L-ilmentatur ħadem bħala espert għal kuntrattur estern tal-UE fuq proġett iffinanzjat mill-UE fit-Tanzanija ġestit mid-Delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea għat-Tanzanija u l-Komunità tal-Afrika tal-Lvant. L-ilmentatur sostna li l-kuntrattur kiser il-liġi tat-Tanzanija billi naqas milli jirreġistra fit-Tanzanija, u b’hekk ma ħalliehx jikseb permess tax-xogħol validu. Sussegwentement, il-kuntrattur informa lill-ilmentatur bid-deċiżjoni tiegħu li jittermina l-kuntratt tiegħu, filwaqt li qies it-tħassib dwar il-ħidma tal-ilmentatur imqajma mid-Delegazzjoni tal-UE.

L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar it-tħassib tal-ilmentatur dwar kif id-Delegazzjoni ttrattat iż-żewġ kwistjonijiet. F'dan ir-rigward, l-Ombudsman irreferiet għall-fehma konsistenti tagħha li, meta l-istituzzjonijiet tal-UE jfittxu s-sostituzzjoni ta' esperti li jaħdmu fuq proġetti tal-UE, dawk l-individwi għandhom jinstemgħu qabel ma jiġu sostitwiti. Filwaqt li l-Kummissjoni argumentat li ma talbitx is-sostituzzjoni tal-espert, l-Ombudsman sabet li l-Kummissjoni kienet involuta fid-deċiżjoni ta’ sostituzzjoni. L-Ombudsman għalhekk sab li l-Kummissjoni naqset milli tiżgura li d-dritt tal-ilmentatur li jinstema’ ġie rrispettat qabel is-sostituzzjoni tiegħu, li kien jammonta għal amministrazzjoni ħażina.  Hija għamlet suġġeriment għal titjib bil-għan li l-kwistjoni ma titħalliex isseħħ fil-futur. 

Barra minn hekk, l-Ombudsman sabet li, peress li l-kuntratt tal-ilmentatur kien ġie tterminat, ma ġiet iġġustifikata l-ebda inkjesta ulterjuri dwar il-kwistjoni tal-permess tax-xogħol. Madankollu, hija għamlet suġġeriment għal titjib lill-Kummissjoni, u stednitha tivverifika l-kwistjoni peress li tista’ taffettwa esperti oħra li jaħdmu fuq il-proġett tal-UE. 

 

Il-każ kien jikkonċerna d-deċiżjoni tal-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għar-Riċerka (REA) li ma tagħtix “siġill ta’ eċċellenza” lil proposta għal finanzjament tal-UE taħt sejħa għal proposti tal-2023 għall-Borża ta’ Studju Postdottorali Marie Sklodowska-Curie (MSCA-PF), li hija parti mill-programm tal-UE Orizzont Ewropa. Ir-REA kienet irrifjutat li tagħti s-siġill ta’ eċċellenza lill-proposta minħabba li r-rikorrenti kienet ibbażata fir-Renju Unit.

L-Ombudsman sabet li r-REA kienet ipprovdiet spjegazzjoni raġonevoli għad-deċiżjoni tagħha, u aġixxiet f’konformità mar-regoli applikabbli. Bħala tali, hija għalqet l-inkjesta b'sejba li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina. Madankollu, hija għamlet suġġeriment għal titjib lir-REA li tipprovdi lill-ilmentatur, u lil applikanti oħra bbażati fir-Renju Unit fl-istess sitwazzjoni, nota ta’ spjegazzjoni u/jew toħroġ dikjarazzjoni pubblika li tiċċara s-sitwazzjoni speċifika tal-applikanti bbażati fir-Renju Unit fis-sejħiet għal proposti tal-MSCA-PF tal-2023, b’mod partikolari fir-rigward tas-siġill ta’ eċċellenza.

Il-każ kien jikkonċerna d-deċiżjoni mill-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għall-Edukazzjoni u għall-Kultura (EACEA) li tirkupra fondi mħallsa lil organizzazzjoni mingħajr skop ta’ qligħ għal proġett iffinanzjat taħt il-programm L-Ewropa għaċ-Ċittadini.

L-EACEA ċaħdet it-talba tal-ilmentatur għal estensjoni tal-proġett, u sabet ċerti kostijiet ineliġibbli ddikjarati mill-ilmentatur, minħabba li kienu jikkonċernaw attivitajiet li ġew implimentati wara d-data tat-tmiem tal-proġett jew kienu jikkonċernaw attivitajiet b’għadd insuffiċjenti ta’ parteċipanti.

Matul l-inkjesta, l-EACEA rrikonoxxiet li kien hemm nuqqasijiet fil-mod kif ikkomunikat mal-ilmentatur rigward l-estensjoni potenzjali tal-proġett, u offriet li tikkumpensa lill-ilmentatur għal dan. L-Ombudsman laqgħet dan.

L-Ombudsman sabet li l-pożizzjoni tal-EACEA dwar l-estensjoni tal-proġett u dwar l-irkupru tal-fondi kienet raġonevoli u konformi mar-regoli applikabbli. Il-każ għalhekk ingħalaq bil-konklużjoni li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-EACEA.

Fl-14 ta’ Ġunju 2023, bastiment tas-sajd (l-Adriana) li jġorr madwar 750 migrant qabad u għereq f’ilmijiet internazzjonali ’l barra mill-kosta ta’ Pylos, il-Greċja. Fl-operazzjoni sussegwenti ta’ tiftix u salvataġġ (SAR), ġew salvati 104 persuni u ġew irkuprati 82 korp. Il-passiġġieri l-oħra huma preżunti mejta. Filwaqt li kien hemm bosta nawfraġji preċedenti ta’ dgħajjes li kienu qed iġorru migranti lejn l-Unjoni Ewropea, inkluż nawfraġju fi Crotone, l-Italja, fis-26 ta’ Frar 2023 meta madwar 100 persuna mietu, it-traġedja ta’ Adriana hija meqjusa bħala l-aktar fatali, u pprovokat għajb internazzjonali.

L-inċident wassal għal tħassib pubbliku dwar ir-rwol u r-responsabbiltajiet tal-UE fil-protezzjoni tal-ħajjiet fil-kuntest tal-politiki tagħha dwar il-migrazzjoni u l-fruntieri. Saru allegazzjonijiet li l-azzjonijiet tal-Gwardja tal-Kosta Ellenika (HCG) ikkontribwew direttament jew indirettament għal-limiti massimi. Hemm investigazzjonijiet nazzjonali differenti dwar ir-rwol tal-HCG, inkluża inkjesta li għaddejja mill-ombudsman Grieg, li nfetħet wara li l-HCG iddeċieda li ma jniedix l-investigazzjoni dixxiplinari interna tiegħu stess.

Minħabba li l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex), permezz tal-operazzjonijiet konġunti u l-attivitajiet ta’ sorveljanza tagħha, spiss tkun involuta sa ċertu punt fir-rispons għall-emerġenzi marittimi, huwa komprensibbli li l-inkwiet pubbliku jestendi għar-rwol tagħha. Bi tweġiba għat-traġedja ta' Pylos, l-Ombudsman iddeċidiet li tiftaħ inkjesta fuq inizjattiva proprja.

L-inkjesta sabet li l-Frontex kienet segwiet ir-regoli u l-protokolli applikabbli iżda wriet nuqqasijiet fil-mod kif il-Frontex tirreaġixxi f’sitwazzjonijiet ta’ emerġenza marittima li fihom issir involuta, jew fil-kuntest ta’ operazzjonijiet marittimi konġunti jew fl-attivitajiet separati tagħha ta’ sorveljanza mill-ajru bi skopijiet multipli.

Dawn jinkludu gwida inadegwata dwar kif l-unitajiet tal-Frontex għandhom jirrispondu meta jidentifikaw dgħajjes f’sitwazzjonijiet potenzjali ta’ emerġenza fil-kuntest tal-attivitajiet speċifiċi u uniċi tagħhom, inkluż fir-rigward tal-ħruġ ta’ sinjali ta’ emerġenza. L-inkjesta wriet ukoll il-ħtieġa għal aktar ċarezza dwar ir-rwoli u r-responsabbiltajiet u, b’mod importanti, dwar in-natura tal-kooperazzjoni tal-Frontex mal-awtoritajiet nazzjonali.

L-inkjesta wriet ukoll nuqqas li jiġi żgurat li l-osservaturi tad-drittijiet fundamentali tal-Frontex ikunu involuti biżżejjed fit-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar emerġenzi marittimi identifikati matul l-attivitajiet ta’ sorveljanza tal-Frontex.

Biex tindirizza dawn in-nuqqasijiet, l-Ombudsman għamlet sensiela ta' suġġerimenti. Madankollu, l-Ombudsman enfasizzat li dawn is-suġġerimenti dwar aspetti speċifiċi tal-ħidma tal-Frontex mhumiex biżżejjed biex jimlew il-lakuna kbira li ħalliet in-nuqqas ta’ SAR proattiva fl-UE, b’mod partikolari meta kkombinati ma’ allegazzjonijiet ripetuti dwar l-imġiba tal-awtoritajiet f’ċerti Stati Membri.

 Għal dan il-għan, l-Ombudsman issuġġeriet li, meta l-awtoritajiet nazzjonali jkunu qed jonqsu milli jissodisfaw l-obbligi tagħhom ta’ SAR b’mod adegwat, jew inkella jkunu involuti fi ksur tad-drittijiet fundamentali, u/jew meta l-awtoritajiet nazzjonali jkunu qed jillimitaw ir-rwol u l-kapaċità ta’ tiftix u salvataġġ tal-Frontex, dan għandu jwassal lid-Direttur Eżekuttiv biex jikkunsidra mill-ġdid jekk il-Frontex għandhiex tkompli bl-attivitajiet tagħha f’dak l-Istat Membru.

Il-każ kien jikkonċerna d-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tirkupra fondi mill-koordinatur ta’ proġett iffinanzjat mill-UE, imwettqa ma’ seba’ sħab oħra tal-proġett.

Wara awditu estern, il-Kummissjoni ddeċidiet li tirkupra mingħand l-ilmentatur, bħala l-koordinatur tal-proġett, l-ispejjeż ineliġibbli kollha identifikati fir-rapport tal-awditjar għas-sħab kollha tal-proġett ikkonċernati.

Fil-kuntest tal-inkjesta, il-Kummissjoni ddeċidiet li tikkanċella l-“ordni ta’ rkupru” maħruġa lill-ilmentatur u, minflok, li tirkupra l-fondi rilevanti minn kull sieħeb tal-proġett ikkonċernat. L-Ombudsman laqgħet id-deċiżjoni tal-Kummissjoni u għalqet l-inkjesta bil-konklużjoni li l-kwistjoni ġiet solvuta.

Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut mid-Delegazzjoni tal-UE għall-Alġerija li tħallas spejjeż addizzjonali mġarrba minn kuntrattur matul il-pandemija tal-COVID-19. Bħala riżultat ta’ “proċedura ta’ soluzzjoni bonarja” dwar il-kwistjoni, id-Delegazzjoni tal-UE kkonfermat li ċerti spejjeż jistgħu jiġu rimborżati lill-ilmentatur, iżda sostniet li spejjeż oħra mġarrba ma setgħux.  

L-Ombudsman sabet li l-ilmentatur u l-Kummissjoni Ewropea essenzjalment ma qablux dwar l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet kuntrattwali applikabbli. F'każijiet bħal dawn, mhuwiex f'idejn l-Ombudsman li jiddetermina kif għandu jiġi interpretat il-kuntratt, iżda pjuttost f'idejn qorti. L-Ombudsman qieset li l-pożizzjoni tal-Kummissjoni ma kinitx irraġonevoli. L-Ombudsman għalhekk għalaq il-każ bil-konklużjoni li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina.