Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Teresa Anjinho διαπίστωσε αρκετές περιπτώσεις κακοδιοίκησης όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός της ΕΕ για το Άσυλο (EUAA) στηρίζει τις ελληνικές αρχές στη διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου. 

Σε αυτές περιλαμβανόταν η μη διασφάλιση ότι οι χειριστές υποθέσεων ήταν επαρκώς εκπαιδευμένοι για τη διεξαγωγή συνεντεύξεων με ευάλωτους αιτούντες άσυλο και η μη παροχή στους αιτούντες άσυλο διαδικασίας για την αναφορά πιθανών επακόλουθων σφαλμάτων που διέπραξαν οι χειριστές υποθέσεων κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων.

Η έρευνα ακολούθησε καταγγελία δύο ΜΚΟ που παρέχουν νομική υποστήριξη σε αιτούντες άσυλο στη Σάμο.

Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι ο EUAA πρέπει να εγγυάται την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις δραστηριότητές του, μεταξύ άλλων όταν ασκεί μόνο υποστηρικτικό ρόλο. Για τον λόγο αυτό, οι ομάδες υποστήριξης του EUAA για το άσυλο θα πρέπει να διεξάγουν συνεντεύξεις κατά τρόπο που να επιτρέπει στους τραυματίες αιτούντες άσυλο να καταθέτουν για να υποστηρίζουν τις αιτήσεις ασύλου τους.

Για να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο συνεργάζεται με τα κράτη μέλη όσον αφορά τη διαχείριση της μετανάστευσης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, η Διαμεσολαβήτρια δήλωσε ότι ο EUAA θα πρέπει να διασφαλίσει ότι:

- οι χειριστές υποθέσεων που συμμετέχουν σε ομάδες υποστήριξης για το άσυλο λαμβάνουν τακτική κατάρτιση σχετικά με την ευπάθεια και τα θύματα εμπορίας ανθρώπων·

- υπάρχουν διαδικασίες για την καθοδήγηση των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων προς τις αρμόδιες εθνικές αρχές·

- δίνεται συνέχεια από τις εθνικές αρχές όταν εντοπίζονται τρωτά σημεία – ιδίως ιατρικά·

- υπάρχει ένα καθιερωμένο σύστημα που επιτρέπει στα άτομα που ζητούν άσυλο να αναφέρουν σφάλματα σε συνέντευξη για το άσυλο και ότι αυτό ακολουθείται από έγκαιρη αξιολόγηση από τον EUAA.

Υποβολή εκθέσεων σχετικά με παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων από τα κράτη μέλη

Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε επίσης από τον EUAA να επανεξετάσει το εσωτερικό του σύστημα αναφοράς για εικαζόμενες παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο από οποιοδήποτε κράτος μέλος. Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλίζει ότι τυχόν εμφανείς παραβιάσεις κοινοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων αναφορών επαναπροωθήσεων.

Η Διαμεσολαβήτρια δήλωσε ότι η επανεξέταση θα πρέπει να τροφοδοτήσει τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη του «μηχανισμού κλιμάκωσης» του EUAA και, μόλις συσταθεί, το προσωπικό θα πρέπει να ενημερώνεται για τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων.

Για να αποκτήσει μια γενική εικόνα της κατάστασης σε άλλα κράτη μέλη, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από τους ομολόγους της στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαμεσολαβητών τις απόψεις τους σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο γίνονται σεβαστά τα θεμελιώδη δικαιώματα κατά τη συνεργασία μεταξύ του EUAA και των εθνικών υπαλλήλων ασύλου.

Ιστορικό

Το «ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετανάστευση», που παρουσιάστηκε το 2015, εισήγαγε την «προσέγγιση των κέντρων υποδοχής και ταυτοποίησης», στο πλαίσιο της οποίας οι οργανισμοί της ΕΕ και τα κράτη μέλη συνεργάζονται για τη διαχείριση της μετανάστευσης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

Στην Ελλάδα, αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αρκετών εγκαταστάσεων στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου για τη φιλοξενία ατόμων που φθάνουν δια θαλάσσης κατά την επεξεργασία των αιτήσεών τους.

Σύμφωνα με τα επιχειρησιακά σχέδια που έχουν συναφθεί με την Ελλάδα, οι χειριστές υποθέσεων του EUAA είναι παρόντες σε αυτές τις εγκαταστάσεις και διεξάγουν συνεντεύξεις με αιτούντες άσυλο. Μπορούν επίσης να συντάσσουν γνωμοδοτήσεις σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου. Τα πρακτικά των συνεντεύξεων και οι γνώμες χρησιμοποιούνται από τις ελληνικές αρχές για τη λήψη ατομικών αποφάσεων σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου.