Πρόεδρε

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Αναφέρομαι στην επιστολή μου της 16ης Μαΐου 2025, με την οποία σας ενημέρωσα ότι κινήσατε έρευνα σχετικά με την ανωτέρω καταγγελία [1].

Η καταγγελία αφορά την εικαζόμενη μη συμμόρφωση της Επιτροπής με τις κατευθυντήριες γραμμές και την εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας [2] κατά την κατάρτιση της νομοθετικής πρότασης για την τροποποίηση της οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες (CSRD) και της οδηγίας για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (CSDDD)^[3], η οποία αποτελεί μία από τις προτάσεις που αποτελούν μέρος της δέσμης μέτρων απλούστευσης Omnibus I ^[4].

Συγκεκριμένα, οι καταγγέλλοντες ανησυχούν για το γεγονός ότι η Επιτροπή απέκλινε από τις βασικές διαδικαστικές απαιτήσεις που προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, καθώς δεν διενήργησε εκτίμηση επιπτώσεων και δημόσια διαβούλευση χωρίς κατάλληλη αιτιολόγηση. Κατά την άποψή τους, η Επιτροπή πραγματοποίησε εσπευσμένη διυπηρεσιακή διαβούλευση που δεν ήταν σύμφωνη με τον εσωτερικό κανονισμό της. Οι καταγγέλλοντες ανησυχούν επίσης για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διενήργησε αξιολόγηση της συνέπειας όσον αφορά το κλίμα, όπως προβλέπεται στον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα [5].

Στις 16 Ιουνίου 2025, η ερευνητική μου ομάδα πραγματοποίησε συνάντηση με τις υπηρεσίες σας. Επισυνάπτεται στην παρούσα επιστολή η έκθεση σχετικά με τη συνεδρίαση. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω εσάς και τις υπηρεσίες σας που διαβιβάσατε στο Γραφείο μου τα έγγραφα που ζήτησα να επιθεωρήσω.

Κατέληξα τώρα στο συμπέρασμα ότι είναι αναγκαίο να λάβω γραπτή απάντηση από την Επιτροπή σχετικά με τα κύρια ζητήματα που εγείρονται στην παρούσα υπόθεση, με βάση τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα.

1. Επί της ελλείψεως εκτιμήσεως επιπτώσεων

Μολονότι η εν λόγω νομοθετική πρόταση θα απαιτούσε, κατ’ αρχήν, ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων [6], η Επιτροπή δεν προέβη σε τέτοια εκτίμηση, συντάσσοντας αντ’ αυτής αναλυτικό έγγραφο, με τη μορφή εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας και η εργαλειοθήκη προβλέπουν τη δυνατότητα παρέκκλισης από τις απαιτήσεις τους, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης διενέργειας εκτίμησης επιπτώσεων. Ωστόσο, οι παρεκκλίσεις αυτές πρέπει να ακολουθούν ορισμένους διαδικαστικούς κανόνες. Οι παρεκκλίσεις πρέπει να αιτιολογούνται πλήρως και να εξηγούνται επαρκώς κατά τον χρόνο έγκρισης της νομοθετικής πρότασης, ώστε να παρέχεται στο κοινό η δυνατότητα να ελέγχει τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή παρεκκλίνει από τους κανόνες της. Διαφορετικά, οι πολίτες της ΕΕ μπορούν να αμφισβητήσουν τη δέσμευση της Επιτροπής για μια διαφανή, χωρίς αποκλεισμούς και τεκμηριωμένη νομοθετική διαδικασία.

Με βάση τα στοιχεία που έχουν καταστεί διαθέσιμα μέχρι σήμερα, η Επιτροπή δεν φαίνεται να έχει αιτιολογήσει επαρκώς την παρέκκλιση από τους κανόνες της στην παρούσα υπόθεση.

Στην αιτιολογική της έκθεση, η Επιτροπή αιτιολόγησε τον «κρίσιμο επείγοντα χαρακτήρα» της πρότασης και τη σχετική παρέκκλιση από την απαίτηση εκτίμησης επιπτώσεων, με την ανάγκη διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης με την ερευνητική μου ομάδα, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι ο επείγων χαρακτήρας προέκυψε από τη δύσκολη οικονομική κατάσταση στην ΕΕ και από πραγματικά ζητήματα εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης να επιτραπεί στις εταιρείες να προγραμματίζουν το μέλλον. Η Επιτροπή αναφέρθηκε επίσης στην «έκθεση Draghi»^[7] και στις προκλήσεις που είχε αποκαλύψει όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ, μεταξύ άλλων λόγω του κανονιστικού φόρτου που επιβάλλεται στις εταιρείες.

Ωστόσο, η Επιτροπή δεν ανέφερε κανένα αιφνίδιο ή απροσδόκητο γεγονός που θα δικαιολογούσε τον επείγοντα χαρακτήρα. Επίσης, η Επιτροπή δεν εξήγησε τους λόγους για τους οποίους, σε πρώτη φάση, τα μέτρα «παύσης της λειτουργίας»[8] δεν θα επαρκούσαν για την αντιμετώπιση της κρίσιμης επείγουσας ανάγκης που αναφέρθηκε. Φαίνεται ότι η θέσπιση των εν λόγω μέτρων θα μπορούσε να παράσχει στην Επιτροπή επαρκή χρόνο για τη διενέργεια εκτίμησης επιπτώσεων των προτεινόμενων ουσιαστικών αλλαγών στην οδηγία CSRD και στην οδηγία CSDDD (που ορίζονται στην επίμαχη νομοθετική πρόταση στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας). Σημειώνω επίσης ότι η Επιτροπή δεν προέβλεψε τη διενέργεια ελέγχου σε κανένα έγγραφο σχετικά με τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης και τη συνακόλουθη ανάγκη παρέκκλισης από την απαίτηση εκτίμησης επιπτώσεων. Ως εκ τούτου, θα ήμουν ευγνώμων εάν η Επιτροπή μπορούσε να σχολιάσει το θέμα αυτό.

Θα ήμουν επίσης ευγνώμων εάν η Επιτροπή μπορούσε να εξηγήσει σε σχέση με τα σχετικά μέρη των εκτιμήσεων επιπτώσεων των υφιστάμενων νομικών πράξεων (δηλαδή της CSRD και της CSDDD), σε ποιο βαθμό αυτές οι προηγούμενες εκτιμήσεις επιπτώσεων καλύπτουν τις τροποποιήσεις της εν λόγω νομοθετικής πρότασης.

2. Σχετικά με την απουσία δημόσιας διαβούλευσης

Αντιλαμβάνομαι ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή έκρινε ότι δεν απαιτούνταν δημόσια διαβούλευση βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τη βελτίωση της νομοθεσίας (ελλείψει εκτίμησης επιπτώσεων), ούτε ήταν εφικτή (λαμβανομένου υπόψη του προαναφερθέντος επείγοντος χαρακτήρα) ή αναγκαία (λαμβανομένων υπόψη διαφόρων άλλων ανταλλαγών απόψεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη).

Παραμένει ασαφές σε ποιον βαθμό η πρόσκληση υποβολής στοιχείων σχετικά με τον εξορθολογισμό των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2023 και τα δύο μεγάλα υβριδικά φόρουμ ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με την οδηγία CSRD του Μαΐου και του Νοεμβρίου του 2024 κάλυψαν τα στοιχεία της συγκεκριμένης επίμαχης νομοθετικής πρότασης. Θα σας παρακαλούσα να μου διαβιβάσετε περαιτέρω διευκρινίσεις από την Επιτροπή σχετικά με το θέμα αυτό.

Οι δύο συνεδριάσεις που διοργανώθηκαν τον Φεβρουάριο του 2025, στις οποίες συμμετείχαν κυρίως συμφέροντα του κλάδου και των επιχειρήσεων, φαίνεται ότι ήταν οι μόνες ανταλλαγές ενδιαφερόμενων μερών που πραγματοποιήθηκαν ειδικά για την εν λόγω νομοθετική πρόταση.

Δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο οι ανταλλαγές ενδιαφερόμενων μερών που αναφέρονται στην αιτιολογική έκθεση σήμαιναν ότι μια δημόσια διαβούλευση δεν θα είχε προσθέσει νέες πληροφορίες, ιδίως δεδομένου ότι πολλά ενδιαφερόμενα μέρη που θα μπορούσαν να συμβάλουν διαφορετικά δεν κλήθηκαν να συμμετάσχουν στις συνεδριάσεις του Φεβρουαρίου 2025.  

Θα σας ήμουν ευγνώμων εάν η Επιτροπή μπορούσε να σχολιάσει αυτές τις παρατηρήσεις.

3. Σχετικά με την απουσία αξιολόγησης της συνέπειας του κλίματος

Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα, η Επιτροπή υποχρεούται να διενεργεί αξιολόγηση της κλιματικής συνέπειας κάθε σχεδίου μέτρου ή νομοθετικής πρότασης «και να συμπεριλαμβάνει την εν λόγω αξιολόγηση σε κάθε εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει τα εν λόγω μέτρα ή προτάσεις, και να δημοσιοποιεί το αποτέλεσμα της εν λόγω αξιολόγησης κατά τον χρόνο της έγκρισης».[9]

Αντιλαμβάνομαι ότι, επειδή δεν διενεργήθηκε εκτίμηση επιπτώσεων, η Επιτροπή έκρινε ότι δεν χρειαζόταν να δημοσιεύσει εκτίμηση κλιματικής συνέπειας. Μολονότι η αιτιολογική έκθεση αναφέρει ότι οι προτεινόμενες τροποποιήσεις δεν υπονομεύουν τους γενικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας [10], η Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε, στην αιτιολογική έκθεση ή στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, καμία ανάλυση προς επίρρωση του συμπεράσματος αυτού. Επιπλέον, ενώ η Επιτροπή υπέβαλε στο Γραφείο μου έγγραφα στα οποία περιγράφεται το γενικό πεδίο εφαρμογής των νέων κανόνων, τα έγγραφα αυτά δεν φαίνεται να περιέχουν ειδική εσωτερική αξιολόγηση της συνέπειας της νομοθετικής πρότασης με τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας.

Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι η Επιτροπή δεν διενήργησε αξιολόγηση της κλιματικής συνέπειας πριν από την έγκριση της εν λόγω νομοθετικής πρότασης, μολονότι ο ευρωπαϊκός νόμος για το κλίμα δεν προβλέπει εξαιρέσεις από τη διενέργεια της εν λόγω αξιολόγησης. Θα ήμουν ευγνώμων εάν η Επιτροπή μπορούσε να σχολιάσει αυτές τις ανησυχίες.

4. Σχετικά με τη διυπηρεσιακή διαβούλευση (ISC)

Ο εσωτερικός κανονισμός της Επιτροπής [11] προβλέπει επίσημο ISC «των υπηρεσιών που έχουν έννομο συμφέρον λόγω της φύσης, του αντικειμένου ή των επιπτώσεων του σχεδίου πράξης».[12] Κανονικά, οι υπηρεσίες των οποίων ζητείται η γνώμη στο πλαίσιο ISC έχουν στη διάθεσή τους δέκα εργάσιμες ημέρες για να επανεξετάσουν την πρόταση και να απαντήσουν.[13] «Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και για δεόντως αιτιολογημένους λόγους επείγουσας ανάγκης», ο εσωτερικός κανονισμός προβλέπει τη δυνατότητα ISC ταχείας μεταφοράς με συντομευμένο χρονικό διάστημα 48 ωρών [14].  

Για την υπό εξέταση πρόταση, το ISC ολοκληρώθηκε εντός 24 ωρών. Εκτοξεύθηκε το βράδυ της Παρασκευής και ολοκληρώθηκε το βράδυ του Σαββάτου. Η Επιτροπή δεν υπέβαλε προς έλεγχο κανένα έγγραφο που να εξηγεί τον εξαιρετικά επείγοντα χαρακτήρα του φακέλου και, ειδικότερα, τους λόγους για τους οποίους δεν μπορούσε να τηρηθεί η προθεσμία των 48 ωρών για το ταχύπλοο ISC. Θα σας ήμουν ευγνώμων εάν η Επιτροπή μπορούσε να παράσχει οποιεσδήποτε διευκρινίσεις σχετικά με το θέμα αυτό.

5. Επόμενα βήματα

Θα σας παρακαλούσα να μου διαβιβάσετε την απάντηση της Επιτροπής, λαμβάνοντας υπόψη τα ζητήματα που περιγράφονται ανωτέρω, έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2025.

Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας της παρούσας έρευνας και του γεγονότος ότι η Επιτροπή σχεδιάζει πρόσθετες προτάσεις «Omnibus», δεν σκοπεύω να χορηγήσω παράταση της εν λόγω προθεσμίας.

Με εκτίμηση,

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 11/07/2025

[1] https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/205174.

[2] https://commission.europa.eu/law/law-making-process/better-regulation/better-regulation-guidelines-and-toolbox_en.

[3] COM(2025) 81 τελικό.

[4] https://commission.europa.eu/publications/omnibus-i_en.

[5] Άρθρο 6 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1119 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας.

[6] Στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας αναφέρεται ότι: «Απαιτείται εκτίμηση επιπτώσεων για πρωτοβουλίες της Επιτροπής που ενδέχεται να έχουν σημαντικές οικονομικές, περιβαλλοντικές ή κοινωνικές επιπτώσεις ή που συνεπάγονται σημαντικές δαπάνες, και όταν η Επιτροπή έχει επιλογή επιλογών πολιτικής».

[7] Έκθεση Draghi για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/draghi-report_en.

[8] Όπως προβλέπεται στην πρόταση COM(2025)80 τελικό.

[9] Άρθρο 6 παράγραφος 4 του ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα.

[10] Βλ. την αιτιολογική έκθεση σχετικά με την πρόταση COM(2025)81 τελικό, στην οποία αναφέρεται ότι: «Η παρούσα πρόταση περιλαμβάνει, ως εκ τούτου, διατάξεις για την απλούστευση και τον εξορθολογισμό του κανονιστικού πλαισίου με σκοπό τη μείωση της επιβάρυνσης των επιχειρήσεων που προκύπτει από την οδηγία CSRD και την οδηγία CSDDD χωρίς να υπονομεύονται οι στόχοι πολιτικής οποιασδήποτε νομοθετικής πράξης και για τη διασφάλιση οικονομικά αποδοτικότερης υλοποίησης της συνολικής φιλοδοξίας της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας σχετικά με την πράσινη και δίκαιη μετάβαση.»(η υπογράμμιση δική μου).

[11] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202403080.

[12] Άρθρο 55 παράγραφος 1 του εσωτερικού κανονισμού της Επιτροπής.

[13] Άρθρο 59 του εσωτερικού κανονισμού της Επιτροπής.

[14] Άρθρο 60 του εσωτερικού κανονισμού της Επιτροπής.