Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Teresa Anjinho δήλωσε ότι η άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παράσχει στο κοινό πρόσβαση σε έγγραφα που σχετίζονται με την αίτηση ενός έργου εξόρυξης λιθίου στη Σερβία για καθεστώς ταχείας διαδικασίας βάσει του νόμου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες είναι παράλογη και διαπίστωσε κακοδιοίκηση.

Η διαπίστωση ακολουθεί δύο καταγγελίες ατόμων που ζητούν διαφάνεια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το έργο στην κοιλάδα Jadar της Σερβίας αξιολογήθηκε και επιλέχθηκε ως «στρατηγικό έργο».

Η Επιτροπή αρνήθηκε την πρόσβαση στα επτά έγγραφα που προσδιόρισε με την αιτιολογία ότι θα πρέπει να υπάρχει γενικό τεκμήριο μη δημοσιοποίησης λόγω του δυνητικού κινδύνου για τα εμπορικά συμφέροντα της οικείας εξορυκτικής εταιρείας. Αυτό σήμαινε ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε μεμονωμένα τα επίμαχα έγγραφα πριν αρνηθεί την πρόσβαση.

Η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας κατέδειξε ότι μεγάλο μέρος των πληροφοριών που περιέχονταν στα έγγραφα δεν ήταν εμπορικά ευαίσθητες. Ωστόσο, τα έγγραφα περιείχαν σημαντικές περιβαλλοντικές πληροφορίες, οι οποίες υπόκεινται σε υψηλότερες απαιτήσεις διαφάνειας.

Η Διαμεσολαβήτρια υπογράμμισε ότι, δεδομένου ότι το εξορυκτικό έργο θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι σε θέση να εξηγήσει στο κοινό τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι ο αντίκτυπος αυτός θα παρακολουθείται και θα αντιμετωπίζεται επαρκώς.

Επιπλέον, το γεγονός ότι το έργο αποτέλεσε αντικείμενο διαμάχης καθιστά ακόμη πιο σημαντικό το γεγονός ότι το κοινό μπορεί να ελέγξει την απόφαση της Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική σημασία του.

Παρόμοια περίπτωση

Είναι η δεύτερη φορά που η Διαμεσολαβήτρια διαπιστώνει κακοδιοίκηση για τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίστηκε αίτημα πρόσβασης που σχετίζεται με στρατηγικά έργα στο πλαίσιο της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες.

Στηριζόμενη σε παρόμοια επιχειρήματα, η Επιτροπή αρνήθηκε να παράσχει πρόσβαση σε έγγραφα σχετικά με άλλα έργα που είχαν υποβάλει αίτηση για στρατηγικό καθεστώς, ιδίως στα συνοδευτικά έγγραφα περιβαλλοντικής συμμόρφωσης.

Ιστορικό

Σύμφωνα με τον νόμο για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ορισμένα έργα επεξεργασίας και ανακύκλωσης ορυχείων μπορούν να αναγνωριστούν ως «στρατηγικά έργα», πράγμα που σημαίνει ότι οι άδειες για την εκτέλεση του έργου θα πρέπει να χορηγούνται το συντομότερο δυνατόν.

Το 2025 η Επιτροπή χαρακτήρισε 60 έργα ως στρατηγικά έργα, εκ των οποίων τα 13 βρίσκονταν εκτός της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του έργου εξόρυξης λιθίου στη Σερβία.

Για να χαρακτηριστεί στρατηγικό, ένα έργο πρέπει να συμμορφώνεται με ορισμένα κριτήρια, συμπεριλαμβανομένης της ουσιαστικής συμβολής στον εφοδιασμό της ΕΕ με πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας και της βιώσιμης υλοποίησής του.