Data: It-Tlieta, 21 ta' Novembru 2023

L-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta, plac Europejski 6, 00-844 Warszawa, il-Polonja

Preżenti

Rappreżentanti tal-Ombudsman Ewropew

Marta Hirsch-Ziembinska, Konsulent Prinċipali dwar il-konformità mal-Karta

Jennifer King, Espert legali

Richard More O'Ferrall, koordinatur tal-Inkjesti

Rappreżentanti tal-Frontex

L-Uffiċċju għad-Drittijiet Fundamentali (FRO)

Koordinatur tal-FRO SIR (Rapport dwar Inċidenti Serji)

Kap tat-Tim FRO.MAS (Sorveljanza mill-Ajru b’Diversi Skopijiet)

Viċi Koordinatur tal-FRO SIR

Diviżjoni tal-Għarfien u l-Monitoraġġ tas-Sitwazzjoni (SAMD)

Kap Għoli tat-Tim/Aġent Kap tas-Settur tas-Sorveljanza tal-Frontex

Ċaqliq tal-Leader 24/7 Monitoraġġ tas-Sitwazzjoni u tal-Kriżijiet/Aġent Kap taċ-Ċentru ta’ Monitoraġġ

Bidla Leader - 24/7 Monitoraġġ tas-Sitwazzjoni u l-Kriżijiet

Espert tal-Assi ta’ Sorveljanza tal-Frontex u Uffiċjal tas-Sikurezza tat-Titjir

Uffiċjal tal-Ġestjoni tas-Servizz

Diviżjoni tar-Rispons Operazzjonali (ORD)

3 Uffiċjali ta' Koordinazzjoni

Uffiċjal Operazzjonali

L-għan tal-laqgħa

L-għan tal-laqgħa kien li t-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman jikseb fehim aħjar tal-proċeduri u l-prattiki tal-Frontex fil-kuntest tal-attivitajiet ta’ sorveljanza tagħha, b’mod partikolari fir-rigward tad-detezzjoni ta’ bastimenti fi “stat ta’ emerġenza” mal-migranti abbord. Dawn l-attivitajiet ta' sorveljanza jsiru taħt l-awspiċji kemm tal-operazzjonijiet konġunti kif ukoll tal-qafas integrat tal-EUROSUR.[1] Il-laqgħa kellha wkoll l-għan li tiċċara l-qafas li fih il-Frontex tikkoopera mal-awtoritajiet nazzjonali fil-kuntest tal-attivitajiet ta' sorveljanza u l-operazzjonijiet ta' tiftix u salvataġġ tagħha (operazzjonijiet SAR), kif ukoll ir-rwol tal-assi tal-ajru u marittimi ffinanzjati jew kofinanzjati mill-Frontex. Barra minn hekk, il-laqgħa kellha l-għan li tiċċara jekk hemmx protokoll mal-NGOs li jipprovdu informazzjoni lill-Frontex dwar bastimenti li jġorru l-migranti.

Introduzzjoni u informazzjoni proċedurali

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman introduċa lilu nnifsu, irringrazzja lir-rappreżentanti tal-Frontex talli ltaqgħu magħhom u stabbilixxa l-iskop tal-laqgħa. Huma ddeskrivew il-qafas legali li japplika għal-laqgħat li jsiru mill-Ombudsman, b’mod partikolari, li l-Ombudsman ma jiżvela l-ebda informazzjoni identifikata mill-Frontex bħala kunfidenzjali mingħajr il-kunsens minn qabel tal-Frontex ^[2].

It-tim ta’ inkjesta spjega li se jfassal abbozz ta’ rapport dwar il-laqgħa li għandu jintbagħat lill-Frontex biex jiġi żgurat li l-kontenut ikun fattwalment preċiż u komplut. Ir-rapport tal-laqgħa mbagħad jiġi ffinalizzat u inkluż fil-fajl.

Passi proċedurali tal-laqgħat

Qabel il-laqgħa, l-Ombudsman bagħtet lill-Frontex lista ta’ mistoqsijiet li t-tim ta’ inkjesta kellu l-ħsieb li jistaqsi fil-laqgħa. It-talba kienet tinkludi wkoll talba biex jiġu spezzjonati d-dokumenti rilevanti.

Fil-jum ta’ qabel il-laqgħa, il-Frontex iffaċilitat l-ispezzjoni tad-dokumenti rilevanti fl-uffiċċji tagħha f’Varsavja u pprovdiet ukoll it-tweġibiet bil-miktub tagħha għal xi wħud mill-mistoqsijiet. It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman spezzjona d-dokumenti, li ġew deżinjati bħala sensittivi skont is-sistema ta’ klassifikazzjoni interna tal-Frontex.

It-tweġibiet bil-miktub li waslu mingħand il-Frontex intużaw bħala bażi għad-diskussjoni fil-laqgħa u ġew estiżi aktar, kif deskritt taħt l-intestaturi ta’ hawn taħt fl-anness.

Konklużjoni tal-laqgħa

It-tim ta’ inkjesta rringrazzja lir-rappreżentanti tal-Frontex għall-ħin tagħhom u għall-ispjegazzjonijiet ipprovduti, u l-laqgħa ntemmet.

 

Brussell/Strasburgu, 29 ta' Novembru 2023

Marta Hirsch-Ziembinska Jennifer King

Konsulent Prinċipali dwar il-Konformità mal-Karta Espert Legali

Richard More O'Ferrall

Koordinatur tal-inkjesti

 

Anness dwar l-informazzjoni skambjata (mhux kunfidenzjali)

Informazzjoni ġenerali

Fil-bidu tal-laqgħa, ir-rappreżentanti tal-Frontex ipprovdew spjegazzjoni tar-rwol tal-Frontex taħt operazzjonijiet konġunti u f’termini ta’ Sorveljanza mill-Ajru bi Skop Multiplu (MAS) taħt il-qafas integrat tal-EUROSUR. L-operazzjonijiet konġunti jseħħu biss f’oqsma operazzjonali speċifiċi stabbiliti fil-pjanijiet operazzjonali rispettivi miftiehma mal-Istati Membri ospitanti. Dawk il-pjanijiet operazzjonali jistabbilixxu li r-riżorsi skjerati mill-Frontex għandhom l-obbligu li jipprovdu assistenza lil kwalunkwe bastiment jew persuna f’diffikultà fuq il-baħar (operazzjonijiet SAR) u jridu jsegwu l-istruzzjonijiet (inklużi l-istruzzjonijiet biex jibqgħu ’l bogħod) taċ-Ċentru ta’ Koordinazzjoni tas-Salvataġġ (RCC) li għandu l-mandat li jikkoordina s-salvataġġ. L-attivitajiet tal-MAS imwettqa bħala parti mill-attivitajiet tal-EUROSUR jew tas-Servizz ta' Fużjoni tal-EUROSUR (EFS)^[3] iseħħu taħt qafas differenti. Dawn l-attivitajiet jitwettqu esklussivament minn assi tal-ajru u huma bbażati fuq “talbiet għal servizzi” mill-Istati Membri u jiffukaw fuq iż-żona prefruntiera [4]. Ir-rappreżentanti spjegaw li l-assi li jiġu skjerati bħala parti minn operazzjonijiet konġunti jistgħu, fejn ikun hemm il-ħtieġa, jintużaw f’attivitajiet ta’ sorveljanza barra miż-żoni deżinjati tal-operazzjoni konġunta abbażi tal-prossimità tal-assi u bi qbil mal-awtorità tal-Istat Membru li tospita l-operazzjoni konġunta.

Skont il-qafas tal-MAS, kull titjira ta’ sorveljanza ssir wara abbozz ta’ ordni operazzjonali ppjanat jum qabel. Ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw li t-talbiet għal servizz mill-Istati Membri huma forma ta’ impenn, fejn dawk l-istati jfittxu appoġġ mill-Frontex skont il-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom. Fil-fehma tagħhom, dawn it-talbiet għal servizz ma jimponux obbligi vinkolanti simili għal kuntratt, peress li jista’ jkun hemm każijiet fejn il-Frontex ma tkunx tista’ tipprovdi s-servizz mitlub. Dan jista' jkun minħabba raġunijiet tekniċi, finanzjarji jew operazzjonali, pereżempju, "limitazzjoni teknika tal-qafas tal-inġenju tal-ajru" (limitazzjonijiet tekniċi skont in-natura tal-assi tal-ajru) jew kundizzjonijiet tat-temp [5] .

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman irrefera, f’dan il-kuntest, għal inċident li jinvolvi l-awtoritajiet Maltin, fejn l-awtorità nazzjonali insistiet li l-limitazzjonijiet fit-talba għal servizz kienu vinkolanti fuq il-Frontex b’tali mod li l-aġenzija ma kinitx permessa twettaq MAS fiż-żona Maltija tas-SAR mingħajr il-kunsens formali tal-awtoritajiet Maltin. Ir-rappreżentanti tal-Frontex ikkonfermaw li, minħabba dak l-inċident u wara diskussjonijiet mal-awtoritajiet Maltin, il-limitazzjoni tneħħiet minn talbiet sussegwenti għal servizz Malti. Barra minn hekk, wara diskussjonijiet mal-Istati Membri, il-formola tat-talba għal servizz issa tinkludi żewġ dikjarazzjonijiet: (i) li l-attivitajiet imwettqa skont it-termini tat-talba jridu jikkonformaw mad-drittijiet fundamentali, jiġifieri, mad-dritt tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-prinċipji li jirriżultaw mid-dritt tal-UE dwar l-ażil, inkluż dwar id-determinazzjoni tal-postijiet ta’ sikurezza (meta applikabbli) u (ii) li ma hemm l-ebda limitazzjoni territorjali għall-attivitajiet ta’ sorveljanza tagħha. 

Ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw ukoll min huwa preżenti fis-Sala ta’ Sorveljanza Ewropea tagħha f’Varsavja. It-Tim Ewropew ta’ Sorveljanza (EST), ikkoordinat minn mexxej ta’ tim, huwa responsabbli għall-monitoraġġ tal-attivitajiet kontinwi tal-MAS. L-EST jinkludi, b'mod ġenerali, - skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali rigward il-funzjonijiet tal-gwardja tal-kosta tal-istat li jitlob lis-servizz - espert nazzjonali wieħed mill-infurzar tal-liġi, espert nazzjonali wieħed b'għarfien espert fit-tiftix u s-salvataġġ (SAR) (dawn iż-żewġ rwoli jistgħu jingħaqdu f'espert wieħed) u "uffiċjal tar-rapportar" mill-Frontex. Għas-sorveljanza tal-bastimenti f’sitwazzjonijiet possibbli ta’ emerġenza, l-espert tas-SAR jikkoordina maċ-ċentru nazzjonali ta’ koordinazzjoni tas-salvataġġ (RCC). Monitoraġġ tad-drittijiet fundamentali (FROM) jista’ jkun preżenti wkoll jew tal-anqas jista’ jiġi kkuntattjat biex jipprovdi pariri dwar kwistjonijiet tad-drittijiet fundamentali. Din il-kompożizzjoni fis-Sala Ewropea ta’ Sorveljanza tibqa’ kostanti irrispettivament mill-Istat Membru involut. Meta RCC jaħtar inċident bħala SAR u jassumi r-responsabbiltà għall-koordinazzjoni tal-operazzjoni, jista’ ma jkun hemm l-ebda rekwiżit għall-Frontex biex tikkonsulta lill-esperti nazzjonali rilevanti fi ħdan l-EST.

Bi tweġiba għall-mistoqsijiet li saru dwar kif il-Frontex issegwi r-rakkomandazzjonijiet li saru mill-FRO jew mill-Bord tat-Tmexxija tiegħu, pereżempju fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Drittijiet Fundamentali, il-Frontex spjegat li tali rakkomandazzjonijiet jitqiesu meta jiġu implimentati l-attivitajiet tal-MAS.

Fir-“rapporti finali dwar inċidenti serji” (SIRs finali) maħruġa wara investigazzjoni dwar inċidenti fuq il-baħar li fihom kienet involuta l-Frontex, l-FRO jista’ jistabbilixxi wkoll rakkomandazzjonijiet. Fejn ir-rakkomandazzjonijiet jikkonċernaw titjib prattiku fil-livell tas-servizzi dwar kif il-Frontex twettaq l-operazzjonijiet tagħha, dawn jiġu implimentati immedjatament, sal-punt li jkunu fattibbli f’sens legali u prattiku. Ir-rakkomandazzjonijiet fl-SIRs finali, indirizzati lill-Istati Membri, normalment jeħtieġ li jiġu indirizzati fil-livell politiku. Barra minn hekk, ir-rappreżentanti tal-Frontex iddikjaraw li l-unitajiet operazzjonali u l-FRO għandhom laqgħat ta’ kull ġimgħa biex jiddiskutu u jiżguraw l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni u s-SIRs.

Deżinjazzjoni tal-istatus ta’ emerġenza

Ġenerali

Il-Frontex ma għandha l-ebda regola jew linja gwida interna speċifika dwar id-deżinjazzjoni tal-istatus ta’ sitwazzjonijiet ta’ emerġenza peress li s-sitwazzjonijiet ta’ SAR huma fil-kompetenza tal-RCC responsabbli. Il-proċeduri dwar is-sitwazzjonijiet tas-SAR huma definiti fid-dritt tal-UE u dak internazzjonali, inkluż il-Manwal Internazzjonali tat-Tiftix u s-Salvataġġ Ajrunawtiku u Marittimu (IAMSAR).

Meta s-sorveljanza mill-ajru tal-Frontex tidentifika bastimenti f'sitwazzjonijiet potenzjali ta' emerġenza, id-dettalji rilevanti li jistgħu jiġu osservati - sea state, course and speed of the boat, seaworthiness, level of occupancy visible, buoyancy, informazzjoni minn immaġni termali, preżenza viżibbli ta' apparat li jsalva l-ħajja - huma nnotati fir-rapport ta' osservazzjoni. Tali informazzjoni tiġi kkomunikata minnufih lill-RCC responsabbli għar-reġjun ta’ tfittxija u salvataġġ (SRR) li fih iseħħ l-avveniment, lil RCCs u entitajiet rilevanti oħra involuti fis-sitwazzjoni li tkun għaddejja u lill-Uffiċċju għad-Drittijiet Fundamentali.

Fejn assi ta’ sorveljanza tal-Frontex jirreġistra l-ewwel avvistament ta’ bastiment f’sitwazzjoni potenzjali ta’ emerġenza, il-Frontex se żżomm “pożizzjoni ta’ monitoraġġ” waqt li tistenna l-istruzzjonijiet li għandhom jiġu pprovduti mill-RCC rilevanti. L-RCC biss jista' jagħżel l-istatus ta' emerġenza tal-bastiment (jiġifieri, il-- ta' periklu l-aktar fażi serja ta' emerġenza marittima). Madankollu, l-assi ta’ sorveljanza tal-Frontex (FSA) fuq il-post jista’ jxandar sejħa Mayday f’isem il-bastiment (Relay Mayday) jekk ikun hemm evidenza ċara ta’ riskju għall-ħajja, pereżempju, jekk ikun hemm nar, riskju imminenti li l-bastiment se jegħreq, il-preżenza ta’ persuni fl-ilma, jekk id-dgħajsa tkun misruqa u jekk oħrajn ma jkunux konxji tal-inċident, eċċ. Din il-Frontex tagħmel dan fuq bażi regolari. Biex juru dan, ir-rappreżentanti tal-Frontex irreferew għal inċident partikolari, li fih il-Frontex kienet l-ewwel waħda li llokalizzat il-bastiment f’riskju imminenti li jegħreq. F'dak il-każ, id-dgħajsa kienet fi stat ċar ta' emerġenza. Il-Frontex innotifikat liċ-ċentru ta’ koordinazzjoni tas-salvataġġ (RCC) responsabbli għall-SRR li fih seħħ l-avveniment u xandret sejħa ta’ Mayday f’isem il-bastiment sakemm l-RCC rilevanti assuma l-koordinazzjoni. Madankollu, meta RCC ikun diġà konxju u involut fis-segwitu ta’ osservazzjoni jew twissija ta’ bastiment, l-assi tal-ajru tal-Frontex iżomm pożizzjoni ta’ monitoraġġ, filwaqt li jipprovdi aġġornamenti regolari, sakemm ma jingħatax struzzjonijiet oħra mill-RCC ta’ koordinazzjoni. Il-Frontex ma tindikax l-istatus ta’ emerġenza. Din hija r-responsabbiltà tal-RCC “kompetenti”: l-RCC li jikkoordina li l-bastiment ikun fiż-żona tas-SAR tiegħu.

Meta tivvaluta l-istatus ta’ bastiment, il-Frontex tista’ tqis biss l-evidenza fattwali li tkun ġabret/skopriet bis-sorveljanza tagħha. Anki jekk partijiet oħra (dgħajjes, RCCs, atturi terzi bħall-NGOs) bagħtu informazzjoni, il-Frontex ma tistax tqis dan peress li l-kompetenza ġenerali għall-koordinazzjoni tal-avvenimenti tas-SAR tibqa’ f’idejn l-RCC. Il-Frontex ma tistax tikkoordina l-operazzjonijiet tas-SAR fuq inizjattiva tagħha stess. Meta l-Frontex tirċievi informazzjoni dwar l-allegata kundizzjoni ta’ dgħajsa jew tal-passiġġieri abbord inkluż minn NGOs, hija tfittex li tivverifika dik l-informazzjoni minn sorsi oħra, inklużi l-esperti nazzjonali tas-Sala ta’ Sorveljanza Ewropea li għandhom rwol fl-iffaċilitar tal-komunikazzjoni mal-RCCs tal-Istati Membri.

Inċidenti speċifiċi fl-SIRs spezzjonati

Adriana:

L-Ajkla 1 (inġenji tal-ajru b’ekwipaġġ) kienet fuq missjoni ta’ sorveljanza fil-kuntest tal-Operazzjoni Konġunta (JO) Themis. Wara komunikazzjoni bejn l-RCC Taljan u l-RCC Grieg, li għaliha l-Frontex ġiet inkluża f’kopja, dwar il-bastiment tas-sajd iffullat iżżejjed f’sitwazzjoni potenzjali ta’ emerġenza, il-Frontex tat struzzjonijiet lill-Eagle 1 biex imur fil-koordinati pprovduti, minkejja li kien barra mill-JO u mill-pjan tat-titjira tal-missjoni. L-Ajkla 1 kienet fl-aħħar tat-tagħbija tal-fjuwil tagħha. Ladarba l-Eagle 1 skopra Adriana, huwa wassal immaġnijiet diretti tal-vidjo lis-Sala Ewropea ta’ Sorveljanza (ESR), liċ-Ċentru Internazzjonali ta’ Koordinazzjoni għall-JO Themis, liċ-Ċentru Taljan ta’ Koordinazzjoni tas-Salvataġġ u liċ-Ċentru Nazzjonali Taljan ta’ Koordinazzjoni għall-EUROSUR.  L-istreaming dirett twassal ukoll lill-ESR u għalhekk sar disponibbli għall-esperti nazzjonali mill-Greċja u l-Italja.

Krotun:

Bħala parti mis-sorveljanza tagħha fil-kuntest ta’ JO Themis, l-Ajkla 1 (ara hawn fuq) sabet “dgħajsa ta’ divertiment”. Minħabba l-irjieħ qawwija, Eagle 1 kellu jerġa 'lura għall-bażi. L-informazzjoni li ġabret, li kienet inkluża fir-rapport ta’ osservazzjoni, intbagħtet lill-awtoritajiet Taljani rilevanti.

Ħruġ ta' sinjali ta' Mayday

Ġenerali

Ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw li r-rakkomandazzjoni 14 [6] fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Frontex dwar id-Drittijiet Fundamentali tikkonċerna l-attivitajiet tal-MAS. Il-Frontex ma għandha l-ebda regola jew linja gwida interna speċifika dwar il-ħruġ tas-sinjali ta' Mayday - japplika l-qafas legali internazzjonali għas-SAR inkluż il-manwal tal-IAMSAR, imsemmi hawn fuq.

Ir-rappreżentanti tal-Frontex indikaw li l-mexxejja tat-tim tal-EST jirċievu taħriġ speċifiku dwar il-qafas legali tas-SAR u l-koordinazzjoni tal-inġenji tal-ajru f’każ ta’ avvenimenti tas-SAR. Għalkemm il-Frontex mhijiex RCC, il-fehim tal-mekkaniżmi li jirregolaw l-operazzjonijiet tas-SAR huwa essenzjali biex jiġi żgurat li l-Frontex tkun tista’ tipprovdi l-aħjar appoġġ f’każijiet bħal dawn lill-awtoritajiet rilevanti. Tali deċiżjonijiet biex tinħareġ sejħa ta’ Mayday f’isem bastiment isiru mill-mexxej tat-tim tal-EST wara konsultazzjoni mal-esperti nazzjonali li huma parti mill-EST, u f’konformità mal-qafas legali applikabbli (id-dritt tal-UE u dak internazzjonali). L-EST jinkludi “esperti tat-tiftix u s-salvataġġ”, li jiffaċilitaw il-komunikazzjoni maċ-Ċentri ta’ Koordinazzjoni tas-Salvataġġ u jikkontribwixxu għall-valutazzjoni tal-każijiet.

F’konformità mal-qafas legali applikabbli, is-sinjali Mayday f’isem bastiment jinħarġu meta jkun hemm periklu imminenti għall-ħajja, abbażi tal-informazzjoni verifikabbli identifikata mill-Frontex fil-kuntest tas-sorveljanza tagħha. Il-Frontex ħarġet sinjali ta’ Mayday f’isem bastiment, abbażi tas-sorveljanza tiegħu, f’għadd ta’ okkażjonijiet. Tipikament, dan ikun fejn dgħajsa kienet fi stat sever ta’ affidabbiltà mhux tal-baħar u waslet biex tegħreq jew fejn diġà hemm nies fl-ilma, meta d-dgħajsa tkun misruqa, fuq nar jew meta tkun iffullata żżejjed b’kundizzjonijiet severi tat-temp li jippersistu fiż-żona: fi kliem ieħor, f’sitwazzjonijiet fejn ikun hemm periklu imminenti għall-ħajja tal-bniedem.

Fit-teħid ta’ tali deċiżjoni, il-Frontex trid tqis il-fatturi kollha. Meta tinħareġ sejħa ta’ Mejju f’isem il-bastiment, l-RCC ta’ koordinazzjoni se jikkunsidra l-għażliet kollha disponibbli inkluż id-direzzjoni tal-bastimenti fil-viċinanza biex jassistu fl-operazzjoni ta’ tiftix u salvataġġ (SAR). L-RCC huwa l-unika entità inkarigata mill-koordinazzjoni tal-operazzjonijiet tas-SAR u f’dan il-kuntest, l-użu ta’ assi ta’ sorveljanza tal-Frontex jista’ ma jkunx meħtieġ. L-RCC jimplimenta l-pjan tas-SAR abbażi tal-valutazzjoni tal-ħtiġijiet tiegħu ta’ liema assi għandhom jintużaw. F’dak il-kuntest, ir-rappreżentanti tal-Frontex iddikjaraw li l-assi ta’ sorveljanza tal-Frontex ma huwiex unità tas-SAR peress li ma jistax iwettaq operazzjonijiet ta’ salvataġġ. Bħala tali, id-deċiżjoni li tinħareġ sejħa ta’ Mayday f’isem bastiment trid issir biss meta jkun hemm riskju ċar u imminenti għall-ħajja.

Minħabba l-għadd spiss għoli ta’ dgħajjes tal-migranti li jaqsmu l-baħar (f’jum wieħed, il-Frontex stħarrġet 90 dgħajsa separata ffullata żżejjed), ir-rappreżentanti tal-Frontex iddikjaraw li la jkun possibbli u lanqas, fil-fehma tagħhom, ma jkun rakkomandabbli li jinħareġ sinjal ta’ Mayday f’isem kull wieħed mill-bastimenti abbażi biss tad-detezzjoni. Dan jista’ jkollu impatt sinifikanti fuq l-RCC rilevanti mitlub jintervjeni f’diversi każijiet mingħajr l-ebda possibbiltà li tiġi fformulata ordni ta’ prijorità tal-każijiet speċifiċi.

Barra minn hekk, meta operazzjoni tas-SAR tkun diġà ddikjarata/imwettqa, jew RCC ta’ koordinazzjoni jkun diġà konxju minn (u preżunt li huwa inkarigat minn) sitwazzjoni ta’ emerġenza, huwa f’idejn dak l-RCC li jikkoordina l-attivitajiet tas-SAR. Parti terza li toħroġ sinjal ta’ Mayday f’isem bastiment li ma jkunx fi stat ċar ta’ emerġenza tista’ tinterferixxi ma’ operazzjoni ta’ SAR li tkun għaddejja li toħloq komunikazzjoni ħażina u konfużjoni potenzjali għall-awtorità koordinatriċi u għall-assi marittimi/tal-ajru li joperaw fil-qrib.

Ir-rappreżentanti tal-Frontex iddikjaraw li kull każ huwa vvalutat abbażi tal-ispeċifiċitajiet tiegħu stess fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-qafas legali internazzjonali li jirregola s-SAR u li huwa diffiċli li tiġi stabbilita gwida aktar dettaljata dwar meta għandu jinħareġ sinjal ta’ Mayday f’isem bastiment peress li dan jista’ jillimita bla bżonn ir-riflessjoni meħtieġa fit-teħid ta’ kwalunkwe deċiżjoni. Il-Frontex lanqas ma tqis l-identità tal-RCC involut fid-deċiżjoni tagħha dwar jekk toħroġx jew le sinjal ta’ Mayday f’isem bastiment peress li dan jammonta għal awditu tal-awtoritajiet nazzjonali u jaqbeż il-mandat tal-Frontex.

Inċidenti speċifiċi fl-SIRs spezzjonati

Is-SIRs spezzjonati mit-tim ta’ inkjesta kienu jinkludu eżempji fejn it-Tim Ewropew ta’ Sorveljanza tal-Frontex kien ħareġ sinjali ta’ Mayday f’isem bastiment.

Adriana: B'kont meħud tal-kunsiderazzjonijiet ġenerali deskritti hawn fuq, il-membri tas-settur ta' sorveljanza tal-Frontex iddikjaraw li ma kienx meqjus meħtieġ mill-EST li joħroġ sinjal ta' Mayday f'isem il-bastiment. Waqt li d-dgħajsa kienet iffullata żżejjed, ma kien hemm l-ebda evidenza ta' stat ta' emerġenza abbord u l-ebda indikazzjoni li kien hemm periklu imminenti għall-ħajja tal-bniedem.

Sorveljanza/preżenza f’sitwazzjonijiet ta’ emerġenza li jkunu għaddejjin

Ġenerali

Ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw li r-rakkomandazzjoni 13 [7] fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Frontex dwar id-Drittijiet Fundamentali (Pjan ta’ Azzjoni) tikkonċerna l-attivitajiet tal-MAS. Il-Frontex ma għandha l-ebda regola jew linja gwida interna dwar id-deżinjazzjoni tal-istatus ta’ emerġenza tal-bastimenti li tidentifika matul is-sorveljanza tagħha peress li l-RCC ta’ koordinazzjoni biss għandu din il-kompetenza. Ir-rappreżentanti tal-Frontex indikaw li l-mexxejja tat-tim tal-EST jintbagħtu fuq taħriġ biex itejbu l-għarfien tas-sitwazzjoni tagħhom meta jiffaċċjaw sitwazzjonijiet li fihom assi ta’ sorveljanza tal-Frontex ikun involut b’appoġġ għall-avvenimenti tas-SAR.

Meta l-Frontex, permezz tal-attivitajiet ta’ sorveljanza ppjanati tagħha (jew permezz tal-EUROSUR jew permezz ta’ operazzjonijiet konġunti) issir taf b’bastiment f’sitwazzjoni ta’ emerġenza, se tipprova tkompli s-sorveljanza tagħha għall-itwal żmien possibbli. Dan huwa konformi mar-rakkomandazzjonijiet stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni għad-Drittijiet Fundamentali u gwida oħra.

Jista' jkun obbligat li jwaqqaf is-sorveljanza minħabba (a) restrizzjonijiet prattiċi fuq il-fjuwil jew il-kundizzjonijiet tat-temp; (b) il-ħtieġa li jimmonitorja sitwazzjonijiet oħra ta' emerġenza, fejn jingħata struzzjonijiet mill-awtorità nazzjonali koordinatriċi; (c) ir-riskju li s-sorveljanza kontinwa tista' toħloq riskji addizzjonali/alternattivi għas-sikurezza u l-ħajja tal-bniedem (tal-ekwipaġġ jew bastimenti oħra fiż-żona); (d) jekk jingħata struzzjonijiet biex iwaqqaf is-sorveljanza mill-awtorità koordinatriċi, li għandha kontroll fuq iż-żona kollha, inkluż l-ispazju tal-ajru; (e) relatat ma' (d), fejn jiġu stabbiliti restrizzjonijiet tal-ispazju tal-ajru (Avviż lill-Missjonijiet tal-Ajru jew NOTAMs).

Ladarba awtorità nazzjonali tkun ħadet f’idejha l-koordinazzjoni ta’ sitwazzjoni ta’ emerġenza, jew tkun bdiet operazzjoni ta’ SAR, l-RCC nazzjonali jkun inkarigat mill-organizzazzjoni ta’ liema assi jikkontribwixxu liema appoġġ. L-RCC huwa dejjem konxju ta’ (a) x’assi għandha l-Frontex għad-dispożizzjoni tagħha u (b) il-pjanijiet tat-titjiriet eżistenti tal-assi ta’ sorveljanza tal-Frontex. Bħala tali, il-Frontex tista’/se tikkontribwixxi sorveljanza mill-ajru għal sitwazzjoni ta’ emerġenza diġà taħt il-koordinazzjoni ta’ RCC nazzjonali biss jekk (a) tintalab tagħmel dan mill-RCC jew (b) dan ikun fuq ir-rotta tal-pjan tat-titjira eżistenti ta’ assi, u l-RCC ma jkollhiex NOTAM fis-seħħ li jirrestrinġi l-aċċess għaż-żona jew taqbel li l-assi jipproċedi fuq ir-rotta lejn il-post speċifiku mingħajr ma jipperikola l-operazzjonijiet ta’ SAR li jkunu għaddejjin.

Meta RCC ta’ koordinazzjoni ma jitlobx li l-assi tal-Frontex jikkontribwixxu għal operazzjoni ta’ SAR li tkun għaddejja, il-Frontex tista’ tikkuntattja b’mod proattiv lill-RCC biex tinnotifikahom dwar liema assi għandha disponibbli u r-rieda tagħha li tiddevja l-assi biex tassisti. Il-Frontex ma tistax tiddevja unilateralment l-assi ta’ sorveljanza mill-ajru fiż-żona ta’ operazzjoni ta’ SAR li tkun għaddejja u li tkun qed tiġi kkoordinata mill-awtorità nazzjonali rilevanti. Dan jista’ joħloq riskji għas-sikurezza għall-assi involuti fis-SAR (fil-biċċa l-kbira tal-każijiet se jkun hemm NOTAM fis-seħħ) u jaqbeż ukoll il-mandat tal-Frontex u jaffettwa l-mandat ta’ koordinazzjoni tal-RCC.

Bħala parti minn operazzjonijiet konġunti, il-Frontex ikkofinanzjat l-iskjerament ta’ assi marittimi (bastimenti/dgħajjes) li jistgħu jsiru disponibbli biex jassistu fil-kuntest ta’ operazzjoni ta’ SAR li tkun għaddejja, jekk tintalab tagħmel dan mill-RCC kompetenti. L-assi marittimi skjerati mill-Frontex għandhom kapaċitajiet differenti skont it-tip ta’ karatteristiċi tekniċi tagħhom. Assi bħal dawn mhux dejjem ikollhom il-firxa jew il-kapaċità li jikkontribwixxu għal operazzjonijiet tas-SAR fuq medda itwal lil hinn mill-ilmijiet kostali. Fil-kuntest ta’ operazzjonijiet konġunti, il-Frontex tista’ tikkofinanzja wkoll il-parteċipazzjoni ta’ assi li jkunu proprjetà tal-awtoritajiet nazzjonali. Dan jista’ jfisser ukoll li tali assi jkunu involuti f’attivitajiet ta’ SAR, jekk jintalbu jagħmlu dan mill-RCC kompetenti.

Inċidenti speċifiċi fl-SIRs spezzjonati

Adriana: Kif imsemmi hawn fuq, Eagle 1 kien ġej lejn it-tmiem tal-missjoni tiegħu (u t-tagħbija tal-ħlas tal-fjuwil tiegħu) taħt JO Themis meta ngħata struzzjonijiet biex imur fil-koordinati tal-Adriana. L-Ajkla 1 baqgħet mal-Adriana għall-itwal żmien possibbli, u ħalliet biss meta laħqet il-“fjuwil tal-bingo”, jiġifieri meta kellha tirritorna peress li kienet spiċċat mingħajr fjuwil.

F’diversi okkażjonijiet, mill-16.35 UTC fit-13 ta’ Ġunju 2023, il-Frontex ikkuntattjat lill-awtoritajiet Griegi billi offriet l-appoġġ tal-inġenji tal-ajru ta’ sorveljanza tagħha biex tassisti fl-inċident ta’ Adriana. L-awtoritajiet Griegi qatt ma rrispondew b’mod pożittiv għal dan. Fis-18.45 UTC fit-13 ta’ Ġunju, inġenju tal-ajru ppilotat mill-bogħod tal-Frontex (Heron 2) telaq, kif skedat skont il-pjan tat-titjira tiegħu, biex iwettaq attivitajiet ta’ sorveljanza fil-kuntest tal-EUROSUR. Il-mudell tat-titjira tagħha kien skedat li jitwettaq fiż-żona tas-SAR Griega, fejn kien jinsab Adriana. Dan il-mudell tat-titjira kien ġie sottomess lill-awtoritajiet Griegi l-jum ta’ qabel u ma waslet l-ebda oġġezzjoni. Ix-xejra maħsuba tat-titjiriet ġiet diskussa wkoll matul il-briefing operazzjonali ta’ qabel it-titjira li kien jinvolvi wkoll li l-espert nazzjonali Grieg ikun parti mit-Tim Ewropew ta’ Sorveljanza tal-Frontex. Fis-18.50 UTC fit-13 ta’ Ġunju, l-awtoritajiet Griegi talbu lill-Frontex tibgħat lil Heron 2 biex jistħarreġ bastiment ieħor (dgħajsa bil-qlugħ iffullata żżejjed ’il barra mill-kosta ta’ Kreta). L-EST identifika NOTAM fis-seħħ f’żona deżinjata li tkopri l-operazzjoni tas-SAR li għaddejja li tinvolvi lil Adriana. Fit-23.20 UTC, Heron 2 reġa’ beda l-pjan tat-titjira tiegħu u Frontex iddirezzjonatu lejn l-aħħar koordinati magħrufa tal-Adriana (li kienet fil-mudell tat-titjira Heron 2 stabbilit għal dak il-jum).

Skont ir-rappreżentanti tal-Frontex, il-Frontex għamlet dak kollu li setgħet, filwaqt li qieset l-informazzjoni ġenerali ta’ hawn fuq. Hija saħansitra marret lil hinn mill-attivitajiet standard tagħha, kemm billi dderieġiet lil Eagle 1 biex titlaq miż-żona operazzjonali ta’ JO Themis biex inizjalment tistħarreġ lil Adriana u mbagħad billi ripetutament offriet lill-awtoritajiet Griegi l-assi tal-ajru tagħha biex jassistu fis-SAR. Din tal-aħħar kienet inizjattiva proattiva addizzjonali li normalment ma titteħidx. Ir-rappreżentanti tal-Frontex enfasizzaw li, meta Eagle 1 telaq mill-post ta’ Adriana, żewġ RCCs kienu konxji tal-osservazzjoni, li waħda minnhom kienet l-awtorità nazzjonali responsabbli għall-SRR fejn seħħ l-inċident.

Crotone: L-Ajkla 1 sabet id-“dgħajsa tad-divertiment” u għaddiet l-informazzjoni lill-awtoritajiet Taljani li kienu qed jirċievu l-filmat live streaming tad-dgħajsa tad-divertiment. Is-sitwazzjoni ta' emerġenza żviluppat aktar tard meta Eagle 1 ma kienx għadu fuq il-post.

Wara li seħħ in-nawfraġju, il-Frontex offriet li tmexxi ’l quddiem it-tlugħ tal-Ajkla 1 biex tassisti fl-operazzjoni tas-SAR. L-awtoritajiet Taljani ma rrispondewx għal dan u aktar tard biss talbuha tassisti fl-isforzi ta’ tiftix.

Limitazzjonijiet permezz ta’ talbiet għal servizz

Fil-kuntest tal-ispezzjoni tad-dokumenti, it-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman sar konxju li t-“talba għal servizz” li skontha l-Frontex tagħmel disponibbli l-forniment ta’ attivitajiet ta’ sorveljanza lil Stat Membru wieħed, kienet tinkludi limitazzjonijiet fuq l-attivitajiet ta’ sorveljanza possibbli tal-Frontex.

Ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw matul il-laqgħa li tqajjem ukoll tħassib dwar id-dispożizzjonijiet f’din it-talba għal servizz mill-FRO u li l-Frontex kienet aġġornat il-formoli tat-talba għal servizz tagħha biex tiżgura li tali limitazzjonijiet ma jiġux inklużi.  Barra minn hekk, wara diskussjonijiet mal-Istati Membri, dawn il-mudelli ta’ talbiet għal servizz fihom ukoll dikjarazzjoni li l-attivitajiet imwettqa jridu jikkonformaw mad-drittijiet fundamentali fir-rigward tat-tiftix u s-salvataġġ u n-non-refoulement.

Interazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali ta’ koordinazzjoni matul is-SARs li għaddejjin bħalissa

Ġenerali

Meta l-Frontex tibgħat rapporti ta’ osservazzjoni u tkun konxja ta’ SAR li jkun għaddej, hija tfittex aġġornamenti mill-RCC ta’ koordinazzjoni fil-kuntest tal-offerti ta’ assistenza tagħha. Madankollu, ma hemm l-ebda obbligu fuq l-awtoritajiet nazzjonali li jipprovdu aġġornamenti jew informazzjoni lill-Frontex. Ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw li, matul SAR li għadu għaddej, l-esperti nazzjonali rilevanti fit-Tim Ewropew ta’ Sorveljanza tal-Frontex jista’ jkollhom aċċess privileġġat għas-sistemi nazzjonali tal-ICT. Madankollu, dan ma jfissirx li se jkollhom aċċess għall-istampa sħiħa ta’ koordinazzjoni tal-operazzjoni tas-SAR li għaddejja bħalissa u għalhekk jistgħu ma jkunux f’pożizzjoni li jaġġornaw lill-Frontex.

Inċidenti speċifiċi fl-SIRs spezzjonati

Adriana:

Flimkien mal-offerti ripetuti tal-Frontex biex tassisti fl-operazzjoni tas-SAR li għaddejja bħalissa, il-Frontex talbet ukoll aġġornamenti mill-awtoritajiet Griegi iżda ma rċeviet l-ebda aġġornament. L-espert nazzjonali fit-Tim Ewropew ta’ Sorveljanza, li huwa membru tal-Gwardja tal-Kosta Ellenika, kien ukoll f’kuntatt mal-RCC Griega.

Segwitu għar-rakkomandazzjonijiet dwar id-drittijiet fundamentali

Minbarra r-rakkomandazzjonijiet dwar is-sorveljanza (soġġorn fuq il-post) u s-sinjali Mayday f’isem bastiment, imqajma hawn fuq, it-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman staqsa b’mod aktar ġenerali dwar is-segwitu għar-rakkomandazzjonijiet mill-FRO u fil-Pjan ta’ Azzjoni dwar id-Drittijiet Fundamentali u dokumenti oħra. Ir-rappreżentanti tal-Frontex iddikjaraw li huma jimplimentaw dak kollu li jista’ jiġi implimentat. Meta r-rakkomandazzjonijiet jikkoinċidu ma’ politiki oħra, jew mal-mandati u r-responsabbiltajiet tal-awtoritajiet nazzjonali, jista’ ma jkunx possibbli li jiġu implimentati rakkomandazzjonijiet. Iżda hemm kooperazzjoni tajba mal-FRO u l-Frontex tipprova taħdem mal-FRO biex timplimenta r-rakkomandazzjonijiet.

Użu ta’ kameras fuq assi kofinanzjati

Ġenerali

Kif imsemmi hawn fuq, fil-kuntest ta’ operazzjonijiet konġunti, hemm assi mwiegħda mill-Istati Membri matul in-“negozjati bilaterali annwali” u skjerati f’operazzjoni konġunta. Hemm assi li huma proprjetà tal-Frontex jew mikrija minnha, u hemm assi tal-Istat Membru ospitanti li jistgħu jiġu kofinanzjati meta jipparteċipaw fl-operazzjoni konġunta. Dawn tal-aħħar huma obbligati li jkollhom kameras tal-ġisem u li jużawhom meta jkunu qed jipparteċipaw f’attivitajiet taħt operazzjoni konġunta. Ir-rappreżentanti tal-Frontex iddikjaraw li l-problema li ma jintużawx kameras tal-ġisem fuq assi kofinanzjati hija aktar mifruxa minn JO Poseidon. Ir-rapporti tal-missjoni tal-FROMs stess juru li fi ħdan il-JO Poseidon il-kameras ma jintużawx kif suppost mill-awtoritajiet Griegi. Dawk ir-rapporti jiddokumentaw lista ta’ azzjonijiet biex jiġi żgurat li tali kameras tal-ġisem jintużaw kif xieraq minħabba d-dmir li jiġi rrapportat allegat ksur tad-drittijiet fundamentali u fejn tali reġistrazzjonijiet huma strument ewlieni. Barra minn hekk, l-FRO rrefera għal restrizzjonijiet fuq il-protezzjoni tad-data f’ċerti Stati Membri, fejn anki jekk jeżistu reġistrazzjonijiet, dawn jinżammu għal 15-il jum biss. L-FRO qed jikkunsidra kif l-aħjar jindirizza dan il-perjodu qasir ta’ żamma.

Inċidenti speċifiċi fl-SIRs spezzjonati

Adriana: Id-dgħajsa tal-Gwardja tal-Kosta Ellenika N920, li kienet fuq il-post tan-nawfraġju, ma kinitx assi kofinanzjat taħt JO Poseidon fil-mument tal-inċident. Il-Frontex taqbel dwar it-tip, l-għadd u l-perjodi li l-assi tal-Istat Membru ospitanti se jiġu kofinanzjati u l-Gwardja tal-Kosta Ellenika tiddeċiedi liema assi konkreti se jiġu assenjati. Filwaqt li jista’ jirċievi kofinanzjament fejn jipparteċipa f’attivitajiet taħt JO Poseidon, dan ma kienx il-każ fl-inċident ta’ Adriana: l-N920 kien involut f’SAR ikkoordinat mill-awtoritajiet nazzjonali Griegi fiż-żona Griega ta’ tiftix u salvataġġ (mhux fiż-żona operazzjonali ta’ JO Poseidon). Għalhekk, ir-rapporti li jiddikjaraw li d-dgħajsa kienet kofinanzjata mill-Frontex mhumiex preċiżi. L-akkwist tiegħu seta’ ġie ffinanzjat mill-UE taħt il-Fondi għas-Sigurtà Interna. Madankollu, f’dan il-każ, ikun f’idejn il-Kummissjoni Ewropea li tiżgura li l-Greċja tikkonforma mal-obbligi tagħha tad-drittijiet fundamentali, kif ukoll ma’ kwalunkwe dispożizzjoni dwar l-użu tal-kameras.

Crotone: Waħda mid-dgħajjes Taljani tal-gwardja tal-kosta involuti fl-operazzjoni tas-SAR kienet kofinanzjata mill-Frontex għall-attivitajiet tagħha fis-SAR. Ir-rappreżentanti tal-Frontex ma setgħux jipprovdu aktar dettalji dwar dan.

Ir-rwol tal-FRO fis-sorveljanza u fis-sitwazzjonijiet ta’ SAR li għaddejjin bħalissa

Skont id-diversi regoli u proċeduri interni li jistabbilixxu l-bażi għall-attivitajiet ta’ sorveljanza tal-Frontex, l-FRO huwa parti mill-EST (l-FRO għandu “sede” hemmhekk) u għandu jkun preżenti, sa fejn ikun possibbli, biex jipprovdi pariri fil-kuntest ta’ tali attivitajiet ta’ sorveljanza.

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman stabbilixxa li l-ebda rappreżentant tal-FRO ma kien preżenti fis-Sala ta’ Sorveljanza Ewropea fiż-żmien tan-nawfraġju ta’ Adriana u fir-rigward tal-inċident qrib Crotone. Fil-każ tal-Adriana, is-sorveljanza saret matul il-ħinijiet normali tax-xogħol (filgħodu), kif għamlu xi wħud mit-tentattivi sussegwenti biex jiġi kkuntattjat il-JRCC Grieg, madankollu n-nawfraġju seħħ matul tmiem il-ġimgħa. Fil-każ ta' Crotone, l-inċident seħħ fi tmiem il-ġimgħa. Fiż-żewġ inċidenti l-FROM assenjata fuq xogħol segwiet mal-Kap tat-Tim.

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman staqsa għaliex l-FRO spiss ma jkunx preżenti b’mod permanenti, minħabba l-kwistjonijiet involuti, b’mod partikolari minħabba l-benefiċċji ċari li jkun hemm pariri dwar id-drittijiet fundamentali fil-kuntest ta’ inċident li jkun għaddej, aktar milli b’mod retroattiv, wara li jkun seħħ ksur potenzjali.

L-FRO spjega li, minħabba riżorsi umani limitati u l-fatt li l-osservaturi tad-drittijiet fundamentali jistgħu jkunu preżenti biss matul il-ħinijiet tax-xogħol peress li ma jaħdmux bix-xift u li huma meħtieġa wkoll jassistu f’aspetti oħra tal-operazzjonijiet tal-Frontex, mhuwiex possibbli li tiġi pprovduta preżenza kostanti fis-Sala ta’ Sorveljanza. Għalhekk, ir-rappreżentanti tal-FRO spiss ma jkunux preżenti. Madankollu, kull ġimgħa għall-aħħar sentejn, it-Tim tal-FRO.MAS bagħat email lit-Tim Ewropew ta’ Sorveljanza biex jinfurmahom min hija l-FROM assenjata biex timmonitorja l-attivitajiet tal-MAS mit-Tnejn sal-Ġimgħa (mid-9.00 sal-17.30) b’backup għal tmiem il-ġimgħa. Barra minn hekk, l-FROMs huma kopja tar-rapporti kollha ta’ osservazzjoni u għandhom aċċess għall-informazzjoni rilevanti kollha, inkluż l-istreaming f’ħin reali mill-FSA. Meta ma tkunx preżenti fis-Sala ta’ Sorveljanza Ewropea, l-FROM assenjata tiċċekkja regolarment l-osservazzjoni li tkun irċeviet f’ħin reali permezz tal-posta elettronika u tinteraġixxi darbtejn kuljum mal-mexxej tat-tim.

Konxju mil-limitazzjonijiet imsemmija hawn fuq, l-FRO qed jaħdem ma’ unitajiet operazzjonali biex jistabbilixxi soluzzjonijiet, pereżempju billi jkollu fis-seħħ sistema on-call wara l-17.30 u matul tmiem il-ġimgħa u protokoll/linji gwida għat-Tim Ewropew ta’ Sorveljanza dwar meta jikkuntattja lill-FROM fuq xogħol.

L-FRO enfasizza l-isfidi biex ikun hemm aċċess għall-informazzjoni u tweġibiet f’waqthom mill-awtoritajiet tal-Istati Membri anke fir-rigward tal-investigazzjonijiet SIR.

L-użu ta’ apparat u teknoloġija oħra

Bi tweġiba għal mistoqsija mit-tim ta’ inkjesta dwar l-iskjerament possibbli ta’ ċattri tas-salvataġġ mill-assi tal-ajru tal-Frontex, ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw li din l-għażla mhijiex kapaċità ġenerali per se. Anke fejn teżisti din il-kapaċità, id-deċiżjonijiet biex jiġu skjerati ċ-ċattri tas-salvataġġ huma bbażati fuq struzzjonijiet riċevuti mill-RCC ta’ koordinazzjoni u jridu jiġu vvalutati bir-reqqa biex jiġi evitat il-ħolqien ta’ riskju addizzjonali għall-ħajja.

Fir-rigward tal-użu ta’ immaġni bis-satellita permezz tas-sistema Copernicus biex tgħin fis-sorveljanza tad-dgħajjes tal-migranti, ir-rappreżentanti tal-Frontex spjegaw li, filwaqt li din il-faċilità għandha użi speċifiċi fil-kuntest tal-attivitajiet ta’ sorveljanza tagħha, mhijiex utli għall-istħarriġ tad-dgħajjes f’ħin reali. Is-satelliti jgħaddu f’ħinijiet speċifiċi tal-ġurnata, skont l-orbiti tas-satellita (peress li jistgħu jkunu aktar minn darba kuljum) u s-sorveljanza jew l-immaġni jridu jkunu bbażati fuq talba ta’ servizz minn qabel, li tagħti koordinati speċifiċi. Anki meta jintużaw, l-immaġnijiet bis-satellita jistgħu ma jkunux utli biex jiġu identifikati dgħajjes iżgħar u se jieħdu tliet sigħat biex jitwasslu l-immaġnijiet.

Il-Frontex, f’xi assi ta’ sorveljanza tal-Frontex, għandha l-kapaċità li tidentifika sinjali telefoniċi bis-satellita sabiex tappoġġa d-detezzjoni ta’ dgħajjes potenzjali f’sitwazzjonijiet ta’ emerġenza fuq il-baħar. Tali kapaċità tikkontribwixxi għas-salvataġġ tal-ħajjiet fuq il-baħar, b’mod partikolari f’xenarji operazzjonali fejn sensuri oħra jistgħu ma jkunux effettivi daqshom f’kundizzjonijiet tat-temp mhux favorevoli (radar u għodod viżwali).  Tista’ tuża wkoll il-post tas-sejħiet biex tipprovdi aktar informazzjoni fuq dgħajsa iżda ma tinterċettax is-sejħiet. Fi kwalunkwe każ, il-Frontex spjegat li din it-teknoloġija taħdem biss jekk l-assi jkun fl-ajru.

Fir-rigward tal-iskambju ta’ informazzjoni bejn il-Frontex u l-awtoritajiet nazzjonali fil-kuntest ta’ operazzjonijiet konġunti, il-Frontex spjegat li l-Applikazzjoni ta’ Rappurtar tal-Operazzjonijiet Konġunti (JORA) tiġbor informazzjoni mdaħħla mill-Istati Membri ospitanti dwar operazzjonijiet konġunti. Dawk l-Istati Membri jistgħu jipprovdu dettalji tal-inċidenti fiż-żona operazzjonali tal-operazzjonijiet konġunti u barra minnha, li jseħħu fit-territorju ta’ pajjiżi mhux tal-UE fir-rigward tal-prevenzjoni tat-tluq jew tal-azzjonijiet ta’ pajjiżi mhux tal-UE. Il-Frontex tivvalida din l-informazzjoni permezz ta’ kontroll tal-kwalità/konsistenza, filwaqt li ċ-Ċentri Internazzjonali ta’ Koordinazzjoni jivvalidaw l-entrati fil-livell nazzjonali. [8]

Is-CO kien konxju tal-inċident u staqsa jekk l-assi tas-superfiċje tal-Frontex kinux involuti iżda l-Frontex ma kinitx involuta peress li l-inċident kien ’il bogħod miż-żona operazzjonali u fejn ġie skjerat it-tagħmir tekniku kofinanzjat.

 

[1] Imwaqqfa fl-2013, is-Sistema Ewropea ta’ Sorveljanza tal-Fruntieri (EUROSUR) hija qafas għall-iskambju ta’ informazzjoni u l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri u l-Frontex biex jittejjeb l-għarfien tas-sitwazzjoni u tiżdied il-kapaċità ta’ reazzjoni fil-fruntieri esterni. Il-Frontex topera l-EUROSUR, magħmula minn awtoritajiet nazzjonali tal-Istati Membri responsabbli għall-ġestjoni tal-fruntieri, inklużi l-gwardji tal-kosta, sal-punt li jwettqu kompiti ta’ kontroll tal-fruntieri. Il-Frontex iżżomm stampa tas-sitwazzjoni Ewropea li fiha informazzjoni dwar is-sitwazzjoni fil-fruntieri Ewropej u ż-żona prefruntiera.

[2] L-Artikolu 4.8 tad-Dispożizzjonijiet ta’ Implimentazzjoni tal-Ombudsman Ewropew.

[3] Il-Frontex hija responsabbli għall-koordinazzjoni tas-Servizzi ta’ Fużjoni tal-EUROSUR li permezz tagħhom il-Frontex tikkondividi l-informazzjoni miġbura mis-satelliti u għodod oħra ta’ sorveljanza bħal dawk użati mill-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà Marittima u ċ-Ċentru Satellitari tal-UE mal-Istati Membri.

[4] L-Artikolu 2(13) tar-Regolament (UE) 2019/1896 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Novembru 2019 dwar il-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 1052/2013 u (UE) 2016/1624 (ĠU L 295, 14.11.2019, p. 1).

[5] L-Artikolu 28.3 tar-REGOLAMENT (UE) 2019/1896 TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL tat-13 ta’ Novembru 2019

[6] Ir-Rakkomandazzjoni 14 fil-Pjan ta’ Azzjoni tiddikjara li l-assi ta’ sorveljanza għandhom jibqgħu fil-post tal-inċidenti identifikati biex jiġu ddokumentati l-miżuri tal-pulizija/gwardja tal-kosta tal-fruntiera sakemm jitlestew u li valutazzjoni/ġustifikazzjoni sistemika dwar jekk għandhomx jibqgħu jew le għandha tkun ibbażata fuq kriterji definiti. (Id-Deċiżjoni 61/2021 tal-Bord tat-Tmexxija tal-Frontex li tadotta l-Pjan ta' Azzjoni għad-Drittijiet Fundamentali għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija għad-Drittijiet Fundamentali: https://www.frontex.europa.eu/asset/Key_Documents/MB_Deċiżjoni/2021/MB_Deċiżjoni_61_2021_ li tadotta _the _FundamentalRights_Action_Plan_għal_implimentazzjoni_of_FRS.pdf _

[7] Ir-rakkomandazzjoni 13 fil-Pjan ta’ Azzjoni tiddikjara li l-evalwazzjoni tas-sitwazzjoni u l-komunikazzjoni korrispondenti għandhom jintbagħtu malajr kemm jista’ jkun lill-awtoritajiet rilevanti. Il-komunikazzjonijiet tar-relay ta’ Mejju għandhom jintbagħtu immedjatament wara l-osservazzjoni ta’ sitwazzjoni ta’ diffikultà. (Id-Deċiżjoni 61/2021 tal-Bord tat-Tmexxija tal-Frontex li tadotta l-Pjan ta' Azzjoni għad-Drittijiet Fundamentali għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija għad-Drittijiet Fundamentali: https://www.frontex.europa.eu/asset/Key_Documents/MB_Deċiżjoni/2021/MB_Deċiżjoni_61_2021_ li tadotta _the _FundamentalRights_Action_Plan_għal_implimentazzjoni_of_FRS.pdf _

[8] Ir-rapportar fil-każ ta’ żoni operazzjonali ta’ operazzjoni prefruntiera jew mhux konġunta huwa disponibbli wkoll permezz tal-JORA u l-applikazzjoni tal-EUROSUR. L-Aġenzija bħalissa qed taħdem fuq it-tisħiħ tar-rapportar tas-sitwazzjoni fil-kuntest tal-EUROSUR, u b’mod partikolari r-rapportar ta’ avvenimenti uniċi relatati mas-SAR (l-Anness II tar-REGOLAMENT TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUMMISSJONI (UE) 2021/581 tad-9 ta’ April 2021 dwar l-istampi tas-sitwazzjoni tar-Regolament dwar is-Sistema Ewropea ta’ Sorveljanza tal-Fruntieri (EUROSUR).