Po zwróceniu uwagi Rzecznika na niektóre domniemane poważne nieprawidłowości mające wpływ na misję UE w zakresie praworządności (EULEX) w Kosowie, zarówno przez prokuratora EULEX, jak i media, Rzecznik postanowił wszcząć dochodzenie z własnej inicjatywy, aby ocenić, czy Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) i EULEX odpowiednio zbadały lub właściwie badają te zarzuty.

Aby ustalić, jakie działania powinna podjąć, Rzecznik zbadała akta ESDZ/EULEX w tej sprawie. Kontrola wykazała, że EULEX przeprowadził wstępne dochodzenie wewnętrzne i zatrudnił zewnętrznego prokuratora do zbadania nieprawidłowości. Ponadto ESDZ wyznaczyła doświadczonego eksperta, który dokona przeglądu mandatu EULEX z systemowego punktu widzenia, ze szczególnym uwzględnieniem podniesionych zarzutów.

Rzecznik zauważył, że EULEX nie zastosował standardowej procedury badania takich zarzutów. Stwierdziła również, że należy zbadać sposób rekrutacji prokuratora zewnętrznego. Biorąc jednak pod uwagę, że ekspert niedawno wyznaczony przez Wysokiego Przedstawiciela UE jasno stwierdził, że kwestie te będą stanowić część przeglądu, który ma zostać przez niego przeprowadzony, Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że obecnie nie ma potrzeby podejmowania dalszych działań z jego strony.

Sprawa dotyczyła wniosku o dostęp do dokumentów związanych z negocjacjami w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Komisja odmówiła dostępu do niektórych dokumentów ze względu na ochronę stosunków międzynarodowych i proces decyzyjny. Skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich i argumentował, że Komisja nie uzasadniła powołanych wyjątków oraz że jego zdaniem nie istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem żądanych dokumentów.

Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał tę kwestię i stwierdził, że decyzja Komisji o odmowie dostępu do żądanych dokumentów była uzasadniona. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył, że obawy skarżącego zostały kompleksowo przeanalizowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich w dochodzeniu z własnej inicjatywy w sprawie przejrzystości negocjacji dotyczących TTIP. W związku z tym postanowiła zamknąć sprawę.

Sprawa dotyczyła wniosku o dostęp do dokumentów dotyczących negocjacji w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Komisja odmówiła dostępu do niektórych żądanych dokumentów ze względu na ochronę stosunków międzynarodowych i proces decyzyjny. Skarżący zwrócili się do Rzecznika Praw Obywatelskich i argumentowali, że Komisja nie uzasadniła w wystarczającym stopniu odmowy dostępu i nie dokonała oceny poszczególnych dokumentów. Ponadto skarżący odnieśli się do istnienia nadrzędnego interesu publicznego w odniesieniu do informacji dotyczących środowiska.

Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał tę kwestię i nie stwierdził niewłaściwego administrowania ze strony Komisji. W swojej decyzji końcowej Rzecznik zauważyła, że niektóre obawy zgłaszane przez skarżących zostały już uwzględnione w kontekście dochodzenia Rzecznika z własnej inicjatywy w sprawie przejrzystości negocjacji TTIP. W związku z tym postanowiła zamknąć sprawę.

Skarga została złożona przez podmiot objęty unijnymi środkami ograniczającymi. Skarżyła się na rozpatrywanie przez Radę Unii Europejskiej wniosku o publiczny dostęp do dokumentów związanych z posiedzeniem Grupy Roboczej Radców ds. Stosunków Zewnętrznych ds. Sankcji, na którym omawiano różne kwestie związane ze środkami ograniczającymi wobec Iranu.

Rada odmówiła ujawnienia niektórych części przedmiotowych dokumentów, argumentując, że ujawnienie naruszyłoby ochronę interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych i poważnie naruszyłoby proces decyzyjny Rady. Pozostałe dokumenty, nieobjęte tymi wyjątkami, zostały ujawnione.

Rzecznik zbadał tę kwestię i stwierdził, że Rada miała podstawy, by odmówić dostępu do tych części dokumentów, których udostępnienia odmówiła. W związku z tym Rzecznik stwierdził, że Rada nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

Sprawa dotyczy niepodjęcia przez Radę działań w celu zapewnienia usunięcia przedsiębiorstwa z siedzibą w Zjednoczonych Emiratach Arabskich z wykazów przedsiębiorstw powiązanych z Iranem, na które nałożono środki ograniczające. Umieszczenie w wykazach oznaczało, że aktywa spółki zostały zamrożone.

W grudniu 2012 r. Sąd Unii Europejskiej orzekł, że umieszczenie przedsiębiorstwa w wykazach było niezgodne z prawem. Gdy Rada nie zareagowała na to orzeczenie, usuwając spółkę z wykazów, spółka złożyła skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

W kontekście dochodzenia Rada przyjęła konstruktywne podejście. Wyjaśnił on w preambule kolejnych aktów dotyczących środków ograniczających wobec Iranu, że spółka ta nie figuruje już w wykazach osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi.

Rzecznik stwierdził zatem, że Rada podjęła odpowiednie kroki w celu rozstrzygnięcia skarżonej sprawy.

Sprawa ta dotyczy kwestii odpowiedzialności za niewłaściwe administrowanie w działaniach misji cywilnych i wojskowych w kontekście wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony („WPBiO”). W związku z niepewnością co do tego, która instytucja lub organ byłaby właściwa do zaradzenia ewentualnym przypadkom niewłaściwego administrowania, Rzecznik wszczął dochodzenie z własnej inicjatywy.

Komisja podkreśliła, że jej rola nadzorcza ogranicza się wyłącznie do wykonania budżetu i należytego zarządzania finansami misji cywilnych. W związku z tym nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności poza tym ograniczonym obszarem.

Rada zasugerowała, że nie ma kompetencji w tym zakresie i że zajmowanie się takimi sprawami należy do Wysokiego Przedstawiciela.

Wysoki przedstawiciel stwierdził, że same misje WPBiO nie mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności z kilku powodów, w tym między innymi z powodu braku osobowości prawnej. Dodała, że sama wysoka przedstawiciel nie może ponosić odpowiedzialności prawnej, ponieważ – w przeciwieństwie do delegatury UE – misje nie podlegają jej zwierzchnictwu. Wysoka przedstawiciel przyznała jednak, że to do niej należy zapoznanie się z indywidualnymi skargami złożonymi do Rzecznika Praw Obywatelskich, zwrócenie się do właściwych służb instytucji o zajęcie się nimi oraz przekazanie Rzecznikowi Praw Obywatelskich odpowiednich odpowiedzi.

Jako punkt wyjścia Rzecznik z żalem zauważył, że odpowiedzi instytucji były niewystarczające, aby wyeliminować wyżej wymienione wątpliwości. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że żadna instytucja Unii nie powinna zostać pociągnięta do odpowiedzialności za niewłaściwe administrowanie.

Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjął jednak pragmatyczną i użyteczną ofertę złożoną przez wysoką przedstawiciel w celu znalezienia rozwiązania tego problemu.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że w związku z tym w odniesieniu do przyszłych dochodzeń zwróci się (i) do Komisji w zakresie kwestii związanych z wykonaniem budżetu w misjach cywilnych oraz (ii) do Wysokiego Przedstawiciela/ESDZ w zakresie wszystkich innych zarzutów niewłaściwego administrowania w odniesieniu do misji WPBiO.

Wydaje się, że nie ma powodu, by wątpić, że powyższe ustalenia zapewnią skuteczność podstawowego prawa do wnoszenia skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich, zawartego w art. 43 Karty praw podstawowych. Nie było zatem potrzeby przedłużania niniejszego dochodzenia. W żadnym razie nie było jednak oczywiste, że rozwiązania te okażą się wystarczające do zapewnienia podstawowego prawa do dobrej administracji zawartego w art. 41 karty. Gdyby okazało się, że wspomniane ustalenia nie działają w sposób zadowalający w odniesieniu do któregokolwiek z tych praw, Rzecznik poczułby się zobowiązany do ponownego zajęcia się kwestią zasad.

Skarżący pracował dla misji wojskowej UE w Bośni i Hercegowinie „EUFOR Althea”. Wyżej wymieniona misja doręczyła mu wypowiedzenie umowy o pracę i umożliwiła bieg okresu wypowiedzenia, podczas gdy przebywał on na zwolnieniu chorobowym.

Dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich wykazało, że działając w ten sposób, EUFOR Althea naruszył prawo skarżącego do obrony. Ponadto, ponieważ w chwili rozpoczęcia okresu wypowiedzenia przebywał na bezpłatnym zwolnieniu chorobowym, został pozbawiony części dochodów, do których zgodnie z regulaminem pracowniczym EUFOR był uprawniony przed zwolnieniem. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił Radzie Unii Europejskiej propozycję polubownego rozwiązania, sugerując, aby EUFOR Althea rozważyła wypłacenie skarżącemu odpowiedniej kwoty.

W odpowiedzi na propozycję polubownego rozwiązania przedstawioną przez Rzecznika Rada stwierdziła, że nie jest uprawniona do zajmowania się tą sprawą i że propozycja ta powinna być skierowana bezpośrednio do dowódcy operacji. Z uprzejmości i w celu wsparcia Rzecznika w jego dochodzeniu Rada przekazała propozycję polubownego rozwiązania przedstawioną przez Rzecznika do dowódcy operacji w celu udzielenia odpowiedzi.

Dowódca operacji zgodził się z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, że EUFOR naruszył prawo skarżącego do obrony podczas rozpatrywania jego sprawy. W związku z tym przyjęła propozycję Rzecznika dotyczącą polubownego rozwiązania.

Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjął przyjęcie przez dowódcę operacji jego propozycji rozwiązania polubownego, która rozwiązała skargę. Podziękował Radzie za pełnienie roli pomostu między Rzecznikiem Praw Obywatelskich a dowódcą operacji i przyjął do wiadomości jej sugestię bezpośredniego zwrócenia się do dowódcy operacji, którą Rzecznik Praw Obywatelskich będzie śledzić w przyszłych sprawach dotyczących misji wojskowych. Ponadto Rzecznik przypomniał, że ogólna kwestia tego, kto jest odpowiedzialny za przypadki niewłaściwego administrowania w działaniach misji utworzonych w państwach trzecich pod auspicjami wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony UE, stanowi przedmiot trwającego dochodzenia z własnej inicjatywy.