Inleiding

De herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF) [1] is het centrale financieringsmechanisme van NextGenerationEU [2], een tijdelijk EU-financieringsprogramma dat is opgezet naar aanleiding van de COVID-19-pandemie. De RRF-fondsen zijn gestructureerd rond zes gebieden of “pijlers”: groene transitie; digitale transformatie; economische cohesie, productiviteit en concurrentievermogen; sociale en territoriale cohesie; gezondheids-, economische, sociale en institutionele veerkracht; beleid voor de volgende generatie. Voor het eerst is financiering aangetrokken via obligaties die namens de Europese Unie zijn uitgegeven.

De verordening tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit [3] is in februari 2021 in werking getreden. Het verleent financiële steun aan de lidstaten door middel van subsidies en leningen voor een totaalbedrag van 723,8 miljard EUR. Binnen de maximale nationale toewijzingen wordt het geld verdeeld op basis van nationale herstel- en veerkrachtplannen die door de lidstaten zijn opgesteld.

Het scorebord voor herstel en veerkracht geeft een overzicht van de vooruitgang bij de uitvoering van de faciliteit en de nationale plannen. In een gedelegeerde handeling [4] worden gemeenschappelijke rapportage-indicatoren vastgesteld en wordt uiteengezet hoe de lidstaten verslag moeten uitbrengen over de algemene prestaties van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de voortgang bij de verwezenlijking van de doelstellingen ervan om het scorebord up-to-date te houden.

In februari 2023 werd de RRF-verordening gewijzigd [5], als onderdeel van het REPowerEU-plan [6], om de lidstaten in staat te stellen middelen uit de RRF te gebruiken om hervormingen door te voeren en investeringen te doen om de energievoorziening te diversifiëren en de veerkracht, zekerheid en duurzaamheid van het energiesysteem te vergroten.

De herstel- en veerkrachtfaciliteit is onderworpen aan “rechtstreeks beheer”[7], zoals gedefinieerd in het Financieel Reglement ^{van de EU [8],} waarbij de Commissie rechtstreeks in tranches aan de lidstaten betaalt, op basis van de vooruitgang bij de uitvoering van hun nationale plannen. Daartoe beoordeelt de Commissie regelmatig de verwezenlijking door de lidstaten van de in deze herstel- en veerkrachtplannen vastgestelde mijlpalen. De lidstaten beheren op hun beurt de betaling van de middelen aan de eindontvangers.

Beginselen van goede praktijken van de Ombudsman en de OESO

De Ombudsman heeft in samenwerking met de OESO beginselen van goede praktijken opgesteld voor de transparantie van de overheid bij het gebruik van herstelfondsen.[9] Een eerste groep beginselen van goede praktijken is gericht op het waarborgen van voldoende proactieve en reactieve transparantie bij het gebruik van herstelfondsen. Informatie met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit moet zoveel mogelijk proactief openbaar worden gemaakt. Om de reactieve transparantie te verbeteren, zijn duidelijke richtsnoeren nodig voor de toegang tot informatie en documenten, mogelijk gemaakt door adequate systemen voor het bijhouden van gegevens.

Verdere beginselen van goede praktijken dragen bij tot de reflectie over de wijze waarop pan-Europese verantwoordingsplicht en toetsing tot stand kunnen worden gebracht, en tot een daadwerkelijk participatieve exercitie voor de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Het is van cruciaal belang te zorgen voor toezicht en toetsing door het maatschappelijk middenveld in de uitvoerings- en evaluatiefasen van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. De Commissie erkende bijvoorbeeld dat het Europees Semester een sterk platform kan zijn voor de betrokkenheid van de sociale partners, het maatschappelijk middenveld en andere belanghebbenden bij het beleidsvormingsproces, wat zou bijdragen tot een constructievere dialoog en een grotere betrokkenheid bij hervormingen. Om multilevel governance op het gebied van transparantie te waarborgen, moeten ook relevante regionale en lokale overheidsinstanties bij deze pan-Europese dialoog worden betrokken. Daarnaast kan bekendheid worden gegeven aan de klachtenafhandelingsmechanismen waarmee het publiek zijn bezorgdheid kan uiten over vermoedelijke onregelmatigheden bij de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Tot slot zijn duidelijke en consistente publieke communicatie over de herstel- en veerkrachtfaciliteit en adequate gegevensverzameling en -publicatie van cruciaal belang voor transparantie en een grotere sociale verantwoordingsplicht.

Strategisch initiatief van de Ombudsman

De Ombudsman heeft dit strategische initiatief uitgevoerd om inzicht te geven in de transparantie van de nationale plannen voor herstel en veerkracht, in de voorlichtings- en communicatiestrategieën van het publiek over de herstel- en veerkrachtfaciliteit en in de wijze waarop toezicht wordt gehouden op de middelen.

In februari 2022 stelde de Ombudsman vragen aan de Commissie [10] en in juni 2022 zond de Commissie haar antwoord [11].

In oktober 2022 heeft de Ombudsman om verdere verduidelijkingen verzocht [12], waarop de Commissie in april 2023 heeft geantwoord [13].

De volgende paragrafen bevatten de vragen van de Ombudsman aan de Commissie, de antwoorden van de Commissie en de beoordeling door de Ombudsman van de drie aspecten die onder het strategisch initiatief vallen:

1) Transparantie van de nationale plannen voor herstel en veerkracht en de evaluatie ervan

2) Informatie, communicatie en publiciteit

3) Toezichtmechanismen

1. Transparantie van de nationale plannen voor herstel en veerkracht en de evaluatie ervan

Zowel het maatschappelijk middenveld als journalisten hebben hun bezorgdheid geuit over het gebrek aan transparantie met betrekking tot de onderhandelingen over en de uitvoering van de nationale herstel- en veerkrachtplannen. Aangezien de publieke belangen op het spel staan, heeft de Ombudsman de Commissie verschillende vragen gesteld over de mechanismen die zijn ingevoerd om transparantie te waarborgen bij de onderhandelingen over de nationale plannen en de maatregelen die zijn genomen om publiek toezicht op de evaluatie van de mijlpalen en hervormingen van de lidstaten mogelijk te maken. In dit verband moet een onderscheid worden gemaakt tussen proactieve en reactieve transparantie.

Proactieve transparantie

In het algemeen

Dit strategische initiatief volgde op de voet de inspanningen van de Commissie om het publiek proactief te informeren over de herstel- en veerkrachtfaciliteit. De Ombudsman waardeert de vooruitgang die sinds het begin van haar initiatief is geboekt. Zoals de Commissie in haar antwoord aan de Ombudsman heeft uitgelegd, heeft zij op de landenpagina’s van de RRF-website ^[14] links naar de herstel- en veerkrachtplannen en de bijlagen bij de uitvoeringsbesluiten van de Raad (goedkeuring van de plannen) gepubliceerd. Deze bijlagen weerspiegelen de nationale plannen en bevatten de door de lidstaten voorgestelde hervormingen en investeringen, alsmede een beschrijving en een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan. Daarnaast worden de relevante mijlpalen en streefdoelen aangegeven en beschreven en is er een indicatief tijdschema voor de voltooiing ervan. De begeleidende werkdocumenten van de diensten van de Commissie worden ook gepubliceerd. Zij bevatten een meer gedetailleerde beschrijving van de beoordeling van de plannen door de Commissie.

Voor de concrete uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit heeft de Commissie uitgelegd dat de landenpagina’s links bevatten naar de operationele regelingen die met de lidstaten zijn overeengekomen, met details ^[15] over de monitoringregelingen en informatie over de wijze waarop de beoordeling van mijlpalen en de verwezenlijking van streefdoelen zal worden gewaarborgd. De Commissie publiceert ook de voorlopige beoordelingen van de verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen voor alle betalingsverzoeken. Met betrekking tot die betalingsverzoeken worden ook de uitvoeringsbesluiten van de Commissie en bijbehorend persmateriaal en vragen en antwoorden beschikbaar gesteld.

Deze reeks proactief gepubliceerde informatie geeft een goed overzicht van de beoordeling van de plannen door de Commissie, terwijl de landenpagina’s op de RRF-website helpen ervoor te zorgen dat de relevante informatie op één plaats staat, waardoor het eerdere probleem van verspreide informatie wordt aangepakt. De publicatie van de nationale plannen blijft echter de verantwoordelijkheid van de autoriteiten van de lidstaten. De definitieve plannen zijn dus alleen beschikbaar in de officiële taal of talen van de lidstaat. Uit haar antwoord aan de Ombudsman blijkt dat de Commissie niet voornemens is proactief machinevertalingen van deze plannen te publiceren, die zij in het kader van het goedkeuringsproces met het Europees Parlement en de Raad heeft gedeeld. De Ombudsman blijft van mening dat het nuttig zou zijn de machinevertalingen van de nationale plannen te publiceren, met passende disclaimers, zodat deze essentiële informatie aan pan-Europese toetsing kan worden onderworpen.

Daarnaast blijft het betreurenswaardig dat proactieve transparantie vooral pas plaatsvindt nadat de plannen al zijn goedgekeurd, waardoor het voor het publiek moeilijk is geweest om de onderhandelingen te volgen. Voor de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit verzoekt de Ombudsman de Commissie derhalve haar voorlopige beoordelingen van de betalingsverzoeken van de lidstaten te blijven publiceren en het publiek te informeren over haar toezichtswerkzaamheden, zoals uiteengezet in punt 3.

De Ombudsman is ook ingenomen met de toezegging van de Commissie om te blijven nadenken over verdere documenten die proactief kunnen worden gepubliceerd, rekening houdend met de relevantie en het nut van een document. In dit verband kunnen de bovengenoemde beginselen van goede praktijken nuttig zijn.

Over eindontvangers van middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit

Informatie over de eindontvangers van middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit is van cruciaal belang voor een zinvolle verantwoordingsplicht voor de besteding van deze middelen. Alleen dit gedetailleerde detail zal belanghebbenden in de hele EU in staat stellen om onafhankelijk te controleren of individuele projecten in overeenstemming zijn met de goedgekeurde doelstellingen, en om potentiële belangenconflicten, fraude en corruptie te monitoren. Dit is in overeenstemming met het beginsel van begrotingstransparantie, zoals beschreven in het Financieel Reglement [16], waarin is bepaald dat burgers moeten weten waar en met welk doel middelen door de EU worden besteed. Aangezien de middelen van de herstel- en veerkrachtfaciliteit onder direct beheer vallen, zijn de uiteindelijke “begunstigden” formeel de lidstaten. De Commissie wijst er daarom op dat de lidstaten verantwoordelijk zijn voor het informeren van het publiek over welke entiteiten de eindontvangers zijn. Desondanks is de Ombudsman ingenomen met het feit dat de Commissie online een kaart publiceert van steekproefprojecten [17] die door de herstel- en veerkrachtfaciliteit worden ondersteund, hoewel deze gedetailleerder zou kunnen zijn.

Wat de communicatie van de lidstaten over de eindontvangers van financiering betreft, heeft het Europees Parlement regelmatig aangedrongen op meer transparantie. Als gevolg daarvan [18] is er sinds februari 2023 [19] een vereiste om een gebruiksvriendelijk openbaar portaal op te zetten met gegevens over de 100 eindontvangers die het hoogste bedrag aan financiering ontvangen voor de uitvoering van maatregelen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit. De Ombudsman beschouwt dit als een bevestiging dat er een groter bewustzijn bestaat van het belang om ervoor te zorgen dat het publiek wordt geïnformeerd over waar de middelen van de herstel- en veerkrachtfaciliteit naartoe gaan. Aangezien blijkt dat niet alle lidstaten hun portalen [20] hebben opgezet, verzoekt de Ombudsman de Commissie ervoor te zorgen dat de overige lidstaten hun portalen zo spoedig mogelijk opzetten. Daarnaast is de Ombudsman van mening dat de Commissie de lidstaten moet aanmoedigen om dit portaal te gebruiken voor alle ontvangers.

Reactieve transparantie

Met betrekking tot de reactieve transparantie van RRF-gerelateerde documenten heeft de Commissie de Ombudsman uitgelegd dat zij middelen heeft herverdeeld naar de diensten die zich bezighouden met verzoeken om toegang tot documenten die in het kader van de RRF zijn ontvangen, om de efficiëntie van de behandeling van dergelijke verzoeken te verbeteren. In april 2023 had de Commissie 128 initiële verzoeken om toegang tot documenten met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit ontvangen. Zij heeft meer dan 2000 documenten geheel of gedeeltelijk openbaar gemaakt na een beoordeling per geval en na raadpleging van de nationale autoriteiten voor documenten uit de lidstaten.

De Ombudsman heeft verschillende klachten behandeld en behandelt deze momenteel in verband met geweigerde toegang van het publiek tot documenten in verband met de onderhandelingen over de herstel- en veerkrachtplannen, met name de uitwisselingen tussen de Commissie en verschillende lidstaten over hun respectieve ontwerpplannen [21]. De onderzoeken in kwestie hebben betrekking op documenten van uiteenlopende aard in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit [22] die een beoordeling per geval van de mogelijkheid van openbaarmaking vereisen [23].

In een zaak betreffende de Deense en Zweedse herstel- en veerkrachtplannen [24] was de Ombudsman van mening dat de Commissie de uitzonderingen waarin de EU-regels inzake de toegang van het publiek tot documenten voorzien, die betrekking hebben op de bescherming van het openbaar belang met betrekking tot het financiële, monetaire of economische beleid van de Unie of de lidstaten [25] en de bescherming van een lopend besluitvormingsproces [26], te ruim had toegepast. De Ombudsman zal dus blijven toezien op de wijze waarop de Commissie verzoeken om toegang van het publiek tot documenten in verband met de herstel- en veerkrachtfaciliteit behandelt.

Van bijzonder belang zijn de langdurige vertragingen die de Commissie oploopt bij de behandeling van sommige van deze verzoeken.[27] Zo heeft een journalist meer dan een jaar gewacht op een definitief besluit over zijn verzoek om toegang tot documenten met betrekking tot de analyse van het herstel- en veerkrachtplan van Duitsland door de Commissie.[28] Een andere journalist verzocht om toegang van het publiek tot documenten met betrekking tot de nationale plannen van Polen en Nederland. Voor de documenten met betrekking tot de Poolse RRF heeft de Commissie negen maanden na het oorspronkelijke verzoek van de klager uiteindelijk gedeeltelijke toegang verleend.[29] In augustus 2023 had de Commissie nog steeds geen definitief besluit genomen over de Nederlandse RRF-documenten, hoewel de klager in juni 2022 voor het eerst om toegang verzocht [30].

2. Voorlichting, communicatie en publiciteit

Informatie, communicatie en publiciteit over de nationale plannen zijn opgenomen in de RRF-verordening [31]. Concreet hebben alle lidstaten in hun plannen een overzicht gegeven van hun voorgenomen nationale communicatiestrategie. De Commissie heeft uitgelegd dat zij haar verwachtingen in dit verband kenbaar heeft gemaakt in een richtsnoeren ter ondersteuning van de lidstaten en dat de naleving van deze elementen in partnerschap met de lidstaten wordt gecontroleerd om te zorgen voor consistentie in de communicatieactiviteiten met betrekking tot de herstel- en veerkrachtfaciliteit. De communicatiestrategieën van de lidstaten worden ook beschreven in de werkdocumenten van de diensten van de Commissie, maar zij werden niet beschouwd als doorslaggevende elementen voor de goedkeuring van de nationale plannen. Daarnaast verbindt elke lidstaat zich er in het kader van de met de Commissie ondertekende financieringsovereenkomst [32] toe de zichtbaarheid van de EU-financiering te waarborgen en te communiceren over de bijdrage van de herstel- en veerkrachtfaciliteit aan het herstel van Europa.

De Commissie heeft niet alleen de links naar de herstelplannen van de lidstaten zelf samengesteld, maar ook de links naar de specifieke RRF-websites van de lidstaten op de landenpagina’s van haar website. In haar toelichtingen aan de Ombudsman erkende de Commissie dat de informatie op deze websites varieert. De Commissie moedigt gedetailleerde communicatie aan, maar zegt dat zij geen rechtsgrondslag heeft om alle lidstaten te verplichten een gemeenschappelijke aanpak te volgen. Daarnaast werkt de Commissie samen met de lidstaten aan mediacampagnes onder de noemer “Informatie over de EU”[33] en verstrekt zij advies en richtsnoeren [34] over communicatie.

De communicatiestrategie van de Commissie zelf is toegespitst op het scorebord voor herstel en veerkracht. Het scorebord toont de vooruitgang bij de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit in realtime, met inbegrip van de indiening en het resultaat van betalingsverzoeken. Het dient ook als basis voor de opstelling van de jaarverslagen van de Commissie over de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het evaluatieverslag aan het Parlement en de Raad, alsook voor de dialoog over herstel en veerkracht tussen het Parlement en de Commissie.[35] De website van het scorebord voor herstel en veerkracht bevat: i) specifieke delen over de verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen; ii) uitgaven per beleidsterrein en een uitsplitsing van groene, digitale en sociale uitgaven in het kader van de faciliteit; iii) de voortgang van de uitbetaling; iv) verslaglegging over 14 gemeenschappelijke indicatoren; en v) thematische analyses van maatregelen.

De Ombudsman is ingenomen met de inspanningen van de Commissie om de RRF-website en het scorebord te ontwikkelen en moedigt haar aan haar samenwerking met de lidstaten in dit verband voort te zetten. De mededeling over de bijdrage van de herstel- en veerkrachtfaciliteit op de gebieden waarop deze betrekking heeft, heeft een belangrijke invloed op de manier waarop het publiek het succes ervan waarneemt. In het licht van de toenemende bezorgdheid over vertragingen bij de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit is een dergelijke communicatie bijzonder belangrijk [36].

Zoals uiteengezet in de beginselen van goede praktijken van de Ombudsman, geeft het scorebord de werkelijke uitgaven van de lidstaten niet weer, aangezien mijlpalen en streefdoelen geen toegewezen kosten hebben. In plaats daarvan brengen de lidstaten verslag uit over RRF-gerelateerde uitgaven aan Eurostat en de Commissie. In dit verband zouden de lidstaten in samenwerking met de Commissie de belanghebbenden beter in staat kunnen stellen het effect van projecten te monitoren en de financiële belangen van de EU te beschermen. De Commissie zou bijvoorbeeld inspanningen kunnen leveren om ervoor te zorgen dat de gemeenschappelijke indicatoren van het scorebord door alle lidstaten op dezelfde manier worden begrepen, om een consistente toepassing in en binnen de lidstaten te ondersteunen.

3. Toezichtmechanismen

De Ombudsman heeft gekeken naar de toezichtmechanismen die de Commissie gebruikt om ervoor te zorgen dat de herstel- en veerkrachtfaciliteit op passende wijze wordt gebruikt. In haar antwoorden benadrukte de Commissie de rol van de nationale controlesystemen van de lidstaten, aangezien artikel 22 van de RRF-verordening de lidstaten verplicht de financiële belangen van de EU te beschermen. De Commissie zal zelf de verwezenlijking van mijlpalen en streefdoelen beoordelen naar aanleiding van een betalingsverzoek, controles achteraf van mijlpalen en streefdoelen uitvoeren en systeemaudits van monitoring- en controlesystemen uitvoeren. In geval van ernstige onregelmatigheden moet de lidstaat eerst de betrokken middelen terugvorderen. Indien een lidstaat faalt of een ernstige schending van verplichtingen door de nationale autoriteiten optreedt, kan de Commissie ook middelen terugvorderen. Voor deze controlewerkzaamheden heeft de Commissie een risicogebaseerde auditstrategie ontwikkeld – gedurende de looptijd van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zullen in elke lidstaat zowel controles achteraf als systeemcontroles plaatsvinden.

De Ombudsman waardeert het dat het toezicht en de controle in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit moesten worden aangepast aan een situatie waarin de lidstaten juridisch gezien worden beschouwd als de eindontvangers van de middelen - een relatief nieuwe benadering van financiering op deze schaal. De antwoorden van de Commissie bevatten echter geen concrete details die een onafhankelijke waarnemer geruststellen over de wijze waarop hij de besteding van deze middelen zal waarborgen. De Commissie specificeert bijvoorbeeld niet wanneer of hoe haar controles achteraf en systeemaudits zullen worden uitgevoerd en welke procedures zijn ingevoerd om middelen terug te vorderen. In dit verband was de Europese Rekenkamer van oordeel dat er op EU-niveau nog steeds sprake is van een garantie- en verantwoordingskloof bij de bescherming van de financiële belangen van de Unie en beval zij de Commissie aan maatregelen vast te stellen om dit aan te pakken [37].

Specifiek wat gegevens over eindontvangers betreft, moeten zij door de lidstaten worden verzameld voor controle- en auditdoeleinden overeenkomstig de RRF-verordening [38]. Volgens de Commissie kunnen deze gegevens worden opgevraagd door het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), het Europees Openbaar Ministerie (EOM), de Europese Rekenkamer en de Commissie zelf. De Commissie heeft echter niet uitgelegd onder welke concrete omstandigheden dit zou gebeuren. Zij specificeerde alleen dat een dergelijk verzoek kon worden ingeleid “voor controles met betrekking tot de vraag of een specifiek streefcijfer, geselecteerd voor de audit [op basis van een steekproef], inderdaad op bevredigende wijze is verwezenlijkt”. In haar antwoord aan de Ombudsman zei de Commissie dat zij deze gegevens niet mag publiceren vanwege de beperking voor controle- en auditdoeleinden.

Meer in het algemeen wordt informatie over audits gepresenteerd in het jaarlijkse activiteitenverslag, dat meer gedetailleerde informatie [39] bevat over de wijze waarop de Commissie haar toezichtactiviteiten uitvoert. De concrete auditverslagen worden niet proactief gepubliceerd, in overeenstemming met de standaardcontrolepraktijk van de Commissie. Gezien het algemeen belang dat verband houdt met de besteding van deze middelen, is de Ombudsman van mening dat de Commissie informatie over de door haar uitgevoerde audits [40] beschikbaar moet stellen zodra deze zijn afgerond en uitgevoerd. Het openbaar maken van dergelijke informatie draagt bij tot het versterken van het vertrouwen van het publiek dat de middelen inderdaad worden besteed voor de doeleinden waarvoor ze zijn bestemd. In het licht hiervan zal de Ombudsman dus toezicht blijven houden op de toezichtsactiviteiten van de Commissie in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit.

Conclusie

Dit initiatief heeft de Ombudsman in staat gesteld inzicht te krijgen in de wijze waarop de Commissie de transparantie en verantwoordingsplicht van de herstel- en veerkrachtfaciliteit waarborgt en hoe de Commissie daartoe met de lidstaten samenwerkt.

De Ombudsman is ingenomen met de vooruitgang die sinds de start van haar initiatief is geboekt en heeft een aantal gebieden voor verbetering vastgesteld, zoals hierboven uiteengezet. Aangezien het algemeen belang rond de herstel- en veerkrachtfaciliteit de komende jaren waarschijnlijk hoog zal blijven, is de Ombudsman voornemens te blijven monitoren hoe de Commissie de transparantie van en het toezicht op de herstel- en veerkrachtfaciliteit waarborgt. De Ombudsman zal in dit verband rekening houden met de resultaten van de tussentijdse evaluatie van de herstel- en veerkrachtfaciliteit van de Commissie [41] begin volgend jaar.

Op basis hiervan sluit de Ombudsman het initiatief af. De Ombudsman dankt de Commissie voor de gedetailleerde toelichting en verzoekt haar rekening te houden met de bovenstaande opmerkingen. Zij kijkt ernaar uit hierover in de toekomst met de Commissie van gedachten te wisselen.

 

[1] Meer informatie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility_en

[2] Meer informatie: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/eu-borrower-investor-relations/nextgenerationeu_en

[3] Verordening (EU) 2021/241 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32021R0241

[4] Gedelegeerde Verordening (EU) 2021/2106 van de Commissie betreffende de gemeenschappelijke indicatoren en de gedetailleerde elementen van het scorebord voor herstel en veerkracht: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.429.01.0083.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A429%3ATOC

[5] Verordening 2023/435 betreffende REPowerEU-hoofdstukken in herstel- en veerkrachtplannen: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32023R0435

[6] Meer informatie: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal/repowereu-affordable-secure-and-sustainable-energy-europe_en#how-repowereu-is-funded

[7] “Vanwege het uitzonderlijke karakter ervan zal de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit specifieke procedures volgen. De middelen zullen rechtstreeks aan de lidstaten worden uitbetaald op basis van de vooruitgang bij de uitvoering van de nationale plannen voor herstel en veerkracht.” Meer informatie: https://commission.europa.eu/funding-tenders/find-funding/funding-management-mode_en

[8] Een van de drie vormen van begrotingsbeheer in het kader van Verordening (EU) 2018/1046 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, meest recente geconsolideerde versie: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1046/2022-12-14. De andere vormen van uitgavenbeheer zijn indirect en gedeeld beheer. Indirect beheer is waar de Commissie geld uitbetaalt aan een coördinator, die vervolgens de eindontvangers betaalt. Bij gedeeld beheer beheren de Europese Commissie en de lidstaten de betalingen van EU-geld aan eindontvangers gezamenlijk.

[9] Zie: https://www.ombudsman.europa.eu/en/news-document/en/163020 

[10] https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/148742

[11] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/158511

[12] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/161530

[13] https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/174448

[14] Zie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility_en

[15] Frequentie en vorm van informatie-uitwisseling, modaliteiten voor toegang tot gegevens, monitoringstappen, indicatief tijdschema van betalingsverzoeken, nadere specificatie van mijlpalen en streefdoelen, met inbegrip van verificatiemechanismen.

[16] Zie de preambule van Verordening (EU) 2018/1046 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, meest recente geconsolideerde versie: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1046/2022-12-14

[17] Zie: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility_en#map

[18] Zie: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2022-0260_EN.html

[19] Artikel 1, lid 10, van Verordening (EU) 2023/435 betreffende REPowerEU-hoofdstukken in herstel- en veerkrachtplannen: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32023R0435

[21] Zie 925/2022/LDS (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61681), 1129/2022/SF (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61897), 137/2023/SF (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/63201)

[22] De Commissie legde de Ombudsman ook uit dat de reikwijdte van de verzoeken om toegang aanzienlijk varieert:

“De soorten documenten die tot dusver openbaar zijn gemaakt, omvatten bij wijze van voorbeeld: ontwerpversies van de voorstellen van de Commissie voor uitvoeringsbesluiten van de Raad (en bijlagen) en van de werkdocumenten van de diensten van de Commissie (en bijlagen), economische effectbeoordelingsdocumenten die de diensten van de Commissie tijdens de beoordeling van de herstel- en veerkrachtplannen hebben opgesteld; besluiten van de Commissie tot goedkeuring van de operationele regelingen; correspondentie van/met de lidstaten; notulen van vergaderingen met de autoriteiten van de lidstaten; door de lidstaten bij de opstelling van de nationale plannen ingediende documenten; notulen van vergaderingen en correspondentie met derden die geen lidstaat zijn."

[23] In de zaak Asesores Comunitarios (arrest van 15 februari 2023, Asesores Comunitarios, T-77/22, EU:T:2023:69, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=F37B1D1E07C3F9681329CB3F536BF956?text=&docid=270470&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=32346) betroffen de betrokken documenten het nationale herstelplan van Spanje, de brief van Spanje waarin de officiële indiening van het plan werd aangekondigd, de ontvangstbevestiging door de Commissie en een brief van Spanje met informatie over twee onderdelen van zijn nationale herstelplan.

[24] Zie 925/2022/LDS (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61681)

[25] Artikel 4, lid 1, onder a), vierde streepje, van Verordening 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049

[26] Artikel 4, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1049/2001

^[27] Zie OI/2/2022/OAM (https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/167661)

[28] Zie 187/2022/LDS (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/60962)

[29] Zie 2186/2022/SF (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/62960)

[30] Zie 409/2023/OAM (https://www.ombudsman.europa.eu/en/opening-summary/en/167336)

[31] Artikel 34 van de verordening

[32] Artikel 10, lid 2, van de overeenkomsten

[33] Meer informatie: https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/communication/inform-network_en

[34] Meer informatie: https://international-partnerships.ec.europa.eu/knowledge-hub/communicating-and-raising-eu-visibility-guidance-external-actions_en

[35] Meer informatie: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_6862

[36] Meer informatie: https://www.spglobal.com/ratings/nl/research/articles/230719-eu-rrf-at-half-time-italy-and-spain-will-likely-need-extra-time-to-spend-the-hun-funds-12790825 en https://www.ftm.eu/articles/recovery-files-evaluation?share=kmDWV1qOXCG5sINrOdhcBWZjZkqbhf6K%2BLRoYH5PVbkGEz157z7xqkjWz1uH%2Bi4%3D

[37] Meer informatie: https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR-2023-07/SR-2023-07_EN.pdf

[38] Artikel 22, lid 2, onder d), van de verordening

[39] Zie: https://commission.europa.eu/system/files/2023-06/ECFIN_AAR_2022_en.pdf#page69. Wat bijvoorbeeld controles achteraf betreft, wordt in het verslag het volgende gespecificeerd: “Er worden verschillende criteria gebruikt om het risiconiveau te bepalen, zoals het type en het aantal uitvoeringsorganen, het type en het aantal eindontvangers, de markering van de maatregel en de complexiteit van het verificatiemechanisme. Maatregelen zoals de inwerkingtreding of publicatie van een wet worden bijvoorbeeld beschouwd als maatregelen met een laag risico. Wat systeemaudits betreft, wordt in het verslag gesteld dat dergelijke audits eind 2023 in alle lidstaten zullen zijn uitgevoerd.

[40] Zoals de Commissie bijvoorbeeld in bijlage 14 bij het jaarlijkse activiteitenverslag vermeldde: https://commission.europa.eu/system/files/2023-06/ECFIN_AAR_2022_annexes_en.pdf.

[41] Meer informatie: https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13608-Recovery-and-Resilience-Facility-2020-2024-mid-term-evaluation_en