Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Το σύστημα ομάδων εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην τεκμηρίωση των αποφάσεων που λαμβάνει η Επιτροπή. Υπάρχουν περισσότερες από 1100 ομάδες εμπειρογνωμόνων, ο ρόλος των οποίων είναι να παρέχουν στην Επιτροπή εξειδικευμένες συμβουλές ^[1].

Τον Μάιο του 2016, η Επιτροπή αναθεώρησε τους γενικά εφαρμοστέους κανόνες της σχετικά με τη δημιουργία και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής [2], σε συνέχεια έρευνας του Διαμεσολαβητή [3].

Η κοινωνία των πολιτών [4] και οι πανεπιστημιακοί [5] έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων αυτών, καθώς και στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του Διαμεσολαβητή σχετικά με τη διαφάνεια και τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ για το περιβάλλον [6].

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αποφάσισα να ξεκινήσω αυτή τη στρατηγική έρευνα σε συνέχεια της προηγούμενης έρευνάς μου και να αξιολογήσω τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εφαρμόζει τους κανόνες της για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων.

Θα επικεντρωθώ ειδικότερα στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διασφαλίζει ότι τα μέτρα διαφάνειας στους κανόνες της τηρούνται με ουσιαστικό τρόπο.[7] Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνω ότι η Επιτροπή δεσμεύτηκε να βελτιώσει τη διαθεσιμότητα και την αξιοπιστία των δεδομένων στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, μεταξύ άλλων μέτρων διαφάνειας.

Ως εκ τούτου, θα σας παρακαλούσα να απαντήσετε στις ερωτήσεις του παραρτήματος έως τις 15 Οκτωβρίου 2024. Θα δημοσιοποιήσουμε την απάντησή σας.

Σε περίπτωση ερωτήσεων, το προσωπικό σας μπορεί να επικοινωνήσει με τους αρμόδιους για τις έρευνες υπαλλήλους, τον κ. Koen Roovers και την κ. Alice Bernard.

Με εκτίμηση,

Emily O'Reilly
Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια

Στρασβούργο, 01/07/2024

Παράρτημα - Ερωτήσεις προς την Επιτροπή

1) Για να μπορεί το κοινό να παρακολουθεί τις εξελίξεις στο πλαίσιο των ομάδων εμπειρογνωμόνων, να συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων ή να κατανοεί κατά πόσον μια συγκεκριμένη ομάδα εμπειρογνωμόνων εξακολουθεί να δραστηριοποιείται, είναι ουσιαστικής σημασίας να παρέχονται επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες των ομάδων εμπειρογνωμόνων.

α. Προσφέρει η Επιτροπή καθοδήγηση στα μέλη του προσωπικού της που είναι υπεύθυνα για τις ομάδες εμπειρογνωμόνων σχετικά με τα έγγραφα που υποχρεούνται να δημοσιοποιούν οι ομάδες εμπειρογνωμόνων; Εάν ναι, παρακαλείσθε να προσκομίσετε τα σχετικά έγγραφα προς επιθεώρηση.

β. Τι κάνει η Επιτροπή για να διασφαλίσει ότι τα πρακτικά των συνεδριάσεων των ομάδων εμπειρογνωμόνων έχουν νόημα; Για παράδειγμα, λαμβάνουν καθοδήγηση σχετικά με το θέμα αυτό οι υπεύθυνοι για τη σύνταξη πρακτικών σχετικά με τις συνεδριάσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων; Εάν ναι, παρακαλείσθε να προσκομίσετε τα σχετικά έγγραφα προς επιθεώρηση.

γ. Πώς διασφαλίζει η Επιτροπή ότι όλα τα σχετικά έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων των ημερήσιων διατάξεων, δημοσιεύονται εγκαίρως πριν από τη συνεδρίαση;

δ. Σε περιπτώσεις μακροχρόνιων ομάδων εμπειρογνωμόνων, τα πρακτικά συνεδριάσεων που πραγματοποιήθηκαν στο παρελθόν ενδέχεται να μην είναι πλέον προσβάσιμα. Αφαιρεί η Επιτροπή παλαιότερα πρακτικά; Εάν ναι, ποια είναι τα κριτήρια για να γίνει αυτό;

2) Σε συμφωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων μπορεί, με απλή πλειοψηφία των μελών της, να αποφασίσει ότι οι συζητήσεις της είναι δημόσιες.

α. Πόσες ομάδες εμπειρογνωμόνων μεταδίδουν τις συνεδριάσεις τους σε συνεχή ροή μέσω διαδικτύου;

β. Ποια κίνητρα έχει θέσει σε εφαρμογή η Επιτροπή για να ενθαρρύνει τον περαιτέρω ανοικτό χαρακτήρα και την προσβασιμότητα των δραστηριοτήτων των ομάδων εμπειρογνωμόνων για το κοινό;

Αντιθέτως, ορισμένες ομάδες εμπειρογνωμόνων με παρατηρητές ενδέχεται να έχουν κλειστές συνεδριάσεις, πράγμα που σημαίνει ότι οι συνεδριάσεις αυτές είναι κλειστές για τους διαπιστευμένους παρατηρητές.

γ. Σε ποια βάση αποφασίζει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων να πραγματοποιήσει συνεδριάσεις που είναι κλειστές για διαπιστευμένους παρατηρητές ενδιαφερόμενων μερών, και πότε οι εν λόγω συνεδριάσεις κεκλεισμένων των θυρών θεωρούνται κατάλληλες;

δ. Πόσες ομάδες εμπειρογνωμόνων έχουν πραγματοποιήσει συνεδριάσεις που είναι κλειστές σε διαπιστευμένους παρατηρητές ενδιαφερόμενων μερών;

3) Έγγραφα σχετικά με το έργο των ομάδων εμπειρογνωμόνων διατίθενται σε διάφορες διαδικτυακές τοποθεσίες, όπως το μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων, ένας ειδικός ιστότοπος ομάδας εμπειρογνωμόνων, μια πλατφόρμα ΓΔ ή η πλατφόρμα CIRCABC, ή στο μητρώο κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων και εκτελεστικών πράξεων ^[8]. Από τη σκοπιά των πολιτών, η πλοήγηση σε αυτά τα μητρώα μπορεί να είναι δύσκολη και μπορεί να περιπλέξει τη συμβολή τους με έγκαιρο και ουσιαστικό τρόπο στο έργο των ομάδων εμπειρογνωμόνων.

α. Μπορεί η Επιτροπή να εξηγήσει γιατί χρησιμοποιεί διάφορες πλατφόρμες για την αποθήκευση και τη δημοσιοποίηση εγγράφων που σχετίζονται με το έργο των ομάδων εμπειρογνωμόνων;

β. Θα εξέταζε η Επιτροπή το ενδεχόμενο εξορθολογισμού του περιβάλλοντος πληροφοριών της, για παράδειγμα με τη δημιουργία ενιαίας πύλης με δυνατότητα αναζήτησης για όλα τα σχετικά έγγραφα που σχετίζονται με τις ομάδες εμπειρογνωμόνων;  Ποιες θα ήταν οι τεχνικές προκλήσεις για τη δημιουργία μιας τέτοιας πύλης;

Επιπλέον, για να βρεθεί ένα έγγραφο στο μητρώο ομάδων εμπειρογνωμόνων ή στο μητρώο κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, πρέπει να γνωρίζουμε: i) ότι υπάρχει ένα έγγραφο, ii) ποιος είναι ο ακριβής τίτλος και (ενδεχομένως) iii) τη συνεδρίαση και την ομάδα εμπειρογνωμόνων στην οποία συζητήθηκε, γεγονός που περιπλέκει την εξεύρεση εγγράφων.

γ. Πώς μπορεί η Επιτροπή να βελτιώσει βραχυπρόθεσμα τις επιλογές αναζήτησης εγγράφων που σχετίζονται με ομάδες εμπειρογνωμόνων; Για παράδειγμα, παρέχει η Επιτροπή καθοδήγηση στο προσωπικό της σχετικά με την παραγωγή λέξεων-κλειδιών που συνδέονται με έγγραφα, καθώς και σχετικά με την απόδοση τίτλων σε έγγραφα, ώστε να βελτιστοποιούνται οι αναζητήσεις εγγράφων;

4) Όταν οι παρατηρητές των ενδιαφερόμενων μερών καλούνται να υποβάλουν παρατηρήσεις γραπτώς, ενδέχεται να μην είναι πάντοτε σαφές με ποιον τρόπο λαμβάνονται στη συνέχεια υπόψη οι παρατηρήσεις από την ομάδα εμπειρογνωμόνων και την Επιτροπή.

α. Πώς διασφαλίζει η Επιτροπή ότι είναι σαφές στα ενδιαφερόμενα μέρη πώς ελήφθησαν υπόψη οι απόψεις τους (και οι απόψεις άλλων ενδιαφερόμενων μερών) που εκφράστηκαν γραπτώς; Για παράδειγμα, πόσο συχνά και υπό ποιες συνθήκες εκδίδει η Επιτροπή πίνακα με τις «απαντήσεις στις παρατηρήσεις»; Εάν η Επιτροπή έχει εκδώσει σχετικές οδηγίες, παρακαλείσθε να υποβάλετε τα σχετικά έγγραφα.

β. Οι απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών ανωνυμοποιούνται στα εν λόγω έγγραφα και, εάν ναι, γιατί;

[1] Βλέπε: https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/screen/expert-groups-explained?lang=en.

[2] Η Επιτροπή αναφέρεται στους κανόνες αυτούς ως οριζόντιους κανόνες για τη δημιουργία και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής, οι οποίοι διατίθενται στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=C(2016)3301&lang=en.

[3] Βλ. την απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας στη στρατηγική έρευνά της OI/6/2014/NF σχετικά με τη σύνθεση και τη διαφάνεια των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/86030.

[4] Βλ. για παράδειγμα: https://corporateeurope.org/en/expert-groups/2017/02/corporate-interests-continue-dominate-key-expert-groups και https://eeb.org/wp-content/uploads/2023/06/NGO-Letter-on-the-functioning-of-the-Expert-Group-on-Carbon-Removals-and-its-meetings-June-2023.pdf.

[5] Βλ. για παράδειγμα: Radulova et al (2021) «The European Commission's Expert Groups: Adapting to the Contestation of Expertise», στο The Contestation of Expertise in the EU, σ. 91-121.

[6] Δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη διαφάνεια και τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ για το περιβάλλον (SI/5/2022/KR). Βλέπε: https://www.ombudsman.europa.eu/en/document/en/168767.

[7] Άλλοι τομείς ενδιαφέροντος της Διαμεσολαβήτριας αφορούν τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εφαρμόζει τις διατάξεις των κανόνων της για την πρόληψη των συγκρούσεων συμφερόντων, βλ., για παράδειγμα, την απόφαση της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χειρίστηκε τις ανησυχίες σχετικά με τη σύνθεση του φόρουμ υψηλού επιπέδου για την Ένωση Κεφαλαιαγορών και τις εικαζόμενες συγκρούσεις συμφερόντων ορισμένων από τα μέλη του (υπόθεση 1777/2020/KR).

[8] Το μητρώο των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων και των εκτελεστικών πράξεων αποτελείται από δύο μητρώα, δηλαδή το μητρώο των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων και το μητρώο των εκτελεστικών πράξεων. Το μητρώο αυτό είναι χωριστό από το μητρώο επιτροπολογίας, το οποίο περιλαμβάνει επίσης εκτελεστικές πράξεις και άλλα σχετικά σχέδια πράξεων της Επιτροπής για τα οποία μπορεί επίσης να ζητηθεί η γνώμη ομάδων εμπειρογνωμόνων.