Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Έλαβα καταγγελία από οκτώ οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών [1] κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η καταγγελία αφορά την εικαζόμενη μη συμμόρφωση της Επιτροπής με τις «κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας» κατά την κατάρτιση της νομοθετικής πρότασης για την τροποποίηση της οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες (CSRD) και της οδηγίας για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (CSDDD)[2], η οποία αποτελεί μία από τις προτάσεις που αποτελούν μέρος της δέσμης μέτρων απλούστευσης Omnibus I της Επιτροπής [3].

Οι καταγγέλλοντες ισχυρίζονται ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή απέκλινε από τις βασικές διαδικαστικές απαιτήσεις που προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας ^[4] και δεν διενήργησε δημόσια διαβούλευση και εκτίμηση επιπτώσεων χωρίς κατάλληλη αιτιολόγηση. Κατά την άποψή τους, η Επιτροπή πραγματοποίησε εσπευσμένη διυπηρεσιακή διαβούλευση που δεν ήταν σύμφωνη με τον εσωτερικό κανονισμό της. Θεωρούν επίσης ότι η Επιτροπή δεν διενήργησε αξιολόγηση της κλιματικής συνέπειας, όπως προβλέπεται στον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα (κανονισμός 2021/1119)[5].

Ο Διαμεσολαβητής έχει επανειλημμένα αποφανθεί ότι τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ θα πρέπει να εφαρμόζουν τους κανόνες που έχουν θεσπίσει για τον εαυτό τους. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η συνέπεια, η διαφάνεια και αποφεύγεται κάθε αίσθηση αυθαιρεσίας στον τρόπο λειτουργίας της διοίκησης της ΕΕ. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές κατά την εκπόνηση νομοθετικών προτάσεων από την Επιτροπή.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας καθορίζουν τις αρχές που ακολουθεί η Επιτροπή κατά την κατάρτιση προτάσεων και κατά τη διαχείριση και την αξιολόγηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Μολονότι ενδέχεται να απαιτείται κάποια ευελιξία κατά την εφαρμογή τους, οποιαδήποτε απόκλιση από τις απαιτήσεις που ορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει πάντα να αιτιολογείται. Διαφορετικά, οι πολίτες της ΕΕ μπορούν να αμφισβητήσουν τη δέσμευση της Επιτροπής για μια διαφανή, χωρίς αποκλεισμούς και τεκμηριωμένη νομοθετική διαδικασία. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο όταν η Επιτροπή δεν συμμορφώνεται με νομικές απαιτήσεις, όπως η διενέργεια αξιολόγησης της συνέπειας του κλίματος, όταν προτείνει νομοθεσία.

Πρόκειται για την τρίτη καταγγελία [6] που έλαβε η Υπηρεσία μου τους τελευταίους μήνες σχετικά με τη συμμόρφωση της Επιτροπής με τις νομικές απαιτήσεις, τις κατευθυντήριες γραμμές της για τη βελτίωση της νομοθεσίας και περαιτέρω κανόνες κατά την κατάρτιση νομοθετικών προτάσεων. Είναι σαφές ότι τα ζητήματα που εγείρονται στις τρεις αυτές καταγγελίες εγείρουν ορισμένα σημαντικά ζητήματα για τον Διαμεσολαβητή.

Για τους λόγους αυτούς, αποφάσισα να κινήσω έρευνα σχετικά με την εν λόγω καταγγελία.

Ως πρώτο βήμα, θεωρώ ότι είναι απαραίτητο η ερευνητική μου ομάδα να συναντηθεί με τους αρμόδιους εκπροσώπους της Επιτροπής για να συζητήσει τα ζητήματα που θέτουν οι καταγγέλλοντες. Το παράρτημα της παρούσας επιστολής περιέχει κατάλογο πιο συγκεκριμένων ζητημάτων που θα συζητηθούν κατά τη διάρκεια της εν λόγω συνεδρίασης.

Επιπλέον, αποφάσισα ότι είναι απαραίτητο να επιθεωρήσω τα ακόλουθα έγγραφα:

• Κάθε τεκμηρίωση σχετικά με την απόφαση να μην πραγματοποιηθεί διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και νέα εκτίμηση επιπτώσεων στην προκειμένη περίπτωση, συμπεριλαμβανομένων τυχόν σχετικών πληροφοριών που έχουν καταχωριστεί στην πλατφόρμα ΤΠ D ecide και κάθε έγκρισης που ζητείται και χορηγείται από τον αντιπρόεδρο που είναι αρμόδιος για τη «βελτίωση της νομοθεσίας» ή τον διευθυντή που είναι αρμόδιος για τη «βελτίωση της νομοθεσίας» στη Γενική Γραμματεία [7].
• Κάθε τεκμηρίωση σχετικά με την απόφαση μη διενέργειας αξιολόγησης της κλιματικής συνέπειας (άρθρο 6 παράγραφος 4 του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα).
• Κάθε τεκμηρίωση σχετικά με την απόφαση για την έναρξη ταχείας διυπηρεσιακής διαβούλευσης.
• Τυχόν πρόσθετη εσωτερική καθοδήγηση για το προσωπικό σχετικά με την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών και της εργαλειοθήκης για τη βελτίωση της νομοθεσίας, κατά περίπτωση για την παρούσα έρευνα.

Θα σας παρακαλούσα να διαβιβάσετε τα ανωτέρω έγγραφα στο Γραφείο μου, κατά προτίμηση σε ηλεκτρονική μορφή μέσω κρυπτογραφημένου ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ^[8], πριν από τη συνεδρίαση και το αργότερο έως τις 6 Ιουνίου 2025.

Μετά τη συνεδρίαση, η ομάδα έρευνας μπορεί να ζητήσει να επιθεωρήσει πρόσθετα έγγραφα.

Οι πληροφορίες ή τα έγγραφα που το θεσμικό σας όργανο θεωρεί εμπιστευτικά δεν θα αποκαλυφθούν στους καταγγέλλοντες ή σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο χωρίς την προηγούμενη συμφωνία της Επιτροπής. [9]

Θα σας παρακαλούσα να επικοινωνήσετε με το γραφείο σας με τον κ. Markus Spoerer, αρμόδιο για την παρούσα έρευνα, προκειμένου να συμφωνηθούν οι ρυθμίσεις για την επιθεώρηση και τη συνεδρίαση που θα πραγματοποιηθούν πριν από τις 18 Ιουνίου 2025.

Με εκτίμηση,

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 21/05/2025

Παράρτημα:

Κατάλογος ερωτήσεων για τη συνεδρίαση

Διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Η Επιτροπή απαριθμεί τέσσερα στοιχεία υπό τον τίτλο «διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη» στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει την πρότασή της:

1) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Call for evidence on the rationalisation of reporting requirements» (Πρόσκληση υποβολής στοιχείων σχετικά με τον εξορθολογισμό των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων), από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2023· 

2) Συναντήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με εταιρείες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη στις αρχές Φεβρουαρίου 2025·

3) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διοργάνωσε επίσης χωριστές δραστηριότητες ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων δύο μεγάλων υβριδικών φόρουμ ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με την οδηγία CSRD τον Μάιο και τον Νοέμβριο του 2024, με τη συμμετοχή περίπου 400 ατόμων διά ζώσης και περισσότερων από 3000 ατόμων διαδικτυακά·

4) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε πολύ σημαντικό αριθμό επιστολών και λεπτομερών αναλύσεων από όλα τα είδη ενδιαφερόμενων μερών (από εταιρείες έως επενδυτές, τράπεζες, την κοινωνία των πολιτών, μη κυβερνητικές οργανώσεις, εμπορικά επιμελητήρια και εθνικές διοικήσεις των κρατών μελών).

• Θα μπορούσε η Επιτροπή να αναλύσει τους λόγους της απόφασής της να μην διεξαγάγει δημόσια διαβούλευση για την παρούσα πρόταση; Πώς και από ποιον ελήφθη αυτή η απόφαση;
• Η Επιτροπή αναφέρει την «πρόσκληση υποβολής στοιχείων», η οποία διενεργήθηκε από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2023. Θα μπορούσε η Επιτροπή να αναλύσει τον βαθμό στον οποίο το έγγραφο της πρόσκλησης υποβολής στοιχείων κάλυπτε τα στοιχεία της συγκεκριμένης επίμαχης νομοθετικής πρότασης;
• Όσον αφορά τις «συναντήσεις με εταιρείες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη στις αρχές Φεβρουαρίου 2025», θα μπορούσε η Επιτροπή να διευκρινίσει: Ποιοι προσκλήθηκαν σε αυτές τις συναντήσεις; Πότε, πώς και με βάση ποια κριτήρια προσκλήθηκαν τα ενδιαφερόμενα μέρη στις εν λόγω συνεδριάσεις; Πώς ελήφθησαν υπόψη τα αποτελέσματα αυτών των συνεδριάσεων κατά την κατάρτιση της εν λόγω νομοθετικής πρότασης; (Παρακαλείσθε να παράσχετε κάθε σχετική εσωτερική τεκμηρίωση.)
• Όσον αφορά τις δραστηριότητες των ενδιαφερόμενων μερών που απαριθμούνται στο σημείο 3) ανωτέρω, θα μπορούσε η Επιτροπή να παράσχει τον κατάλογο των συμμετεχόντων στις εν λόγω συνεδριάσεις; Πώς και με βάση ποια κριτήρια επιλέχθηκαν ή προσκλήθηκαν τα εν λόγω ενδιαφερόμενα μέρη; Σε ποιο βαθμό τα δύο προαναφερθέντα μεγάλα υβριδικά φόρουμ ενδιαφερόμενων μερών αφορούν την ουσία της υπό εξέταση νομοθετικής πρότασης; Πώς ελήφθησαν υπόψη τα αποτελέσματα αυτών των δύο φόρουμ ενδιαφερόμενων μερών κατά την κατάρτιση της εν λόγω νομοθετικής πρότασης; (Παρακαλείσθε να παράσχετε κάθε σχετική εσωτερική τεκμηρίωση.)

Εκτίμηση επιπτώσεων:

Στην αιτιολογική έκθεση της νομοθετικής πρότασης, η Επιτροπή αναφέρει ότι «δεδομένης της σημασίας και του επείγοντος χαρακτήρα της παρούσας πρωτοβουλίας, χορηγήθηκε παρέκκλιση βάσει των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Ως εκ τούτου, δεν έχει εκπονηθεί ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων, αλλά η πρόταση συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που περιλαμβάνει ανάλυση των επιπτώσεων των προτεινόμενων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης ποιοτικής ανάλυσης και, όπου είναι δυνατόν, εκτιμήσεων της εξοικονόμησης κόστους, καθώς και συνοδευτικών αποδεικτικών στοιχείων.» Η Επιτροπή αναφέρεται στον «κρίσιμο επείγοντα χαρακτήρα» της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της ΕΕ, καθώς και σε προηγούμενες εκτιμήσεις επιπτώσεων που διενεργήθηκαν για υφιστάμενες νομικές πράξεις.

• Θα μπορούσε η Επιτροπή να εξηγήσει τους λόγους της απόφασής της να μην διενεργήσει νέα εκτίμηση επιπτώσεων; Ειδικότερα, θα μπορούσε η Επιτροπή να εξηγήσει τον «επείγοντα χαρακτήρα» της κατάστασης λόγω του οποίου «η πρόταση δεν επιτρέπει εκτίμηση επιπτώσεων»;
• Πώς και από ποιον ελήφθη η απόφαση να μην διενεργηθεί εκτίμηση επιπτώσεων;
• Σε ποιο βαθμό οι υφιστάμενες εκτιμήσεις επιπτώσεων κάλυπταν την επίμαχη νομοθετική πρόταση της Επιτροπής στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας; Παραθέστε τις σχετικές εκτιμήσεις επιπτώσεων και επισημάνετε τα μέρη που σχετίζονται με την παρούσα πρόταση. Παρακαλείσθε επίσης να κοινοποιήσετε τυχόν έγγραφα που αφορούν την εσωτερική αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με το θέμα αυτό.

Αξιολόγηση της συνέπειας του κλίματος (άρθρο 6 παράγραφος 4 του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα)

• Διενήργησε η Επιτροπή αξιολόγηση της κλιματικής συνέπειας της επίμαχης νομοθετικής πρότασης; Αν όχι, γιατί αποφασίστηκε ότι αυτό δεν ήταν απαραίτητο; Πώς και από ποιον ελήφθη αυτή η απόφαση;

Διυπηρεσιακή διαβούλευση

• Θα μπορούσατε να επιβεβαιώσετε ότι ο χρόνος που διατέθηκε για τη διυπηρεσιακή διαβούλευση συντομεύτηκε στην περίπτωση αυτή; Παραθέστε λεπτομέρειες σχετικά με το πότε ξεκίνησε η διυπηρεσιακή διαβούλευση και πότε ολοκληρώθηκε.
• Υπό ποιες συνθήκες αποφασίζει η Επιτροπή να συντομεύσει την προθεσμία που προβλέπεται για διυπηρεσιακή διαβούλευση; Σε ποια βάση και από ποιον λαμβάνονται αυτές οι αποφάσεις;
• Ποιοι ήταν οι λόγοι για τη συντόμευση του χρόνου που δόθηκε στη διυπηρεσιακή διαβούλευση στην παρούσα υπόθεση;

[1] ClientEarth, Notre Affaire A Tous, Clean Clothes Campaign, Ευρωπαϊκός Συνασπισμός για την Εταιρική Δικαιοσύνη, Global Witness, Transport & Environment, Antislavery International και Friends of the Earth Europe

[2] COM(2025) 81 τελικό

[3] https://commission.europa.eu/publications/omnibus-i_en.

[4] https://commission.europa.eu/law/law-making-process/better-regulation/better-regulation-guidelines-and-toolbox_el

[5] Άρθρο 6 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1119 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας

[6] Σε μία από τις άλλες καταγγελίες, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα (1379/2024/MIK — Πώς εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόταση τροποποίησης της νομοθεσίας σχετικά με την κοινή γεωργική πολιτική). Η άλλη καταγγελία που εκκρεμεί.

[7] Σύμφωνα με τη διαδικασία που περιγράφεται στην εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας, εργαλείο 1, σ. 10.

[8] Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας.

[9] Παρακαλείσθε να σημειώσετε σαφώς το εν λόγω υλικό ως «εμπιστευτικό». Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας. Οι πληροφορίες και τα έγγραφα αυτού του είδους θα διαγραφούν από τους φακέλους του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή λίγο μετά το πέρας της έρευνας.