Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh [1]

Chuir ECA Watch an gearán seo faoi bhráid an Ombudsman Eorpaigh - comhghuaillíocht idirnáisiúnta ENRanna a dhéanann monatóireacht ar ghníomhaíochtaí Gníomhaireachtaí Creidmheasa Onnmhairiúcháin. Mheas ECA Watch gur chinn an Coimisiún Eorpach go mícheart gan measúnú tionchair ar chearta an duine a dhéanamh sular chomhaontaigh sé le Tuiscint Earnála 2015 maidir le Creidmheasanna Onnmhairiúcháin le haghaidh tionscadail giniúna leictreachais gualbhreoslaithe a caibidlíodh i gcomhthéacs Shocrú ECFE maidir leis na Creidmheasanna Onnmhairiúcháin arna dTacú go hOifigiúil.

Mheas an Coimisiún nach raibh gá le haon mheasúnú tionchair toisc nár dhócha go mbeadh aon tionchar suntasach ag an tuiscint earnála.

D’fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus níor aimsigh sé aon fhianaise go raibh cinneadh an Choimisiúin - nach raibh gá le measúnú tionchair - bunaithe ar anailís chríochnúil ar an staid. Fuair an tOmbudsman drochriarachán ar thaobh an Choimisiúin as an gcinneadh seo a dhéanamh in éagmais anailís chríochnúil ar cibé an dócha go mbeadh aon tionchair shuntasacha eacnamaíocha, shóisialta nó chomhshaoil ann, lena n-áirítear ar chearta an duine. Mhol an tOmbudsman don Choimisiún gur cheart dó, amach anseo, agus roimh chinneadh substainteach, a áirithiú go ndéanfaidh sé anailís inmheánach go córasach i dtaobh an dócha go mbeidh tionchair shuntasacha eacnamaíocha, shóisialta nó chomhshaoil ag beart, togra nó comhaontú idirnáisiúnta atá beartaithe, lena n-áirítear tionchair ar chearta an duine. Mheas an tOmbudsman gur cheart don Choimisiún taifead i scríbhinn a choinneáil dá anailís agus dá mheasúnú.

Cúlra an ghearáin

1. Chuir ECA Watch an gearán seo faoi bhráid an Ombudsman Eorpaigh - comhghuaillíocht idirnáisiúnta ENRanna a dhéanann monatóireacht ar ghníomhaíochtaí Gníomhaireachtaí Creidmheasa Onnmhairiúcháin. Measann an gearánach gur chinn an Coimisiún Eorpach go mícheart gan measúnú tionchair ar chearta an duine a dhéanamh sular chomhaontaigh sé le Tuiscint Earnála 2015 maidir le Creidmheasanna Onnmhairiúcháin le haghaidh tionscadail giniúna leictreachais gualbhreoslaithe a caibidlíodh i gcomhthéacs Shocrú ECFE maidir leis na Creidmheasanna Onnmhairiúcháin arna dTacú go hOifigiúil (‘an Socrú’).

2.  Is ‘Comhaontú Oinigh’ é an Socrú i measc chomhaltaí rannpháirteacha ECFE, lena soláthraítear ‘creat chun creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil a úsáid go hordúil’. Leis an Socrú, féachtar le foráil a dhéanamh maidir le cothrom iomaíochta d’onnmhaireoirí, chomh maith le deireadh a chur le fóirdheontais agus saobhadh trádála sa réimse sin. Bunaítear leis disciplíní le haghaidh gníomhaíochtaí creidmheasa onnmhairiúcháin.[2] Is é an Tuiscint Earnála maidir le Creidmheasanna Onnmhairiúcháin le haghaidh tionscadail giniúna leictreachais gualbhreoslaithe an tuiscint earnála is déanaí atá i gceangal leis an Socrú.[3]

3. Rinne an gearánach agus an Coimisiún comhfhreagras a mhalartú maidir leis an tsaincheist sin. Mheas an Coimisiún nach raibh feidhm ag an gceanglas measúnú tionchair a dhéanamh ar chearta an duine sa chomhthéacs ar leith. Bhí an gearánach míshásta le seasamh an Choimisiúin agus tharchuir sé an t-ábhar chuig an Ombudsman an 31 Lúnasa 2016.

An fiosrúchán

4. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar imní an ghearánaigh gur theip ar an gCoimisiún measúnú tionchair ar chearta an duine a dhéanamh i gcomhréir lena oibleagáidí faoi Chreat Straitéiseach agus Plean Gníomhaíochta an Aontais maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas.

5. Le linn an fhiosrúcháin, fuair an tOmbudsman freagra an Choimisiúin Eorpaigh ar an ngearán agus, ina dhiaidh sin, barúlacha an ghearánaigh mar fhreagra ar fhreagra an Choimisiúin. Ina theannta sin, fuair an tOmbudsman freagra an Choimisiúin ar a fiosrúchán breise. Cuirtear san áireamh i moladh an Ombudsman na hargóintí agus na tuairimí a chuir na páirtithe chun cinn.

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

6. Ina fhreagra, dúirt an Coimisiún go gcomhroinneann sé an bhéim ghinearálta ar urraim do chearta an duine. Sa chás sin, áfach, chinn sé gan measúnú tionchair a dhéanamh ar chearta an duine ar na cúiseanna seo a leanas:

Is doiciméid pholaitiúla iad an dá Phlean Gníomhaíochta AE maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas ina leagtar amach tosaíochtaí, cuspóirí agus treoirphrionsabail an Aontais Eorpaigh i réimse chearta an duine agus chosaint an daonlathais i ngnóthaí seachtracha. Níl rialacha beachta mionsonraithe iontu lena gcuirtear d’oibleagáid ar an gCoimisiún measúnuithe tionchair ar chearta an duine a dhéanamh maidir leis na tograí uile a chuireann sé faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle. I bhfianaise fhoclaíocht [4] na ndoiciméad sin, is é an cheist a bheadh ann ar cheart don Choimisiún measúnú tionchair a dhéanamh sa chás seo.

Éilíonn treoirlínte an Choimisiúin maidir le rialáil níos fearr measúnuithe tionchair ar thograí reachtacha agus ar thionscnaimh neamhreachtacha áirithe a bhfuiltear ag súil go mbeidh tionchair shuntasacha eacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil acu. Mar sin féin, ceanglaítear leo freisin go ndéanfar measúnuithe tionchair i gcomhréir le prionsabal na hanailíse comhréirí. Dá bhrí sin, ní gá ach staidéar a dhéanamh ar na tionchair is suntasaí.

Ø Thuig an Coimisiún, sa chleachtas, gur chéim theoranta chun cinn a bhí i bhforálacha an tSocraithe maidir le creidmheasanna onnmhairiúcháin i gcás gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe agus go raibh tionchar teoranta acu. Dúirt an Coimisiún, i dtéarmaí praiticiúla, gurb é tionchar an tSocraithe comhartha polaitiúil dearfach suntasach a thabhairt chun tacú leis na hiarrachtaí chun torthaí uaillmhianacha a bhaint amach ag Comhdháil Aeráide na Náisiún Aontaithe i bPáras (COP 21) atá le teacht. Go deimhin, tá éifeacht iarbhír na gcreidmheasanna onnmhairiúcháin, arna ndeonú ag rannpháirtithe is comhaltaí ECFE chun gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe a mhaoiniú, teoranta. I mí Dheireadh Fómhair 2014, chinn Rúnaíocht ECFE, bunaithe ar staidreamh 2005-2012, gur chosúil go raibh ról an mhaoinithe creidmheasa onnmhairiúcháin a chumhdaítear leis an Socrú imeallach. Ag brath ar na modhanna ríofa a úsáidtear, d’fhéadfadh an sciar de mhaoiniú de chineál an tSocraithe sa mheánacmhainn shuiteáilte bhliantúil nua a bheith chomh híseal le 1.35%. Cé is moite den ról cainníochtúil imeallach atá ag creidmheasanna onnmhairiúcháin ECFE i maoiniú gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe, tá sé tábhachtach a choinneáil i gcuimhne gurb é príomhimpleacht na bhforálacha atá i gceist laghdú a dhéanamh ar na féidearthachtaí atá ann cheana (cé gur annamh a úsáidtear iad) chun gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe ag a bhfuil creidmheasanna onnmhairiúcháin a mhaoiniú. Dá bhrí sin, mheas an Coimisiún nár dhócha go dtarlódh tionchar suntasach ar chearta an duine nó ar an gcomhshaol.

Ø Mheas an Coimisiún go raibh sé an-inmhianaithe an próiseas caibidlíochta a shaothrú i bhfianaise an deis tacaíocht pholaitiúil a chur ar fáil do chuspóirí níos leithne an Aontais maidir leis an athrú aeráide. Dúirt an Coimisiún, áfach, nach raibh aon chúis aige a bheith ag súil go n-eascróidh tionchar suntasach eacnamaíoch, sóisialta nó comhshaoil as glacadh na bhforálacha maidir le creidmheasanna onnmhairiúcháin agus giniúint cumhachta gualbhreoslaithe. Dá bhrí sin, ní dhearnadh aon mheasúnú tionchair.

Ø Dúirt an Coimisiún ar deireadh nár mhínigh an gearánach go dtí seo cén fáth a gcreideann sé gur dócha go n-ardóidh na rialacha atá i gceist aon ábhar imní nó riosca maidir le cearta an duine a chosaint.

7. Rinne an gearánach agóid i gcoinne sheasamh an Choimisiúin agus d’áitigh sé:

Ø Níl feidhm ag Socrú ECFE ach amháin maidir le maoiniú creidmheasa onnmhairiúcháin ‘cumhdaigh fhoirfe’, is é sin, ráthaíochtaí creidmheasa onnmhairiúcháin agus árachas. Ní chumhdaítear cineálacha eile maoinithe onnmhairiúcháin. I ndáil leis sin, deir an Coimisiún i gceart ‘go bhfuil ról iarbhír na gcreidmheasanna onnmhairiúcháin arna ndeonú ag rannpháirtithe is comhaltaí ECFE faoin Socrú maidir le maoiniú Gléasraí Cumhachta Gualbhreoslaithe teoranta i ndáiríre’.

Ø Níor cheart rannchuidiú stairiúil creidmheasanna onnmhairiúcháin ‘cumhdaigh íon’ a úsáid mar thástáil chun measúnú tionchair a dhéanamh nó gan é a dhéanamh. Bhí sé i gceist go sainráite leis na rialacha nua maoiniú creidmheasa onnmhairiúcháin a dhíspreagadh (agus a thoirmeasc go deimhin) le haghaidh cineálacha áirithe stáisiún cumhachta gualbhreoslaithe agus aistriú chuig ‘teicneolaíochtaí sár-fhorchriticiúla’ agus leathnú na dteicneolaíochtaí sin a spreagadh. Mar thoradh air sin, is dócha go méadódh na rialacha nua maoiniú creidmheasa onnmhairiúcháin.

Ø Mheas an gearánach go léirmhíníonn an Coimisiún prionsabal na comhréireachta go mícheart. Ina thuairim, d’fhéach an Coimisiún le prionsabal na comhréireachta a úsáid chun corpas iomlán dlí a eisiamh ó mheasúnú, seachas é a úsáid chun díriú ar na tionchair is tábhachtaí a bhaineann leis an gcorpas dlí sin.

Ø D’áitigh an gearánach go bhfuil raon leathan tionchair sláinte ag baint le hastaíochtaí a eascraíonn go sonrach as dóchán guail ag gach cineál gléasra cumhachta. Maidir le gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe ‘fíor-fhorchriticiúla’, dá gceadaítear maoiniú gan aon srian leis an Socrú, d’fhéadfadh na fadhbanna céanna maidir le cearta an duine a bheith ag baint leo agus atá ag gach cineál eile de ghléasraí cumhachta den sórt sin atá faoi urchosc páirteach ó thacaíocht CIE ECFE. Ní dhéantar ábhair imní maidir le cearta an duine a ionchorprú sa Tuiscint Earnála, ós rud é nach ndéantar idirdhealú inti ach amháin idir gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe bunaithe ar éifeachtúlacht an táirgthe leictreachais trí dhóchán guail.

Ø Rinneadh reachtaíocht an Aontais maidir le caighdeáin theicniúla le haghaidh gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe i bhfad níos déine le déanaí agus glacadh leis go mbeidh tionchair dhiúltacha thromchúiseacha ag na gléasraí sin ar shláinte an phobail áitiúil. Bhí ról lárnach ag an gCoimisiún i sainiú na gcaighdeán nua sin, rud a chuirfidh dlús, dar le roinnt saineolaithe, le dúnadh céatadáin shuntasaigh de ghléasraí guail atá ann cheana i dtíortha an Aontais.

Ø Tá an ceart chun sláinte ina chuid bhunúsach dár gcearta daonna agus dár dtuiscint ar shaol a mhair le dínit, mar a shainmhínítear i roinnt Coinbhinsiún agus Dearbhuithe idirnáisiúnta. Le déanaí, d’ordaigh údaráis bhreithiúnacha i dtíortha an Aontais go ndúnfaí gléasraí guail sonracha mar gheall ar an mbaol don tsláinte phoiblí. Cuireadh an milleán ar ghléasraí cumhachta gualbhreoslaithe san Eoraip agus thar lear as na mílte bás anabaí a bhain lena n-astaíochtaí, mar a taifeadadh i roinnt tuarascálacha poiblí le blianta beaga anuas.

Ø Tá raon leathan fadhbanna tromchúiseacha maidir le cearta an duine sa slabhra soláthair guail domhanda (e.g. maidir le ‘gual fola’, mar a thugtar air, a allmhairiú ón gColóim). Rinneadh na tionchair ar chearta an duine a bhaineann le soláthar domhanda guail a dhoiciméadú go sonrach le fianaise ábhartha. Dá bhrí sin, chuir maímh an Choimisiúin iontas ar an ngearánach nár ghá measúnú a dhéanamh ar na tionchair sin. Ina thuairim, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh roimh ré ar ghné shonrach chearta an duine de bhainistíocht an tslabhra soláthair a bhaineann le gléasraí guail a mhaoiníonn gníomhaireachtaí creidmheasa onnmhairiúcháin.

Measúnú an Ombudsman as a dtagann moladh

8. Tugann an tOmbudsman dá haire go gceanglaítear ar an gCoimisiún le Creat Straitéiseach agus Plean Gníomhaíochta 2012 an Aontais maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas (Gníomhaíocht 1) ‘Cearta an duine a chur isteach i Measúnú Tionchair, de réir mar a dhéantar agus nuair a dhéantar é le haghaidh tograí reachtacha agus neamhreachtacha, bearta cur chun feidhme agus comhaontuithe trádála a bhfuil tionchair shuntasacha eacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil acu, nó beartais amach anseo a shainiú.’ I bPlean Gníomhaíochta 2015 an Aontais maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas (Gníomhaíocht 28) iarrtar ar an gCoimisiún ‘... leanúint d’fheabhas a chur ar ionchorprú chearta an duine i measúnuithe tionchair an Choimisiúin le haghaidh tograí a bhfuil éifeacht sheachtrach acu agus ar dócha go mbeidh tionchair shuntasacha acu ar chearta an duine ...’

9. Measann an tOmbudsman, mar ábhar dea-riaracháin, gur cheart don Choimisiún scrúdú críochnúil a dhéanamh i gcónaí i dtaobh an bhféadfadh aon tionchar suntasach a bheith ag beart, togra nó comhaontú atá beartaithe - lena n-áirítear ar chearta an duine - sula gcinnfidh sé ar cheart dó measúnú tionchair a dhéanamh. Is réamhriachtanas riachtanach í anailís den sórt sin chun cinneadh eolasach a dhéanamh i dtaobh ar cheart measúnú tionchair a dhéanamh. Tá sé chomh tábhachtach céanna leis an measúnú tionchair féin.

10. I gcomhthéacs a fiosrúcháin, d'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún cóip dá dhoiciméid inmheánacha a sholáthar ina léirítear conas a rinne sé anailís agus measúnú ar cibé an dócha go mbeadh tionchair shuntasacha eacnamaíocha, shóisialta nó chomhshaoil ag an tuiscint earnála. Chuir an Coimisiún in iúl don Ombudsman nár shainaithin sé ach doiciméad amháin den sórt sin. Ar an drochuair, níl aon anailís ábhartha sa doiciméad atá i gceist, a chuir an Coimisiún ar aghaidh chuig an Ombudsman, agus ní shoiléiríonn sé conas a rinne an Coimisiún measúnú ar an tsaincheist sin sula ndearna sé cinneadh nach raibh gá le measúnú tionchair.

11. Cuireann sé iontas ar an Ombudsman nach bhfuil taifead i scríbhinn ag an gCoimisiún ar a anailís inmheánach. Dá ndéanfaí anailís den sórt sin agus dá ndéanfaí í a mheas ar leibhéil éagsúla de riarachán an Choimisiúin, is gá go mbeadh taifead i scríbhinn ann maidir lena hábhar. Sna himthosca sin, is cosúil nach ndearna an Coimisiún aon anailís inmheánach thromchúiseach chríochnúil sula ndearna sé cinneadh nach ndéanfadh sé measúnú tionchair. Dá bhrí sin, is cosúil nach bhfuil sna cúiseanna a tugadh i gcomhthéacs fhiosrúchán an Ombudsman ach réasúnuithe tar éis an imeachta.

12. Ós rud é nach raibh an Coimisiún in ann a léiriú go raibh a chinneadh measúnú tionchair ar chearta an duine a ligean thar ceal bunaithe ar anailís inmheánach chríochnúil i dtaobh an raibh aon tionchair shuntasacha dhóchúla ann, ní mór don Ombudsman dul ar aghaidh leis an toimhde nach ndearna an Coimisiún aon anailís inmheánach thromchúiseach agus chríochnúil ar an tsaincheist sin. Fágann sé sin go bhfuil an cinneadh ón gCoimisiún treallach, gan measúnú tionchair a dhéanamh.

13. Maidir leis an gceist ar cheart measúnú tionchair ar chearta an duine a dhéanamh, measann an tOmbudsman go bhfuil a bhfiúntas ag argóintí an dá pháirtí. Mar sin féin, ní hé ról an Ombudsman é féachaint le seirbhísí an Choimisiúin a ionadú agus measúnú casta a dhéanamh i dtaobh an dócha go mbeidh tionchair shuntasacha eacnamaíocha, shóisialta agus chomhshaoil ag na hathruithe a eascraíonn as an Socrú. Ba cheart don Choimisiún scrúdú críochnúil a dhéanamh ar na ceisteanna sin. Is é ról an Ombudsman scrúdú a dhéanamh féachaint an raibh drochriarachán ann a d’eascair as an gcaoi ar chinn an Coimisiún nach raibh gá le measúnú tionchair.

14. Measann an tOmbudsman gurbh ionann an bealach treallach inar chinn an Coimisiún nach raibh gá le measúnú tionchair agus drochriarachán. Ba cheart an cinneadh sin a bheith bunaithe ar anailís chríochnúil i dtaobh an dócha go n-eascródh aon tionchar suntasach eacnamaíoch, sóisialta nó comhshaoil, lena n-áirítear tionchair ar chearta an duine, as oibriú an tSocraithe. Dá bhrí sin, déanann an tOmbudsman moladh comhfhreagrach thíos, i gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh.

Moladh

Ar bhonn an fhiosrúcháin ar an ngearán seo, cuireann an tOmbudsman an moladh seo a leanas faoi bhráid an Choimisiúin Eorpaigh:

Ba cheart don Choimisiún Eorpach a áirithiú, amach anseo agus roimh chinneadh substainteach, go ndéanfaidh sé anailís inmheánach go córasach i dtaobh an dócha go mbeidh tionchair shuntasacha eacnamaíocha, shóisialta nó chomhshaoil ag beart, togra nó comhaontú idirnáisiúnta atá beartaithe, lena n-áirítear tionchair ar chearta an duine. Ba cheart don Choimisiún taifead i scríbhinn a choinneáil dá anailís agus dá mheasúnú.

Cuirfear an Coimisiún Eorpach agus an gearánach ar an eolas faoin moladh sin. I gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh, seolfaidh an Coimisiún Eorpach tuairim mhionsonraithe faoin 17 Deireadh Fómhair 2018.

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 17/07/2018

[1] Cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa an 9 Márta 1994 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman (94/262/CEGC, CE, Euratom), IO 1994 L 113, lch. 15.

[2] Chun tuilleadh eolais a fháil, féach: http://www.oecd.org/tad/xcred/arrangement.htm agus http://www.oecd.org/tad/xcred/participants.htm

[3] http://www.oecd.org/tad/xcred/sector-understanding.htm

[4] Le Plean Gníomhaíochta 2012 an Aontais maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas (Gníomhaíocht 1), cuirtear de cheangal go sainráite ar an gCoimisiún "cearta an duine a chur isteach i Measúnú Tionchair, de réir mar a dhéantar é agus nuair a dhéantar é le haghaidh tograí reachtacha agus neamhreachtacha, bearta cur chun feidhme agus comhaontuithe trádála a bhfuil tionchar suntasach eacnamaíoch, sóisialta agus comhshaoil acu, nó beartais amach anseo a shainiú". I bPlean Gníomhaíochta 2015 an Aontais maidir le Cearta an Duine agus leis an Daonlathas (Gníomhaíocht 28), tagraítear do ‘chearta an duine a ionchorprú i measúnuithe tionchair an Choimisiúin’.