L-Ombudsman Ewropew Emily O’Reilly fetħet inkjesta fuq inizjattiva proprja bl-għan li tiċċara r-rwol tal-Frontex fl-operazzjonijiet ta’ tiftix u salvataġġ fil-baħar Mediterran wara l-għarqa ta’ mijiet ta’ persuni ’l barra mill-kosta tal-Greċja fl-14 ta’ Ġunju. 

Is-Sa O’Reilly talbet li tiġi spezzjonata firxa wiesgħa ta’ dokumenti dwar ir-responsabbiltajiet tal-Frontex li ssalva lil dawk f’diffikultà fl-ibħra, inkluż ir-rapport formali (Rapport dwar Inċidenti Serji) dwar kif seħħew l-avvenimenti bid-dgħajsa Adriana kif ukoll rapporti tal-inċidenti reċenti l-oħra li jinvolvu telf konsiderevoli ta’ ħajjiet fil-Mediterran.

Hija staqsiet ukoll għal dettalji dwar kif l-informazzjoni dwar l-operazzjonijiet ta’ tiftix u salvataġġ hija kondiviża bejn il-Frontex u l-awtoritajiet nazzjonali u jekk il-Frontex għandhiex vuċi dwar kif dawn l-operazzjonijiet huma mfassla jew implimentati.

Mistoqsijiet oħra jikkonċernaw jekk hemmx regoli speċifiċi għall-użu ta’ kameras immuntati fuq id-dgħajjes matul operazzjonijiet konġunti u jekk il-Frontex tirrapportax dwar ksur tad-drittijiet fundamentali fir-rigward tal-interazzjonijiet tal-awtoritajiet tal-Istati Membri ma’ bastimenti tal-NGOs li jsalvaw lin-nies fuq il-baħar.

L-Ombudsman qed tikkoordina l-inkjesta tagħha mal-Ombudsman Grieg Andreas Pottakis li għandu s-setgħa li jeżamina kif l-awtoritajiet Griegi ttrattaw id-dgħajsa Adriana.

“Filwaqt li r-rwol tal-awtoritajiet Griegi qed jiġi investigat fil-livell nazzjonali, ir-rwol tal-Frontex fl-operazzjoni ta’ tiftix u salvataġġ jeħtieġ li jiġi ċċarat ukoll. Ġie rrapportat li f’dan il-każ il-Frontex wissiet lill-awtoritajiet Griegi dwar il-preżenza tal-vapur u offriet assistenza iżda mhuwiex ċar x’setgħet jew kellha tagħmel aktar,” qalet is-Sa O’Reilly.

“Traġedja ta’ dan il-kobor tirrikjedi li dawk kollha involuti jirriflettu fuq ir-responsabbiltajiet tagħhom u li jkunu ċari għall-pubbliku li huwa responsabbli għal dawn l-imwiet. L-Uffiċċju tiegħi se jiffoka fuq ir-rwol tal-Frontex hekk kif nippruvaw niġbru flimkien l-avvenimenti li wasslu għall-qbid tad-dgħajsa u l-imwiet ta’ mill-inqas 500 persuna.”

"Il-migrazzjoni lejn l-Ewropa se tkompli u huwa f'idejn l-UE li tiżgura li taġixxi b'mod li żżomm id-drittijiet fundamentali u ma titlifx il-vista tat-tbatija umana li ġġiegħel lin-nies ifittxu ħajja aħjar lil hinn minn pajjiżhom," qal l-Ombudsman.

Aktar inkjesti ppjanati

Fil-ħarifa, l-Ombudsman se tkompli teżamina r-rwol tal-istituzzjonijiet tal-UE fir-rispett tad-drittijiet fundamentali fl-attivitajiet tal-ġestjoni tal-fruntieri.

Is-Sa O’Reilly qed tippjana inkjesta fuq inizjattiva proprja dwar kif il-Kummissjoni timmonitorja r-rispett għad-drittijiet fundamentali fil-kuntest tal-operazzjonijiet ta’ ġestjoni tal-fruntieri appoġġati mill-fondi tal-UE. Dan isegwi inkjesta, magħluqa fl-2022, dwar il-fondi tal-UE għall-ġestjoni tal-fruntieri fil-Kroazja li fiha s-Sa O’Reilly talbet lill-Kummissjoni titlob lill-awtoritajiet nazzjonali jipprovdu informazzjoni dwar il-passi meħuda biex jiġu investigati rapporti ta’ trattament ħażin tal-migranti u tal-applikanti għall-ażil. L-Ombudsman Ewropew se jitlob kontribut mill-Ombudsman Grieg għall-inkjesta l-ġdida.

L-Ombudsman qed tippjana wkoll li titlob aktar informazzjoni dwar il-ftehim reċenti tal-UE mat-Tuneżija dwar il-ġestjoni tal-fruntieri, inkluż kif se jiġi vvalutat l-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem ta' ċerti attivitajiet koperti mill-ftehim.