mevrouw Ursula von der Leyen

voorzitter

Europese Commissie

Geachte voorzitter,

Ik erken het belangrijke werk van de Europese Commissie bij het opzetten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, die door meer dan 700 miljard EUR beschikbaar te stellen al een cruciale rol speelt bij het aanpakken van de economische en sociale gevolgen van de COVID-19-pandemie en het helpen van Europa om sterker uit deze ongekende crisis te komen.

Sinds het uitbreken van de pandemie heb ik benadrukt dat de EU hoge normen inzake transparantie en verantwoordingsplicht moet handhaven en de werkzaamheden van de EU-administratie in dit verband heeft gemonitord. Gezien de belangrijke rol die dit grote bedrag aan leningen en subsidies speelt, moet er transparantie zijn over de manier waarop de middelen worden besteed ^[1] en ik verwelkom de toezegging van de Commissie op dit gebied.^[2] Het is inderdaad van het grootste belang om toegankelijke informatie te verstrekken over de leningen en subsidies en de projecten die ermee worden ondersteund.

Het publiek moet worden gerustgesteld dat de lidstaten voldoen aan alle voorwaarden die aan de leningen en subsidies zijn verbonden. Dit is met name relevant gezien hun milieudoelstellingen en de toenemende bezorgdheid over de wijze waarop de EU-begroting in bepaalde lidstaten dreigt te worden ingezet om de rechtsstaat te ondermijnen.

In dit verband heb ik een aantal vragen gesteld die ik graag zou willen ophelderen. Hierbij gaat een bijlage met de vragen.

Ik zou het op prijs stellen als u, indien mogelijk, uiterlijk op 24 mei 2022 het standpunt van de Commissie over deze kwesties zou kunnen uiteenzetten. Indien verdere informatie of verduidelijking nodig is, kunnen de diensten van de Commissie contact opnemen met mevrouw Leticia Díez Sánchez en mevrouw Patricia López Martín.

Met vriendelijke groet,

Emily O'Reilly
Europese Ombudsman

Straatsburg, 24/02/2022

bijlage

1) Transparantie van de nationale plannen voor herstel en veerkracht en de evaluatie ervan

Er is bezorgdheid geuit over de ontoereikende transparantie rond de onderhandelingen over en de goedkeuring van de nationale herstel- en veerkrachtplannen.^[3] De Ombudsman heeft in het verleden bij de Commissie geuit dat zij ervoor moet zorgen dat transparantievereisten deel uitmaken van de onderhandelingen, gezien de belangrijke openbare belangen die op het spel staan ^[4].

Welke mechanismen heeft de Commissie ingevoerd om te zorgen voor transparantie bij de onderhandelingen over de nationale plannen? Welke transparantiemaatregelen zal de Commissie in de toekomst nemen om publieke toetsing van de evaluatie van de mijlpalen en hervormingen van de lidstaten mogelijk te maken?

Wat de toegang tot documenten betreft, onderzoekt de Ombudsman momenteel of de Commissie tot op heden geen antwoord heeft gegeven op een confirmatief verzoek om toegang van het publiek tot documenten in verband met de evaluatie van het plan van Duitsland.^[5] Heeft de Commissie maatregelen genomen om de behandeling van toekomstige soortgelijke verzoeken te vergemakkelijken?

2) Informatie, communicatie en publiciteit

De verordening betreffende de herstel- en veerkrachtfaciliteit ^[6] legt de lidstaten verplichtingen op met betrekking tot de bekendmaking van de financiering. In haar richtsnoeren voor de lidstaten ^[7] heeft de Commissie de nationale regeringen verzocht in hun herstel- en veerkrachtplannen een overzicht van hun nationale communicatiestrategie op te nemen.

Kan de Commissie verduidelijken welke informatie de lidstaten ter beschikking moeten stellen en hoe zij moeten voldoen aan de voorschriften inzake "informatie, communicatie en publiciteit" van de verordening?

Volgens de richtsnoeren moeten de lidstaten en de Commissie samenwerken om het bewustzijn over de faciliteit te vergroten. Lidstaten die bijvoorbeeld een speciale webruimte voor hun herstel- en veerkrachtplannen en aanverwante projecten hebben opgezet, moeten de link aan de Commissie meedelen. Hoewel de website van de Commissie al veel informatie bevat, kan het voor burgers moeilijk zijn om door de daar verstrekte informatie te navigeren. Is de Commissie van plan de informatie over nationale plannen en projecten toegankelijker te maken voor het publiek, bijvoorbeeld door middel van een speciale website met alle respectieve nationale links? Welke andere eventuele acties overweegt de Commissie voor de verspreiding van informatie over de faciliteit?

Is de Commissie ten slotte van plan om in het kader van haar communicatiestrategie informatie beschikbaar te stellen over de audits die worden uitgevoerd, zodra deze zijn afgerond en uitgevoerd?

3) Toezichtmechanismen

De RRF-verordening geeft de lidstaten een centrale rol bij de bescherming van de financiële belangen van de EU. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat het Unierecht en het nationale recht worden nageleefd, met inbegrip van het doeltreffend voorkomen, opsporen en corrigeren van belangenconflicten, corruptie en fraude, en het vermijden van dubbele financiering. De Commissie moet er op haar beurt voor zorgen dat de nationale controlemechanismen daadwerkelijk aan deze verplichting voldoen.

Welke mechanismen bestaan er om toezicht te houden op de goede werking van de audit- en controlemechanismen van de lidstaten om het publiek ervan te verzekeren dat de faciliteit op passende wijze zal worden gebruikt? Onder welke omstandigheden zal de Commissie de lidstaten verzoeken om een gedetailleerde beschrijving van de eindontvangers van de middelen?

[1] Daartoe bereidt mijn bureau, in samenwerking met de OESO en met de hulp van het Europees netwerk van ombudsmannen, momenteel een document voor met “Good Practice Principles for government transparency in the use of recovery funds”, dat de komende maanden zal worden gepubliceerd.

[2] Het antwoord van de Europese Commissie op de brief van de Europese Ombudsman over de wijze waarop de Commissie is omgegaan met een verzoek om toegang van het publiek tot documenten betreffende het Duitse herstel- en veerkrachtplan in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (RRF), op https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/148333.

[3] Zie de hersteldossiers van Follow the Money, beschikbaar op: https://www.ftm.eu/articles/recovery-files-eu-transparency?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=BrusselsRefuses.

[4] Dit werd de Commissie meegedeeld in het kader van de toegang tot documenten in verband met de COVID-19-crisis, beschikbaar op: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/141706  

[5] Zie https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/60962.

[6] Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit

[7] Werkdocument van de diensten van de Commissie, “Guidance to Member States: Recovery and Resilience Plans”, beschikbaar op: https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/document_travail_service_part1_v2_en.pdf