiblí nó ceanglais comhairliúcháin spriocdhírithe, mar a leagtar síos ina Threoirlínte agus ina Bhosca Uirlisí maidir le Rialáil Níos Fearr, agus ar bhonn níos ginearálta, prionsabal na hoscailteachta a chumhdaítear i gConarthaí an Aontais?

Sa chás sin, d’iarr an Coimisiún tuairimí eagraíochtaí feirmeoireachta áirithe. An bhféadfadh an Coimisiún a mhíniú cén fáth ar chinn sé gan dul i gcomhairle, laistigh den tréimhse ama chéanna, le páirtithe leasmhara eile, amhail eagraíochtaí comhshaoil? Roinn aon doiciméadacht a bhaineann le measúnú inmheánach an Choimisiúin ina leith sin.

[1] COM(2024) 139 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX% 3A52024PC0139.

[2] Rialachán 2024/1468 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Bealtaine 2024 lena leasaítear Rialacháin (AE) 2021/2115 agus (AE) 2021/2116 a mhéid a bhaineann le caighdeáin maidir le dea-riocht talmhaíochta agus comhshaoil, scéimeanna aeráide, comhshaoil agus leasa ainmhithe, leasú ar Phleananna Straitéiseacha CBT, athbhreithniú ar Phleananna Straitéiseacha CBT agus díolúintí ó rialuithe agus pionóis, IO L 2024/1468, 24.5.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX% 3A32024R1468.

[3] Breithiúnas an 3 Nollaig 2019, C-482/17, Poblacht na Seice v an Pharlaimint agus an Chomhairle, ECLI:EU:C:2019:1035, míreanna 76-94 maidir le cé acu a chuir nó nár chuir an Coimisiún an fhaisnéis ábhartha uile san áireamh agus togra reachtach á ullmhú aige, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=DFDE68DF1B893E5168C274A2224623E3?text=&docid=221244&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=8291960.

[4] Más mian leat doiciméid nó faisnéis a chur isteach a mheasann tú a bheith rúnda, agus nár cheart a nochtadh don ghearánach ná a fhoilsiú ar shuíomh gréasáin an Ombudsman, cuir ‘faoi rún’ orthu. Is féidir ríomhphoist chriptithe a sheoladh chuig ár mbosca ríomhphoist tiomnaithe.

[5] Féach, sa chomhthéacs sin, Barúil Bhreise EO sa Chinneadh i gcás 904/2014/OV maidir le comhairliúchán poiblí an Choimisiúin Eorpaigh roimh a thogra reachtach le haghaidh Rialachán maidir leis an margadh aonair Eorpach don chumarsáid leictreonach, https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/60965.

[6] Rialachán 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’), IO L 243/1, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32021R1119.