Il-kawża kienet tikkonċerna talba ta’ ġurnalist għal aċċess pubbliku għad-dikjarazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess ippreżentati minn imħallfin u avukati ġenerali tal-Qorti tal-Ġustizzja u tal-Qorti Ġenerali mill-1 ta’ Jannar 2018. Id-dikjarazzjonijiet tal-membri tal-Qorti li qed iservu bħalissa huma ppubblikati fuq is-sit web tagħha, iżda jitneħħew ladarba jintemm il-mandat tagħhom. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrifjutat l-aċċess għad-dikjarazzjonijiet mitluba ta’ ex membri billi qalet li dawn jikkostitwixxu “dokumenti ġudizzjarji”, li ma jaqgħux taħt id-deċiżjoni tagħha dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti amministrattivi tal-Qorti.

L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar dan l-ilment u fittxet kjarifiki dwar kif il-Qorti tiddistingwi bejn dokumenti ġudizzjarji u amministrattivi fost dawk fil-pussess tagħha. Madankollu, ftit wara li kienet infetħet l-inkjesta, il-Qorti infurmat lill-Ombudsman li kienet biddlet il-prattika tagħha, u li issa tagħti aċċess fuq talba għad-dikjarazzjonijiet ta' interess, ħlief għal annessi kunfidenzjali ma' dawn id-dikjarazzjonijiet. Il-Qorti ddikjarat ukoll li ser tagħmel disponibbli fuq talba d-dikjarazzjonijiet preċedenti kollha tal-membri tagħha li t-termini tagħhom ikunu ntemmu.

L-Ombudsman laqgħet id-deċiżjoni f'waqtha tal-Qorti li żżid it-trasparenza f'dan il-qasam. Hija qieset l-ilment bħala solvut u għalqet il-każ. Fl-istess ħin, hija qasmet mal-Qorti xi osservazzjonijiet dwar il-mandat tagħha fir-rigward tal-attività amministrattiva tal-Qorti li tittratta talbiet għal aċċess pubbliku.

Il-każ kien jikkonċerna t-trattament mill-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) ta' aspetti proċedurali relatati ma' rapport ta' informatur li l-ilmentatur [1] issottometta fl-2022. Ir-rapport tal-informatur kien jikkonċerna allegata relazzjoni familjari bejn uffiċjal tar-reklutaġġ u l-persuna li ġiet impjegata.

L-ilmentatur esperjenza mġiba mill-allegati awturi ta’ reati li huma kienu jemmnu li kienet tammonta għal imġiba mhux xierqa (inkluż fastidju). L-ilmentatur talab investigazzjoni amministrattiva relatata.

Il-BĊE ddeċieda li jivvaluta r-rapport tal-informatur b'mod konġunt mal-kwistjoni tal-allegata mġiba mhux xierqa. Hija infurmat ukoll lill-ilmentatur li l-evidenza ppreżentata ma kinitx tiġġustifika l-ftuħ ta’ investigazzjoni amministrattiva. L-ilmentatur ikkontesta ż-żewġ punti permezz ta’ lment amministrattiv, li l-BĊE ddikjara inammissibbli minħabba nuqqas ta’ interess individwali (it-trattament konġunt taż-żewġ kwistjonijiet) jew minħabba nuqqas ta’ kwalunkwe deċiżjoni li tista’ tiġi kkontestata (in-nuqqas li tinfetaħ investigazzjoni amministrattiva).

L-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman, u kkontesta d-deċiżjoni ta' inammissibbiltà tal-BĊE. Matul l-inkjesta tal-Ombudsman, l-ilmentatur talab ukoll lill-Ombudsman biex iħares aktar mill-qrib lejn it-trattament tar-rapporti u l-ilmenti tal-informaturi fil-BĊE.

L-Ombudsman sabet li r-raġunijiet mogħtija mill-BĊE biex jiddikjara l-ilment amministrattiv tal-ilmentatur inammissibbli ma kinux konvinċenti.

L-Ombudsman innotat ukoll li, matul l-inkjesta tagħha, kienu seħħew żviluppi sinifikanti fil-kwistjoni u li l-investigazzjonijiet interni ta’ livell għoli relatati kienu għadhom għaddejjin. Barra minn hekk, il-BĊE kien qed jiffinalizza rieżami fuq inizjattiva proprja tal-qafas ta’ rappurtar, investigazzjoni u dixxiplina tiegħu. F'dawn iċ-ċirkostanzi, l-Ombudsman ikkonkluda li l-ebda inkjesta oħra ma kienet ġustifikata f'dak il-mument, u għalaq l-inkjesta.

 

[1] Għal raġunijiet ta’ anonimità, inkluż fir-rigward tal-ġeneru tal-ilmentatur, it-test jirreferi għall-ilmentatur bħala “huma”/“tagħhom”/“huma”.

 

L-aġenziji tal-UE għandhom rwol ċentrali billi jimplimentaw il-politiki tal-UE u jipprovdu għarfien espert tekniku, xjentifiku u legali fis-setturi ewlenin kollha. Kwalunkwe perċezzjoni li l-impjegati pubbliċi tagħhom isegwu interessi privati li jkunu f’kunflitt ma’ dmirijiethom tista’ ddgħajjef il-fiduċja pubblika fix-xogħol tagħhom. L-Ombudsman Ewropew enfasizza b'mod konsistenti r-riskji tal-fenomenu ta' "revolving door" - fejn il-persunal jiċċaqlaq għal rwoli esterni, b'mod partikolari fis-settur privat. Anke għadd żgħir ta’ każijiet ta’ profil għoli jistgħu jikkawżaw ħsara pubblika skwieta u għar-reputazzjoni, kif rifless f’inkjesti reċenti.

Fl-istess ħin, l-amministrazzjoni tal-UE trid tattira professjonisti tas-sengħa biex jindirizzaw prijoritajiet bħas-sostenibbiltà, id-diġitalizzazzjoni u s-sigurtà. Miżuri bħal perjodi ta’ preklużjoni u restrizzjonijiet fuq l-impjiegi jistgħu jaffettwaw il-flessibbiltà tal-karriera, speċjalment f’oqsma bħal-liġi, il-finanzi jew it-teknoloġija.

F’dan l-isfond, din l-inkjesta eżaminat, minn perspettiva sistemika, kif l-aġenziji tal-UE jittrattaw każijiet ta’ revolving door. L-għan kien li jiġu identifikati prattiki tajbin u nuqqasijiet possibbli fil-politiki u l-prattiki fis-seħħ. Għal dan il-għan, l-Ombudsman wettqet rieżami dettaljat tal-politiki stabbiliti minn 15-il aġenzija tal-UE u spezzjonat 54 fajl dwar każijiet individwali ttrattati minn disa’ aġenziji tal-UE. It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman iltaqa’ ma’ rappreżentanti ta’ ħames aġenziji tal-UE biex jiċċara kwistjonijiet pendenti.

Kważi l-aġenziji kollha tal-UE li ppreżentaw dokumentazzjoni lill-Ombudsman qalu li kienu adottaw l-approċċ tal-Kummissjoni Ewropea għall-implimentazzjoni tal-obbligi legali tal-persunal li jgħaddi għal rwoli tas-settur privat, kemm jekk mat-tluq kif ukoll jekk matul liv bla ħlas. Madankollu, l-Ombudsman sabet li xi aġenziji tal-UE għandhom gwida aktar dettaljata u komprensiva dwar l-implimentazzjoni ta’ dawn l-obbligi legali minn oħrajn. Id-differenzi li l-Ombudsman identifikat jikkonċernaw kif l-aġenziji jittrattaw notifiki tard jew mhux kompluti ta’ attivitajiet ta’ wara s-servizz, kif l-aġenziji jivvalutaw tali notifiki, in-natura tal-miżuri ta’ mitigazzjoni imposti, it-trasparenza tad-deċiżjonijiet dwar attivitajiet notifikati ta’ wara s-servizz u kif kwalunkwe obbligu li jirriżulta minnhom jiġi mmonitorjat, kif ukoll kif l-aġenziji jħarrġu lill-persunal dwar l-obbligi etiċi tagħhom.

Barra minn hekk, l-Ombudsman sabet li r-regoli u l-politiki li jirregolaw l-attivitajiet ta’ wara l-mandat ta’ dawk li mhumiex membri tal-persunal, jiġifieri, membri tal-Bordijiet Maniġerjali jew tal-Bordijiet tas-Superviżuri tal-aġenziji, ivarjaw b’mod sinifikanti. Il-biċċa l-kbira tal-membri tal-Bord tal-aġenziji jinħatru mill-awtoritajiet nazzjonali u jirrappreżentaw lill-Istati Membri rispettivi tagħhom, li jfisser li jibqgħu soġġetti għal regoli nazzjonali dwar l-etika, li jvarjaw bejn l-Istati Membri. Sabiex jiġu indirizzati l-kunflitti ta’ interess potenzjali u l-ħsara għar-reputazzjoni li jirriżultaw minn movimenti ta’ revolving door, ftit biss mill-korpi governattivi mill-aġenziji tal-UE eżaminati f’din l-inkjesta adottaw politiki li jirregolaw l-attivitajiet ta’ wara l-mandat tal-(eks) membri tal-Bord.

Biex tassisti lill-aġenziji tal-UE fit-tisħiħ ulterjuri tar-regoli tagħhom dwar iċ-ċaqliq tar-revolving door, l-Ombudsman stabbiliet sensiela ta’ linji gwida ta’ prattika tajba:

• Qafas ta’ integrità b’saħħtu jibda bil-prevenzjoni: huwa essenzjali li l-persunal u l-membri tal-Bord jiġu mgħammra bi gwida ċara, taħriġ regolari, u inizjattivi ta’ sensibilizzazzjoni kontinwi biex jiġi żgurat fehim sħiħ tal-obbligi etiċi.
• Dan huwa msaħħaħ minn proċeduri operattivi standard robusti għall-immaniġġjar ta’ sitwazzjonijiet ta’ bibien iduru, li jipprovdu approċċ ċar u pass pass għan-notifiki, il-valutazzjonijiet u l-konformità.
• Iridu jiġu stabbiliti minn qabel kriterji trasparenti għar-restrizzjoni tar-rwoli ta’ wara s-servizz jew ta’ wara l-mandat, sabiex l-individwi jkunu konxji bis-sħiħ tal-limitazzjonijiet qabel ma jissieħbu.
• Meta tiġi indikata bidla lejn is-settur privat, l-aġenziji għandhom jaġixxu malajr - billi jwettqu valutazzjonijiet tar-riskju bir-reqqa, jidentifikaw kunflitti ta' interess potenzjali, u jieħdu passi ta' prekawzjoni immedjati bħar-revoka tad-drittijiet ta' aċċess jew l-assenjar mill-ġdid tar-responsabbiltajiet fejn meħtieġ.
• It-teħid tad-deċiżjonijiet jenħtieġ li jkun ġust, trasparenti u ddokumentat sew, li jippermetti lill-individwi jikkummentaw dwar ir-restrizzjonijiet proposti filwaqt li jiżgura li r-riskji jiġu ġestiti b’mod effettiv permezz ta’ miżuri proporzjonati bħal perjodi ta’ preklużjoni, projbizzjonijiet fuq il-lobbying jew, fejn meħtieġ, projbizzjonijiet diretti.
• Deċiżjonijiet f’waqthom u motivati jridu jiddeskrivu b’mod ċar id-drittijiet ta’ appell.
• Lil hinn mit-teħid ta’ deċiżjonijiet bir-reqqa, ir-responsabbiltà tiddependi fuq infurzar b’saħħtu. Dan jinkludi l-pubblikazzjoni ta’ sommarji tal-attivitajiet awtorizzati, il-monitoraġġ attiv tal-konformità mal-kundizzjonijiet imposti, u ż-żamma tal-obbligi ta’ kunfidenzjalità.
• Fejn ikun hemm suspett ta' ksur, l-aġenziji għandhom jirrispondu minnufih lill-- billi jistabbilixxu l-fatti, u jieħdu azzjoni dixxiplinarja f'każijiet serji - biex iżommu l-fiduċja u jissalvagwardjaw l-integrità istituzzjonali.

L-Ombudsman tikkonkludi li l-aġenziji tal-UE jistgħu jitgħallmu ħafna mill-prattiki ta’ xulxin. L-Ombudsman biħsiebha tapplika dawn il-linji gwida ta' prattika tajba għal każijiet li jistgħu jinġiebu għall-attenzjoni tagħha fil-futur.

Il-każ kien jikkonċerna kif il-Kummissjoni Ewropea (id-Delegazzjoni tal-UE għall-Unjoni Afrikana) ittrattat applikazzjoni għal għotja u tħassib dwar kunflitt ta’ interess potenzjali.

L-ilmentatur ħa sehem f’sejħa għal proposti għal proġett biex jappoġġa l-kapaċitajiet elettorali pan-Afrikani. Id-Delegazzjoni rrifjutat l-applikazzjoni tal-ilmentatur minħabba li fittxet finanzjament tal-UE ogħla mill-perċentwal massimu permess skont is-sejħa. L-ilmentatur sostna li dan kien żball tipografiku u li d-Delegazzjoni kellha titlob kjarifiki minflok tirrifjuta l-applikazzjoni tagħha. L-ilmentatur sostna wkoll li espert li kien involut fl-iżvilupp tal-proġett iffinanzjat taħt din is-sejħa kien qed jaħdem għal entità li ssottomettiet applikazzjoni taħt is-sejħa.

L-Ombudsman sabet li l-Kummissjoni, abbażi tal-linji gwida interni tagħha stess, kellha tqis l-iżball tal-ilmentatur bħala “żball klerikali ovvju” u talbet lill-ilmentatur għal kjarifika u/jew ikkoreġiet l-iżball tal-ilmentatur. Hija sabet ukoll li l-Kummissjoni naqset milli tivvaluta b’mod adegwat l-allegazzjonijiet tal-ilmentatur ta’ kunflitt ta’ interess potenzjali. Dawn iż-żewġ nuqqasijiet ammontaw għal amministrazzjoni ħażina. Għaż-żewġ sejbiet, l-Ombudsman qieset li ma jkunx xieraq li jsiru rakkomandazzjonijiet korrispondenti, peress li sadanittant l-għotja diġà ngħatat. Madankollu, hija għamlet tliet suġġerimenti mmirati lejn il-prevenzjoni ta’ problemi bħal dawn li jseħħu f’każijiet simili futuri.

Il-każ kien jikkonċerna kif il-Kummissjoni Ewropea mmitigat ir-riskji ta’ kunflitt ta’ interess relatati ma’ impjieg fis-settur privat meħud minn eks maniġer. Il-membru tal-persunal, li fil-passat kien impjegat fid-dipartiment tal-kompetizzjoni tal-Kummissjoni, mar f’kumpannija transnazzjonali [redatta] bħala maniġer superjuri responsabbli għall-kompetizzjoni u kwistjonijiet regolatorji, inkluż għall-Ewropa. Qabel ma mexa għar-rwol mal-kumpanija [mħassra], l-eks membru tal-persunal kien telaq mill-Kummissjoni u ngħaqad ma’ ditta legali globali. Il-Kummissjoni kienet awtorizzat it-trasferiment lejn id-ditta legali, wara li l-ex membru tal-persunal innotifikaha bl-intenzjoni li jibda dak l-impjieg.

L-Ombudsman sabet li, fil-kuntest tal-awtorizzazzjoni taċ-ċaqliq lejn id-ditta legali, il-Kummissjoni kienet adottat miżuri biex ittaffi r-riskju maħluq mill-eks membru tal-persunal li jaħdem fuq fajls jew każijiet li jkunu rilevanti għall-impjieg mad-ditta legali. Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tawtorizza t-trasferiment lejn id-ditta legali kienet tinkludi wkoll diversi restrizzjonijiet. Pereżempju, l-eks membru tal-persunal kien ipprojbit milli jaħdem, direttament jew indirettament, fuq kwalunkwe każ li kien jaqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-eks membru tal-persunal waqt li kien fis-servizz, jew kwalunkwe każ relatat direttament magħhom. Biex tgħin lill-eks membru tal-persunal jidentifika l-każijiet li jistgħu jqajmu kwistjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess fi kwalunkwe ħin wara li jitlaq mis-servizz, il-Kummissjoni inkludiet lista ta’ każijiet, li hija aġġornat wara li l-membru tal-persunal kien effettivament telaq.

L-inkjesta tal-Ombudsman ikkonfermat li l-Kummissjoni adottat approċċ robust biex tivvaluta, fil-kuntest tar-rwol sussegwenti tal-ex membru tal-persunal mal-kumpanija [redatta], jekk każijiet ta’ kompetizzjoni li mhumiex inklużi fil-lista msemmija hawn fuq jistgħux madankollu jwasslu għal kunflitt ta’ interess minħabba li huma relatati ma’ każijiet li l-ex membru tal-persunal kien responsabbli għalihom. L-Ombudsman laqgħet dan l-approċċ.

L-Ombudsman għalqet l-inkjesta u kkonkludiet li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina fil-mod kif il-Kummissjoni ttrattat ir-riskji ta' kunflitt ta' interess relatati mal-impjieg inkwistjoni.