(Wykonane zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (1))

WNIOSEK

Według skarżących istotne fakty są następujące:

Skarżący mieszkają w Brukseli. Pan D. jest obywatelem hiszpańskim, a pani C., która pracuje dla Komisji Europejskiej, jest obywatelką włoską.

Istnieją trzy Szkoły Europejskie w Brukseli, a mianowicie Szkoła Europejska w Brukseli I (lub Uccle), Szkoła Europejska w Brukseli II i Szkoła Europejska w Brukseli III (lub Ixelles). Wszystkie składają się z przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły średniej.

W dniu 16 kwietnia 2002 r. skarżący złożyli wniosek do Szkoły Europejskiej w Uccle o zapisanie syna do anglojęzycznej sekcji przedszkola na rok szkolny 2002/2003. W dniu 13 maja 2002 r. syn skarżących został zaproszony na rozmowę z dyrektorem w celu sprawdzenia jego umiejętności językowych. Skarżący zostali nieformalnie poinformowani, że poziom znajomości języka angielskiego przez ich syna nie został uznany za poziom znajomości języka ojczystego. W dniu 28 maja 2002 r. skarżący zostali poinformowani, że ich syn zostanie zapisany do sekcji hiszpańskojęzycznej Szkoły Europejskiej w Uccle.

W dniu 10 czerwca 2002 r., w następstwie wniosku skarżących o przyjęcie ich syna do angielskiej sekcji przedszkola szkoły europejskiej w Ixelles na rok szkolny 2002/2003, syn skarżących został zaproszony na rozmowę w celu sprawdzenia jego znajomości języka angielskiego w Szkole Europejskiej w Ixelles. W dniu 21 czerwca 2002 r. European School of Uccle poinformowała skarżących, że ich syn nie może zostać zapisany do sekcji anglojęzycznej szkoły w roku szkolnym 2002/2003 i że muszą zdecydować, czy chcą, aby ich syn został zapisany do sekcji hiszpańskojęzycznej. Dnia 27 czerwca 2002 r. Szkoła Europejska w Ixelles poinformowała skarżących, że ich syn został przyjęty do sekcji hiszpańskojęzycznej. W związku z odmową zapisania syna skarżących do sekcji anglojęzycznej przez dwie szkoły europejskie Uccle i Ixelles postanowili oni zapisać syna skarżących do prywatnej angielskiej szkoły podstawowej w Brukseli.

W kwietniu 2003 r. skarżący złożyli wniosek o przyjęcie ich syna do anglojęzycznej sekcji szkoły podstawowej Szkoły Europejskiej w Ixelles na rok 2003/2004. W dniu 11 czerwca 2003 r. zostali poinformowani przez Szkołę Europejską w Ixelles, że ich syn nie może zostać zapisany do sekcji anglojęzycznej ze względu na brak dostępnych miejsc. W dniach 16 i 26 czerwca 2003 r. skarżący zwrócili się pisemnie do Szkoły Europejskiej w Ixelles z prośbą o ponowne rozpatrzenie jej decyzji. W dniu 1 lipca 2003 r. adwokat skarżących wystosował pismo do dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles oraz do przedstawiciela Szkół Europejskich w Komisji Europejskiej. Poprosił ich o ponowne rozważenie swojego stanowiska i udzielenie mu odpowiedzi przed dniem 18 lipca 2003 r.

W dniu 28 lipca 2003 r. skarżący złożyli skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Szkole Europejskiej w Ixelles i Komisji Europejskiej dotyczącą odmowy zapisania ich syna przez Szkołę Europejską w Ixelles do sekcji anglojęzycznej. Skarżący sformułowali następujące zarzuty:

• Szkoła Europejska i Komisja Europejska nie przedstawiły żadnych powodów uzasadniających ich decyzję o niezapisaniu syna skarżących do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004. Stanowi to brak przejrzystości i obiektywizmu w procedurze wyboru uczniów.


• Szkoła Europejska i Komisja Europejska naruszyły art. 4 ust. 4 i 6 Konwencji określającej Statut Szkół Europejskich oraz art. 14, 21, 22 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Szkoła Europejska i Komisja Europejska nie przestrzegały prawa do nauki i edukacji według własnego wyboru, zasady niedyskryminacji ze względu na narodowość i język oraz praw dziecka związanych z jego nauczaniem.


• Skarżący nie otrzymali żadnej odpowiedzi na pismo z dnia 1 lipca 2003 r. wysłane przez ich adwokata do Szkoły Europejskiej i Przedstawiciela Szkół Europejskich w Komisji Europejskiej, w którym zwrócili się o zapisanie ich syna do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004.

Skarżący twierdzili, że należy uchylić decyzję Szkoły Europejskiej w Ixelles z dnia 11 czerwca 2003 r. o niezapisaniu ich syna do sekcji anglojęzycznej. Twierdzili oni, że ich syn powinien zostać zapisany do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004.

WNIOSEK

Opinia Komisji

Opinia Komisji Europejskiej w sprawie skargi była w skrócie następująca:

Celem Szkół Europejskich było umożliwienie pracownikom instytucji europejskich mieszkania w pobliżu ich miejsc pracy, zapewnienie odpowiedniego kształcenia dzieci pracowników oraz ułatwienie właściwego funkcjonowania instytucji europejskich.

Zasady przyjmowania uczniów do Szkół Europejskich zostały zatwierdzone przez Radę Gubernatorów, organ międzyrządowy złożony z przedstawicieli państw członkowskich, Europejskiego Urzędu Patentowego i Komisji.

Rada Gubernatorów postanowiła, że „zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich (przedszkola, szkoły podstawowej, szkoły średniej) są co do zasady ustalane na podstawie języka używanego głównie przez ucznia”. Zasada ta miała na celu zapewnienie lepszej edukacji dziecka i uniknięcie spadku poziomu wykształcenia w klasie. W przypadku skarżących językami używanymi w rodzinie były włoski i hiszpański.

Mimo że Komisja nie posiadała kompetencji w dziedzinie edukacji ani w zakresie zarządzania szkołami europejskimi, jej służby wyraziły zaniepokojenie sprawą syna skarżących i zwróciły się do dwóch zainteresowanych szkół europejskich o poinformowanie skarżących o powodach decyzji o niezapisaniu ich syna do sekcji anglojęzycznej. Decyzje obu Szkół Europejskich opierały się na następujących podstawach:

Szkoła Europejska w Ixelles, po stwierdzeniu, że językami używanymi głównie przez syna skarżących były włoski i hiszpański, nie mogła go zapisać ze względu na brak dostępnych miejsc w sekcjach, w których nauczano w tych językach. Szkoła Europejska w Ixelles zaleciła skarżącym skontaktowanie się ze Szkołą Europejską w Uccle i przekazała jej akta syna skarżących.

Skarżący złożyli następnie wniosek o przyjęcie ich syna do anglojęzycznej sekcji Szkoły Europejskiej w Uccle na rok szkolny 2003/2004. Złożyli już wniosek w dniu 16 kwietnia 2002 r., a wywiad w języku angielskim odbył się w dniu 15 maja 2002 r. Biorąc pod uwagę, że rozmowa ujawniła, że syn skarżących prawie całkowicie nie znał języka angielskiego, Szkoła Europejska zasugerowała jego zapis do sekcji hiszpańskojęzycznej. Sugestia ta została odrzucona przez skarżących.

Szkoła Europejska w Uccle ponownie odmówiła zapisania syna skarżących do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004 z tych samych powodów, które zostały już wyraźnie podane przez Radę Gubernatorów i Szkołę Europejską w Ixelles. Szkoła Europejska w Uccle zaproponowała zapisanie syna skarżących do sekcji hiszpańskojęzycznej (język ojczysty ojca) lub do sekcji włoskojęzycznej (język ojczysty matki).

Skarżący postanowili skontaktować się samodzielnie z nauczycielem Szkoły Europejskiej odpowiedzialnym za rozmowy kwalifikacyjne w celu zapisania się do sekcji anglojęzycznej. Ten ostatni odmówił zorganizowania takiego wywiadu z synem skarżących, ponieważ jego nazwisko nie zostało umieszczone w wykazie.

Oczywiste było, że syn skarżących, jako uczeń kategorii I (2), był nadal uprawniony do zapisania się do szkoły europejskiej, ale niekoniecznie do sekcji językowej wybranej przez jego rodziców.

Godne ubolewania było opóźnienie w udzielaniu odpowiedzi na pisma skarżących. Skarżący nie mogli jednak zaprzeczyć, że szkoły europejskie wyraźnie poinformowały ich o warunkach przyjęcia.

Uwagi skarżącego

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich przekazał opinię Komisji skarżącym z prośbą o przedstawienie uwag. W odpowiedzi przesłanej przez adwokata w dniu 7 stycznia 2004 r. skarżący podtrzymali skargę i przedstawili następujące dalsze uwagi:

Jeżeli chodzi o fakt, że Szkoła Europejska w Ixelles nie zapisała syna skarżących do sekcji anglojęzycznej, decyzja dotycząca zapisania się do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich powinna była zależeć nie tylko od języka ojczystego ucznia, ale również od innych elementów, aby zapewnić poszanowanie prawa do nauki i edukacji według własnego wyboru, zasady niedyskryminacji ze względu na narodowość i język oraz praw dziecka związanych z jego nauczaniem.

Komisja niesłusznie stwierdziła, że językami używanymi w rodzinie skarżących były włoski i hiszpański. Skarżący i ich syn posługiwali się codziennie językiem hiszpańskim, włoskim i angielskim.

Wbrew temu, co twierdzi Komisja, skarżący nie zostali poinformowani o warunkach przyjęcia do Szkół Europejskich.

Komisja nie wzięła pod uwagę interesów dziecka skarżących, a mianowicie jego osobistego i edukacyjnego celu, jakim jest poprawa poziomu znajomości języka angielskiego w związku z zamiarem przeniesienia się rodziny do kraju niehiszpańskojęzycznego.

Stwierdzając, że syn skarżących miał prawie całkowity brak znajomości języka angielskiego, Komisja działała w sposób uwłaczający i upokarzający. Poziom znajomości języka angielskiego przez syna skarżących nigdy nie został oceniony przez Szkołę Europejską. Ponadto syn skarżących przez cztery lata uczęszczał do angielskiej szkoły podstawowej w Brukseli, a jego wyniki były rzeczywiście zadowalające.

Uzasadniając swoją decyzję o niewpisaniu syna skarżących do sekcji anglojęzycznej brakiem dostępnych miejsc, Szkoła Europejska ukarała edukację określonej kategorii dzieci pracowników instytucji europejskich.

W tych okolicznościach skarżący zwrócili się o ocenę poziomu znajomości języka angielskiego ich syna przez niezależny komitet, który zostałby wyznaczony przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

W odniesieniu do braku odpowiedzi ze strony Szkoły Europejskiej i Komisji Europejskiej na pismo z dnia 1 lipca 2003 r. skarżący uznali, że zasady dobrej administracji nie były przestrzegane. Podnoszą one ponadto, że ani Szkoła Europejska, ani Komisja nie udzieliły odpowiedzi przed dniem 18 lipca 2003 r., czego wymagało ich pismo z dnia 1 lipca 2003 r. Skarżący wskazali, że nie przestrzegano zasady, zgodnie z którą na pisma należy odpowiadać w rozsądnym terminie.

Dalsze dochodzenia W
przedmiocie wniosku o udzielenie informacji skierowanego do Komisji

Po dokładnym rozważeniu opinii Komisji i uwag skarżących okazało się, że konieczne są dalsze dochodzenia. W związku z tym Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o przekazanie mu informacji na temat następujących kwestii:

• W swojej opinii Komisja stwierdziła, że Rada Gubernatorów postanowiła, że „zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich (zarówno przedszkola, szkoły podstawowej, szkoły średniej) są co do zasady ustalane na podstawie języka używanego głównie przez ucznia”. W piśmie z dnia 11 lipca 2003 r. skierowanym do skarżących Szkoła Europejska w Ixelles poinformowała jednak skarżących, że nie jest w stanie zapisać ich syna do sekcji anglojęzycznej szkoły ze względu na brak dostępnych miejsc w szkole. Rzecznik zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie tej rozbieżności.


• W swoich uwagach skarżący podtrzymał zarzut, w następstwie którego nie otrzymał żadnej odpowiedzi na pismo z dnia 1 lipca 2003 r., w którym zwrócił się o zapisanie syna do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004. Rzecznik zwrócił się do Komisji o wskazanie, czy skarżący otrzymali odpowiedź.

Odpowiedź Komisji

W swojej odpowiedzi Komisja pokrótce stwierdziła, co następuje:

Rada Gubernatorów postanowiła, że dyrektorzy trzech Szkół Europejskich w Brukseli powinni wykonać jej decyzję, na mocy której: „zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich są co do zasady ustalane na podstawie języka używanego głównie przez ucznia”. W celu zmniejszenia kosztów i przeludnienia trzech Szkół Europejskich Rada Zarządzająca postanowiła ponadto, że dyrektorzy trzech Szkół Europejskich w Brukseli powinni regularnie konsultować się ze sobą przy podejmowaniu decyzji o przyjęciu i powinni traktować trzy Szkoły Europejskie jako jedną szkołę. Oznaczało to, że jeśli pewna klasa w jednej szkole była pełna lub prawie pełna, ale jej odpowiednik w innym miejscu miał więcej miejsca na przyjęcie nowych uczniów, rodzice wnioskujący o przyjęcie swojego dziecka powinni zostać skierowani do szkoły, która miała miejsca w odpowiedniej klasie. Dzieci kategorii I byłyby zatem przyjmowane do szkoły europejskiej, ale niekoniecznie do wybranej przez siebie szkoły.

W przypadku skarżących dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles doradził skarżącym złożenie wniosku do Szkoły Europejskiej w Uccle, ponieważ klasa, w której skarżący życzyli sobie, aby ich syn został zapisany do szkoły europejskiej w Ixelles, była pełna. Dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles odniósł się zatem do decyzji Rady Zarządzającej, zgodnie z którą trzy Szkoły Europejskie należy uznać za jedną szkołę. Nie uznał on za konieczne powoływania się na decyzję Rady Gubernatorów, zgodnie z którą „zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich są podejmowane co do zasady na podstawie języka używanego głównie przez ucznia”. Dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles zasugerował jednak rodzicom, aby ich syn zapisał się do sekcji szkoły europejskiej w Uccle w języku włoskim lub hiszpańskim. W związku z tym dziecku nie odmówiono dostępu do systemu szkół europejskich. Komisja nie dostrzegła zatem żadnej rozbieżności między dwiema decyzjami Rady Gubernatorów a przedstawionymi przez dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles powodami nieprzyjmowania syna skarżących do sekcji anglojęzycznej jego szkoły.

W odniesieniu do rzekomego braku odpowiedzi na pismo skarżących z dnia 1 lipca 2003 r., Komisja załączyła do swojej opinii kopię odpowiedzi ówczesnego dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles z dnia 25 września 2003 r. w sprawie odmowy przyjęcia przez Szkołę Europejską syna skarżących w sekcji anglojęzycznej. Odpowiedź była rzeczywiście spóźniona, ale należy zwrócić należytą uwagę na fakt, że wakacje letnie rozpoczęły się wkrótce po nich i że zarówno koniec, jak i początek roku szkolnego były bardzo pracowitymi okresami dla szkół. W związku z opóźnieniami w udzielaniu odpowiedzi rodzicom ze Szkół Europejskich Komisja pragnie poinformować Rzecznika Praw Obywatelskich o swoim wniosku w sprawie „Przejrzystości i dobrej administracji” przedstawionym na posiedzeniu Rady Zarządzającej w styczniu 2004 r., zgodnie z którym Szkoły Europejskie są proszone o udzielenie odpowiedzi w odpowiednim czasie (dziesięć dni roboczych).

Podsumowując, zastosowano zasady zapisów do Szkół Europejskich, bez rozbieżności i dyskryminacji. Po drugie, udzielanie odpowiedzi rodzicom w takich sprawach należy wyłącznie do obowiązków dyrektora Szkoły Europejskiej. Komisja przyznała, że wystąpiło opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi skarżącym, ale zaprzeczyła zarzutowi, że szkoła nie wysłała odpowiedzi rodzicom.

Jeśli chodzi o przyszłość, nadal może istnieć możliwość zapisania się syna skarżących do sekcji anglojęzycznej w szkole europejskiej. Okazało się, że Szkoła Europejska w Ixelles nie przetestowała syna skarżących w celu oceny jego znajomości języka angielskiego i że został on przetestowany w Szkole Europejskiej w Uccle dopiero w maju 2002 r. Ponieważ ostatnie dokumenty dostarczone przez skarżących, pochodzące z brukselskiej szkoły podstawowej, w której obecnie zapisywany jest ich syn, poświadczyły wystarczający poziom znajomości języka angielskiego, skarżący mogli ponownie ubiegać się o przyjęcie do szkoły europejskiej i poddać syna ponownemu testowi w celu ewentualnego przyjęcia do sekcji anglojęzycznej.

Dalsze uwagi skarżących

W swoich dalszych uwagach skarżący podtrzymali swoje zarzuty. Przedstawiły one następujące dodatkowe uwagi:

W piśmie z dnia 11 czerwca 2003 r. Komisja po pierwsze zauważyła, że językami używanymi głównie przez syna skarżących były włoski i hiszpański, a następnie postanowiła nie rejestrować tego ostatniego ze względu na brak dostępnych miejsc. Warunki przyjmowania do Szkół Europejskich były zatem nadal mylące i niejasne.

Skarżący wskazali ponadto, że złożyli wniosek do Szkoły Europejskiej w Ixelles o zapisanie syna do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2004/2005. W dniu 25 czerwca 2004 r. Szkoła Europejska w Ixelles poinformowała skarżących, że ich syn nie może zostać zapisany do anglojęzycznej sekcji Szkoły „ze względu na dużą liczbę zapisów”. Dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles doradził skarżącym, aby zwrócili się do Szkoły Europejskiej w Uccle. W dniu 15 lipca 2004 r. ci ostatni poinformowali ich, że dokładnie rozważono testy przeprowadzone przez ich syna w języku angielskim i hiszpańskim. Dyrektor Szkoły Europejskiej w Uccle zaproponował ponadto przetestowanie syna skarżących w języku włoskim. W e-mailu z dnia 29 lipca 2004 r. skarżący odpowiedzieli dyrektorowi Szkoły Europejskiej w Uccle, że postanowili kształcić syna w języku angielskim, a propozycja przetestowania jego poziomu w języku włoskim jest bezużyteczna. W e-mailu wysłanym tego samego dnia do dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles skarżący zwrócili uwagę na możliwość wprowadzenia zgłoszenia ich syna na rodzaj listy rezerwowej, aby umożliwić im złożenie wniosku do szkoły w następnym roku bez konieczności przystąpienia przez ich syna do zwykłego testu z języka angielskiego. Skarżący twierdzili, że do tej pory nie otrzymali żadnej odpowiedzi na te dwa e-maile.

W odniesieniu do braku odpowiedzi Komisji na pismo skarżących z dnia 1 lipca 2003 r. skarżący zwrócili uwagę, że powody podane przez Komisję w jej dalszej opinii, a mianowicie fakt, że wakacje letnie rozpoczęły się wkrótce po tym dniu oraz że zarówno koniec, jak i początek roku szkolnego były bardzo pracowitymi okresami dla szkół, nie były istotne i nie mogły uzasadnić opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na pismo.

DECYZJA

1 Zakres dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich

1.1 Szkoły Europejskie zostały pierwotnie utworzone przez Wspólnoty Europejskie i państwa członkowskie Wspólnot Europejskich, które podpisały Statut Szkoły Europejskiej w 1957 r. Rzecznik konsekwentnie stoi na stanowisku, że szkoły europejskie nie są instytucją ani organem wspólnotowym.

1.2 Rzecznik jest jednak również zdania, że Komisja Europejska ponosi pewną odpowiedzialność za funkcjonowanie Szkół Europejskich, ponieważ jest reprezentowana w Radzie Zarządzającej i w znacznym stopniu przyczynia się do ich finansowania. Rzecznik uważa, że odpowiedzialność Komisji nie obejmuje kwestii dotyczących wewnętrznego zarządzania szkołami.

1.3 Na tej podstawie Rzecznik zwrócił się do Komisji o opinię w sprawie zarzutów postawionych przez skarżących w skardze w zakresie, w jakim była ona skierowana przeciwko Komisji Europejskiej.

1.4 W swoich uwagach do opinii skarżący zwrócili się do niezależnego komitetu wyznaczonego przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich o ocenę poziomu znajomości języka angielskiego przez ich syna. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina, że Traktat WE upoważnia go do badania ewentualnych przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji i organów wspólnotowych. Wyznaczenie komisji, która oceniałaby poziom znajomości języka angielskiego przez syna skarżących, nie wchodzi zatem w zakres jego kompetencji.

1.5 Rzecznik zauważa, że skarżący skarżyli się na odmowę zapisania syna przez dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles do anglojęzycznej decyzji Wydziału Szkoły. W tych okolicznościach skarga dotyczy wyłącznie Szkoły Europejskiej w Ixelles.

1.6 W swoich dalszych uwagach skarżący podkreślili, że złożyli wniosek do Szkoły Europejskiej w Ixelles o zapisanie syna do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2004/2005. Twierdziły one ponadto, że nie otrzymały żadnej odpowiedzi na dwa e-maile z dnia 29 lipca 2004 r. wysłane do dyrektorów Szkoły Europejskiej w Uccle i Ixelles do czasu sformułowania dalszych uwag.

1.7 Rzecznik zauważa, że zarzuty te nie zostały uwzględnione w pierwotnej skardze. Uważa on, że aby nie opóźniać przebiegu niniejszego dochodzenia, nie należy rozszerzać jego zakresu w celu uwzględnienia nowych zarzutów przedstawionych w dalszych uwagach skarżących. Skarżący mogą skierować nowe zarzuty do Komisji i złożyć nową skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, jeżeli nie otrzymają zadowalającej odpowiedzi od Komisji.

2 W przedmiocie rzekomego braku przejrzystości i obiektywizmu w procedurze wyboru uczniów Szkoły Europejskiej w Ixelles

2.1 Skarżący twierdzili, że nie podano im powodów uzasadniających decyzję o niezapisaniu ich syna do anglojęzycznej sekcji Szkoły Europejskiej w Ixelles na rok szkolny 2003/2004. Zdaniem skarżących stanowiło to brak przejrzystości i obiektywizmu w procedurze wyboru uczniów.

2.2 Komisja wskazała, że chociaż nie posiada kompetencji w dziedzinie edukacji ani w zakresie zarządzania szkołami europejskimi, jej służby wyraziły zaniepokojenie sprawą syna skarżących i zwróciły się do obu zainteresowanych szkół europejskich o poinformowanie skarżących o powodach decyzji o niezapisaniu ich syna do sekcji anglojęzycznej. Komisja stwierdziła, że Szkoła Europejska w Ixelles, po stwierdzeniu, że językami używanymi głównie przez syna skarżących były włoski i hiszpański, nie była w stanie go zapisać ze względu na brak dostępnych miejsc w szkole. Szkoła Europejska w Ixelles doradziła skarżącym skontaktowanie się ze Szkołą Europejską w Uccle i przekazała jej akta syna skarżących.

Według Komisji skarżący złożyli następnie wniosek o przyjęcie ich syna do anglojęzycznej sekcji Szkoły Europejskiej w Uccle na rok szkolny 2003/2004. Złożyli już wniosek w dniu 16 kwietnia 2002 r., a wywiad w języku angielskim odbył się w dniu 15 maja 2002 r. Na podstawie wyników tego wywiadu Szkoła Europejska w Uccle zaproponowała zapisanie syna skarżących do sekcji hiszpańskojęzycznej. Sugestia ta została odrzucona przez skarżących.

2.3 W październiku 2004 r. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie rozbieżności między stwierdzeniem zawartym w jego opinii, zgodnie z którym Rada Gubernatorów postanowiła, że "zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich (…) są co do zasady podejmowane na podstawie języka używanego głównie przez ucznia" a pismem Szkoły Europejskiej w Ixelles z dnia 11 lipca 2003 r., w którym poinformowała ona skarżących, że nie jest w stanie zapisać ich syna do sekcji anglojęzycznej szkoły z powodu braku dostępnych miejsc w szkole.

2.4 W swojej odpowiedzi Komisja stwierdziła, że Rada Najwyższa zdecydowała, że dyrektorzy trzech Szkół Europejskich w Brukseli powinni egzekwować jej decyzję, zgodnie z którą „zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich są co do zasady ustalane na podstawie języka używanego głównie przez ucznia”. W celu zmniejszenia kosztów i przeludnienia trzech Szkół Europejskich Rada Zarządzająca postanowiła ponadto, że dyrektorzy trzech Szkół Europejskich w Brukseli powinni regularnie konsultować się ze sobą przy podejmowaniu decyzji o przyjęciu i powinni traktować trzy Szkoły Europejskie jako jedną szkołę.

W przypadku skarżących dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles doradził skarżącym złożenie wniosku do Szkoły Europejskiej w Uccle, ponieważ klasa, w której chcieli, aby ich syn został zapisany do Szkoły Europejskiej w Ixelles, była pełna. Dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles odniósł się zatem do decyzji Rady Zarządzającej, zgodnie z którą trzy Szkoły Europejskie należy uznać za jedną szkołę. Nie uznał on za konieczne powoływania się na decyzję Rady Gubernatorów, zgodnie z którą „zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich są podejmowane co do zasady na podstawie języka używanego głównie przez ucznia”. Dyrektor zasugerował jednak rodzicom, aby ich syn zapisał się do sekcji włoskiej lub hiszpańskiej w Szkole Europejskiej w Uccle. W związku z tym dziecku nie odmówiono dostępu do systemu szkół europejskich. W związku z tym Komisja nie dostrzegła żadnej rozbieżności między dwiema decyzjami Rady Gubernatorów a przedstawionymi przez dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles powodami nieprzyjmowania syna skarżących w anglojęzycznej części szkoły.

2.5 Rzecznik zauważa, że w piśmie z dnia 25 września 2003 r. dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles podał skarżącym powody, które jego zdaniem uzasadniały decyzję o niezapisaniu ich syna do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004. Rzecznik stwierdza zatem, że nie ma podstaw do kontynuowania dochodzenia w sprawie tego aspektu skargi.

2.6 W swoich dalszych uwagach skarżący twierdzili, że warunki dopuszczenia do sekcji językowych Szkół Europejskich są nadal mylące i niejasne.

2.7 Jeśli chodzi o rzekomy brak obiektywizmu, Rzecznik zauważa, że w piśmie z dnia 25 września 2003 r. dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles przedstawił skarżącym kilka powodów uzasadniających jego decyzję o niezapisaniu ich syna do sekcji anglojęzycznej, a mianowicie języki używane głównie przez ich syna oraz brak dostępnych miejsc w odpowiedniej sekcji. Rzecznik uważa, że powody te stanowią obiektywne względy, na które można było powołać się w każdym przypadku w celu uzasadnienia decyzji o niezapisaniu ucznia do określonej sekcji językowej. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że skarżący nie uzasadnili swojego zarzutu dotyczącego braku obiektywizmu w procedurze wyboru uczniów Szkoły Europejskiej w Ixelles.

2.8 W odniesieniu do rzekomego braku przejrzystości Rzecznik zauważa, że w piśmie z dnia 25 września 2003 r. dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles wskazał, że "biorąc pod uwagę, że języki używane głównie przez syna skarżących to hiszpański i włoski oraz że sekcja angielskojęzyczna i hiszpańskojęzyczna są pełne i że nie istnieje sekcja włoskojęzyczna, musieliśmy doradzić [skarżącym] odniesienie się do Szkoły Europejskiej w [Uccle], do której przenieśliśmy akta sprawy, z możliwością zaoferowania przez tę szkołę wyboru sekcji hiszpańskojęzycznej, włoskojęzycznej i angielskojęzycznej".

2.9 Rzecznik zauważa ponadto, że dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles odniósł się zarówno do języków, którymi (według niego) posługiwał się głównie syn skarżących, tj. hiszpański i włoski, jak i do braku dostępnych miejsc w sekcji anglojęzycznej. Wydaje się zatem, że decyzja opiera się na obu tych przesłankach. Jeżeli jednak przyjęcie do określonej sekcji językowej zależało od języków używanych głównie przez ucznia, trudno jest zrozumieć, dlaczego dyrektor Szkoły Europejskiej w Ixelles odniósł się również do braku dostępnych miejsc w sekcji anglojęzycznej, biorąc pod uwagę, że język ten nie należał (według dyrektora) do języków używanych głównie przez syna skarżących. Jeżeli natomiast przyjęcie do określonej sekcji językowej zależało od dostępności miejsc w danej sekcji, trudno jest zrozumieć, dlaczego dyrektor Szkoły Europejskiej odniósł się do języków używanych głównie przez syna skarżących. Rzecznik uważa zatem, że pismo dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles nie było wystarczająco jasne, aby umożliwić skarżącym zrozumienie powodów jego decyzji o niezapisaniu ich syna do sekcji anglojęzycznej. Stanowi to brak przejrzystości w procedurze wyboru uczniów, a tym samym przypadek niewłaściwego administrowania.

3 W przedmiocie zarzucanego naruszenia art. 4 ust. 4 i 6 Konwencji określającej Statut Szkół Europejskich, art. 14, 21, 22 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

3.1 Skarżący zarzucali naruszenie art. 4 ust. 4 i 6 Konwencji określającej Statut Szkół Europejskich oraz art. 14, 21, 22 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Według skarżących prawo do nauki i edukacji według własnego wyboru, zasada niedyskryminacji ze względu na narodowość i język oraz prawa dziecka związane z jego nauczaniem nie były przestrzegane.

3.2 Komisja wskazała, że zasada, zgodnie z którą Zarząd Szkół Europejskich zdecydował, że zapisy do jednej z sekcji językowych Szkół Europejskich powinny być ustalane na podstawie języka używanego głównie przez ucznia, ma na celu zapewnienie lepszej edukacji ucznia i uniknięcie spadku poziomu wykształcenia w klasie.

3.3 Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że art. 4 ust. 4 i art. 4 ust. 6 Konwencji określającej Statut Szkół Europejskich stanowią, że "edukacja prowadzona w Szkołach jest organizowana na następujących zasadach: należy dołożyć szczególnych starań, aby zapewnić uczniom gruntowną znajomość języków nowożytnych (art. 4 ust. 4 (…) w zakresie edukacji i nauczania, należy szanować sumienie i przekonania poszczególnych osób)” (art. 4 ust. 6). Zauważa ponadto, że uczniowie przyjęci do Szkół Europejskich są zazwyczaj umieszczani w sekcji językowej odpowiadającej językowi używanemu w domu. W razie potrzeby mogą być zobowiązani do przystąpienia do egzaminu wstępnego w celu ustalenia poziomu znajomości języka wybranej sekcji.

3.4 Rzecznik uważa, że określenie poziomu znajomości języka angielskiego przez syna skarżących nie wchodzi w zakres jego kompetencji. Ocena ta wchodzi w zakres kompetencji szkół europejskich. Z wyników dwóch rozmów, które zostały zorganizowane w celu określenia jego poziomu znajomości języka angielskiego, wynika, że decyzja Szkoły Europejskiej o niezapisaniu syna skarżących do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004 wydaje się rozsądna. W tych okolicznościach Rzecznik uważa, że skarżący nie przedstawili wystarczających dowodów na naruszenie art. 4 ust. 4 i 6 Konwencji określającej Statut Szkół Europejskich oraz art. 14, 21, 22 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Rzecznik stwierdza zatem, że wydaje się, iż Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu sprawy.

4 Zarzucany brak odpowiedzi na pismo skarżących z dnia 1 lipca 2003 r.

4.1 Skarżący twierdzili, że nie otrzymali żadnej odpowiedzi na pismo z dnia 1 lipca 2003 r. wysłane przez ich adwokata do Szkoły Europejskiej w Ixelles oraz do Przedstawiciela Szkół Europejskich w Komisji Europejskiej. W piśmie tym wystąpili z wnioskiem o zapisanie ich syna do sekcji anglojęzycznej na rok szkolny 2003/2004.

4.2 Komisja wyraziła ubolewanie z powodu opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na pismo skarżących. Zdaniem Komisji skarżący nie mogli jednak zaprzeczyć, że szkoły europejskie wyraźnie poinformowały ich o warunkach przyjęcia.

4.3 W swoich uwagach skarżący podnieśli, że ani Szkoła Europejska, ani Komisja nie udzieliły odpowiedzi przed dniem 18 lipca 2003 r., czego wymagało ich pismo z dnia 1 lipca 2003 r. Skarżący wskazali, że nie przestrzegano zasady, zgodnie z którą na pisma należy odpowiadać w rozsądnym terminie.

4.4 W październiku 2004 r. rzecznik zwrócił się do Komisji o wskazanie, czy na pismo skarżących z dnia 1 lipca 2003 r. została wysłana odpowiedź.

4.5 W swojej odpowiedzi Komisja stwierdziła, że odpowiedź na pismo skarżących z dnia 1 lipca 2003 r. została udzielona z opóźnieniem, lecz należy zwrócić należytą uwagę na fakt, że wakacje letnie rozpoczęły się wkrótce potem i że zarówno koniec, jak i początek roku szkolnego były bardzo pracowitymi okresami dla szkół. Do odpowiedzi Komisji załączono kopię odpowiedzi dyrektora Szkoły Europejskiej w Ixelles z dnia 25 września 2003 r.

4.6 W swoich dalszych uwagach skarżący twierdzili, że powody podane przez Komisję w jej dalszej opinii nie były istotne i nie mogły uzasadniać opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na pismo.

4.7 Rzecznik zauważa, że w trakcie obecnego dochodzenia skarżący otrzymali odpowiedź na swoje pismo w dniu 25 września 2003 r. W związku z tym składający petycję uważa, że nie ma potrzeby kontynuowania dochodzenia w odniesieniu do zarzutu braku odpowiedzi na pismo skarżących.

4.8 Należy jednak zauważyć, że w swoich uwagach skarżący podnieśli, że ani Szkoła Europejska, ani Komisja nie udzieliły odpowiedzi przed dniem 18 lipca 2003 r., czego wymagało ich pismo z dnia 1 lipca 2003 r. Rzecznik zauważa, że zarzut ten był już częścią pierwotnej skargi, ale niestety nie został wówczas zidentyfikowany. Aby móc zająć się tym aspektem skargi, należałoby zwrócić się do Komisji o opinię w tej sprawie. Rzecznik uważa, że spowodowałoby to opóźnienie w rozpatrzeniu niniejszej skargi. W związku z tym oraz biorąc pod uwagę, że poniższy projekt zalecenia dotyczy tego, co wydaje się być głównym zarzutem skarżących, Rzecznik uważa, że nie ma potrzeby kontynuowania dochodzenia w sprawie tego aspektu skargi.

5 Wnioski

Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia zatem Komisji następujący projekt zalecenia, zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich:

Projekt zalecenia

Komisja Europejska powinna dążyć do wyjaśnienia warunków przyjmowania uczniów do sekcji językowych Szkół Europejskich.

Komisja i skarżący zostaną poinformowani o niniejszym projekcie zalecenia. Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 30 czerwca 2005 r. Szczegółowa opinia mogłaby polegać na przyjęciu decyzji Rzecznika Praw Obywatelskich i opisie środków podjętych w celu wdrożenia projektu zalecenia.

Strasburg, 14 marca 2005 r.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. L 113, s. 15.

(2) Uczniowie kategorii I są uczniami, którzy muszą zostać przyjęci do Szkół Europejskich, ponieważ są dziećmi pracowników instytucji wspólnotowych lub ograniczonej liczby innych organizacji zatrudnionych bezpośrednio i nieprzerwanie przez okres co najmniej jednego roku.