Volgens de Europese ombudsman Teresa Anjinho is de weigering van de Europese Commissie om het publiek toegang te verlenen tot documenten in verband met de aanvraag van een lithiummijnbouwproject in Servië voor een versnelde status in het kader van de verordening kritieke grondstoffen onredelijk en is er sprake van wanbeheer.

De bevinding volgt op twee klachten van personen die transparantie wensen over de wijze waarop het project in de Jadar-vallei van Servië is beoordeeld en geselecteerd als een “strategisch project”.

De Commissie heeft de toegang tot de zeven door haar geïdentificeerde documenten geweigerd op grond van het feit dat er een algemeen vermoeden van niet-openbaarmaking moest bestaan vanwege het potentiële risico voor de commerciële belangen van het betrokken mijnbouwbedrijf. Dit betekende dat de Commissie de betrokken documenten niet individueel had onderzocht alvorens de toegang te weigeren.

Uit het onderzoek van de ombudsvrouw bleek dat veel van de informatie in de documenten niet commercieel gevoelig was. De documenten bevatten echter wel belangrijke milieu-informatie, waarvoor strengere transparantievereisten gelden.

De ombudsvrouw benadrukte dat, aangezien het mijnbouwproject een grote impact op het milieu zal hebben, de Commissie het publiek moet kunnen uitleggen waarom zij van mening is dat deze impact voldoende zal worden gemonitord en aangepakt.

Bovendien maakt het feit dat het project omstreden is, het des te belangrijker dat het publiek het besluit van de Commissie over het strategische belang ervan kan toetsen.

Vergelijkbaar geval

Dit is de tweede keer dat de ombudsvrouw wanbeheer heeft vastgesteld voor de manier waarop de Commissie een verzoek om toegang in verband met strategische projecten in het kader van de verordening kritieke grondstoffen heeft behandeld.

Op basis van soortgelijke argumenten heeft de Commissie geweigerd toegang te verlenen tot documenten met betrekking tot andere projecten waarvoor een strategische status was aangevraagd, met name de bijbehorende milieuconformiteitsdocumenten.

Achtergrond

Op grond van de verordening kritieke grondstoffen kunnen bepaalde mijnbouwverwerkings- en recyclingprojecten worden erkend als “strategische projecten”, wat betekent dat vergunningen voor de uitvoering van het project zo snel mogelijk moeten worden verleend.

In 2025 heeft de Commissie 60 projecten aangewezen als strategische projecten, waarvan er 13 buiten de EU waren gelegen, waaronder het lithiumwinningsproject in Servië.

Om als strategisch te worden aangemerkt, moet een project aan bepaalde criteria voldoen, waaronder een zinvolle bijdrage leveren aan de levering van strategische grondstoffen door de EU en duurzaam worden uitgevoerd.