Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur huwa NGO Spanjola (l-“Asociación Vallisoletana de Afectad@s por las Antenas de Telecomunicaciones” jew “AVAATE”) li tagħmel kampanji kontra l-installazzjoni ta’ antenni li jarmu kampi elettromanjetiċi u apparat ieħor bħat-telefowns ċellulari minħabba tħassib li għandha fir-rigward tal-impatt tagħhom fuq is-saħħa. Il-kampi elettromanjetiċi jirradjaw minn ħafna apparati komuni, bħal fran micro-wave, arbli tat-telefonija mobbli, refriġeraturi, u telefowns ċellulari.

2. Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill 1999/519 tat-12 ta’ Lulju 1999 dwar il-limitazzjoni tal-esponiment tal-pubbliku ġenerali għall-kampi elettromanjetiċi tistabbilixxi restrizzjonijiet bażiċi u livelli ta’ referenza għall-esponiment tal-pubbliku għall-kampi elettromanjetiċi. Ir-Rakkomandazzjoni tobbliga wkoll lill-Kummissjoni biex iżżomm il-kwistjoni taħt rieżami. Biex tneħħi dak il-kompitu, il-Kummissjoni tirrikorri għall-Kumitat Xjentifiku tagħha dwar ir-Riskji Emerġenti għas-Saħħa u dawk Identifikati Reċentement (“SCENIHR”).  F'dan il-kuntest, fl-2012, SCENIHR stabbilixxa grupp ta' ħidma ta' xjenzati biex janalizza studji xjentifiċi ppubblikati dwar l-effetti potenzjali fuq is-saħħa tal-esponiment għall-kampi elettromanjetiċi.

3. L-ilmentatur ikkuntattja lill-Kummissjoni Ewropea f'Settembru 2014 dwar tħassib li kellu li xi membri tal-grupp ta' ħidma kellhom kunflitti ta' interess. Hija argumentat li l-persuni kkonċernati rċevew finanzjament minn jew ħadmu għal kumpaniji tat-telekomunikazzjoni.

4. Fit-tweġiba tagħha lill-ilmentatur, il-Kummissjoni ddeskriviet kif indirizzat il-kunflitti ta’ interess possibbli li jikkonċernaw il-membri ta’ grupp ta’ ħidma. Skont il-Kummissjoni, il-fatt li membru ta’ grupp ta’ ħidma kien iddikjara “interess” lill-Kummissjoni ma kienx neċessarjament jimplika li l-persuna kellha “kunflitt ta’ interessi”. Kunflitt ta’ interessi, il-Kummissjoni qalet, “jeżisti biss meta membru tal-grupp ta’ ħidma jibbenefika personalment mir-riżultati tal-ħidma tal-grupp” (enfasi miżjuda). Barra minn hekk, il-Kummissjoni żgurat lill-assoċjazzjoni li ma kienx f’idejn l-esperti individwali li jivvalutaw huma stess jekk kinux f’“kunflitt ta’ interess”. Pjuttost, kien il-kompitu tal-persunal tal-Kummissjoni li jwettaq dik l-evalwazzjoni.

5. L-ilmentatur ikkunsidra t-tweġiba tal-Kummissjoni bħala mhux sodisfaċenti. Hija rrikorriet għand l-Ombudsman f'Jannar 2015 biex tilmenta li l-Kummissjoni ma kinitx ittrattat kif suppost it-tħassib tagħha.  

6. Permezz ta' aktar informazzjoni ta' sfond, il-ħidma tal-grupp ta' ħidma rriżultat fl-adozzjoni ta' opinjoni minn SCENIHR f'Jannar 2015.[1] Il-grupp ta' ħidma mbagħad ġie xolt. Is-suġġett ta’ din l-investigazzjoni ma jirrigwardax il-kontenut ta’ din l-opinjoni.

L-inkjesta

7. L-Ombudsman fetħet inkjesta. L-għan tal-inkjesta tal-Ombudsman kien dan li ġej:

Il-Kummissjoni naqset milli teżamina b’mod adegwat il-kwistjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess rigward diversi membri tal-grupp ta’ ħidma dwar l-effetti tal-kampi elettromanjetiċi.

8. Żewġ kwistjonijiet kienu ta' tħassib partikolari għall-Ombudsman meta fetaħ l-inkjesta. L-ewwel nett, it-tweġiba tal-Kummissjoni lill-ilmentatur dehret li kienet ibbażata fuq definizzjoni restrittiva tal-kunċett ta’ “kunflitt ta’ interess”. It-tweġiba dehret li tqis li tali kunflitti jistgħu jseħħu biss meta l-esperti inkwistjoni jieħdu “benefiċċji personali” mill-kompitu pubbliku li huma fdati bih. Fit-tieni lok, ir-risposta dehret li eskludiet il-possibbiltà ta' "kunflitt ta' interess" għar-raġuni li l-evalwazzjoni ta' tali kwistjonijiet hija f'idejn is-servizzi tal-Kummissjoni u ma titħalliex f'idejn l-esperti nfushom. Filwaqt li l-Ombudsman irrikonoxxa l-importanza li jiġi żgurat li hija l-Kummissjoni (u mhux il-persuna kkonċernata) li tivvaluta jekk hemmx kunflitt ta’ interess, il-Kummissjoni xorta trid tkun tista’ turi li l-valutazzjoni li twettaq hija bir-reqqa, imwettqa fuq bażi ta’ każ b’każ u ddokumentata kif xieraq.

9. L-Ombudsman talbet it-tweġiba tal-Kummissjoni dwar il-kwistjoni. L-Ombudsman spezzjona wkoll il-fajl tal-Kummissjoni u bagħat kopja tar-rapport ta' spezzjoni lill-ilmentatur. L-ilmentatur ressaq kummenti dwar it-tweġiba tal-Kummissjoni u dwar ir-rapport ta' spezzjoni.  

Eżami ta’ kwistjonijiet ta’ kunflitti ta’ interess fir-rigward tal-membri tal-grupp ta’ ħidma

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

10. L-ilmentatur iddikjara li l-biċċa l-kbira tal-membri tal-grupp ta’ ħidma kellhom rabtiet mal-industrija tat-telekomunikazzjoni. Hija argumentat li huma kienu, b’xi mod jew ieħor, irċevew finanzjament minn jew ħadmu għal organizzazzjonijiet jew ditti fis-settur tat-telekomunikazzjoni. Skont l-ilmentatur, din l-informazzjoni ħarġet mid-dikjarazzjonijiet ta’ interess li kienu għamlu l-membri tal-grupp ta’ ħidma, jew mill-informazzjoni li kienet kisbet mill-Internet. Għalhekk, l-ilmentatur iddikjara li l-indipendenza tal-grupp ta’ ħidma kienet imxekkla u l-istess kien ix-xogħol tiegħu. Fil-fehma tal-ilmentatur, il-Kummissjoni naqset milli tivvaluta kif xieraq dawn il-kunflitti ta’ interess.

11. Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni spjegat il-mekkaniżmi fis-seħħ biex jintgħażlu l-membri tal-grupp ta’ ħidma u biex jiġi żgurat li ma jkun hemm l-ebda kunflitt ta’ interess. Il-grupp ta' ħidma huwa ppresedut minn membru ta' SCENIHR. Il-membri jintgħażlu minn grupp ta' konsulenti xjentifiċi, stabbiliti wara sejħa pubblika għal interess, jew bażi tad-data ta' esperti - il-bażi tad-data hija miftuħa għal kull min jixtieq japplika. Jekk l-ebda espert bil-profil meħtieġ ma jkun jista’ jinstab fil-grupp jew fil-bażi tad-data, allura espert jista’ jiġi reklutat wara sejħa pubblika speċifika għal interess. L-esperti tal-gruppi ta’ ħidma jridu jippreżentaw dikjarazzjoni ta’ interess. Dawn jistgħu jinħatru biss jekk il-Kummissjoni ma tidentifikax li għandhom kunflitt ta’ interess. Ladarba l-ħidma tal-grupp ta’ ħidma tkun wasslet għall-hekk imsejħa “opinjoni preliminari” li għandha tintuża bħala bażi għal konsultazzjoni pubblika, l-ismijiet tal-esperti, kif ukoll id-dikjarazzjonijiet ta’ interess tagħhom, jiġu ppubblikati fir-Reġistru tal-Gruppi ta’ Esperti tal-Kummissjoni u fuq is-sit web tad-DĠ responsabbli tal-Kummissjoni, DĠ SANTE. Billi tagħmel isimhom pubbliku biss wara li tkun ġiet abbozzata l-opinjoni preliminari, il-Kummissjoni tipprevjeni lil partijiet terzi milli jippruvaw jinfluwenzaw il-valutazzjoni xjentifika tal-esperti. Fl-istess ħin, ir-rilaxx tal-ismijiet jiżgura t-trasparenza fil-mument kritiku meta tinħareġ l-opinjoni preliminari u tintuża għal konsultazzjoni pubblika.

12.  F’dan il-każ, il-Kummissjoni ddikjarat li hija eżaminat id-dikjarazzjonijiet ta’ interess tal-esperti meta ġie stabbilit il-grupp ta’ ħidma fl-2012. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ddikjarat li hija wettqet eżami mill-ġdid tal-kunflitti ta’ interess fl-ewwel nofs tal-2014. Dan l-eżami mill-ġdid seħħ minħabba li l-Kummissjoni rċeviet, meta l-opinjoni preliminari nħarġet għall-konsultazzjoni pubblika fil-bidu tal-2014, diversi lmenti dwar allegati kunflitti ta’ interess rigward il-membri tal-grupp ta’ ħidma. L-eżami mill-ġdid ma wassal għall-ebda bidla fil-valutazzjoni oriġinali tal-Kummissjoni fir-rigward tan-nuqqas ta’ kunflitti ta’ interess. Il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni wkoll għad-distinzjoni bejn interess li jista’ jiġi ddikjarat u interess li jwassal għal kunflitt; huwa f’idejn ix-xjenzati li jiddikjaraw l-interessi, irrispettivament minn jekk jemmnux li hemm kunflitt jew le; hija l-Kummissjoni li għandha tivvaluta jekk hemmx kunflitt ta' interess. `

13. L-opinjoni finali ġiet adottata f’Jannar 2015 wara l-konsultazzjoni pubblika.

14. Fir-rigward tal-ewwel tħassib tal-Ombudsman, il-Kummissjoni ddikjarat li l-kriterji u l-informazzjoni rilevanti għall-valutazzjoni tal-kunflitti ta' interess huma stabbiliti fil-paragrafu 21 tar-Regoli ta' Proċedura applikabbli u b'mod partikolari fl-Anness II tar-Regoli ta' Proċedura.[2] L-Anness II jipprovdi gwida speċifika dwar għadd ta' aspetti rilevanti għall-valutazzjoni tal-indipendenza u fih il-formola għad-dikjarazzjoni ta' interess. L-Anness II ikopri mhux biss attivitajiet li permezz tagħhom ix-xjenzjat jista’ jieħu benefiċċji personali, bħall-impjiegi, il-konsulenza u l-investimenti. L-Anness ikopri wkoll attivitajiet, rabtiet jew ċirkostanzi oħra, bħal: Punt 6 Riċerka – kwalunkwe influwenza attwali jew futura fuq id-definizzjoni ta’ prijoritajiet ta’ riċerka, l-abbozzar ta’ programmi ta’ riċerka jew l-għażla ta’ proġetti ta’ riċerka u l-finanzjament attwali ta’ riċerka fir-rigward ta’ kwistjoni jew xogħol iffinanzjat minn entità privata jew pubblika, inklużi għotjiet, kirjiet, sponsorizzazzjonijiet u fellowships; punt 8 Sħubija jew affiljazzjoni oħra – kwalunkwe sħubija jew affiljazzjoni għajr dik imsemmija hawn fuq li tista’ titqies bħala interess fil-qasam tal-attività ta’ Kumitat; u l-punt 10 Oħrajn - kwalunkwe interess għajr dak imsemmi hawn fuq li jista' jiġi pperċepit bħala sors potenzjali ta' kunflitt f'attività inkluża fil-mandat tal-kumitat.

15. Bi tweġiba għat-tieni tħassib tal-Ombudsman, li kien jekk l-esperti awtovvalutawx jekk kinux f'kunflitt ta' interess jew jekk il-Kummissjoni wettqitx dik il-valutazzjoni, il-Kummissjoni ddikjarat li l-valutazzjoni tal-kunflitti ta' interess ma titwettaqx mix-xjenzjat inkwistjoni. Pjuttost, dan twettaq mill-persunal tal-Kummissjoni u mbagħad mill-pari, jiġifieri, il-president u l-membri l-oħra. Il-proċess huwa, kif iddikjarat il-Kummissjoni, dokumentat sew.

16. Il-Kummissjoni ppreżentat ukoll, fid-dettall, analiżi tal-argumenti speċifiċi mressqa mill-ilmentatur fir-rigward tar-raġuni għaliex, fil-fehma tal-ilmentatur, ċerti membri tal-grupp ta’ ħidma kellhom kunflitti ta’ interess.

17. Fir-rigward tat-tħassib tal-ilmentatur li ċerti membri pprovdew servizzi ta’ konsulenza għall-kumpaniji tat-telekomunikazzjoni, il-Kummissjoni ma eskludietx li tali xogħol jista’ jwassal għal kunflitti ta’ interess. L-ewwel iddikjarat li l-konsulenza/konsulenza hija definita fir-Regoli ta’ Proċedura bħala “kwalunkwe attività mħallsa jew mhux imħallsa, tal-passat, tal-preżent jew tal-futur li fiha l-espert jew il-kollaboraturi dipendenti tiegħu jipprovdu pariri jew servizzi tekniċi jew xjentifiċi f’oqsma ta’ rilevanza għall-ħidma tal-Kumitat Xjentifiku”. Hija żiedet, madankollu, li fil-każijiet speċifiċi mqajma mill-ilmentatur, ma ġie identifikat l-ebda kunflitt ta’ interess għal kwalunkwe membru tal-grupp ta’ ħidma:

18.  Fi tliet każijiet imqajma mill-ilmentatur, is-servizzi ta’ konsulenza pprovduti mill-esperti lil kumpaniji privati kienu relatati ma’ suġġett differenti mill-Opinjoni ta’ SCENIHR: is-servizzi ta’ konsulenza relatati mal-kejl tal-kampi elettromanjetiċi, il-protezzjoni tal-ħaddiema [3], jew rapport dwar mekkaniżmi psikoloġiċi possibbli għas-sintomi attribwiti lit-turbini eoliċi. B’kuntrast ma’ dan, l-Opinjoni tas-SCENIHR hija relatata mal-valutazzjoni tal-effetti possibbli fuq is-saħħa tal-kampi elettromanjetiċi, imwettqa fil-forma ta’ metaanaliżi ta’ studji xjentifiċi primarji ppubblikati f’ġurnali evalwati bejn il-pari. Għalhekk, dak l-interess tqies li ma jikkostitwixxix kunflitt minħabba li mhuwiex direttament relatat mas-suġġett tal-Opinjoni tal-SCENIHR.

19. Fil-bqija tal-każijiet ta’ “konsulenza” mqajma mill-ilmentatur, l-esperti wettqu x-xogħol bħala impjegati ta’ korp pubbliku (università jew istitut tar-riċerka). Kienu korpi pubbliċi, u mhux l-esperti nfushom, li kellhom kuntratti ta’ riċerka mal-kumpaniji tat-telekomunikazzjoni.

20. Fir-rigward tat-tħassib tal-ilmentatur li ċerti membri pparteċipaw fi “proġetti” xjentifiċi ffinanzjati mill-industrija, il-Kummissjoni nnotat li l-finanzjament ġie pprovdut minn kumpanija privata lil organizzazzjonijiet pubbliċi nazzjonali, jew lil istituzzjonijiet internazzjonali rikonoxxuti mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa. Fl-ebda każ l-ebda espert ma pparteċipa fil-kapaċità privata tiegħu jew tagħha fir-riċerka ffinanzjata mill-industrija.

21. Każ wieħed li tqajjem mill-ilmentatur kien jinvolvi wkoll proġett kbir ta’ riċerka ffinanzjat mis-7 Programm Qafas tad-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għar-Riċerka u l-Innovazzjoni. Il-proġett kien ikkoordinat mill-Aġenzija Internazzjonali għar-Riċerka dwar il-Kanċer, u involva diversi istituti ta’ riċerka, bħas-Soċjetà Daniża tal-Kanċer, l-Università ta’ Tampere, l-Istituto Superiore di Sanita, l-Istitut Karolinska, l-Université Claude-Bernard Lyon, l-Universität Mainz, l-Aġenzija Norveġiża għall-Protezzjoni mir-Radjazzjoni, l-Università ta’ Leeds, l-Iskola tal-Iġjene u l-Mediċina Tropikali ta’ Londra u Tel-Hashomer (l-Iżrael). L-industrija, kif ukoll l-NGOs, jistgħu jkunu sħab fi proġetti ffinanzjati mill-UE.

22.  Żewġ każijiet oħra msemmija fl-ilment kienu jikkonċernaw proġetti żgħar ta’ riċerka mwettqa f’istitut ta’ riċerka ta’ Stat Membru fejn kienu impjegati l-esperti. Dawn il-proġetti ġew ikkummissjonati minn kumpannija privata. Madankollu, skont il-Kummissjoni, il-ħidma tal-esperti kienet tikkostitwixxi “dmir istituzzjonali”. Barra minn hekk, iż-żewġ proġetti ta’ riċerka jmorru lura għal iktar minn ħames snin, li huwa l-limitu identifikat fir-Regoli ta’ Proċedura.

23. Każ ieħor imqajjem mill-ilmentatur involva studju internazzjonali kbir ta’ koorti dwar l-użu u s-saħħa fit-tul tal-mowbajls imwettaq minn konsorzju internazzjonali ta’ ħames pajjiżi Ewropej (jiġifieri, ir-Renju Unit, id-Danimarka, l-Iżvezja, il-Finlandja u n-Netherlands). Kull wieħed mill-pajjiżi parteċipanti nieda l-istudju ta’ koorti prospettiv tiegħu stess dwar it-telefown ċellulari u r-riskji għas-saħħa assoċjati mal-kampi elettromanjetiċi. Skont il-pajjiż, il-finanzjament jiġi minn istituzzjonijiet nazzjonali tar-riċerka b’kontribuzzjonijiet mill-industrija jew mingħajrhom. F’dan il-każ, l-industrija tipprovdi data dwar l-esponiment (permezz ta’ rekords tat-traffiku tal-operaturi) sabiex jiġi stmat aħjar l-użu tal-mowbajls. F’dan il-każ ukoll, l-imsieħba ewlenin tal-proġett kienu l-universitajiet jew l-istituti tar-riċerka fl-Istati Membri.

24. Fir-rigward tal-ishma miżmuma minn espert f’kumpanija tat-telekomunikazzjoni, il-każ speċifiku mqajjem mill-ilmentatur ġie diskuss mal-espert rilevanti. L-ammont ta’ ishma li kellu l-espert kien negliġibbli, u għalhekk tqies li ma kellu l-ebda influwenza fuq is-sitwazzjoni finanzjarja personali tiegħu, li setgħet tagħti lok għal kunflitt ta’ interess.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

25. L-iżvilupp tal-politika pubblika mill-Kummissjoni f’oqsma teknikament kumplessi jeħtieġ il-kontribut xjentifiku tal-esperti.  Il-parir li l-Kummissjoni tikseb minn SCENIHR, inkluż mill-gruppi ta’ ħidma stabbiliti minn SCENIHR, għandu jkun parir indipendenti. Parir indipendenti bħal dan jippermetti lill-Kummissjoni tadotta politiki li huma kemm teknikament sodi kif ukoll li jibbenefikaw minn livell għoli ta’ leġittimità. Il-fiduċja tal-pubbliku fil-politiki li eventwalment jiġu żviluppati, u l-leġittimità ta’ tali politiki f’għajnejn il-pubbliku, se jiddgħajfu jekk tiġi ddubitata l-indipendenza ta’ dawk l-esperti. Dan huwa aktar u aktar importanti meta l-kwistjonijiet xjentifiċi sottostanti jkunu relatati mas-saħħa u s-sikurezza taċ-ċittadini. Għalhekk huwa importanti għall-korp pubbliku kkonċernat li jiżgura li l-esperti msejħa biex jagħtu parir indipendenti ma jkollhomx kunflitti ta’ interess li jistgħu jaffettwaw il-kapaċità tagħhom li jagħtu parir xjentifiku imparzjali u komplet. Dan jista’ jkun il-każ, pereżempju, jekk l-esperti kellhom interess fis-suċċess kummerċjali ta’ kumpanija li topera fis-settur ikkonċernat.

26. Anki jekk ma jeżistix kunflitt ta’ interess, il-fiduċja pubblika fil-politiki pubbliċi ssirilha ħsara jekk ikun hemm perċezzjoni f’għajnejn il-pubbliku li jeżistu kunflitti ta’ interess. Għalhekk huwa importanti wkoll, f’termini tal-bini tal-fiduċja u l-leġittimità tal-pubbliku, li tiġi indirizzata wkoll kwalunkwe perċezzjoni ta’ kunflitt ta’ interess. Meta tivvaluta l-kwistjoni tal-kunflitti ta’ interess, il-Kummissjoni trid tqis li b’mod ġenerali, la s-servizzi tagħha u lanqas iċ-ċittadini ma huma f’pożizzjoni li jikkontestaw is-solidità tal-parir xjentifiku; Għalhekk, il-fiduċja fil-parir hija primordjali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha żżomm f’moħħha li b’mod ġenerali, iċ-ċittadini jistgħu ma jkunux jafu l-informazzjoni kollha disponibbli għall-Kummissjoni jew jistgħu ma jkunux jistgħu jiksbu aċċess f’waqtu għaliha; il-fiduċja fil-valutazzjoni tal-Kummissjoni hija għalhekk primordjali.

27. F’dan il-każ, it-tweġiba li l-Kummissjoni tat inizjalment għat-tħassib tal-ilmentatur ma kinitx xierqa. Dan kien minħabba li ħalliet lill-qarrej bl-impressjoni li l-Kummissjoni kellha opinjoni ristretta wisq ta’ x’jista’ jkun kunflitt ta’ interess, jiġifieri li l-Kummissjoni ssib kunflitt ta’ interess biss jekk l-esperti jiksbu benefiċċji personali mit-twettiq tal-kompitu pubbliku li kienu fdati bih. Wieħed jista’ jifhem li l-ilmentatur sab li t-tweġiba ma kinitx sodisfaċenti.

28. Madankollu, l-Ombudsman, abbażi tal-opinjoni tal-Kummissjoni u l-ispezzjoni tal-fajl, ma għandu l-ebda dubju li fl-2014 il-Kummissjoni għamlet valutazzjoni mill-ġdid bir-reqqa tal-kunflitti ta' interess, li ma kinitx limitata għall-kwistjoni dwar jekk l-espert kisibx benefiċċji personali mill-parteċipazzjoni fil-grupp ta' ħidma. Il-proċess huwa wkoll dokumentat tajjeb. .

29. L-Ombudsman hija sodisfatta wkoll li l-konklużjoni tal-Kummissjoni li ma kienx hemm interessi kunfliġġenti hija adegwata u raġonevoli. Fir-rigward b'mod partikolari tas-servizzi ta' konsulenza, l-Ombudsman tinnota li dawn kienu ta' ambitu estremament limitat (f'każ wieħed seduta fuq kumitat konsultattiv għal jumejn u nofs fis-sena). Il-kamp ta’ applikazzjoni limitat kellu jissemma b’mod espliċitu mill-Kummissjoni. Il-kwistjoni f’każ bħal dan hija jekk hemmx ċirkostanzi preżenti li jpoġġu f’dubju l-indipendenza tal-esperti. Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-konsulenza huwa fattur rilevanti f’dik l-evalwazzjoni u għalhekk kellu jissemma mill-Kummissjoni.

30. Barra minn hekk, l-inkjesta wriet li f’xi aspetti hemm lok għal titjib. L-Ombudsman issa għandu jindirizzahom u wara jagħmel suġġerimenti għal titjib fil-futur.

31. L-ewwel nett, l-Ombudsman jemmen li l-proċess, għalkemm huwa dokumentat sew, jista' jittejjeb permezz ta' ċerta formalizzazzjoni fil-forma ta' regoli proċedurali. Hawnhekk l-Ombudsman għandu jfakkar li r-regoli proċedurali fl-aħħar mill-aħħar jaġixxu bħala salvagwardji biex jintlaħaq riżultat tajjeb dwar is-sustanza. Id-dispożizzjoni li d-deċiżjoni li għandha tittieħed mal-eżami tal-kunflitti ta’ interess għandha tiġi stabbilita f’dokument formali u ħatra ċara tal-uffiċjal responsabbli għat-teħid tad-deċiżjoni tista’ tkun għodda utli biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-konklużjonijiet it-tajba. Tali regoli proċedurali jistgħu jsaħħu l-fiduċja taċ-ċittadini fl-amministrazzjoni u jistgħu jkunu wkoll ta’ għajnuna għas-servizzi inkarigati mit-twettiq ta’ valutazzjoni tal-kunflitti ta’ interess. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra li tikkondividi l-valutazzjoni tagħha maċ-ċittadini, pereżempju billi tagħmilha disponibbli fuq is-sit web tagħha.

32. Fit-tieni lok, l-Ombudsman innota d-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li l-ismijiet tal-esperti fil-gruppi ta' ħidma kif ukoll id-dikjarazzjonijiet ta' interess tagħhom ma jiġux ippubblikati qabel ma tiġi ppubblikata opinjoni preliminari; jiġifieri f’mument meta x-xogħol tal-grupp ta’ ħidma jitwettaq fil-biċċa l-kbira tiegħu. Il-Kummissjoni ssostni li b’dan il-mod kwalunkwe influwenza minn partijiet terzi tiġi evitata fl-istadju meta jsiru l-valutazzjonijiet xjentifiċi. Dan huwa tabilħaqq tħassib validu.

33. Madankollu, it-tħassib għandu jiġi bbilanċjat ma’ tħassib ieħor. Il-fiduċja taċ-ċittadini fl-amministrazzjoni tissaħħaħ jekk ikunu jafu aktar kmieni min qiegħed fil-grupp ta’ ħidma u jsemmgħu t-tħassib tagħhom. Iċ-ċittadini jistgħu fil-fatt jiżvelaw ukoll informazzjoni li l-Kummissjoni ma għandhiex għarfien tagħha, qabel ma l-esperti jiġu ingaġġati mill-Kummissjoni. Jidher aktar adegwat li l-oġġezzjonijiet possibbli għall-membri tal-grupp ta’ ħidma jiġu ttrattati fil-bidu aktar milli fit-tmiem tal-ħidma tal-grupp. Barra minn hekk, il-prattika attwali tal-Kummissjoni tista’ b’mod mhux intenzjonat toħloq preġudizzju fis-sens li jista’ jkun hemm nuqqas ta’ rieda li jinstab kunflitt ta’ interessi fi tmiem il-ħidma tal-grupp ta’ ħidma. Jekk jirriżulta, fi tmiem l-eżistenza tal-grupp ta’ ħidma u abbażi tal-informazzjoni pprovduta miċ-ċittadini, li xi xjentisti ġustament ma kellhomx jipparteċipaw, ix-xogħol seta’ sar għalxejn.  

34. L-Ombudsman jinnota li l-ismijiet tal-membri tal-SCENIHR u d-dikjarazzjonijiet ta' interess tagħhom isiru pubbliċi fi stadju aktar bikri, jiġifieri fil-kuntest tal-ħatra tagħhom.[4] L-Ombudsman jonqos milli jifhem għal liema raġunijiet dik il-prattika ma tistax tapplika għall-membri tal-gruppi ta' ħidma. L-Ombudsman innota wkoll li l-prattika tad-WHO hija li tippubblika informazzjoni dwar il-membri tal-grupp ta' ħidma qabel ma jinħatru, bil-ħsieb li l-pubbliku jingħata l-possibbiltà li jesprimi oġġezzjonijiet. [5]

Konklużjoni

Fuq il-bażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman għalaqha bil-konklużjoni li ġejja:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni Ewropea.

Suġġerimenti għal titjib

Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra l-introduzzjoni tal-miżuri li ġejjin:

(i) Il-valutazzjoni ta’ kunflitti ta’ interess possibbli u r-raġunijiet li jirfduha jenħtieġ li jiġu stabbiliti f’dokument formali li jkun disponibbli għall-pubbliku;

(ii) L-uffiċjal(i) responsabbli għat-teħid tad-deċiżjoni dwar kunflitti ta’ interess possibbli għandu/għandhom jinħatar/jinħatru b’mod ċar; u

(iii) L-ismijiet tal-membri ta’ grupp ta’ ħidma bħal dak inkwistjoni f’dan il-każ jenħtieġ li jiġu ppubblikati qabel il-ħatra tagħhom, u dan jippermetti lill-pubbliku ġenerali jqajjem it-tħassib li jista’ jkollu fir-rigward tal-kunflitti ta’ interess.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 18/04/2017

[1] "Opinjoni Finali dwar l-Effett Potenzjali fuq is-Saħħa tal-Espożizzjoni għal Kampijiet Elettromanjetiċi", disponibbli fuq http://ec.europa.eu/health/scientific_committees/emerging/docs/scenihr_o_041.pdf

[2] Ir-Regoli ta' Proċedura applikabbli dak iż-żmien huma disponibbli fuq https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/scientific_committees/docs/rules_procedure_2013_en.pdf.

[3] Kwistjoni koperta mid-Direttiva 2013/35 dwar ir-rekwiżiti minimi ta’ saħħa u sigurtà li jirrigwardaw l-espożizzjoni tal-ħaddiema għar-riskji li jirriżultaw minn aġenti fiżiċi (kampi elettromanjetiċi) (l-20 Direttiva individwali fis-sens tal-Artikolu 16(1) tad-Direttiva 83/191 u li tħassar id-Direttiva 2004/40, ĠU 2013, L 179, p. 1.

[4] Il-membri tas-SCENIHR jinħatru fil-kapaċità personali tagħhom wara sejħa pubblika għal espressjoni ta’ interess. L-ismijiet tal-membri ta’ SCENIHR huma ppubblikati fir-Reġistru tal-Gruppi ta’ Esperti tal-Kummissjoni u fuq is-sit web tad-DĠ SANTE. Id-dikjarazzjonijiet ta’ interess, fost l-oħrajn, huma ppubblikati wkoll fuq dak is-sit web.

[5] Ara pereżempju http://www.who.int/ipcs/events/2015/nanomaterials/en/.