Po zwróceniu uwagi Rzecznika na niektóre domniemane poważne nieprawidłowości mające wpływ na misję UE w zakresie praworządności (EULEX) w Kosowie, zarówno przez prokuratora EULEX, jak i media, Rzecznik postanowił wszcząć dochodzenie z własnej inicjatywy, aby ocenić, czy Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) i EULEX odpowiednio zbadały lub właściwie badają te zarzuty.

Aby ustalić, jakie działania powinna podjąć, Rzecznik zbadała akta ESDZ/EULEX w tej sprawie. Kontrola wykazała, że EULEX przeprowadził wstępne dochodzenie wewnętrzne i zatrudnił zewnętrznego prokuratora do zbadania nieprawidłowości. Ponadto ESDZ wyznaczyła doświadczonego eksperta, który dokona przeglądu mandatu EULEX z systemowego punktu widzenia, ze szczególnym uwzględnieniem podniesionych zarzutów.

Rzecznik zauważył, że EULEX nie zastosował standardowej procedury badania takich zarzutów. Stwierdziła również, że należy zbadać sposób rekrutacji prokuratora zewnętrznego. Biorąc jednak pod uwagę, że ekspert niedawno wyznaczony przez Wysokiego Przedstawiciela UE jasno stwierdził, że kwestie te będą stanowić część przeglądu, który ma zostać przez niego przeprowadzony, Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że obecnie nie ma potrzeby podejmowania dalszych działań z jego strony.

Sprawa dotyczyła wniosku o dostęp do dokumentów odnoszących się do negocjacji w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Komisja odmówiła dostępu do niektórych żądanych dokumentów ze względu na ochronę stosunków międzynarodowych i proces decyzyjny. Skarżący zwrócili się do Rzecznik, dowodząc, że Komisja niewystarczająco uzasadniła swoją odmowę udzielenia dostępu i nie przedstawiła oceny odnoszącej się do poszczególnych dokumentów. Ponadto skarżący wskazali na istnienie nadrzędnego interesu publicznego w odniesieniu do informacji o środowisku.

Rzecznik przeprowadziła dochodzenie w tej kwestii i nie stwierdziła niewłaściwego administrowania po stronie Komisji. W swojej decyzji Rzecznik zauważyła, że niektóre kwestie podniesione przez skarżących zostały już omówione w kontekście dochodzenia wszczętego przez Rzecznik z własnej inicjatywy dotyczącego przejrzystości negocjacji w sprawie TTIP. Wobec powyższego Rzecznik zamknęła sprawę.

Sprawa dotyczyła wniosku o dostęp do dokumentów związanych z negocjacjami w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP). Komisja odmówiła dostępu do niektórych dokumentów ze względu na ochronę stosunków międzynarodowych i proces decyzyjny. Skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich i argumentował, że Komisja nie uzasadniła powołanych wyjątków oraz że jego zdaniem nie istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem żądanych dokumentów.

Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał tę kwestię i stwierdził, że decyzja Komisji o odmowie dostępu do żądanych dokumentów była uzasadniona. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył, że obawy skarżącego zostały kompleksowo przeanalizowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich w dochodzeniu z własnej inicjatywy w sprawie przejrzystości negocjacji dotyczących TTIP. W związku z tym postanowiła zamknąć sprawę.

Skarga została złożona przez podmiot objęty unijnymi środkami ograniczającymi. Skarżyła się na rozpatrywanie przez Radę Unii Europejskiej wniosku o publiczny dostęp do dokumentów związanych z posiedzeniem Grupy Roboczej Radców ds. Stosunków Zewnętrznych ds. Sankcji, na którym omawiano różne kwestie związane ze środkami ograniczającymi wobec Iranu.

Rada odmówiła ujawnienia niektórych części przedmiotowych dokumentów, argumentując, że ujawnienie naruszyłoby ochronę interesu publicznego w odniesieniu do stosunków międzynarodowych i poważnie naruszyłoby proces decyzyjny Rady. Pozostałe dokumenty, nieobjęte tymi wyjątkami, zostały ujawnione.

Rzecznik zbadał tę kwestię i stwierdził, że Rada miała podstawy, by odmówić dostępu do tych części dokumentów, których udostępnienia odmówiła. W związku z tym Rzecznik stwierdził, że Rada nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

Sprawa dotyczy niepodjęcia przez Radę działań w celu usunięcia przedsiębiorstwa z siedzibą w Zjednoczonych Emiratach Arabskich z list przedsiębiorstw utrzymujących kontakty z Iranem, na które nałożono środki ograniczające. Umieszczenie na liście oznaczało zamrożenie aktywów przedsiębiorstwa.

W grudniu 2012 r. Sąd Unii Europejskiej orzekł, że umieszczenie tego przedsiębiorstwa na listach było niezgodne z prawem. Kiedy Rada nie zareagowała na to orzeczenie i nie usunęła przedsiębiorstwa z list, przedsiębiorstwo skierowało skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

W kontekście dochodzenia Rada przyjęła konstruktywne podejście. W preambułach kolejnych dokumentów dotyczących środków ograniczających wobec Iranu wyjaśniła, że przedsiębiorstwo nie znajduje się już na listach osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi.

Rzecznik uznała zatem, że Rada podjęła właściwe działania, aby rozwiązać sprawę, której dotyczyła skarga.

Sprawa ta dotyczy kwestii odpowiedzialności za niewłaściwe administrowanie w działaniach misji cywilnych i wojskowych w kontekście wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony („WPBiO”). W związku z niepewnością co do tego, która instytucja lub organ byłaby właściwa do zaradzenia ewentualnym przypadkom niewłaściwego administrowania, Rzecznik wszczął dochodzenie z własnej inicjatywy.

Komisja podkreśliła, że jej rola nadzorcza ogranicza się wyłącznie do wykonania budżetu i należytego zarządzania finansami misji cywilnych. W związku z tym nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności poza tym ograniczonym obszarem.

Rada zasugerowała, że nie ma kompetencji w tym zakresie i że zajmowanie się takimi sprawami należy do Wysokiego Przedstawiciela.

Wysoki przedstawiciel stwierdził, że same misje WPBiO nie mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności z kilku powodów, w tym między innymi z powodu braku osobowości prawnej. Dodała, że sama wysoka przedstawiciel nie może ponosić odpowiedzialności prawnej, ponieważ – w przeciwieństwie do delegatury UE – misje nie podlegają jej zwierzchnictwu. Wysoka przedstawiciel przyznała jednak, że to do niej należy zapoznanie się z indywidualnymi skargami złożonymi do Rzecznika Praw Obywatelskich, zwrócenie się do właściwych służb instytucji o zajęcie się nimi oraz przekazanie Rzecznikowi Praw Obywatelskich odpowiednich odpowiedzi.

Jako punkt wyjścia Rzecznik z żalem zauważył, że odpowiedzi instytucji były niewystarczające, aby wyeliminować wyżej wymienione wątpliwości. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że żadna instytucja Unii nie powinna zostać pociągnięta do odpowiedzialności za niewłaściwe administrowanie.

Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjął jednak pragmatyczną i użyteczną ofertę złożoną przez wysoką przedstawiciel w celu znalezienia rozwiązania tego problemu.

Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że w związku z tym w odniesieniu do przyszłych dochodzeń zwróci się (i) do Komisji w zakresie kwestii związanych z wykonaniem budżetu w misjach cywilnych oraz (ii) do Wysokiego Przedstawiciela/ESDZ w zakresie wszystkich innych zarzutów niewłaściwego administrowania w odniesieniu do misji WPBiO.

Wydaje się, że nie ma powodu, by wątpić, że powyższe ustalenia zapewnią skuteczność podstawowego prawa do wnoszenia skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich, zawartego w art. 43 Karty praw podstawowych. Nie było zatem potrzeby przedłużania niniejszego dochodzenia. W żadnym razie nie było jednak oczywiste, że rozwiązania te okażą się wystarczające do zapewnienia podstawowego prawa do dobrej administracji zawartego w art. 41 karty. Gdyby okazało się, że wspomniane ustalenia nie działają w sposób zadowalający w odniesieniu do któregokolwiek z tych praw, Rzecznik poczułby się zobowiązany do ponownego zajęcia się kwestią zasad.

Skarżący brał udział w misji wojskowej UE w Bośni i Hercegowinie „EUFOR Althea”. Dowództwo misji przekazało mu powiadomienie o wypowiedzeniu umowy o pracę, przez co bieg okresu wypowiedzenia rozpoczął się, podczas gdy skarżący przebywał na urlopie zdrowotnym.

Przeprowadzone przez Rzecznika dochodzenie wykazało, że podjęcie tego rodzaju działań przez EUFOR Althea naruszyło przysługujące skarżącemu prawo do obrony. Ponadto z uwagi na fakt, że skarżący przebywał na bezpłatnym urlopie zdrowotnym w momencie, w którym okres wypowiedzenia rozpoczął bieg, został pozbawiony części dochodów przysługujących mu przed zwolnieniem zgodnie z postanowieniami regulaminu pracowniczego EUFOR. Rzecznik zaproponował Radzie Unii Europejskiej polubowne rozwiązanie sporu, sugerując, aby EUFOR Althea rozważyła możliwość przekazania skarżącemu odpowiedniej kwoty.

W odpowiedzi na propozycję Rzecznika dotyczącą polubownego rozwiązania sporu Rada stwierdziła, że nie jest upoważniona do wydawania rozstrzygających decyzji w przedmiotowej sprawie, oraz że propozycja Rzecznika powinna być skierowana bezpośrednio do dowódcy operacji. Aby ułatwić Rzecznikowi prowadzenie przedmiotowego dochodzenia, Rada przekazała wystosowaną przez niego propozycję polubownego rozwiązania sporu dowódcy operacji.

Dowódca operacji zgodził się z Rzecznikiem co do tego, że EUFOR naruszył przysługujące skarżącemu prawo do obrony przy rozpatrywaniu jego sprawy. Dlatego też dowódca zaakceptował przedstawioną przez Rzecznika propozycję polubownego rozwiązania sporu.

Rzecznik z zadowoleniem przyjął zgodę dowódcy operacji na polubowne rozwiązanie sporu, dzięki czemu skarga mogła zostać uznana za rozpatrzoną. Rzecznik podziękował Radzie za wystąpienie w roli pośrednika między Rzecznikiem a dowódcą operacji i uwzględnił jej sugestię dotyczącą zwracania się bezpośrednio do dowódcy operacji, zobowiązując się do postępowania zgodnie z tą sugestią przy rozpatrywaniu przyszłych spraw dotyczących misji wojskowych. Rzecznik przypomniał również, że ogólna kwestia odpowiedzialności za przypadki niewłaściwego administrowania działaniami podejmowanymi w ramach misji prowadzonych w państwach trzecich pod auspicjami wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony UE jest przedmiotem dochodzenia, które Rzecznik prowadzi obecnie z własnej inicjatywy.